The Determination of the Extent of the Sacred Field and Related Matters (Kurukṣetra Māhātmya)

Verse 1

अथ कुरुक्षेत्रमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । वसो कृपालो धर्मज्ञ त्वया बहुविदा मम । तीर्थराजस्य माहात्म्यं प्रयागस्य निरूपितम् ॥ १ ॥

Ngayon ay sinisimulan ang pagpupuri sa Kurukṣetra. Wika ni Mohinī: “O Vasu, mahabagin at nakaaalam ng dharma—sa maraming paraan ay ipinaliwanag mo sa akin ang kadakilaan ng Prayāga, ang hari ng mga tīrtha.”

Verse 2

यत्सर्वतीर्थमुख्येषु कुरुक्षेत्रं शुभावहम् । पावनं सर्वलोकानां तन्ममाचक्ष्व सांप्रतम् ॥ २ ॥

Sa lahat ng pangunahing tīrtha, sinasabing ang Kurukṣetra ang pinakamasuwerte at tagapagpadalisay ng lahat ng daigdig—isalaysay mo sa akin iyon ngayon.

Verse 3

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं सुपुण्यदम् । यत्र गत्वा नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३ ॥

Wika ni Vasu: “Makinig ka, O Mohinī. Ilalarawan ko ang Kurukṣetra, ang lubhang mapagpala at banal na kapatagan; sinumang makarating doon at maligo ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.”

Verse 4

तत्र तीर्थान्यनेकानि सेवितानि मुनीश्वरैः । तान्यहं तेऽभिधास्यामि श्रृण्वतां मुक्तिदानि च ॥ ४ ॥

Doon ay maraming tīrtha (mga banal na pook) na dinadalaw at iginagalang ng mga dakilang muni. Ngayon ay ilalarawan ko sa iyo ang mga iyon—mga tīrtha na nagbibigay ng kalayaan (moksha) kahit sa mga nakikinig lamang.

Verse 5

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं गोग्रहे मरणं तथा । वासः पुंसां कुरुक्षेत्रे मुक्तिरुक्ता चतुर्विधा ॥ ५ ॥

Ang pagsasakatuparan ng Brahman, ang śrāddha para sa mga ninuno sa Gayā, ang pagkamatay sa silungan ng mga baka (gogṛha), at ang paninirahan sa Kurukṣetra—ang apat na ito ang ipinahayag na apat na paraan tungo sa moksha para sa tao.

Verse 6

सरस्वतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदंतरम् । तं देवसेवितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते ॥ ६ ॥

Ang lupain sa pagitan ng dalawang banal na ilog na Sarasvatī at Dṛṣadvatī ay tinatawag na Brahmāvarta—ang pook na iginagalang at dinadalaw ng mga deva.

Verse 7

दूरस्थोऽपि कुरुक्षेत्रे गच्छामि च वसाम्यहम् । एवं यः सततं ब्रूयात्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ ७ ॥

“Kahit ako’y nasa malayo, pumaparoon ako sa Kurukṣetra at nananahan doon. Ang sinumang laging nagsasabi nito ay napapalaya rin sa mga kasalanan.”

Verse 8

तत्र वै यो वसेद्धीरः सरस्वत्यास्तटे स्थितः । तस्य ज्ञानं ब्रह्ममयं भविष्यति न संशयः ॥ ८ ॥

Sinumang matatag at marunong na manahan doon sa pampang ng Sarasvatī—ang kanyang kaalaman ay mapupuspos ng Brahman; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 9

देवता ऋषयः सिद्धाः सेवंते कुरुजांगलम् । तस्य संसेवनाद्देवि ब्रह्म चात्मनि पश्यति ॥ ९ ॥

Ang mga diyos, mga rishi, at mga siddha ay dumadalaw at naglilingkod sa Kurujāṅgala. O Diyosa, sa taimtim na paglapit sa banal na pook na iyon, namamasdan ng tao ang Brahman sa loob ng sariling Ātman.

Verse 10

मोहिन्युवाच । कुरुक्षेत्रं द्विजश्रेष्ठ सर्वतीर्थाधिकं कथम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वामहं शरणं गता ॥ १० ॥

Wika ni Mohinī: “O pinakadakila sa mga dvija (dalawang-ulit na isinilang), paano naging higit sa lahat ng tīrtha ang Kurukṣetra? Ipaliwanag mo sa akin nang masinsin; lumapit ako sa iyo bilang kanlungan.”

Verse 11

वसुरुवाच । श्रृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं महाफलम् । यथा जातं नृणां पापदहनं ब्रह्मणः प्रियम् ॥ ११ ॥

Sinabi ni Vasu: “Makinig, O mapalad; ipaliliwanag ko ang Kurukṣetra na may dakilang bunga—kung paano ito nagmula, paano nito sinusunog ang mga kasalanan ng tao, at bakit ito minamahal ni Brahmā.”

Verse 12

आद्यं ब्रह्मसरः पुण्यं तत्र स्थाने समुद्गतम् । ततो रामह्रदो जातः कुरुक्षेत्रं ततः परम् ॥ १२ ॥

Una, sa mismong pook na iyon ay sumibol ang banal na Brahma-saras. Mula roon ay isinilang ang lawa na tinatawag na Rāma-hrada, at pagkaraan ay lumitaw ang Kurukṣetra, ang pinakadakilang banal na kapatagan.

Verse 13

सरः संनिहितं तच्च ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । अथैषा ब्रह्मणो वेदी दिशमंतरतः स्थिता ॥ १३ ॥

Ang banal na lawa ay naririto sa malapit, nilikha noong unang panahon ni Brahmā. At narito rin ang vedī, ang dambana ni Brahmā, na nakatayo sa gitnang direksiyon sa pagitan ng mga panig.

Verse 14

ब्रह्मणात्र तपस्तप्तं सृष्टिकामेन मोहिनि । स्थितिकामेन हरिणा तपस्तप्तं च चक्रिणा ॥ १४ ॥

O Mohinī, mapang-akit! Dito nagsagawa si Brahmā ng matinding tapa, na nagnanais ng paglikha; at si Hari, ang may hawak ng cakra, ay nagsagawa rin ng tapa, na nagnanais ng pagpapanatili ng mga daigdig.

Verse 15

सरः प्रवेशात्संप्राप्तं स्थाणुत्वं शंभुनापि च । पितुर्वधाच्च तप्तेन पशुरामेण भामिनि ॥ १५ ॥

O marikit na ginang! Maging si Śambhu (Śiva) ay nakamtan ang kalagayang sthāṇutva—di-makilos na parang haligi—sa pagpasok sa banal na lawa. At si Paraśurāma, na sinusunog ng tapa matapos mapatay ang sariling ama, ay dumating din doon at tumanggap ng ginhawa at kabanalan.

Verse 16

अब्रह्मण्यक्षत्रवधाद्ये च रक्तह्रदाः कृताः । तद्रक्तेन तु संतर्प्य कृतवांस्तत्र वै तपः ॥ १६ ॥

At yaong mga pulang-lawa na nalikha mula sa pagpatay sa mga Kṣatriya—sa mismong dugong iyon niya pinayapa at pinasiyahan ang pook, at doon siya nagsagawa ng tapa.

Verse 17

रामतीर्थं ततः ख्यातं संजातं पापनाशनम् । मार्कंडेयेन मुनिना संतप्तं परमं तपः ॥ १७ ॥

Pagkaraan, ang banal na tawiran ay sumikat bilang Rāma-tīrtha, na lumitaw bilang tagapagpawi ng kasalanan. Doon isinagawa ng pantas na si Mārkaṇḍeya ang pinakadakilang tapa, lubhang mahigpit at taimtim.

Verse 18

यत्र तत्र समायाता प्लक्षजाता सरस्वती । सा सभाज्य स्तुता तेन मुनिना धार्मिकेण ह ॥ १८ ॥

Mula sa iba’t ibang dako, dumating si Sarasvatī—na isinilang mula sa punong Plakṣa. Siya’y marangal na tinanggap ng matuwid na muni at pinuri nang may pagpupugay.

Verse 19

सरः संनिहितं प्लाव्यं पश्चिमां प्रस्थितां दिशम् । कुरुणा तु ततः कृष्टं यावत्क्षेत्रं समंततः ॥ १९ ॥

Nang mapuno at mabaha ang kalapit na lawa, umagos ito patungong kanluran. Pagkaraan, inararo at nilinang ng mga Kuru ang lupain sa paligid, hanggang sa dulo ng buong bukirin.

Verse 20

पंचयोजनविस्तारं दयासत्यक्षमोद्गमम् । स्यमंतपंचकं तावत्कुरुक्षेत्रमुदाहृतम् ॥ २० ॥

Ang Kurukṣetra, na tinatawag ding Syamantapañcaka, ay sinasabing may lawak na limang yojana; at ito ang banal na bukal na pinagmumulan ng habag, katotohanan, at pagpapatawad.

Verse 21

अत्र स्नाता नरा देवि लभंते पुण्यमक्षयम् । मृता विमानमारुह्य ब्रह्मलोकं व्रजंति च ॥ २१ ॥

O Diyosa, ang mga taong naliligo rito ay nagkakamit ng di-nauubos na kabutihang-loob; at pagpanaw nila, sasakay sila sa makalangit na vimāna at tutungo rin sa Brahmaloka.

Verse 22

उपवासश्च दानं च होमो जप्यं सुरार्चनम् । अक्षयत्वं प्रयांत्येव नात्र कार्या विचारणा ॥ २२ ॥

Ang pag-aayuno (upavāsa), pagkakaloob (dāna), homa, pagbigkas ng mantra (japa), at pagsamba sa mga deva—tiyak na nagdudulot ng di-nauubos na gantimpala; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pagtalakay pa.

Verse 23

ब्रह्मवेद्यां कुरुक्षेत्रे ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनाद्भयम् ॥ २३ ॥

Ang sinumang mamatay sa Kurukṣetra, ang banal na kaparangan na tinatawag na Brahmavedyā, ay hindi na muling babalik sa pagkapanganak. Maging ang mga planeta, mga bahay-buwan (nakṣatra), at mga bituin ay may pangamba, sapagkat sa paglipas ng panahon sila man ay bumabagsak at naglalaho.

Verse 24

कुरुक्षेत्रे मृतानां तु न भूयः पतनं भवेत् । देवर्षिसिद्धगंधर्वास्तत्सरः सेवनोत्सुकाः ॥ २४ ॥

Para sa mga namamatay sa Kurukṣetra, wala nang muling pagbagsak sa mababang kalagayan. Ang mga Devarṣi, Siddha, at Gandharva ay sabik na dumulog at madalas magtungo sa banal na lawa roon.

Verse 25

यत्र नित्यं स्थिता देवि रंतुकं नामतस्ततः । तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं विष्णुना स्थापिताः पुरा ॥ २५ ॥

O Diyosa, sapagkat ikaw ay laging nananahan doon, kaya ang pook na iyon ay tinatawag na Rantuka. At upang ingatan ang banal na lupain, noong unang panahon ay nagtalaga si Viṣṇu ng mga tagapangalaga.

Verse 26

यक्षः सुचंद्रः सूर्यश्च वासुकिः शंबुकर्णकः । विद्याधरः सुकेशी च राक्षसाः स्थापिताः शुभे ॥ २६ ॥

Sa mapalad na pook na iyon ay itinalaga ang Yakṣa na si Sucandra, ang tinatawag na Sūrya, si Vāsuki, si Śaṃbukarṇaka, ang Vidyādhara, at si Sukeśī—ang mga Rākṣasa na ito ay maayos na inilagay bilang bantay.

Verse 27

सभृत्यैस्तेऽष्टसाहस्रैर्द्धनुर्बाणधरैः सदा । रक्षंति च कुरुक्षेत्रं वारयंति च पापिनः ॥ २७ ॥

Kasama ang kanilang mga alagad, yaong walong libong mamamana na laging may busog at palaso ay patuloy na nagbabantay sa Kurukṣetra at naglalayo sa mga makasalanan.

Verse 28

रंतुकं तु समासाद्य क्षामयित्वा पुनः पुनः । ततः स्नात्वा सरस्वत्यां यक्षं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ २८ ॥

Pagkaraan, lumapit siya kay Rantuka at paulit-ulit na humingi ng kapatawaran. Pagkatapos nito, naligo siya sa banal na Sarasvatī; at nang makita ang Yakṣa, siya’y yumukod at nagpatirapa sa paggalang.

Verse 29

पुष्पं धूपं च नैवेद्यं कृत्वैतद्वाक्यमुच्चरेत् । तव प्रसादाद्यक्षेन्द्र वनानि सरितस्तथा ॥ २९ ॥

Matapos maghandog ng mga bulaklak, insenso, at naivedya (handog na pagkain), dapat bigkasin ang mga salitang ito: “Sa iyong biyaya, O Panginoon ng mga Yakṣa, nawa’y maging mapagpala at masagana rin ang mga gubat at mga ilog.”

Verse 30

भ्रमतो मम तीर्थानि मा विघ्नं जायतां नमः । इति प्रसाद्ययक्षेशं यात्रां सम्यक् समाचरेत् ॥ ३० ॥

“Habang ako’y naglalakbay sa mga banal na tīrtha, nawa’y huwag sumibol ang anumang hadlang—pagpupugay!” Sa gayong paraan, matapos palugdan ang Panginoon ng mga Yakṣa, dapat niyang isagawa ang paglalakbay-pananampalataya nang wasto at ayon sa kaayusan.

Verse 31

वनानां चापि तीर्थानां सरितामपि मोहिनि । यो नरः कुरुते यात्रां कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदाम् ॥ ३१ ॥

O mapang-akit na Mohinī, ang sinumang magsagawa ng paglalakbay-pananampalataya sa Kurukṣetra—tagapagkaloob ng kabutihang-loob—ay tumatamo ng bunga ng mga banal na gubat, mga sagradong tīrtha, at maging ng mga banal na ilog din.

Verse 32

न तस्य न्यूनता काचिदिह लोके परत्र च ॥ ३२ ॥

Para sa kanya, walang anumang kakulangan—sa mundong ito man o sa kabilang-buhay.

Verse 33

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेत्रप्रमाणादिनिरूपणं नाम । चतुष्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६४ ॥

Sa gayon nagwakas ang ika-animnapu’t apat na kabanata, na pinamagatang “Pagpapasya sa Lawak ng Banal na Kṣetra at mga Kaugnay na Bagay,” sa Kurukṣetra Māhātmya, sa pag-uusap nina Vasu at Mohinī, sa Uttara-bhāga ng Bṛhan-Nāradīya Purāṇa (Dakilang Salaysay).