Sarga 27

Verse 1

इत्युक्तास्सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः।काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य तरस्विनः।।5.27.1।।

Matapos pagsabihan ni Sita nang ganito, ang ilan sa mga nakasisindak na rākṣasī—na halos himatayin sa galit—ay umalis upang ipagbigay-alam ito sa mabilis kumilos na si Ravana.

Verse 2

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो घोरदर्शनाः।पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन्।।5.27.2।।

Pagkaraan, ang mga rākṣasī na kakila-kilabot ang anyo ay lumapit kay Sītā muli at nagsalita nang marahas—isang tuwirang banta na nagbabadya ng matinding kapahamakan.

Verse 3

अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये।राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमेतद्यथासुखम्।।5.27.3।।

“O Sītā—ikaw na di marangal, na nakapirmi sa masamang pasiya—ngayon, sa sandaling ito, lalamunin ng mga babaeng rākṣasī ang laman mong ito ayon sa kanilang nais.”

Verse 4

सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्टवा सन्तर्जितां तदा।राक्षसी त्रिजटा वृद्धा शयाना वाक्यमब्रवीत्।।5.27.4।।

Nang makita noon ni Trijaṭā, ang matandang rākṣasī, si Sītā na tinatakot ng mga di-mararangal na rākṣasī, siya’y nakahiga at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 5

आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ।जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च।।5.27.5।।

Kainin ninyo ang inyong sarili, O mga hamak, kung iyan ang nais ninyo—ngunit hindi ninyo lalamunin si Sītā, ang minamahal na anak ni Janaka at manugang ni Daśaratha.

Verse 6

स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः।राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च।।5.27.6।।

Ngayong araw ay nakakita ako ng isang kakila-kilabot, nakapangingilabot na panaginip—na naghuhudyat ng pagkapuksa ng mga rākṣasa at ng pagtatagumpay ng kanyang asawa.

Verse 7

एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः। सर्वा एवाब्रुवन्भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः।।5.27.7।।

Nang masabi ito ni Trijaṭā, ang mga babaeng rākṣasī—nalulunod sa poot—ngunit nanginginig sa takot, ay sabay-sabay na nagsalita sa kanya ng ganitong mga salita.

Verse 8

कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नोऽयं कीदृशो निशि।तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखाच्युतम्।।5.27.8।।उवच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम्।

“Isalaysay mo: anong uri ng panaginip ang nakita mo sa gabi?” Nang marinig ni Trijaṭā ang mga salitang bumigkas mula sa bibig ng mga rākṣasī, siya’y nagsalita sa tamang sandali, ng mga salitang nakabatay sa panaginip na iyon.

Verse 9

गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम्।।5.27.9।।युक्तां हंससहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः।शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः।।5.27.10।।

Sumakay mismo si Rāghava sa isang makalangit na palankin na yari sa garing ng elepante, lumilipad sa himpapawid, na hinihila ng sanlibong gansa; may suot siyang puting mga kuwintas ng bulaklak at puting kasuotan, at dumating na kasama si Lakṣmaṇa.

Verse 10

गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम्।।5.27.9।।युक्तां हंससहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः।शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः।।5.27.10।।

Si Raghava mismo, na nakasuot ng puting kuwintas at puting kasuotan, ay sumakay sa isang palanquin na hinihila ng isang libong sisne at dumating kasama si Lakshmana.

Verse 11

स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता।सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतं पर्वतमास्थिता।।5.27.11।।

At ngayong araw, sa panaginip ay nakita ko si Sītā na nababalutan ng puting kasuotan, nakatindig sa isang puting bundok na pinalilibutan ng karagatan.

Verse 12

रामेण सङ्गता सीता भास्करेण प्रभा यथा।राघवश्च मया दृष्टश्चतुर्दष्ट्रं महागजम्।।5.27.12।।आरूढ श्शैलसङ्काशं चचार सहलक्ष्मणः।

Gaya ng liwanag na kaisa ng araw, gayon si Sītā na kaisa ni Rāma. At nakita ko rin si Rāghava, kasama si Lakṣmaṇa, na nakasakay sa dambuhalang elepanteng tila bundok, may apat na pangil, at sumusulong.

Verse 13

ततस्तौ नरशार्दूलौ दीप्यमानौ स्वतेजसा।।5.27.13।।शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ।

Pagkaraan, ang dalawang lalaking tigre sa mga tao, nagniningning sa sariling ningning at may suot na puting mga kuwintas ng bulaklak at puting kasuotan, ay lumapit kay Jānakī.

Verse 14

ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः।।5.27.14।।भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता।

Pagkaraan, sa harap ng bundok na iyon, si Jānakī ay sumandig sa balikat ng elepanteng nasa himpapawid, na inaalalayan at pinatatatag ng kanyang asawa.

Verse 15

भर्तुरङ्कात्समुत्पत्य ततः कमललोचना।।5.27.15।।चन्द्रसूर्यौ मया दृष्टा पाणिना परिमार्जती।

Pagkaraan, nakita ko ang babaeng may matang gaya ng lotus na biglang tumindig mula sa kandungan ng kanyang asawa, at marahang hinaplos ng kanyang kamay ang Buwan at ang Araw.

Verse 16

ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थित: स गजोत्तमः।।5.27.16।।सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरिस्थितः।

Pagkaraan, ang pinakadakilang elepante—sinakyan ng dalawang prinsipe at ng malaki ang mga matang si Sītā—ay tumindig sa ibabaw ng Laṅkā.

Verse 17

पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम्।।5.27.17।।इहोपयातः काकुत्स्थ स्सीतया सह भार्यया।

Si Kākutstha mismo ay dumating dito kasama ang kanyang asawang si Sītā, sakay ng karwaheng hinihila ng walong mapuputing toro.

Verse 18

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान्।।5.27.18।।आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम्।उत्तरां दिशमालोक्य जगाम पुरुषोत्तमः।।5.27.19।।

Ang magiting na Rāma, ang pinakadakila sa mga tao, kasama ang kapatid niyang si Lakṣmaṇa at si Sītā, ay sumakay sa kahanga-hangang Puṣpaka—isang makalangit na vimāna na kasingningning ng Araw—at, pagtanaw sa hilagang dako, ay lumisan.

Verse 19

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान्।।5.27.18।।आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम्।उत्तरां दिशमालोक्य जगाम पुरुषोत्तमः।।5.27.19।।

Ang magiting na Rāma, ang pinakadakila sa mga tao, kasama ang kapatid niyang si Lakṣmaṇa at si Sītā, ay sumakay sa kahanga-hangang Puṣpaka—isang makalangit na vimāna na kasingningning ng Araw—at, pagtanaw sa hilagang dako, ay lumisan.

Verse 20

एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह राघवः।।5.27.20।।

Sa gayon, sa panaginip, nasilayan ko si Rāghava Rāma—makapangyarihan sa tapang na tulad ni Viṣṇu—kasama ang kapatid niyang si Lakṣmaṇa at si Sītā.

Verse 21

न हि रामो महातेजाश्शक्यो जेतुं सुरासुरैः।राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव।।5.27.21।।

Sapagkat si Rāma, na nagliliwanag sa dakilang ningning, ay hindi magagapi—ni ng mga deva at asura, ni ng mga rākṣasa o sinuman—gaya ng langit na di nakakamtan ng mga makasalanan.

Verse 22

रावणश्च मया दृष्टः क्षितौ तैलसमुक्षितः।रक्तवासाः पिबन्मत्तः करवीरकृतस्रजः।।5.27.22।।

“Nakita ko si Rāvaṇa na nakahandusay sa lupa, pinahiran ng langis—nakadamit ng pula, may kuwintas na bulaklak na karavīra, at lasing sa pag-inom.”

Verse 23

विमानात्पुष्पकादद्य रावणः पतितो भुवि।कृष्यमाणः स्त्रिया दृष्टो मुण्डः कृष्णाम्बरः पुनः।।5.27.23।।

“Muli, ngayong araw, nakita ko si Rāvaṇa: nahulog mula sa sasakyang panghimpapawid na Puṣpaka tungo sa lupa—kalbo, nakaitim, at hinihila ng isang babae.”

Verse 24

रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः।पिपंस्तैलं हसन्नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः।।5.27.24।।

Sakay siya sa karwaheng hila ng mga asno, pinalamutian ng pulang mga kuwintas ng bulaklak at mga pahid na unguwento; umiinom ng langis, tumatawa at sumasayaw—litó ang isip at gulong-gulo ang mga pandama.

Verse 25

गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः।पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः।।5.27.25।।पतितोऽ वाक्चिरा रा भूमौ गर्दभाद्भयमोहितः।

Mabilis siyang nagtungo sa timog na dako na sakay ng asno. Muli kong nakita si Rāvaṇa, panginoon ng mga rākṣasa; at di naglaon ay bumagsak siya sa lupa, nakayuko ang ulo, nalito sa takot sa asno.

Verse 26

सहसोत्थाय संभ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः।।5.27.26।।उन्मत्त इव दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन्बहु।दुर्गन्धं दुस्सहं घोरं तिमिरं नरकोपमम्।।5.27.27।।मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः।

Bigla siyang tumindig—naguguluhan, pinahihirapan ng takot, at nahihilo sa kalasingan. Gaya ng isang ulol, hubad at pagala, nagbubulalas siya ng maraming masasamang salita; saka siya sumugod sa mabahong, di-matiis, kakila-kilabot na dilim na tulad ng impiyerno, pumasok sa putik at dumi, at doon lumubog si Rāvaṇa.

Verse 27

सहसोत्थाय संभ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः।।5.27.26।।उन्मत्त इव दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन्बहु।दुर्गन्धं दुस्सहं घोरं तिमिरं नरकोपमम्।।5.27.27।।मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः।

Bigla siyang tumindig—naguguluhan, pinahihirapan ng takot, at nahihilo sa kalasingan. Gaya ng isang ulol, hubad at pagala, nagbubulalas siya ng maraming masasamang salita; saka siya sumugod sa mabahong, di-matiis, kakila-kilabot na dilim na tulad ng impiyerno, pumasok sa putik at dumi, at doon lumubog si Rāvaṇa.

Verse 28

कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी।।5.27.28।। काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति।

Isang babae—nakapulang kasuotan, maitim ang anyo, at putik ang nakadikit sa mga katawan—tinalian sa leeg si Daśagrīva at kinaladkad siya patungo sa timog na dako, sa kaharian ni Yama.

Verse 29

एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णो निशाचरः।।5.27.29।।रावणस्य सुतास्सर्वे दृष्टास्तैलसमुक्षिताः।

Gayon din, doon ko nakita si Kumbhakarṇa, ang nilalang ng gabi; at nakita ko rin ang lahat ng mga anak ni Rāvaṇa, na ang mga katawan ay pinahiran ng langis.

Verse 30

वराहेण दशग्रीवश्शिंशुमारेण चेन्द्रजित्।।5.27.30।।उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयाता दक्षिणां दिशम्।

Si Daśagrīva ay sumakay sa isang baboy-ramo; si Indrajit sa isang śiṁśumāra; at si Kumbhakarṇa sa isang kamelyo—at sila’y tumulak patungo sa timog na dako.

Verse 31

एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः।।5.27.31।।शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः।

Doon ay nakita ko si Vibhīṣaṇa na nag-iisa sa ilalim ng puting payong—may suot na puting kuwintas ng bulaklak at puting kasuotan, at pinahiran ng puting sandal-paste.

Verse 32

शङ्खदुन्धुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः।।5.27.32।।आरुह्य शैलसङ्काशं मेघस्तनितनिस्स्वनम्।चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः।।5.27.33।।चतुर्भिस्सचिवैः सार्थं वैहायसमुपस्थितः।

Siya’y pinarangalan sa dagundong ng mga śaṅkha at dundubhi, at pinalamutian ng sayaw at awit.

Verse 33

शङ्खदुन्धुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः।।5.27.32।।आरुह्य शैलसङ्काशं मेघस्तनितनिस्स्वनम्।चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः।।5.27.33।।चतुर्भिस्सचिवैः सार्थं वैहायसमुपस्थितः।

Sumakay si Vibhīṣaṇa sa isang dibinong elepanteng may apat na pangil—kasinglaki ng bundok at umuugong na tila kulog ng ulap—kasama ang apat na ministro, at pumailanlang sa himpapawid.

Verse 34

समाजश्च मया दृष्टो गीतवादित्रनिःस्वनः।।5.27.34।। पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम्।

Nakita ko rin ang nagkakatipong pulutong ng mga rākṣasa, maingay sa awit at tugtugin, umiinom, may pulang mga kuwintas ng bulaklak at pulang kasuotan.

Verse 35

लङ्का चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जराः।।5.27.35।।सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा।

Ang marikit na lungsod na ito, ang Laṅkā—na may mga kabayo, karwahe, at elepante—ay nakita kong bumagsak sa dagat, wasak ang mga tarangkahan at mga arko.

Verse 36

लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता।।5.27.36।। दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना।

Sa aking panaginip nakita ko ang Laṅkā—bagaman binabantayan ni Rāvaṇa—na sinunog ng makapangyarihang vānara, ang sugo ni Rāma.

Verse 37

पीत्वा तैलं प्रनृत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः।।5.27.37।। लङ्कायां भस्मरूक्षायां सर्वा राक्षसस्त्रियः।

Sa Laṅkā na naging abo at tuyot, ang lahat ng mga babaeng rākṣasa ay nagsasayaw, humahalakhak, at sumisigaw nang malakas, matapos uminom ng langis.

Verse 39

अपगच्छत नश्यध्वं सीतामाप्नोति राघवः।।5.27.39।।घातयेत्परमामर्षी युष्मान्सार्थं हि राक्षसैः।

Umalis kayo agad, kung hindi’y mapapahamak. Mababawi ni Rāghava si Sītā, at sa sukdulang poot ay lilipulin niya kayo kasama ng mga rākṣasa.

Verse 40

प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम्।।5.27.40।।भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः।

Hindi ito matitiis ni Rāghava—maging siya’y laitin o takutin man—ang kanyang minamahal at lubhang iginagalang na asawa, na sumunod sa kanya sa pagkatapon sa gubat.

Verse 41

तदलं क्रूरवाक्यैश्च सान्त्वमेवाभिधीयताम्।।5.27.41।।अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते।

Sapat na ang malulupit na salita; tanging mapagpayapang pananalita ang bigkasin. Hingin natin ng tawad si Vaidehī—ito ang landas na aking sinasang-ayunan.

Verse 42

यस्यामेवंविधः स्वप्नो दुःखितायां प्रदृश्यते।।5.27.42।।सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम्।

Kapag ang isang babaeng nagdadalamhati ay nakakita ng ganitong uri ng panaginip, siya’y napapalaya sa sari-saring dalamhati at nakakamit ang walang kapantay na ligaya.

Verse 43

भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया।।5.27.43।।राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम्।

O mga rākṣasī, kahit siya’y inyong tinakot, hingin ninyo ngayon ang kanyang kapatawaran—bakit pa mag-aatubili? Sapagkat mula kay Rāghava ay dumating ang kakila-kilabot na pangamba sa mga rākṣasa.

Verse 44

प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा।।5.27.44।।अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात्।

Sapagkat si Maithilī, anak ni Janaka, ay mapagpala at mahabagin sa nagpipitagang yumuyuko; kaya niya, O mga rākṣasī, kayong iligtas sa malaking pangamba.

Verse 45

अपि चास्या विशालाक्ष्या न किंचिदुपलक्षये।।5.27.45।।विरूपमपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षणम्।

At higit pa, sa malalaking-matang ginang na ito, wala akong nakikitang kahit munting masamang palatandaan—ni kapangitan o di-mabuting tanda, kahit napakapino, sa kanyang mga sangkap.

Verse 46

छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्के दुःखमुपस्थितम्।।5.27.46।। अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम्।

Tanging bahagyang pagkapusyaw ng ningning ang aking napapansin—hudyat na dumating ang dalamhati sa banal na ginang na ito, na di nararapat magdusa, at ang kanyang kulay ay nabago ng pagdadalamhati.

Verse 47

अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम्।।5.27.47।।राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च।

Nakikita kong nalalapit na ang katuparan ng layunin ni Vaidehī; at nakikita ko rin ang pagkapuksa ng hari ng mga rākṣasa at ang tagumpay ni Rāghava.

Verse 48

निमित्तभूतमेतत्तु श्रोतुमस्या महत्प्रियम्।।5.27.48।।दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम्।

Ito’y naging tanda na maririnig niya ang dakilang masayang balita; at nakikita ring kumikibot ang kanyang mata—mahaba na tila talulot ng lotus.

Verse 49

ईषच्छ हृषितो वास्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः।।5.27.49।।अकस्मादेव वैदेह्या बाहुरेकः प्रकम्पते।

At waring bahagyang nagalak, ang kaliwang bisig ni Vaidehī—bagaman siya’y mapalad—ay biglang nanginig.

Verse 50

करेणुहस्तप्रतिम स्सव्यश्चोरुरनुत्तमः।।5.27.50।।वेपमानः सूचयति राघवं पुरतः स्थितम्।

Ang kanyang napakahusay na kaliwang hita, na tulad ng nguso ng babaeng elepante, ay nanginginig—wari’y itinuturo na si Rāghava (Rāma) ay nakatayo sa harap niya.

Verse 51

पक्षी च शाखानिलयं प्रविष्टःपुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी।सुस्वागतां वाचमुदीरयानः पुनःपुनश्चोदयतीव हृष्टः।।5.27.51।।

At isang ibon, paulit-ulit na pumapasok sa masinsing kanlungan ng mga sanga, ay umaawit ng pinakamainam na nakaaaliw na tinig; binibigkas ang mga salitang “maligayang pagdating,” na para bang masayang paulit-ulit siyang hinihikayat na magpakatatag.