Shloka 67

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

क्षेमादित्यार्चनान्मर्त्यः क्षेमीसिद्धार्थसत्यभाक् । उन्नताख्यं विघ्नराजं प्रार्च्य विघ्नैर्न हन्यते ॥ ६७ ॥

Transliteration

kṣemādityārcanānmartyaḥ kṣemīsiddhārthasatyabhāk | unnatākhyaṃ vighnarājaṃ prārcya vighnairna hanyate || 67 ||

Translation

Sa pagsamba kay Kṣemāditya, ang tao ay nagiging panatag, natutupad ang mga layunin, at nananatiling tapat sa katotohanan. At kapag taimtim na sinamba ang Panginoon ng mga Hadlang na tinatawag na Unnata, hindi siya napapabagsak ng mga sagabal.

Word by Word

• क्षेमादित्यार्चनात्: from worship of Kṣemāditya
• क्षेमादित्यार्चनात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षेमादित्य + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—क्षेम + आदित्य (कर्मधारय: ‘Kṣemāditya’) + अर्चन (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘worship of Kṣemāditya’)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षेमी: secure / prosperous
• क्षेमी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्षेमिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मर्त्यः इति)

• सिद्धार्थसत्यभाक्: enjoying fulfilled aims and truth
• सिद्धार्थसत्यभाक्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धार्थ + सत्य + भाक् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सिद्ध-अर्थ (कर्मधारय: ‘fulfilled aims’) + सत्य (द्वन्द्व/श्रृंखला) + भाक् (possessor)

• उन्नताख्यम्: named ‘Unnata’
• उन्नताख्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उन्नत + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—उन्नत-आख्य (कर्मधारय: ‘named Unnata’)

• विघ्नराजम्: Vighnarāja (lord of obstacles)
• विघ्नराजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न + राज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—विघ्न-राज (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘king of obstacles’)

• प्रार्च्य: having worshipped
• प्रार्च्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having worshipped’

• विघ्नैः: by obstacles
• विघ्नैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• न: not
• न: Avyaya (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• हन्यते: is harmed / is struck
• हन्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (Passive)

Speaker

Narada (teaching in the Uttara-Bhaga narrative context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Kṣemāditya
• Unnata (Vighnarāja)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse teaches that devotional worship (arcana) is not merely merit-making but also protective: Kṣemāditya grants kṣema (well-being) and integrity in truth, while Vighnarāja ‘Unnata’ ensures that obstacles do not overpower the practitioner.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It presents bhakti in a practical form—arcana with faith and propriety—showing that devotion aligns the devotee with divine protection and inner virtues (satya), and supports successful completion of dharmic aims (siddhārtha).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual application is emphasized (kalpa/ācāra): the verse points to prescribed worship (arcana, prārcya) as a method for kṣema and vighna-nivṛtti, relevant to vow-keeping, pilgrimage discipline, and correct performance of rites.