Sarga 49

Verse 1

अफलस्तु ततश्शक्रो देवानग्निपुरोगमान्।अब्रवीत्त्रस्तवदनस्सर्षिस्सङ्घान् सचारणान्।।।।

Pagkaraan, si Śakra (Indra), na nawalan ng pagkalalaki at may mukhang nanginginig sa takot, ay nagsalita sa mga diyos—si Agni ang nangunguna—kasama ang mga kapulungan ng mga ṛṣi at ng mga Cāraṇa.

Verse 2

कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मन:।क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम्।।।।

“Sa paghadlang ko sa mga pag-aayuno at pagsasadhana ng dakilang-loob na Gautama, napukaw ko ang kaniyang poot; kaya nagawa ko ang gawang ito bilang paglilingkod sa mga diyos.”

Verse 3

अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता।शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया।।।।

“Dahil sa kaniyang poot, ako’y ginawang walang bisa ang aking pagkalalaki; at siya man ay itinakwil. Sa pamamagitan ng makapangyarihang sumpang ito at ng kundisyon ng paglaya, nabawasan ko ang kaniyang kapangyarihang tapas.”

Verse 4

तस्मात्सुरवरास्सर्वे सर्षिस्सङ्घास्सचारणा: ।सुरसाह्यकरं सर्वे सफलं कर्तुमर्हथ।।।।

“Kaya nga, O pinakamainam sa mga diyos—kasama ang mga pangkat ng mga rishi at ng mga Cāraṇa—yamang kumilos ako para sa kapakinabangan ng mga diyos, nararapat ninyong gawin na ako’y muling maging ganap.”

Verse 5

शतक्रतोर्वचश्श्रुत्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।पितृदेवानुपेत्याहु स्सह सर्वैर्मरुद्गणै:।।।।

Nang marinig ang mga salita ni Śatakratu, ang mga diyos—na pinangungunahan ni Agni at kasama ang lahat ng mga pangkat ng Marut—ay lumapit sa mga Pitṛ-deva at nagsalita sa kanila.

Verse 6

अयं मेषस्सवृषणश्शक्रो ह्यवृषण: कृत:।मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाऽशु प्रयच्छथ।।।।

“Ang tupang ito’y may bayag, ngunit si Śakra (Indra) ay ginawang walang bayag. Kunin agad ang bayag ng tupa at ipagkaloob kay Śakra nang madali.”

Verse 7

अफलस्तु कृतो मेष: परां तुष्टिं प्रदास्यति।भवतां हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवा:।।1.49.7।।

“Kahit gawing walang bayag ang tupa, magdudulot pa rin ito ng dakilang kasiyahan—upang kayo’y magalak, at gayundin ang mga taong mag-aalay nito.”

Verse 8

अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवास्समागता:।उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन्।।।।

Nang marinig ang salita ni Agni, nagtipon ang mga Pitṛdevatā; binunot nila ang bayag ng tupa at itinanim iyon kay Sahasrākṣa (Indra).

Verse 9

तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवास्समागता:।अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन्।।।।

“O Kakutstha, mula noon, ang nagkakatipong mga Pitṛdevatā ay tumatanggap bilang handog ng mga tupang walang bayag, sapagkat ang mga iyon ay ikinabit na kay Indra.”

Verse 10

इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव।गौतमस्य प्रभावेन तपसश्च महात्मन:।।।।

O Rāghava, mula noon, si Indra ay nagtaglay ng bayag ng isang tupa—ganyan ang kapangyarihan ng dakilang Gautama at ng kanyang matinding tapas (pag-aayuno at pagninilay).

Verse 11

तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मण:।तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम्।।।।

Kaya, O makapangyarihan at maningning, pumaroon ka sa ashram ng banal na si Gautama; palayain mo ang mapalad na si Ahalyā, na may anyong maka-diyos, mula sa kanyang pagkakagapos.

Verse 12

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मण:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य तमाश्रममथाविशत्।।।।

Nang marinig ang mga salita ni Viśvāmitra, si Rāma, kasama si Lakṣmaṇa, ay pumasok sa ashram na iyon, at iginalang na pinangunahan sila ni Viśvāmitra.

Verse 13

ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरै:।।।।प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।।।।मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव।

At nakita niya ang lubhang mapalad na si Ahalyā, na ang liwanag ay pinasiklab ng tapasya—kay pino na kahit ang mga tao, mga deva at mga asura na nagkatipon ay halos di siya matanaw. Siya’y wari’y banal, na parang isang anyong mahiwaga na maingat na nilikha ng Lumikha: tulad ng liwanag ng ganap na buwan na natatakpan ng hamog at ulap, at tulad ng ningning ng araw—di malalapitan—na kumikislap sa gitna ng tubig.

Verse 14

ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरै:।।1.49.13।।प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।।1.49.14।। मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव।

Muli niyang namasdan si Ahalyā, ang mapalad, na ang ningning ay bunga ng tapasya at halos di matanaw kahit ng mga nilalang na nagkatipon; siya’y wari’y banal na anyong nilikha ng Lumikha—tulad ng liwanag ng ganap na buwan na natatakpan ng hamog at ulap, at tulad ng di malalapitan na sikat ng araw na nagniningning sa gitna ng tubig.

Verse 15

सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह।।।।त्रयाणामपि लोकानां यावद्रामस्य दर्शनम्।

Sapagkat sa salita ni Gautama, siya’y naging di matanaw—kahit ng tatlong daigdig—hanggang sa sandaling magpakita si Rāma.

Verse 16

शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता।।।।राघवौ तु ततस्तस्या: पादौ जगृहतुस्तदा।

Nang sumapit sa wakas ang sumpa, siya’y nasilayan nila. Noon, ang dalawang Rāghava ay buong paggalang na humawak sa kaniyang mga paa bilang pagpupugay.

Verse 17

स्मरन्ती गौतमवच: प्रतिजग्राह सा च तौ।।।।पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा।।।।

Naalaala niya ang mga salita ni Gautama, kaya’t buong paggalang niyang tinanggap silang dalawa; naghandog siya ng tubig sa paghuhugas ng paa, arghya ng pagpupugay, at marapat na pagtanggap sa panauhin, na may payapang isip. Tinanggap ni Kakutstha (Rama) ang mga ritong ito ayon sa itinakdang kaugalian.

Verse 18

स्मरन्ती गौतमवच: प्रतिजग्राह सा च तौ।।1.49.17।।पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा।।1.49.18।।

Naalaala niya ang mga salita ni Gautama, kaya’t buong paggalang niyang tinanggap silang dalawa; naghandog siya ng tubig sa paghuhugas ng paa, arghya ng pagpupugay, at marapat na pagtanggap sa panauhin, na may ganap na pag-iingat at pagninilay. Tinanggap ni Kakutstha (Rama) ang lahat ng ito sa mga gawaing pinahihintulutan at itinatag ng kaugalian.

Verse 19

पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनै:।गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत्समागम:।।।।

Isang dakilang ulang ng mga bulaklak ang bumuhos, kasabay ng umuugong na tunog ng mga banal na tambol; at nagkaroon din ng maringal na pagtitipon ng mga Gandharva at mga Apsara.

Verse 20

साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन्।तपोबलविशुद्धाङ्गी गौतमस्य वशानुगाम्।।।।

“Sadhu, sadhu!”—ganito pinarangalan ng mga diyos si Ahalya: siya na ang katawan ay nalinis ng lakas ng tapas, at ngayo’y nananatiling masunurin sa kapangyarihan at utos ni Gautama.

Verse 21

गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितस्सुखी।रामं सम्पूज्य विधिवत्तपस्तेपे महातपा:।।।।

Si Gautama man—maningning at dakila sa ningning—ay masaya kasama si Ahalya; matapos niyang sambahin si Rama ayon sa wastong ritwal, ang dakilang asceta ay muling nagpatuloy sa kanyang mga austeridad.

Verse 22

रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुने:।सकाशाद्विधिवत्प्राप्य जगाम मिथिलां तत:।।।।

Si Rāma man ay tumanggap nang ayon sa ritwal ng pinakadakilang pagpupugay mula sa dakilang muni na si Gautama; at mula roon ay naglakbay siya patungong Mithilā.