Sarga 84

Verse 1

ततो निविष्टां ध्वजिनीं गङ्गामन्वाश्रितां नदीम्।निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन्सन्त्वरितोऽऽब्रवीत्।।।।

Pagkaraan, nakita ni Guha, hari ng mga Niṣāda, ang hukbong may mga watawat na nakahimpil sa pampang ng ilog Gaṅgā; agad siyang nagmadaling lumapit sa kanyang mga kaanak at nagsalita.

Verse 2

महतीयमितस्सेना सागराभा प्रदृश्यते।नास्यान्तमधिगच्छामि मनसापि विचिन्तयन्।।।।

Ang hukbong ito sa panig na ito’y waring napakalawak na parang karagatan; kahit sa pagninilay ng aking isipan, hindi ko masumpungan ang hangganan nito.

Verse 3

यथा तु खलु दुर्बुद्धिर्भरत स्स्वयमागतः।स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे।।।।

Tila si Bharata mismo ang dumating—sa kanyang kapusukan; sapagkat doon sa karwahe ay nakikita ang malaking watawat na may sagisag ng punong kovidāra.

Verse 4

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।।।

Tatalian ba niya ng lubid ang mga mangingisda—o papatayin pa kami? O naparito siya upang saktan si Rāma, ang anak ni Daśaratha, na ipinatapon ng kanyang ama mula sa kaharian?

Verse 5

बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति।अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम्।।2.84.4।।सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम्।भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति।।2.84.5।।

Hinahangad ang ganap na maharlikang kasaganaan—bihira at mahirap makamtan—si Bharata, anak ni Kaikeyī, ay lumalapit ba na may layuning patayin si Rāma?

Verse 6

भर्ताचैव सखाचैव रामो दाशरथिर्मम।तस्यार्थकामास्सन्नद्धा गङ्गाऽनूपे प्रतिष्ठत।।।।

Si Rāma, anak ni Daśaratha, ay kapwa aking panginoon at aking kaibigan. Kaya, para sa kanyang kapakanan, magsandata kayo at manindigan sa pampang ng Ilog Gaṅgā.

Verse 7

तिष्ठन्तु सर्वे दाशाश्च गङ्गामन्वाश्रिता नदीम्।बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः।।।।

Manatili roon ang lahat ng mga mangingisda, na kumakalinga sa Ilog Gaṅgā; bilang mga bantay-ilog na may lakas, at nabubuhay sa karne, ugat, at bunga.

Verse 8

नावां शतानां पञ्चानां कैवर्तानां शतं शतम्।सन्नद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्वित्यभ्यचोदयत्।।।।

Iniutos niya: “Ihanda ang limang daang bangka; at sa bawat bangka, tig-iisang daang kabataang mangingisda, lubos na nasasandata, ay manatiling handa.”

Verse 9

यदाऽऽदुष्टस्तु भरतो रामस्येह भविष्यति।सेयं स्वस्तिमती सेना गङ्गामद्य तरिष्यति।।।।

Kung mapatunayang si Bharata ay walang masamang loob kay Rāma rito, kung gayon ang hukbong ito, na pinagpala ng kapayapaan, ay makakatawid sa Gaṅgā ngayong araw nang ligtas.

Verse 10

इत्युक्त्वोपायनं गृह्य मत्स्यमांसमधूनि च।अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर्गुहः।।।।

Pagkasabi nito, kinuha ni Guha, panginoon ng mga Niṣāda, ang mga handog—isda, karne, at alak—at lumakad upang salubungin si Bharata.

Verse 11

तमायान्तं तु सम्प्रेक्ष्य सूतपुत्रः प्रतापवान्।भरतायाऽचचक्षेऽथ विनयज्ञो विनीतवत्।।।।

Nang makita siyang papalapit, ang magiting na Sumantra, anak ng isang sūta, na bihasa sa kagandahang-asal, ay mapagpakumbabang nagbalita kay Bharata.

Verse 12

एष ज्ञातिसहस्रेण स्थपतिः परिवारितः।कुशलो दण्डकारण्ये वृद्धो भ्रातुश्च ते सखा।।।।

Narito ang pinunong yaon, napaliligiran ng libo-libong kamag-anak—sanay sa mga landas ng gubat ng Daṇḍaka, isang nakatatanda, at kaibigan din ng iyong kapatid.

Verse 13

तस्मात्पश्यतु काकुत्स्थ त्वां निषादाधिपो गुहः।असंशयं विजानीते यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।।।

Kaya, O supling ng Kakutstha, hayaang makaharap ka ni Guha, panginoon ng mga Niṣāda; walang alinlangan, batid niya kung saan naroon sina Rāma at Lakṣmaṇa.

Verse 14

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुमन्त्राद्भरत श्शुभम्।उवाच वचनं शीघ्रं गुहः पश्यतु मामिति।।।।

Nang marinig ni Bharata ang mapalad na pananalitang ito mula kay Sumantra, agad siyang sumagot: “Paharapin sa akin si Guha, ngayon din.”

Verse 15

लब्ध्वाऽभ्यनुज्ञां संहृष्टो ज्ञातिभिः परिवारितः।आगम्य भरतं प्रह्वो गुहो वचनमब्रवीत्।।।।

Nang makamtan ang pahintulot, si Guha—nagagalak at kasama ang kanyang mga kamag-anak—ay lumapit kay Bharata; yumukod nang mababa, saka nagsalita.

Verse 16

निष्कुटश्चैव देशोऽयं वञ्चिताश्चापि ते वयम्।निवेदयामस्ते सर्वे स्वके दासकुले वस।।।।

Ang lupaing ito’y parang sarili mong hardin, at kami man ay iyong mga tagapaglingkod. Lahat kami’y nagsusumamo: manahan ka sa tahanan ng iyong lingkod.

Verse 17

अस्ति मूलं फलञ्चैव निषादैस्समुपाहृतम्।आर्द्रं च मांसं शुष्कं च वन्यं चोच्चावचं महत्।।।।

May mga ugat at mga bunga na tinipon at dinala ng mga Niṣāda; mayroon ding karne—sariwa at pinatuyo—at saganang handog ng gubat, sari-sari at marami.

Verse 18

आशंसे स्वाशिता सेना वत्स्यतीमां विभावरीम्।अर्चितो विविधैः कामै श्श्व स्ससैन्यो गमिष्यसि।।।।

Umaasa akong ang iyong hukbo, busog at napawi ang pagod, ay magpapalipas ng gabing ito rito; pinarangalan sa iba’t ibang kaginhawaan, bukas ay lalakbay ka kasama ng iyong mga kawal.