Sarga 39

Verse 1

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा कथाऽन्ते रघुनन्दन:।उवाच परमप्रीतो मुनिं दीप्तमिवानलम्।।1.39.1।।

Nang marinig ang mga salita ni Viśvāmitra, sa pagtatapos ng salaysay, si Raghunandana (Rāma), lubhang nagalak, ay nagsalita sa muni—nagniningas na wari’y apoy.

Verse 2

श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते विस्तरेण कथामिमाम्।पूर्वको मे कथं ब्रह्मन् यज्ञं वै समुपाहरत्।।1.39.2।।

Pagpapala sa iyo, O Brahmin. Nais kong marinig nang lubos at may lawak ang salaysay na ito—paano nga ba, O banal na pantas, inihanda at pinasimulan ng aking ninuno ang yajña?

Verse 3

विश्वामित्रस्तु काकुत्स्थमुवाच प्रहसन्निव।श्रूयतां विस्तरो राम सगरस्य महात्मन:।।1.39.3।।

Si Viśvāmitra, na wari’y nakangiti, ay nagsalita kay Kakutstha Rāma: “Pakinggan, O Rāma, ang buong salaysay tungkol sa dakilang haring Sagara.”

Verse 4

शङ्करश्वशुरो नाम हिमवानचलोत्तम:।विंध्यपर्वतमासाद्य निरीक्षेते परस्परम्।।1.39.4।।

Ang Himavān, ang pinakadakila sa mga bundok—na tinatawag na biyenan ni Śaṅkara—ay lumapit sa kabundukang Vindhya, at sila’y nagtitigan sa isa’t isa.

Verse 5

तयोर्मध्ये प्रवृत्तोऽभूद्यज्ञ स्सपुरुषोत्तम।स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञकर्मणि।।1.39.5।।

Sa pagitan ng dalawang bundok na iyon isinagawa ang yajña, O pinakadakila sa mga tao; sapagkat ang pook na yaon, O tigre sa mga lalaki, ay lubhang angkop sa mga gawang panghandog.

Verse 6

तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथ:।अंशुमानकरोत्तात सगरस्य मते स्थित:।।1.39.6।।

O Kakutstha, mahal kong anak—si Aṁśumān, ang dakilang mandirigmang karwaheng may matatag na busog, ay nagbantay at sumunod sa kabayong pangyajña, ayon sa utos ni Sagara.

Verse 7

तस्य पर्वणि तं यज्ञं यजमानस्य वासव:।राक्षसीं तनुमास्थाय यज्ञीयाश्वमपाहरत्।।1.39.7।।

Sa pangwakas na banal na araw ng parvan, habang si Sagara ay nagsasagawa ng yajña, si Vāsava (Indra), na nag-anyong tulad ng isang rākṣasa, ay ninakaw ang kabayong laan sa ritwal.

Verse 8

ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन्नश्वे महात्मन:।उपाध्यायगणास्सर्वे यजमानमथाब्रुवन्।।1.39.8।।

O Kakutstha, nang dinadala palayo ang kabayong iyon ng dakilang-loob na hari, ang lahat ng pangkat ng mga pari ay nagsalita sa nagsasakripisyo.

Verse 9

अयं पर्वणि वेगेन यज्ञियाश्वोऽपनीयते।हर्तारं जहि काकुत्स्थ हयश्चैवोपनीयताम्।।1.39.9।।

Sa araw na ito ng parvan, ang kabayong pang-yajña ay marahas na tinatangay nang mabilis. O Kakutstha, patayin ang magnanakaw, at maibalik ang kabayo.

Verse 10

यज्ञच्छिद्रं भवत्येतत्सर्वेषामशिवाय न:।तत्तथा क्रियतां राजन् यथाऽच्छिद्र: क्रतुर्भवेत्।।1.39.10।।

Ito’y nagiging kapintasan sa yajña, at nagdadala ng masamang pangitain sa ating lahat. Kaya, O hari, ipagawa ito nang gayon upang ang kratu ay maganap na walang bahid at walang sira.

Verse 11

उपाध्यायवच श्श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिव:।षष्टिं पुत्रसहस्राणि वाक्यमेतदुवाच ह।।1.39.11।।

Nang marinig ng hari ang mga salita ng mga upādhyāya sa kapulungan ng yajña, hinarap niya ang kaniyang animnapung libong anak at sinabi ang ganito.

Verse 12

गतिं पुत्रा: न पश्यामि रक्षसां परुषर्षभा:।मन्त्रपूतैर्महाभागैरास्थितो हि महाक्रतु:।।1.39.12।।

‘Mga anak ko—pinakamahuhusay sa mga tao—wala akong nakikitang daan upang makapasok dito ang mga rākṣasa; sapagkat ang dakilang kratu ay pinangangalagaan ng mga mantra na naglilinis at pinangungunahan ng mararangal na pari.’

Verse 13

तद्गच्छत विचिन्वध्वं पुत्रका: भद्रमस्तु व:।समुद्रमालिनीं सर्वां पृथिवीमनुगच्छत।।1.39.13।।

Kaya, mga anak ko, humayo kayo at magsiyasat; nawa’y sumainyo ang pagpapala. Libutin at siyasatin ang buong daigdig, na pinalilibutan ng mga karagatan.

Verse 14

एकैकयोजनं पुत्रा विस्तारमधिगच्छत।यावत्तुरगसन्दर्श: तावत् खनत मेदिनीम्।तं चैव हयहर्तारं मार्गमाणा ममाज्ञया।।1.39.14।।

Mga anak, sukatin ninyo ang lupain nang maayos, yojana sa bawat yojana. Hangga’t hindi namamasdan ang kabayo, hukayin ninyo ang lupa; at sa aking utos, hanapin ang magnanakaw na siyang kumuha sa kabayong panghandog.

Verse 15

दीक्षित: पौत्रसहितस्सोपाध्यायगणो ह्यहम्।इह स्थास्यामि भद्रं वो यावत्तुरगदर्शनम्।।1.39.15।।

Ako’y naitalaga na sa banal na ritwal; mananatili ako rito kasama ang aking apo at ang kapulungan ng mga guro. Nawa’y mapasa inyo ang kabutihan hanggang sa muling makita at mabawi ang kabayo.

Verse 16

इत्युक्ता हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबला:।जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिता:।।1.39.16।।

Sa gayong utos, ang makapangyarihang mga prinsipe—puspos ng galak—ay lumakad sa ibabaw ng daigdig, O Rama, na ginagabayan ng pagsunod sa salita ng kanilang ama.

Verse 17

योजनायामविस्तारमेकैको धरणीतलम्।बिभिदु: परुषव्याघ्र वज्रस्पर्शसमैर्नखै:।।1.39.17।।

Bawat isa sa kanila, O tigre sa mga tao, ay kumuha ng bahaging lupa na may lawak na isang yojana, at biniyak ang lupa sa pamamagitan ng kanilang mga kuko na tila haplos ng kulog—matigas at matalim.

Verse 18

शूलैरशनिकल्पैश्च हलैश्चापि सुदारुणै:।भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनन्दन।।1.39.18।।

Nang ang lupang-ina ay binibiyak ng mababangis na araro at ng mga sibat na wari’y kulog, umalingawngaw nang malakas ang daigdig, O kagalakan ng angkan ni Raghu.

Verse 19

नागानां मथ्यमानानामसुराणां च राघव ।राक्षसानां च दुर्धर्षस्सत्त्वानां निनदोऽभवत्।।1.39.19।।

Habang hinahalukay at binabaligtad nila ang kailaliman, O Rāghava, sumiklab ang di-matiis na ingay—mula sa mga nāga, mga asura, mga rākṣasa, at iba pang nilalang na nabulabog doon.

Verse 20

योजनानां सहस्राणि षष्टिं तु रघुनन्दन ।बिभिदुर्धरणीं वीरा: रसातलमनुत्तमम्।।1.39.20।।

O Raghunandana, ang mga bayaning anak (ni Sagara) ay biniyak ang lupa sa animnapung libong yojana, hanggang marating ang dakilang Rasātala, ang napakainam na daigdig sa ilalim.

Verse 21

एवं पर्वतसम्बाधं जम्बूद्वीपं नृपात्मजा:।खनन्तो नरशार्दूल सर्वत: परिचक्रमु:।।1.39.21।।

Sa gayon, habang hinuhukay ang Jambūdvīpa na siksik sa mga bundok, ang mga anak ng hari—O tigre sa mga tao—ay naglibot sa lahat ng panig.

Verse 22

ततो देवास्सगन्धर्वास्सासुरास्सहपन्नगा:।सम्भ्रान्तमनसस्सर्वे पितामहमुपागमन्।।1.39.22।।

Pagkaraan, ang mga deva—kasama ang mga Gandharva, Asura, at mga nāga—na nababalisa ang kalooban, ay lumapit na lahat kay Pitāmaha Brahmā.

Verse 23

ते प्रसाद्य महात्मानं विषण्णवदनास्तदा। ऊचु: परमसन्त्रस्ता पितामहमिदं वच:।।1.39.23।।

Nang mapayapa nila ang dakilang-mahātman, sila’y noon—nakayuko ang mukha at lubhang nanginginig sa takot—nagsalita ng ganitong mga salita kay Pitāmaha.

Verse 24

भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगरात्मजै:।बहवश्च महात्मानो हन्यन्ते तलवासिन:।।1.39.24।।

O pinagpalang Panginoon, hinuhukay ng mga anak ni Sagara ang buong daigdig; at maraming dakilang nilalang na nananahan sa mga kailaliman ay pinapatay.

Verse 25

अयं यज्ञहरोऽस्माकमनेनाश्वोऽपनीयते।इति ते सर्वभूतानि निघ्नन्ति सगरात्मजा:।।1.39.25।।

“Ito ang sumisira sa aming yajña; dahil sa kanya ay nawala ang aming kabayo!”—sa gayong pag-aakala, pinapatay ng mga anak ni Sagara ang lahat ng nilalang.