The Greatness of Puruṣottama (Goloka-tattva and Rādhā–Kṛṣṇa Upāsanā)

Verse 1

वसुरुवाच । योऽसौ निरंजनो देवश्चित्स्वरूपी जनार्दनः । ज्योतीरूपो महाभागे कृष्णस्तल्लक्षणं श्रृणु ॥ १ ॥

Wika ni Vasu: “Ang walang dungis na Panginoong Janārdana, na ang likas ay dalisay na kamalayan (cit) at anyo ng banal na liwanag—O mapalad na isa, Siya nga si Kṛṣṇa. Pakinggan mo ang Kanyang mga katangiang nagpapakilala.”

Verse 2

गोलोके स विभुर्नित्यं ज्योतिरभ्यंतरे स्थितः । एक एव परं ब्रह्म दृश्यादृष्यस्वरूपधृक् ॥ २ ॥

Sa Goloka, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay nananahan magpakailanman sa loob bilang Panloob na Liwanag. Siya lamang ang Kataas-taasang Brahman, taglay ang anyong nakikita at di-nakikita.

Verse 3

तस्मिँल्लोके तु गावो हि गोपा गोप्यश्च मोहिनि । वृन्दावनं पूर्वतश्च शतश्रृंगस्तथा सरित् ॥ ३ ॥

Sa kahariang iyon, O Mohinī, tunay na naroon ang mga baka, ang mga gopa (pastol) at ang mga gopī (dalagang pastol); at sa silangan ay naroon ang Vṛndāvana, kasama ang Śataśṛṅga at ang banal na ilog.

Verse 4

विरजा नाम वृक्षाश्च पक्षिणश्च पृथग्विधाः । यावत्कालं तु प्रकृतिर्जागर्ति विधिनंदिनि ॥ ४ ॥

O Vidhinandini, may mga punong tinatawag na Virajā at mga ibong sari-saring uri; nananatili silang gayon hangga’t ang Prakṛti (Kalikasan) ay gising at kumikilos.

Verse 5

तावत्कालं तु गोलोके दृश्य एव विभुः स्थितः । लये सुप्ता गवाद्यास्तु न जानंति विभुं परम् ॥ ५ ॥

Hanggang sa panahong iyon, sa Goloka ang Panginoong sumasaklaw sa lahat (Vibhu) ay nananatiling hayag at naroroon. Ngunit sa oras ng pagkalusaw, ang mga baka at iba pang nilalang ay nahihimbing at hindi nakikilala ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 6

ज्योतिःसमूहांतरतः कमनीयवपुर्द्धरः । किशोरो जलदश्यामः पीतकौशांबरावृतः ॥ ६ ॥

Mula sa loob ng isang bugso ng liwanag, lumitaw ang isang may kaakit-akit na anyo—kabataan, maitim na gaya ng ulap-ulan, at nababalutan ng dilaw na sutlang kasuotan.

Verse 7

द्विभुजो मुरलीहस्तः किरूटादिविभूषितः । आस्ते कैवल्यनाथस्तु राधावक्षस्थलोज्ज्वलः ॥ ७ ॥

Dalawang bisig, may hawak na murlī na plawta, pinalamutian ng korona at iba pang hiyas—naroon ang Kaivalyanātha, Panginoon ng kalayaan, nakaluklok, at nagniningning sa dibdib Niya ang liwanag ni Rādhā.

Verse 8

प्राणाधिकप्रियतमा सा राधाराधितो यया । सुवर्णवर्णा देवी सा चिद्रूपा प्रकृतेः परा ॥ ८ ॥

Siya ang pinakamamahal higit pa sa buhay; sa pamamagitan niya ay sinasamba si Rādhā. Ang Diyosa ay kulay-ginto, may likas na dalisay na kamalayan (cid-rūpā), at lampas sa Prakṛti (likas na materyal).

Verse 9

तयोर्देहस्थयोर्नास्ति भेदो नित्यस्वरूपयोः । धावल्यदुग्धयोर्यद्वत्पृथिवीगंधयोर्यथा ॥ ९ ॥

Sa pagitan ng dalawang yaon—na nananahan sa iisang katawan at may walang-hanggang likas—walang tunay na pagkakaiba; gaya ng kaputian na di maihihiwalay sa gatas, at gaya ng lupa na di maihihiwalay sa halimuyak nito.

Verse 10

तत्कारणं कारणानां निर्द्देष्टुं नैव शक्यते । वेदानिर्वचनीयं यत्तद्वक्तुं नैव शक्यते ॥ १० ॥

Ang Sukdulang Sanhi ng lahat ng sanhi ay hindi maituturo nang tiyak. Yamang di ito maipapahayag kahit ng mga Veda, hindi rin ito tunay na maisasalita.

Verse 11

ज्योतिरंतरतः प्रोक्तं यद्रूपं श्यामसुंदरम् । शिवेन दृष्टं तद्रूपं कदाचिद्ध्यानगोचरम् ॥ ११ ॥

Ang anyong maitim at marikit—na tinatawag na Liwanag sa kalooban—ay siya ring anyong minsang nasilayan ni Śiva; kung minsan, naaabot lamang sa saklaw ng pagninilay (dhyāna).

Verse 12

ततः प्रभृति जानंति गोलोकाख्यानमीप्सितम् । नारदाद्या विधिसुते सनकाद्याश्च योगिनः ॥ १२ ॥

Mula noon, O anak ni Brahmā, ang minamahal na salaysay na tinatawag na “Goloka” ay nakilala—ni Nārada at ng iba pa, at ng mga yogin na pinangungunahan ni Sanaka.

Verse 13

श्रुतं ध्यायंति तं सर्वे न तैर्दृष्टं कदाचन । साक्षाद्द्रष्टुं तु तपते शिवोऽद्यापि सनातनः ॥ १३ ॥

Lahat ay nagmumuni sa Kanya ayon lamang sa narinig sa banal na tradisyon; wala ni isa ang nakakita sa Kanya kailanman. Ngunit upang masilayan Siya nang tuwiran, ang walang-hanggang Śiva ay hanggang ngayon ay patuloy pa ring nagsasagawa ng matinding tapa (austeridad).

Verse 14

नैव पश्यति तद्रूपं ध्यायति ध्यानगोचरम् । कदाचित्क्रीडतोर्देवि राधामाधवयोर्वपुः ॥ १४ ॥

Hindi niya tunay na nakikita ang anyong iyon; sa halip, siya’y nagmumuni sa yaong maaabot lamang sa pamamagitan ng pagninilay. O Diyosa, kung minsan ay pinagninilayan niya ang katawan nina Rādhā at Mādhava habang sila’y naglalaro nang banal na magkasama.

Verse 15

द्विधाभूतमभूत्तत्र वामांगं तु चतुर्भुजम् । समानरूपावयवं समानांबरभूषणम् ॥ १५ ॥

Doon, ito’y nahati sa dalawa; at ang kaliwang panig ay nag-anyong isang nilalang na may apat na bisig—may magkakatulad na mga sangkap ng katawan, at pinalamutian ng magkakaparehong kasuotan at alahas.

Verse 16

तद्वद्राधास्वरूपं च द्विधारूपमभूत्सति । ताभ्यां दृष्टं तत्स्वरूपं साक्षात्तावपि तत्समौ ॥ १६ ॥

Gayundin, ang mismong anyo ni Rādhā ay naging dalawa. Sa pamamagitan ng dalawang iyon, ang tunay na anyo ay nasilayan nang tuwiran; at ang dalawang iyon ay kapantay rin ng orihinal na anyo.

Verse 17

चतुर्भुजं तु यद्रूपं लक्ष्मीकांतं मनोहरम् । तद्दृष्टं तु शिवाद्यैश्च भक्तवृन्दैरनेकशः ॥ १७ ॥

Ang kaakit-akit na anyong iyon—ang Panginoong may apat na bisig, ang minamahal ni Lakṣmī—ay tunay na nasilayan nang maraming ulit nina Śiva at ng iba pa, at ng napakaraming pangkat ng mga deboto.

Verse 18

सकृत्तु ब्रह्मणा दृष्टं देवि रूपं चतुर्भुजम् । सृष्टिकार्यप्रमुग्धेन दर्शितं कृपया स्वयम् ॥ १८ ॥

O Diyosa, minsan ay nasilayan ni Brahmā ang anyong may apat na bisig—na Ikaw Mismo, dahil sa habag, ang nagpakita nang siya’y nalilito sa gawain ng paglikha.

Verse 19

लक्ष्म्या सनात्कुमाराय वर्णितं विधिनंदिनि । विष्वक्सेनाय तूद्दिष्टं स्वरूपं तत्त्वमूर्तये ॥ १९ ॥

O Vidhinandinī, minamahal na anak ni Brahmā, ang mahalagang anyo (svarūpa)—ang sagisag ng Katotohanan (tattva-mūrti)—ay ipinaliwanag ni Lakṣmī kay Sanatkumāra, at itinuro rin kay Viṣvaksena.

Verse 20

नारायणेन विधिजे ततो ध्यायंति सर्वशः । धर्मपुत्रेण देवेशि नारदाय समीरितम् ॥ २० ॥

Pagkaraan, ipinahayag ito ni Nārāyaṇa kay Brahmā (ang anak ng Lumikha); mula noon ay pinagninilayan ito sa lahat ng dako. O Reyna ng mga diyos, ipinahayag din ito ng anak ni Dharma kay Nārada.

Verse 21

गोलोकवर्णनं सर्वं राधाकृष्णमयं तथा । या तु राधा विधिसुते देवी देववरार्चिता ॥ २१ ॥

Kaya ang buong paglalarawan ng Goloka ay puspos ng Rādhā at Kṛṣṇa. At si Rādhā—o anak ng kautusan ni Brahmā—ay ang banal na Diyosa, sinasamba maging ng pinakadakila sa mga diyos.

Verse 22

सा स्वयं शिवरूपाभूत्कौतुकेन वरानने । तदृष्ट्वा सहसाश्चर्यं कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ॥ २२ ॥

O marikit ang mukha, siya mismo, dahil sa mapaglarong pag-uusisa, ay nag-anyong Śiva. Nang makita iyon, si Kṛṣṇa—Panginoon ng mga panginoon ng Yoga—ay biglang namangha.

Verse 23

मूलप्रकृतिरूपं तु दध्रे तत्समयोचितम् । विपरीतं वपुर्धृत्वा वामदेवो मुदान्वितः ॥ २३ ॥

Pagkatapos, si Vāmadeva, puspos ng galak, ay nag-anyong angkop sa sandaling iyon—taglay ang anyo ng sinaunang Prakṛti, at nagsuot ng katawang baligtad (salungat).

Verse 24

ध्यायेदहर्निशं देवं दुर्गारूप धरं हरिम् । या राधा सैव लक्ष्मीस्तु सावित्री च सरस्वती ॥ २४ ॥

Dapat pagnilayan araw at gabi ang Panginoong Hari, na nag-aanyong Durgā. Siya na si Rādhā ay siya ring Lakṣmī, at gayundin si Sāvitrī at Sarasvatī.

Verse 25

गंगा च ब्रह्मतनये नैव भेदोऽस्ति वस्तुतः । पंचधा सा स्थिता विद्याकामधेनुस्वरूपिणी ॥ २५ ॥

Sa katotohanan, walang tunay na pagkakaiba sa pagitan ni Gaṅgā at ng anak na babae ni Brahmā. Siya’y nananatili sa limang anyo, taglay ang likas ng Vidyā at ng Kāmadhenu, ang bakang tumutupad ng ninanais.

Verse 26

यः कृष्णो राधिकानाथः स लक्ष्मीशः प्रकीर्तितः । स एव ब्रह्मरूपश्च धर्मो नारायणस्तथा ॥ २६ ॥

Siya na si Kṛṣṇa, ang Panginoon ni Rādhikā, ay ipinahahayag ding Panginoon ni Lakṣmī. Siya lamang ang may likas ng Brahman; Siya ang Dharma, at Siya rin si Nārāyaṇa.

Verse 27

एवं तु पंचधा रूपमास्थितो भगवानजः । कार्यकारणरूपोऽसौ ध्यांयंति जगतीतले ॥ २७ ॥

Kaya nito, ang Panginoong Walang Kapanganakan (Ajā), na nagtaglay ng limang anyo, ay pinagninilayan sa ibabaw ng daigdig bilang mismong anyo ng sanhi at bunga.

Verse 28

तेन वै प्रेमसंबद्धो विषयी यः शिवः स तु । राधेशं राधिकारूपं स्वयं सच्चित्सुखात्मकम् ॥ २८ ॥

Kaya nga, si Śiva—na kaugnay ng saklaw ng mga bagay na makamundo—ay napag-uugnay sa banal na pag-ibig (prema); at sa gayon ay natatanto niya si Rādheśa, na nagpapakita sa anyo ni Rādhikā, bilang walang iba kundi ang Sarili na ang likas ay Pag-iral, Kamalayan, at Kaligayahan (sat-cit-sukha).

Verse 29

देवतेजः समुद्भूता मूलप्रकृतिरीश्वरी । कृष्णरूपा महाभागे दैत्यसंहारकारिणी ॥ २९ ॥

Mula sa banal na ningning isinilang ang Kataas-taasang Diyosa—ang ugat ng unang Prakṛti—na nagpakita sa anyong Kṛṣṇa (madilim), O pinagpala, bilang tagapaglipol sa mga Daitya (mga puwersang demonyo).

Verse 30

सती दक्षसुता भूत्वा विषयेशं शिवं श्रिता । भर्तुर्विनिंदनं श्रुत्वा सती त्यक्त्वा कलेवरम् ॥ ३० ॥

Naging Satī, anak ni Dakṣa, siya’y sumilong kay Śiva—Panginoon ng lahat ng nilalang; at nang marinig ang paglapastangan sa kanyang asawa, iniwan ni Satī ang kanyang katawang-lupa.

Verse 31

जज्ञे हिमवतः क्षेत्रे मेनायां पुनरेव च । ततस्तप्त्वा तपो भद्रे शिवं प्राप शिवप्रदा ॥ ३१ ॥

Muli siyang isinilang sa banal na lupain ni Himavat, bilang anak ni Menā. Pagkaraan, O mapalad na ginang, matapos ang mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, natamo niya si Śiva—siya na nagkakaloob ng pakikipag-isa kay Śiva.

Verse 32

वस्तुतः कृष्णराधासौ शिवमोहनतत्परा । जगदंबास्वरूपा च यतो माया स्वयं विभुः ॥ ३२ ॥

Sa katotohanan, ang Rādhā ni Kṛṣṇa ay lubos na nakatuon sa pag-akit at pagkamangha kay Śiva; at siya ang mismong anyo ni Jagadambā, Ina ng sansinukob, sapagkat siya mismo ang Māyā—ang kapangyarihang naghahari at sumasaklaw sa lahat.

Verse 33

अत एव ब्रह्मसुते स्कंदो गणपतिस्तथा । स्वयं कृष्णो गणपतिः स्वयं स्कंदः शिवोऽभवत् ॥ ३३ ॥

Kaya nga, O anak ni Brahmā, si Skanda man ay naging Gaṇapati; si Kṛṣṇa mismo ay naging Gaṇapati, at si Skanda mismo ay naging Śiva.

Verse 34

शिवमेवं वदंत्येके राधारूपं समाश्रितम् । कृष्णवक्षःस्थलस्थानं तयोर्भेदो न लक्ष्यते ॥ ३४ ॥

May ilan ang nagsasabi: si Śiva ay tunay na gayon—nag-anyong Rādhā at nananahan sa dibdib ni Śrī Kṛṣṇa; sa pagitan nilang dalawa, walang nakikitang pagkakaiba.

Verse 35

कृष्णो वा मूलप्रकृतिः शिवो वा राधिका स्वयम् । एवं वा मिथुनं वापि न केनापीति निश्चितम् ॥ ३५ ॥

Kung si Kṛṣṇa ba ang sinaunang Ugat-Prakṛti, o si Śiva; kung si Rādhikā mismo ang kataas-taasang prinsip; o kung ang banal na magkaparis na ito—walang sinuman ang makapagpapasya nang tiyak.

Verse 36

अनिर्देश्यं तु यद्वस्तु तन्निर्देष्टुं न च क्षमम् । उपलक्षणमेतद्धि यन्निदेशनमैश्वरम् ॥ ३६ ॥

Ngunit ang Katotohanang di-maipahayag ay hindi rin kayang bigyang-kahulugan nang tiyak. Anumang “paglalarawan” dito ay tanda lamang na nagpapahiwatig—isang makapangyarihang pagtuturo na ibinibigay ng Panginoon.

Verse 37

शास्त्रं वेदाश्च सुभगे वर्णयंति यदीश्वरम् । तत्सर्वं प्राकृतं विद्धिनिर्देष्टुं शक्यमेव च ॥ ३७ ॥

O mapalad, anumang inilalarawan ng mga śāstra at ng mga Veda bilang Panginoon—alamin mong ang lahat ng iyon ay nasa saklaw ng prakṛti (nahayag na kaayusan), kaya maaari ngang ituro at maipahayag.

Verse 38

अनिर्देश्यं तु यद्देवि तन्नेतीति निषिध्तयते । निषेधशेषः स विभुः कीर्तितः शरणागतैः ॥ ३८ ॥

O Diyosa, ang di-maipahayag ay itinuturo sa pamamagitan ng pagtanggi: “hindi ito, hindi ito.” Ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—ang nalalabi matapos ang lahat ng pagtanggi—ay pinupuri ng mga nagkanlong sa Kanya.

Verse 39

शास्त्रं नियामकं भद्रे सर्वेषां कर्मणां भवेत् । कर्मी तु जीवः कथित ईश्वरांशो विभुः स्वयम् ॥ ३९ ॥

O mapalad na giliw, ang Śāstra ang tagapag-ayos at tagapamahala ng lahat ng gawa. Ang gumagawa ng karma ay ang jīva, isang bahagi ng Īśvara; sa sariling saklaw nito, taglay ang kakayahang kumilos at pagkalaganap.

Verse 40

प्रकृतेस्तु परो नित्यो मायया मोहितः शुभे । यस्तु साक्षी स्वयं पूर्णः सहानुशयिता स्थितः ॥ ४० ॥

O mapalad na giliw, ang Walang-hanggang Katotohanan ay lampas sa Prakṛti; subalit dahil sa Māyā, waring nalilinlang. Ngunit Yaong nananatiling Saksi—ganap sa Kanyang sarili—ay nananahan bilang panloob na tagapamahala, kasama ang mga nakatagong bakas (anuśaya).

Verse 41

न वेत्ति तं चानुशयी वेदानुशयिनं स तु । शंखचक्रगदापद्मैरलंकृतभुजद्वयाः ॥ ४१ ॥

Kahit ang masigasig na mag-aaral ay hindi Siya tunay na nakikilala—Siya ang panloob na saligan ng mga Veda. Siya ang nananahan sa karunungang Veda, at ang Kanyang dalawang bisig ay pinalamutian ng kabibe, diskus, pamalo, at lotus.

Verse 42

प्रपन्नास्ते तु विज्ञेयाः द्विविधा विधिनंदिनि । आर्तदृप्तविभेदेन तत्रार्ता असहा मताः ॥ ४२ ॥

Ngunit ang mga nagkubli sa kanlungan (prapanna) ay dapat maunawaang may dalawang uri, O minamahal ni Vidhī: ang nababagabag at ang kuntento sa sarili. Sa kanila, ang nababagabag ay itinuturing na hindi makatiis sa pagdurusa.

Verse 43

दृप्ता जन्मांतरसहा निर्भयाः सदसज्जनाः । ये प्रपन्ना महालक्ष्म्यां सखिभावं समाश्रिताः ॥ ४३ ॥

Ang mga nagkubli kay Mahālakṣmī at yumakap sa masuyong saloobin ng pagkakaibigan (sakhī-bhāva) sa Kanya ay nagiging matatag ang loob, nakapagtitiis sa maraming buhay, walang takot, at laging kasama ng mga tunay na mabubuti.

Verse 44

तेषां मंत्रं प्रवक्ष्यामि प्रयांति विधिबोधितम् । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति समुच्चरेत् ॥ ४४ ॥

Ngayon ay ipahahayag ko ang kanilang mantra, na sa pamamagitan nito sila’y sumusunod ayon sa itinakdang ritwal: sa dulo ng salitang “gopījanapada,” bigkasin ang “vallabhā.”

Verse 45

चरणञ्च्छरणं पश्चात्प्रपद्ये पदमीरयेत् । षोडशार्णो मंत्रराजः साक्षाल्लक्ष्म्या प्रकाशितः ॥ ४५ ॥

Pagkabigkas ng “caraṇañ śaraṇaṃ,” saka bigkasin ang “prapadye.” Ang labing-anim na pantig na haring-mantra na ito ay tuwirang inihayag ni Lakṣmī mismo.

Verse 46

पूर्वं सनत्कुमाराय शंभवे तदनंतरम् । सखिभावं समाश्रित्य गोपिकावृंदमध्यगम् ॥ ४६ ॥

Una, nagpakita Siya kay Sanatkumāra; pagkaraan, kay Śambhu (Śiva). Pagkatapos, taglay ang matalik na damdaming gaya ng kaibigan, pumasok Siya sa gitna ng kapulungan ng mga gopī.

Verse 47

आत्मानं चिंतयेद्भद्रे राधामाधवसंज्ञकम् । गुरुष्वीश्वरभावेन वर्त्तेत प्रणतः सदा ॥ ४७ ॥

O mapalad na ginang, pagnilayan ang sarili bilang may pagkakakilanlan nina Rādhā at Mādhava, at laging mamuhay na nakayuko, ituring ang mga guru na may paggalang na ukol sa Panginoon.

Verse 48

वैष्णवेषेु च सत्कृत्य तथा समतयान्यतः । दिवानिशं चिंतनं च स्वामिनोः प्रेमबंधनात् । कुर्यांत्पर्वस्वपि सदा यात्रापर्वमहोत्सवान् ॥ ४८ ॥

Dapat nilang parangalan ang mga deboto ni Viṣṇu (mga Vaiṣṇava) at panatilihin ang pagkakapantay-pantay ng loob sa iba. Nakagapos sa pag-ibig sa Banal na Magkapareha, pagnilayan nila ang kanilang mga Panginoon araw at gabi, at laging ipagdiwang ang mga prusisyon ng paglalakbay-dambana, mga banal na araw ng kapistahan, at mga dakilang pagdiriwang sa bawat sagradong pagkakataon.

Verse 49

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे पुरुषोत्तममाहात्म्यं नाम एकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥ ५९ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ikalimampu’t siyam na kabanata, na tinatawag na “Kadakilaan ni Puruṣottama,” sa Uttara-bhāga (huling bahagi) ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa loob ng pag-uusap nina Vasu at Mohinī.