Sa diyalogong Vasu–Mohinī, hiniling ni Mohinī ang salaysay na nagbibigay-punya tungkol sa Gaṅgādvāra (Haridvāra) matapos marinig ang kadakilaan ng Kurukṣetra. Isinalaysay ni Vasu ang pagbaba ni Devī Gaṅgā (bilang Lakānandā) kasunod ni Bhagīratha, at kinilalang ang pook ay pinabanal ng yajña ni Dakṣa Prajāpati. Lumipat ang kuwento sa krisis ng Dakṣa-yajña: ibinukod si Śiva, hindi pinarangalan si Satī kaya isinuko niya ang buhay; ang lugar ay naging makapangyarihang tīrtha para sa snāna at tarpaṇa. Winawasak ni Vīrabhadra ang yajña, at kalaunan, sa pakiusap ni Brahmā, naibalik ang kaayusan. Binibilang din ng kabanata ang mga sub-tīrtha ng Haridvāra at ang mga bunga—Hari-tīrtha (Hari-pāda), Trigagā, Kanakhala, Jahnu-tīrtha, Koṭitīrtha/Koṭīśa, Saptagaṅgā at mga āśrama ng Pitong Ṛṣi, isang āvarta, lawa ng Kapilā, Nāgarāja-tīrtha, Lalitaka, tīrtha ni Śaṃtanu, Bhīmasthala—na inuugnay sa mga panata, handog, at ipinangakong kinalabasan. Binibigyang-diin ang pagligo sa mga panahong Kumbha at mga paglipat ng araw, pati bihirang yoga (Vāruṇa, Mahā-Vāruṇaka, atbp.), ang paggalang sa mga brāhmaṇa, at ang bisa ng pag-alaala, pagbigkas (Gaṅgā-sahasranāma), at pakikinig sa Purāṇa sa Haridvāra, kabilang ang panangga na dulot ng pag-iingat ng nakasulat na māhātmya.
Verse 1
अथ गङ्गाद्वारमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यं श्रुतं पापापहं महत् । त्वत्तो द्विजवरश्रेष्ठ सर्वसिद्धिप्रदं नृणाम् ॥ १ ॥
Ngayon ay sinisimulan ang pagpupuri sa Gaṅgādvāra. Si Mohinī ay nagsabi: “Mula sa iyo, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, aking narinig ang dakila at nakapapawi ng kasalanang kadakilaan ng Kurukṣetra—aral na nagkakaloob ng lahat ng siddhi sa mga tao.”
Verse 2
गंगाद्वारेति यत्ख्यातं तीर्थं पुण्यावहं गुरो । तत्समाख्याहि भद्रं ते श्रोतुं वांछास्ति मे हृदि ॥ २ ॥
O Guru, isalaysay mo sana ang banal na tīrtha na tanyag bilang “Gaṅgādvāra,” ang pook na nagdudulot ng kabutihang-loob at gantimpalang banal. Pagpapala sa iyo—sa aking puso’y may matinding pagnanais na marinig ito.
Verse 3
वसुरुवाच । श्रृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम् । गंगाद्वारस्य ते पुण्यं श्रृण्वतां पठतां शुभम् ॥ ३ ॥
Sinabi ni Vasu: “Makinig ka, O mapalad na ginang. Ipahahayag ko ang kaluwalhatiang pumupuksa ng kasalanan—ang banal na gantimpala ng Gaṅgādvāra, na mapagpala sa mga nakikinig at sa mga bumibigkas.”
Verse 4
यत्र भूमिमनुप्राप्ता भगीरथरथानुगा । श्रीगंगालकनंदाख्या नगान्भित्त्वा सहस्रशः ॥ ४ ॥
Doon, ang mapalad na Gangā—na tinatawag ding Lakānandā—ay sumunod sa landas ng karwahe ni Bhagīratha at, binutas ang libu-libong bundok, ay dumating sa lupa.
Verse 5
यत्रायजत यज्ञेशं पुरा दक्षः प्रजापतिः । तत्क्षेत्रं पुण्यदं नॄणां सर्वपातकनाशनम् ॥ ५ ॥
Yaon ang banal na kṣetra kung saan noong unang panahon si Dakṣa Prajāpati ay nagsagawa ng yajña para kay Yajñeśa, ang Panginoon ng paghahandog; ang pook na iyon ay nagbibigay ng kabanalan at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 6
यस्मिन्यज्ञे समाहूता देवा इंद्रपुरोगमाः । स्वैः स्वैर्गणैः समायाता यज्ञभागजिघृक्षया ॥ ६ ॥
Sa yajñang iyon, ang mga deva na pinangungunahan ni Indra ay inanyayahan ayon sa wastong ritwal; at dumating ang bawat isa kasama ang kani-kanilang mga pangkat, na nagnanais tumanggap ng nakatalagang bahagi ng handog.
Verse 7
तत्र देवर्षयः प्राप्तास्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । शिष्यप्रशिष्यैः सहितास्तथा राजर्षयः शुभे ॥ ७ ॥
Doon dumating ang mga devarṣi, gayundin ang mga dalisay na brahmarṣi; at ang mga rājarṣi ay dumating din sa mapalad na pook na iyon, kasama ang mga alagad at mga alagad ng alagad, O mapagpala.
Verse 8
सर्वेनिमंत्रितास्तेन ब्रह्मपुत्रेण धीमता । गंधर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः ॥ ८ ॥
Silang lahat ay inanyayahan ng marunong na anak ni Brahmā: ang mga Gandharva at Apsaras, mga Yakṣa, mga Siddha, mga Vidyādhara, at ang mga nilalang-ahas na Nāga.
Verse 9
संप्राप्ता यज्ञसदनमृते शर्वं पिनाकिनम् । ततस्तु गच्छतां तेषां सप्रियाणां विमानिनाम् ॥ ९ ॥
Narating nila ang bulwagan ng yajña—maliban kay Śarva (Śiva), ang may tangan ng busog na Pināka. Pagkaraan, nang umalis ang mga sakay ng vimāna kasama ang kanilang mga minamahal, nagpatuloy ang salaysay.
Verse 10
दक्षयज्ञोत्सवं प्रीत्यान्योन्यं वर्णयतां सती । श्रुत्वा सोत्का महादेवं प्रार्थयामास भामिनी ॥ १० ॥
Habang masayang nagkukuwentuhan ang mga tao tungkol sa pagdiriwang ng yajña ni Dakṣa, si Satī, pagkarinig nito, ay nag-alab ang pananabik; at ang masidhing ginang ay nagsimulang manikluhod sa pakiusap kay Mahādeva (Śiva).
Verse 11
तच्छत्वा भगवानाह न श्रेयो गमनं ततः । अथ देवमनादृत्य भाविनोऽर्थस्य गौरवात् ॥ ११ ॥
Pagkarinig nito, sinabi ng Mapalad na Panginoon, “Hindi mabuti ang pagpunta roon.” Ngunit dahil labis niyang pinahalagahan ang inaasahang pakinabang, binale-wala niya ang Panginoon at nagpatuloy pa rin.
Verse 12
जगामैकाकिनी भद्रे द्रष्टुं पितृमखोत्सवम् । ततः सा तत्र संप्राप्ता न केनापि सभाजिता ॥ १२ ॥
O marikit na ginang, nagpunta siya roon nang mag-isa upang masaksihan ang pagdiriwang ng handog para sa mga ninuno; ngunit pagdating niya, wala ni isa ang sumalubong o nagbigay-galang sa kanya.
Verse 13
प्राणांस्तत्याज तन्वंगी तज्जातं क्षेत्रमुत्तम् । तस्मिंस्तीर्थे तु ये स्नात्वा तर्पयंति सुरान्पितॄन् ॥ १३ ॥
Ang babaeng may marikit na pangangatawan ay nagbuwis ng buhay; at mula sa pangyayaring iyon ay sumibol ang isang dakilang banal na pook. Ang sinumang maligo sa tīrtha na iyon at maghandog ng tarpaṇa sa mga deva at sa mga ninuno ay nagkakamit ng ganap na kabutihang-dharma.
Verse 14
ते स्युर्देव्याः प्रियतमा भोगमोक्षैकभागिनः । येऽन्येऽपि तत्र स्वान्प्राणांस्त्यजंत्यनशनादिभिः ॥ १४ ॥
Ang mga debotong iyon ay nagiging pinakamamahal ng Diyosa at tumatamo ng natatanging bahagi kapwa sa ligayang makamundo at sa kalayaan (moksha); at maging ang iba pa, na sa banal na pook na iyon ay nag-aalay ng sariling buhay sa pamamagitan ng pag-aayuno at kahalintulad na mga pagtalima, ay umaabot din sa gayong pinagpalang kalagayan.
Verse 15
तेऽपि साक्षाच्छिवं प्राप्य नाप्नुवंति पुनर्जनिम् । अथ तन्नारदाच्छ्रुत्वा भगवान्नीललोहितः ॥ १५ ॥
Maging sila man—pagkat tuwirang nakamtan si Śiva mismo—ay hindi na muling nagkakamit ng kapanganakan. Pagkaraan, nang marinig ito mula kay Nārada, ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita (Śiva) …
Verse 16
मरणं स्वप्रियायास्तु वीरभद्रं विनिर्ममे । स सर्वैः प्रमथैर्युक्तस्तं यज्ञं समनाशयत् ॥ १६ ॥
Sa pagkamatay ng kanyang minamahal, nilikha niya si Vīrabhadra; at si Vīrabhadra, kasama ang lahat ng Pramatha, ay ganap na winasak ang handog na yajña na iyon.
Verse 17
पुनर्विधेः प्रार्थनया मीढ्वान्सद्यः प्रसादितः । संदधे च पुनर्यज्ञं विकृतं प्रकृतिस्थितम् ॥ १७ ॥
Muli, sa panalangin ni Vidhi (Brahmā), ang mapagkaloob na Panginoon ay agad na nalugod; at muli Niyang itinatag ang yajña na nabaluktot, ibinalik ito sa likas at wastong kaayusan.
Verse 18
ततस्तत्तीर्थमतुलं सर्वपातकनाशनम् । जातं यत्राप्लुतः सोमो मुक्तो यक्ष्मग्रहादभूत् ॥ १८ ॥
Pagkaraan, lumitaw ang walang kapantay na tīrtha na pook ng banal na pagligo, tagapuksa ng lahat ng kasalanan—doon si Soma, matapos maligo, ay napalaya mula sa pagkakasakmal ni Yakṣmā (sakit na pagkapanghina).
Verse 19
तत्र यो विधिवत्स्नात्वा यं यं कामं विचिंतयेत् । तं तमाप्नोति विधिजे नात्र कार्या विचारणा ॥ १९ ॥
Doon, ang sinumang maligo ayon sa wastong ritwal at magnilay sa anumang hangaring ninanais—o anak ni Brahmā—ay matatamo mismo iyon; hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o dagdag na pag-uusisa.
Verse 20
यत्र यज्ञेश्वरः साक्षाद्भगवान्विष्णुरव्ययः । स्तुतो दक्षेण देवैश्च तत्तीर्थं हरिसंज्ञितम् ॥ २० ॥
Ang banal na tawiran na yaon, kung saan si Bhagavān Viṣṇu—di-nasisira at hayag bilang Panginoon ng yajña—ay tuwirang pinuri ni Dakṣa at ng mga diyos, ay tinatawag na Tīrtha na may pangalang “Hari.”
Verse 21
तत्र यो विधिवन्मर्त्यः स्नायाद्धरिपदे सति । स विष्णोर्वल्लभो भूयाद्भुक्तिमुक्तयकभाजनम् ॥ २१ ॥
Doon, habang naroroon ang banal na Hari-pada, ang mortal na maliligo ayon sa wastong ritwal ay magiging minamahal ni Viṣṇu at magiging natatanging tumatanggap ng kapwa ginhawang makamundo at moksha (pagpapalaya).
Verse 22
अतः पूर्वदिशि क्षेत्रं त्रिगगं नाम विश्रुतम् । यत्र त्रिपथगा साक्षादृश्यते सकलैर्जनैः ॥ २२ ॥
Kaya nga, sa silangan ay may banal na pook na tanyag sa pangalang Trigagā, kung saan ang Tripathagā—ang Diyosa Gaṅgā na dumadaloy sa tatlong landas—ay tuwirang nakikita ng lahat ng tao.
Verse 23
तत्र स्नात्वाथ संतर्प्य देवर्षिपितृमानवान् । सम्यक्छ्रद्धायुतो मर्त्यो मोदते दिवि देववत् ॥ २३ ॥
Pagkaligo roon, at saka magsagawa nang wasto ng tarpana upang bigyang-kasiyahan ang mga diyos, mga devarṣi, mga ninuno, at mga tao; ang mortal na may ganap na pananampalataya ay magagalak sa langit na gaya ng isang diyos.
Verse 24
तत्र यस्त्यजति प्राणान्प्रवाहे पतितः सति । स व्रजेद्वैष्णवं धाम देवैः सम्यक्सभाजितः ॥ २४ ॥
Doon, sinumang magbuwis ng buhay matapos mahulog sa agos ng ilog—tunay na makararating sa Dhāma ng mga Vaiṣṇava, at pararangalan nang wasto ng mga diyos.
Verse 25
ततः कनखले तीर्थे दक्षिणीं दिशमाश्रिते । त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ २५ ॥
Pagkaraan nito, sa banal na tawiran ng Kanakhala na nasa dakong timog, ang sinumang mag-ayuno nang tatlong gabi at saka maligo ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 26
अथ यास्तत्रगां दद्याद्बाह्यणे वेदपारगे । स कदाचिन्न पश्येत्तु देवि वैतरणीं यमम् ॥ २६ ॥
Ngayon, O Diyosa, sinumang maghandog doon ng isang baka sa isang Brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda—hindi niya kailanman makikita ang Vaitaraṇī, ni haharap kay Yama.
Verse 27
अत्र जप्तं हुतं तप्तं दत्तमानंत्यमश्नुते । अत्रैव जहुतीर्थँ च यत्र वै जह्रुना पुरा ॥ २७ ॥
Dito, ang anumang bigkasin bilang japa, ihandog sa apoy bilang homa, isagawa bilang tapas, o ibigay bilang dāna ay nagbubunga ng di-mauubos na kabutihan. Dito rin naroroon ang banal na tawirang Jahnu-tīrtha, kung saan noong unang panahon ay isinagawa ni Rishi Jahnu ang gawaing iyon.
Verse 28
राजर्षिणा निपीताभूद्गंडूषीकृत्य सा नदी । प्रसादितेन सा तेन मुक्ता कर्णाद्विनिर्गता ॥ २८ ॥
Ang ilog na iyon ay ininom ng maharlikang rishi na wari’y isang lagok lamang. Pagkaraan, nang siya’y mapayapa at nalugod, pinalaya niya ito at muling umagos palabas mula sa kanyang tainga.
Verse 29
तत्र स्नात्वा महाभागे यो नरः श्रद्धयान्वितः । सोपवासः समभ्यर्चेद्बाह्यणं वेदपारगम् ॥ २९ ॥
O marangal! Ang sinumang maligo roon nang may pananampalataya at, habang nagsasagawa ng upavāsa (pag-aayuno), ay marapat na gumalang at maghandog sa isang Brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda—tatanggap siya ng bungang itinakda para sa banal na gawaing iyon.
Verse 30
भोजयेत्परमान्नेन स्वर्गे कल्पं वसेत्स तु । अथ पश्चाद्दिशि गतं कोटितीर्थँ सुमध्यमे ॥ ३० ॥
Ang sinumang magpakain sa karapat-dapat na tumanggap ng pinakamainam na pagkain ay mananahan sa langit sa loob ng isang kalpa. Pagkaraan, kapag nagtungo sa kanlurang dako—o may magandang baywang—makakamit niya ang kabutihang-loob ng Koṭitīrtha.
Verse 31
यत्र कोटिगुणं पुण्यं भवेत्कोटीशदर्शनात् । ओष्यैकां रजनीं तत्र पुंडरीकमवाप्नुयात् ॥ ३१ ॥
Sa pook na iyon, sa pagtanaw lamang kay Koṭīśa ay nagiging sandaang-milyong ulit ang pagdami ng kabutihan. Kung mananatili roon kahit isang gabi, makakamit niya ang Puṇḍarīka, ang banal na bunga ng pook na iyon.
Verse 32
तथैवोत्तरदिग्भागे सप्तगंगेति विश्रुतम् । तीर्थं परमकं देवि सर्वपातकनाशनम् ॥ ३२ ॥
Gayundin, sa hilagang dako ay may banal na tawiran na tanyag bilang “Saptagaṅgā” (Pitong Gaṅgā). O Diyosa, ito ang kataas-taasang pook-paglalakbay-diyos, tagapuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 33
यत्राश्रमाश्च पुण्या वै सप्तर्षीणां महामते । तेषु सर्वेषु तु पृथक् स्नात्वा संतर्प्य देवताः ॥ ३३ ॥
O dakilang-isip! Naroon nga ang mga banal na āśrama ng Pitong Ṛṣi (Saptarṣi). Pagkatapos maligo nang hiwa-hiwalay sa bawat āśrama, nararapat maghandog ng santarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang mga diyos.
Verse 34
पितॄंश्च लभते मर्त्य ऋषिलोकं सनातनम् । भगीरथेन वै राज्ञा यदानीता सुरापगा ॥ ३४ ॥
Ang isang mortal ay nakatatamo rin ng kanyang mga ninuno at nakaaabot sa walang-hanggang daigdig ng mga rishi, sa pagdulog sa banal na ilog na Surāpaga (Gaṅgā) na tunay na ibinaba ni Haring Bhagīratha.
Verse 35
तदा सा प्रीतये तेषां सप्तधारागताभवत् । सप्तगंगं ततस्तीर्थं भुवि विख्यातिमागतम् ॥ ३५ ॥
Pagkaraan, upang ikalugod nila, siya’y umagos bilang pitong daloy. Kaya ang banal na tawiran na iyon sa lupa ay nakilala bilang Saptagaṅgā at sumikat sa malawak na dako.
Verse 36
स आवर्तं ततः प्राप्य संतर्प्यामरपूर्वकान् । स्रात्वा देवेंद्रभवने मोदते युगमेव च ॥ ३६ ॥
Pagkaraan, nang marating ang banal na ipu-ipo ng tubig (āvarta), una niyang pinasisiyahan ang mga deva at iba pang nilalang sa langit sa pamamagitan ng mga handog; at matapos maligo roon, siya’y nagagalak sa tahanan ni Indra sa loob ng isang ganap na yuga.
Verse 37
ततो भद्रे समासाद्य कपिलाह्रदमुत्तमम् । धेनुं दत्त्वा द्विजाग्र्याय गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३७ ॥
Pagkaraan, O mapalad na ginang, pagdating sa dakilang Lawa ng Kapilā, ang sinumang maghandog ng isang inahing-bakang nagbibigay-gatas sa isang marangal na Brāhmaṇa ay magkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng isang libong baka.
Verse 38
अत्रैव नागराजस्य तीर्थं परमपावनम् । अत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽभयं सर्पतो लभेत् ॥ ३८ ॥
Dito mismo naroon ang lubhang nagpapadalisay na tīrtha ng Hari ng mga Nāga. Ang sinumang magsagawa ng abhiṣeka (banal na pagbubuhos/paglilinis) dito ay magkakamit ng kawalang-takot sa mga ahas.
Verse 39
ततो ललितकं प्राप्य शंतनोस्तीर्थमुत्तमम् । स्नात्वा संतर्प्य विधिवत्सुरादील्लँभते गतिम् ॥ ३९ ॥
Pagkaraan, nang marating ang Lalitaka at ang dakilang banal na tawiran na tinatawag na Tīrtha ni Śaṃtanu, ang sinumang maligo roon at magsagawa ng tarpaṇa ayon sa wastong ritwal ay makakamit ang mapalad na kalagayan ng mga deva at iba pang mataas na nilalang.
Verse 40
यत्र शंतनुनां लब्धा गंगा मानुष्यमागता । तत्रैव तत्यजे देहं वसून्सूत्वानुवत्सरम् ॥ ४० ॥
Sa mismong lugar na yaon, kung saan si Gaṅgā—na nakamit ni Śaṃtanu—ay pumasok sa buhay ng tao, doon din niya iniwan ang kanyang katawan matapos isilang ang mga Vasu taon-taon.
Verse 41
तद्देहो न्यपतत्तत्र तत्राभूद्दक्षजन्म च । तत्र यः स्नाति मनुजो भक्षयेदोषधीं च ताम् ॥ ४१ ॥
Doon bumagsak ang kanyang katawan, at doon din isinilang si Dakṣa. Ang sinumang maligo roon at kumain din ng banal na halamang-gamot na iyon ay magiging dalisay sa kapangyarihan ng tīrtha.
Verse 42
स न दुर्गतिमाप्नोति गंगादेवीप्रसादतः । भीमस्थलं ततः प्राप्य यः स्नायात्सुकृती नरः ॥ ४२ ॥
Sa biyaya ni Diyosa Gaṅgā, hindi siya mahuhulog sa masamang kapalaran. Pagkaraan, ang taong may kabutihan na makarating sa Bhīmasthala at maligo roon ay tatanggap ng mapalad na pag-iingat na iyon.
Verse 43
भोगान्भुक्त्वेह देहांते स्वर्गतिं समवाप्नुयात् । एतान्युद्देशतो देवि तीर्थानि गदितानि ते ॥ ४३ ॥
Matapos tamasahin dito ang mga kaligayahang makamundo, sa wakas ng katawan ay maaaring makamit ang landas patungong langit. O Diyosa, sa ganitong paraan ay naipahayag sa iyo nang maikli ang mga banal na tīrtha na ito, sa pamamagitan ng pagbanggit-isa-isa.
Verse 44
अन्यानि वै महाभागे संति तत्रल सहस्रशः । योऽस्मिन्क्षेत्रे नरः स्नायात्कुंभगेज्येऽजगे रवौ ॥ ४४ ॥
O mapalad na dakila, naroon pa nga ang libo-libong iba pang kabanalan at mga pagtalima. Ngunit sinumang maligo sa banal na pook na ito kapag ang Araw ay nasa Kumbha (Aquarius), sa mapalad na paglipat ng Makara–Kumbha, ay nagkakamit ng pambihirang gantimpalang banal.
Verse 45
स तु स्याद्वाक्पतिः साक्षात्प्रभाकर इवापरः । अथ याते प्रयागादिपुण्यतीर्थे पृथूके ॥ ४५ ॥
Siya nga ay magiging panginoon ng pananalita, hayag na hayag, na wari’y isa pang Prabhākara. Pagkaraan, nang si Pṛthūka ay nagtungo sa mga banal na tīrtha ng paglalakbay, na nagsisimula sa Prayāga, sumunod ang mga bungang ito.
Verse 46
अथ यो वारुणे योगे महावारुणके तथा । महामहावारुणे च स्नायात्तत्र विधानतः ॥ ४६ ॥
Ngayon, sinumang maligo roon sa Varuṇa-yoga, gayundin sa Mahā-Vāruṇaka, at maging sa Mahāmahā-Vāruṇa, ayon sa itinakdang ritwal, ay nagkakamit ng nilalayong bungang banal.
Verse 47
संपूज्य ब्राह्मणान् भक्त्या स लभेद्ब्रह्मणः पदम् । संक्रान्तौ वाप्यमायां वा व्यतीपाते युगादिके ॥ ४७ ॥
Sa paggalang at pagpupuri sa mga brāhmaṇa nang may bhakti, nakakamit niya ang kataas-taasang kalagayan ng Brahman. Lalo na kung ito’y ginagawa sa saṅkrānti, sa araw ng amāvāsyā, sa panahon ng vyatīpāta, o sa mga dakilang salubungan gaya ng pasimula ng isang yuga.
Verse 48
पुण्येऽहनि तथान्यद्वै यत्किंचिद्दानमाचरेत् । तत्तु कोटिगुणं भूयात्सत्यमेतन्मयोदितम् ॥ ४८ ॥
Tunay nga, sa araw na mapalad at puno ng bisa, anumang dāna o handog na gawin—anumang kawanggawa—ang bunga nito’y nagiging isang milyong ulit. Ito ang katotohanang aking ipinahayag.
Verse 49
गंगाद्वारं स्मरेद्यो वै दूरसंस्थोऽपि मानवः । सद्गतिं स समाप्नोति स्मरन्नंते यथा हरिम् ॥ ४९ ॥
Kahit ang tao ay nasa malayo, kung taimtim niyang inaalala ang Gaṅgādvāra (Haridvāra), makakamtan niya ang mapalad na hantungan, gaya ng nag-aalaala kay Hari sa sandali ng kamatayan.
Verse 50
यं यं देवं हरिद्वारे पूजयेत्प्रयतो नरः । स स देवः सुप्रसन्नः पूरयेत्तन्मनोरथान् ॥ ५० ॥
Sa Haridvāra, sinumang may disiplina at taimtim na sumasamba sa alinmang diyos, ang diyos na iyon ay lubos na nalulugod at tinutupad ang mga ninanais ng sumasamba.
Verse 51
एतदेव तपःस्थानमेतदेव जपस्थलम् । एतदेव हुतस्थानं यत्र गंगा भुवं गता ॥ ५१ ॥
Yaon mismong lugar ang luklukan ng pag-aayuno at pagtitika; yaon din ang pook ng japa; yaon din ang nararapat na lugar ng paghahandog sa apoy—kung saan bumaba sa lupa ang Gaṅgā.
Verse 52
यस्तत्र नियतो मर्त्यो गंगानामसहस्रकम् । त्रिकालं पठति स्नात्वा सोऽक्षयां संततिं लभेत् ॥ ५२ ॥
Sinumang mortal na may disiplina roon, matapos maligo, ay bumibigkas ng “Sanlibong Pangalan ng Gaṅgā” sa tatlong panahon bawat araw; makakamtan niya ang di-nalulupig na lahi at pagpapatuloy ng angkan.
Verse 53
गंगाद्वारे पुराणं तु श्रृणुयाद्यश्च भक्तितः । नियमेन महाभागे स याति पदमव्ययम् ॥ ५३ ॥
Ngunit sinumang may bhakti na nakikinig sa Purāṇa sa Gaṅgādvāra, at tumutupad sa itinakdang mga pag-iingat, O lubhang mapalad, ay makararating sa di-nasisirang tahanan.
Verse 54
हरिद्वारस्य माहात्म्यं यः श्रृणोति नरोत्तमः । पठेद्वा भक्तिसंयुक्तः सोऽपि स्नानफलं लभेत् ॥ ५४ ॥
O pinakamainam sa mga tao, sinumang nakikinig sa kadakilaan ng Haridvāra, o bumibigkas nito nang may bhakti, siya man ay nagkakamit ng gantimpalang tulad ng banal na pagligo roon.
Verse 55
देवि तिष्ठति यद्गेहे माहात्म्यं लिखितं त्विदम् । तद्गृहे सर्पचौराग्निग्रहराजभयं नहि ॥ ५५ ॥
O Diyosa, sa alinmang tahanan na iniingatan ang nakasulat na banal na māhātmya na ito, sa tahanang iyon ay walang takot sa ahas, magnanakaw, apoy, ni sa mga pighati ng mga planeta at kapangyarihang hari.
Verse 56
वर्द्धतेसंपदः सर्वा विष्णुदेवप्रसादतः ॥ ५६ ॥
Ang lahat ng kasaganaan at kagalingan ay lumalago sa pamamagitan ng mapagpalang biyaya ng Panginoong Viṣṇu.
Verse 57
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे हरिद्वारमाहात्म्यं नाम षट्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६६ ॥
Sa gayon nagtatapos ang ika-animnapu’t anim na kabanata, na pinamagatang “Ang Kadakilaan ng Haridvāra,” sa Uttara-bhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa loob ng Bṛhad-upākhyāna, sa pag-uusap nina Vasu at Mohinī.
It sacralizes the landscape by anchoring Haridvāra’s tīrtha-power in a major Purāṇic theodicy: Satī’s abandonment of the body generates an ‘excellent sacred region’ for snāna and tarpaṇa; Vīrabhadra’s destruction and the later restoration of the yajña frame the site as both fearsome (sin-destroying) and ritually normative (restored order), legitimizing pilgrimage rites as conduits to bhoga and mokṣa.
Prescribed bathing, tarpaṇa to gods/ṛṣis/pitṛs, fasting (including three-night observance at Kanakhala), gifting cows and feeding worthy recipients, japa/homa/tapas/dāna as ‘inexhaustible’ here, reciting Gaṅgā-sahasranāma after bathing, and listening to/reciting the māhātmya—especially during saṅkrānti, amāvāsyā, vyatīpāta, yuga-junctions, and Kumbha-related transitions.
It enumerates directional and sequential sub-tīrthas (east: Trigagā; south: Kanakhala; west: Koṭitīrtha; north: Saptagaṅgā) and then adds named nodes (Jahnu-tīrtha, Kapilā lake, Nāgarāja tīrtha, Śaṃtanu’s tīrtha, Bhīmasthala), assigning each a specific rite and fruit, effectively functioning as a vrata-kalpa itinerary for tīrtha-yātrā.