Adhyaya 6
Bhumi KhandaAdhyaya 633 Verses

Adhyaya 6

Diti’s Lament (On the Fall of the Daityas and the Futility of Grief)

Lumapit si Danu kay Diti na lugmok sa dalamhati at yumukod, saka nagtanong kung bakit ang isang inang pinagpala ng maraming anak ay labis na nananangis. Sa kanilang pag-uusap, napalingon sila sa tunggalian ng mga Deva at Asura: natupad ang biyaya kay Aditi, napatatag ang paghahari ni Indra para sa kanyang anak, at naglaho ang ningning ng mga Daitya at Dānava. Isinalaysay ang digmaan kung saan si Viṣṇu—taglay ang cakra at śaṅkha—ay lumipol sa mga hukbo ng mga asura, gaya ng apoy na tumutupok sa tuyong damo at ng mga gamu-gamo na napapahamak sa liyab. Bumagsak si Diti sa matinding pighati; isang tinig na nagtuturo ang nagpaalala na ang kapahamakan ay bunga ng adharma at sariling pagkukulang, at ang labis na pagdadalamhati ay nagpapabawas ng kabutihang-loob at humahadlang sa kalayaan. Kaya’t hinihikayat siyang magbalik sa kapanatagan at sa masayang pag-iisip.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । कश्यपस्य च भार्यान्या दनुर्नाम तपस्विनी । पुत्रशोकेन संतप्ता संप्राप्ता दितिमंदिरम्

Sinabi ni Sūta: Si Danu, ang mapagpakasakit na asawa ni Kaśyapa, na pinahihirapan ng dalamhati sa anak, ay dumating sa tahanan ni Diti.

Verse 2

रोदमाना प्रणम्यैव पादपद्मयुगं तदा । दुःखेन महता प्राप्ता दितिस्तां प्रत्यबोधयत्

Pagkatapos, habang umiiyak, siya’y yumukod sa dalawang paa na tulad ng lotus. Dumating siyang may matinding pighati, at inaliw siya ni Diti.

Verse 3

दितिरुवाच । तवैव हि महाभागे किमिदं रोदकारणम् । पुत्रिण्यश्चैकपुत्रेण लोके नार्यो भवंति वै

Sinabi ni Diti: “O pinakapalad na ginang, ano ang dahilan ng iyong pag-iyak? Sa daigdig, ang mga babaeng may anak—kahit iisa lamang na anak na lalaki—ay tunay na itinuturing na pinagpala.”

Verse 4

भवती शतपुत्राणां गुणिनामपि भामिनि । माता त्वमसि कल्याणि शुंभादीनां महात्मनाम्

O masidhing ginang, ikaw ang ina ng sandaang anak na pawang may kabutihan; O mapalad, ikaw ang ina ng mga dakilang kaluluwa, na pinangungunahan nina Śuṃbha at iba pa.

Verse 5

कस्माद्दुःखं त्वया प्राप्तमेतन्मे कारणं वद । हिरण्यकशिपू राजा हिरण्याक्षो महाबलः

“Sa anong dahilan ka dinalaw ng dalamhati? Ipaalam mo sa akin ang sanhi nito. Binabanggit mo si Haring Hiraṇyakaśipu at ang makapangyarihang Hiraṇyākṣa.”

Verse 6

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे देवासुरे दितिविलापोनाम षष्ठोऽध्यायः

Sa gayon nagwawakas ang ikaanim na kabanata, na tinatawag na “Panaghoy ni Diti,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng Śrī Padma Purāṇa, sa bahaging tungkol sa mga Deva at Asura.

Verse 7

आख्याहि कारणं सर्वं यस्माद्रोदिषि सांप्रतम् । एवमाभाष्य तां देवीं विरराम मनस्विनी

“Isalaysay mo ang buong dahilan kung bakit ikaw ay umiiyak ngayon.” Pagkasabi nito sa diyosang yaon, ang matatag ang loob na ginang ay tumahimik.

Verse 8

दनुरुवाच । पश्य पश्य महाभागे सपत्न्याश्च मनोरथम् । परिपूर्णं कृतं तेन देवदेवेन चक्रिणा

Sinabi ni Danu: “Tingnan mo, tingnan mo, O mapalad—ang hangarin ng iyong kapwa-asawa ay ganap na natupad sa pamamagitan ng Panginoon ng mga panginoon, ang may taglay na Sudarśana-cakra.”

Verse 9

यथापूर्वं वरो दत्तो ह्यदित्यै देवि विष्णुना । तथेदानीं च पुत्राय तस्या दत्तो वरो महान्

O Diyosa, kung paanong noon ay ipinagkaloob ni Viṣṇu ang isang biyaya kay Aditi, gayon din ngayon ay ipinagkaloob sa kanyang anak ang isang dakilang biyaya.

Verse 10

कश्यपाद्विश्रुतो जातस्त्रैलोक्यपालकः सुतः । इंद्रत्वं तस्य वै दत्तं तव पुत्राद्विहृत्य च

Mula kay Kaśyapa ay isinilang ang bantog na anak, tagapangalaga ng tatlong daigdig; at sa kanya nga ipinagkaloob ang paghahari ni Indra—na inalis din mula sa iyong anak.

Verse 11

मनोरथैस्तु संपूर्णा अदितिः सुखवर्द्धिनी । कनीयान्वसुदत्तश्च तस्याः पुत्रश्च संप्रति

Si Aditi—na nagpapalago ng kaligayahan—ay napuspos sa kanyang mga minimithi; at ngayon, ang kanyang bunsong anak ay si Vasudatta.

Verse 12

ऐंद्रं पदं सुदुष्प्राप्यं देवैः सार्द्धं भुनक्ति च । दितिरुवाच । कस्मात्पदात्परिभ्रष्टो मम पुत्रो महामतिः

Matapos makamtan ang katayuan ni Indra na lubhang mahirap abutin, tinatamasa niya ito kasama ng mga diyos. Sinabi ni Diti: “Mula sa anong katayuan nahulog ang aking dakilang anak?”

Verse 13

अन्ये च दानवा दैत्यास्तेजोभ्रष्टाः कथं सखे । तस्य त्वं कारणं ब्रूहि विस्तरेण यशस्विनि

At paano, kaibigan, ang iba pang mga Dānava at Daitya ay nawalan ng kanilang ningning? Ipagpaliwanag mo sa akin ang dahilan nito nang masinsinan, O marangal at tanyag.

Verse 14

तामाभाष्य दितिर्वाक्यं विरराम सुदुःखिता । दनुरुवाच । देवाश्च दानवाः सर्वे सक्रोधाः संगरं गताः

Pagkasabi ni Diti ng mga salitang iyon, siya—lubhang dinurog ng dalamhati—ay tumahimik. Sinabi ni Danu: “Ang lahat ng mga diyos at ang lahat ng Dānava, nag-aalab sa galit, ay nagtungo sa digmaan.”

Verse 15

तत्र युद्धं महज्जातं दैत्यसंक्षयकारकम् । देवैश्च विष्णुना युद्धे मम पुत्रा निपातिताः

Doon ay sumiklab ang isang dakilang digmaan na naghatid ng pagkalipol sa mga daitya; at sa labang yaon, ang aking mga anak ay nabuwal sa kamay ng mga deva at ni Viṣṇu.

Verse 16

तथैव तव पुत्रास्ते देवदेवेन चक्रिणा । वने गतान्यथा सिंहो द्रावयेत्स्वेन तेजसा

Gayon din ang iyong mga anak: nang pumasok sa gubat ang Panginoon ng mga panginoon na may hawak na Sudarśana-cakra, sila’y napaurong—gaya ng leon na sa sariling ningning ay nagpapalayas sa mga nilalang.

Verse 17

तथा ते मामकाः पुत्रा निहताः शङ्खपाणिना । कालनेमिमुखं सैन्यं दुर्जयं ससुरासुरैः

Gayon din, ang aking mga anak ay pinaslang ng Panginoong may hawak na kabibe; at ang hukbong pinamunuan ni Kālanemi—na di-madadaig maging ng mga deva at asura—ay nalipol.

Verse 18

नाशितं मर्दितं सर्वं द्रावितं विकलीकृतम् । स्वैरर्चिभिर्यथा वह्निस्तृणानि ज्वालयेद्वने

Ang lahat ay winasak, dinurog, pinawi, at ginawang walang magawa—gaya ng apoy na sa sariling naglalagablab na liyab ay nagsisindi ng tuyong damo sa gubat.

Verse 19

तथा दैत्यगणान्सर्वान्निर्दहत्येव केशवः । मम पुत्रा मृता देवि बहुशस्तव नंदनाः

“Sa gayong paraan, sinusunog ni Keśava ang lahat ng pangkat ng mga Dānava. O diyosa, ang aking mga anak ay napatay—muli’t muli—ng iyong anak.”

Verse 20

वह्निं प्राप्य यथा सर्वे शलभा यांति संक्षयम् । तथा ते दानवाः सर्वे हरिं प्राप्य क्षयं गताः

Kung paanong ang lahat ng gamu-gamo, paglapit sa apoy, ay napapahamak, gayon din ang lahat ng Dānava—pagharap kay Hari—ay nagtamo ng ganap na wakas.

Verse 21

एवमेतं हि वृत्तांतं दितिः शुश्राव दारुणम् । दितिरुवाच । वज्रपातोपमं भद्रे वदस्येवं कथं मम

Nang marinig ni Diti ang gayong nakapangingilabot na salaysay, sinabi niya: “O mahal ko, ang iyong mga salita’y parang bagsak ng kulog—paano mo nasasabi iyan sa akin?”

Verse 22

एवमाभाष्य तां देवी मूर्च्छिता निपपात ह । हा हा कष्टमिदं जातं बहुदुःखं प्रतापकम्

Pagkasabi nito sa kanya, ang diyosa’y nawalan ng malay at bumagsak. “Ay, ay! Isang napakasaklap na pangyayari—isang pagsubok na nagdudulot ng di-masukat na dalamhati.”

Verse 23

रुरोद करुणं साथ पुत्रशोकसुपीडिता । तां दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठ उवाच वचनं शुभम्

Dahil sa matinding dalamhati para sa anak, siya’y umiyak nang kaawa-awa. Nang makita siya, ang pinakadakilang pantas ay nagsalita ng mapalad na mga salitang pampalubag-loob.

Verse 24

मा रोदिषि च भद्रं ते नैवं शोचंति त्वद्विधाः । सत्ववंतो महाभागे लोभमोहेन वर्जिताः

“Huwag kang umiyak; nawa’y mapasa iyo ang kabutihang-palad. O lubhang mapalad, ang tulad mo’y hindi nagdadalamhati nang ganyan; ang may dalisay na loob ay malaya sa kasakiman at pagkalito.”

Verse 25

कस्य पुत्रा हि संसारे कस्य देवी सुबांधवाः । नास्तिकस्येह केनापि तत्सर्वं श्रूयतां प्रिये

Kanino ba ang mga anak sa mundong ito, at kanino ang asawa na may mabubuting kamag-anak? Sa di-mananampalataya rito, wala ni isa sa mga iyon ang tunay na kanya—pakinggan mo ang lahat, minamahal.

Verse 26

दक्षस्यापि सुता यूयं सुन्दर्यश्चैव मामकाः । भवतीनामहं भर्ता कामनापूरकः शुभे

Kayo nga ay mga anak na babae ni Dakṣa, at kayo’y mga magaganda—na sa akin. O mapalad, ako ang inyong asawa, ang tumutupad ng mga minimithi.

Verse 27

योजकः पालकश्चैव रक्षकोस्मि वरानने । कस्माद्वैरं कृतं क्रूरैरसुरैरजितात्मभिः

O marikit ang mukha, ako ang nag-aayos, ang nagtataguyod, at ang tagapagtanggol. Bakit nagkaroon ng alitan dahil sa malulupit na asura na di-mapigil ang isip?

Verse 28

तव पुत्रा महाभागे सत्यधर्मविवर्जिताः । तेन दोषेण ते सर्वे तव दोषेण वै शुभे

O marangal na ginang, ang iyong mga anak ay salat sa katotohanan at dharma. Dahil sa kasalanang iyon, silang lahat ay may sala—tunay nga, O mapalad, sa iyong pagkukulang ito nag-ugat.

Verse 29

निहता वासुदेवेन दैवतैस्तु निपातिताः । तस्माच्छोको न कर्तव्यः सत्यमोक्षविनाशनः

Sila’y pinaslang ni Vāsudeva, at tunay na ibinagsak ng mga diyos. Kaya’t huwag kang magdalamhati; ang dalamhati’y tunay na sumisira sa mokṣa.

Verse 30

शोको हि नाशयेत्पुण्यं क्षयात्पुण्यस्य नश्यति । तस्माच्छोकं परित्यज विघ्नरूपं वरानने

Ang dalamhati’y sumisira sa kabanalan; pag nabawasan ang kabutihang-loob, ito’y napaparam. Kaya talikdan ang lungkot, O marikit ang mukha, sapagkat ito’y nagiging balakid.

Verse 31

आत्मदोषप्रभावेण दानवा मरणं गताः । देवा निमित्तभूताश्च नाशिताः स्वेन कर्मणा

Sa lakas ng sarili nilang mga pagkukulang, ang mga Dānava ay nagtamo ng kamatayan; at ang mga Deva—bagaman kasangkapan lamang—ay napuksa rin ng sarili nilang gawa.

Verse 32

एवं ज्ञात्वा महाभागे समागच्छ सुखं प्रति । एवमुक्त्वा महायोगी तां प्रियां दुःखभागिनीम्

“Sa pagkaunawang ito, O mapalad na ginang, lumapit ka sa kaligayahan.” Sa gayong wika, ang dakilang yogin ay nagsalita sa kanyang minamahal, na kabahagi sa dalamhati.

Verse 33

विषादाच्च निवृत्तोसौ विरराम महामतिः

At dahil sa panghihina ng loob, siya’y umurong; ang dakilang may isip ay tumigil at nagpahinga.