Next Verse

Shloka 1

The Determination of the Extent of the Sacred Field and Related Matters

Kurukṣetra Māhātmya

अथ कुरुक्षेत्रमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । वसो कृपालो धर्मज्ञ त्वया बहुविदा मम । तीर्थराजस्य माहात्म्यं प्रयागस्य निरूपितम् ॥ १ ॥

atha kurukṣetramāhātmyaṃ prārabhyate | mohinyuvāca | vaso kṛpālo dharmajña tvayā bahuvidā mama | tīrtharājasya māhātmyaṃ prayāgasya nirūpitam || 1 ||

Ngayon ay sinisimulan ang pagpupuri sa Kurukṣetra. Wika ni Mohinī: “O Vasu, mahabagin at nakaaalam ng dharma—sa maraming paraan ay ipinaliwanag mo sa akin ang kadakilaan ng Prayāga, ang hari ng mga tīrtha.”

अथnow, then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (now/then)
कुरुक्षेत्रमाहात्म्यम्the glory of Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रमाहात्म्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)
प्रारभ्यतेis begun/commenced
प्रारभ्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आरभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (is begun)
मोहिनीMohinī
मोहिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वसोO Vasu
वसो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
कृपालःcompassionate
कृपालः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकृपालु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे विशेषण
धर्मज्ञknower of dharma
धर्मज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootधर्म-ज्ञ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धर्मं जानाति)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
बहुविदाknowing much, very learned
बहुविदा:
Karana-anvaya (करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु-विद् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण; उपपद-तत्पुरुषः (बहु वेत्ति)
ममof me / to me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन
तीर्थराजस्यof the king of tīrthas
तीर्थराजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतीर्थ-राज (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थानां राजा)
माहात्म्यम्glory
माहात्म्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रयागस्यof Prayāga
प्रयागस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
निरूपितम्has been described
निरूपितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-रूप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(त्वया) निरूपितम्’

Mohinī

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"bhakti","secondary_rasa":"shanta","emotional_journey":"Grateful reverence toward the teacher (Vasu) and a devotional pivot from one tīrtha’s glory to the next (Kurukṣetra)."}

K
Kurukṣetra
M
Mohinī
V
Vasu
P
Prayāga
T
Tīrtharāja

FAQs

It formally transitions from the earlier praise of Prayāga to the commencement of Kurukṣetra’s māhātmya, framing pilgrimage (tīrtha-yātrā) as a dharma-centered means of purification and merit.

Bhakti is implied through śravaṇa (devotional listening) to tīrtha-māhātmya: the seeker respectfully hears sacred glories from a dharma-knowing guide, which prepares the mind for reverence, worship, and disciplined practice at holy places.

The verse signals an anukrama-style transition (“atha… prārabhyate”), reflecting structured textual organization and traditional discourse markers—useful for recital, chapter mapping, and ritual-context study, though no specific Vedāṅga (like Jyotiṣa) is directly taught in this line.