Uttara BhagaAdhyaya 3427 Verses

The Vision of the Lord Granted to Rukmangada (Prepared to Slay His Son)

Isinalaysay ni Vasiṣṭha ang rurok ng Mohinī-upākhyāna: si Haring Rukmāṅgada, pinipilit ng kahilingan ni Mohinī at nakagapos sa kanyang panatang dharma, ay itinaas ang espada upang patayin ang sariling anak na si Dharmāṅgada. Ang anak, sagisag ng paggalang sa magulang at ganap na pagsuko, ay inialay ang kanyang leeg; sumunod ang pagyanig ng sansinukob—nayanig ang lupa, umapaw ang dagat, bumagsak ang mga bulalakaw—hudyat ng bigat ng pagsubok sa dharma. Bumagsak si Mohinī sa dalamhati, nangangambang nabigo ang layon ng mga diyos. Sa sandaling pasya, nagpakita si Bhagavān Viṣṇu, hinawakan ang kamay ng hari, nagpahayag ng Kanyang kasiyahan, at pinagkalooban ang hari, ang reyna na si Saṃdhyāvalī, at ang anak ng pagpasok sa Kanyang sariling kaharian at banal na presensya. Nagdiwang ang mga nilalang sa langit; binago ng mga tagapagtala ng kapalaran ang talaan, at ipinakita na ang parusa at gantimpala ay umiiral lamang sa ilalim ng pinakamataas na kautusan ng Diyos.

Shlokas

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा राजा रुक्मांगदस्तदा । संध्यावलीमुखं प्रेक्ष्य प्रहृष्टकमलोपमम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Pagkarinig sa mga salita ng kanyang anak, tiningnan ni Haring Rukmāṅgada ang mukha ni Saṃdhyāvalī—na tulad ng isang lotus na namumukadkad sa tuwa.

Verse 2

मोहिनीवचनं श्रृण्वन्भुंक्ष्व मा हन देहजम् । मा भुंक्ष्व तनयं हिंस चेत्याग्रहसमन्वितम् ॥ २ ॥

Pagkarinig sa mga salita ni Mohinī, siya ay nagpumilit: "Kumain ka—huwag mong patayin ang isinilang mula sa iyong sariling katawan. Huwag mong kainin ang iyong anak; patayin mo siya sa halip," nagsasalita nang may matigas na pagpupumilit.

Verse 3

एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्कमलेक्षणः । अंतर्द्धानगतस्तस्थौ व्योम्नि धैर्यावलोककः ॥ ३ ॥

Sa mismong sandaling iyon, ang Mapalad na Panginoon na may matang gaya ng lotus ay naglaho sa pagkakubli at nanatiling nakatindig sa langit, payapang nagmamasid nang may matatag na loob.

Verse 4

त्रयाणां नृपशार्दूल मेघश्यामो निरञ्जनः । धर्मांगदस्य वीरस्य तस्य रुक्मांगदस्य तु ॥ ४ ॥

O tigre sa mga hari! Sa tatlo, ang anak ng magiting na si Dharmāṅgada—si Rukmāṅgada—ay maitim na gaya ng ulap at walang dungis sa asal.

Verse 5

संध्यावल्या समेतस्य वीशसंस्थो जनार्दनः । वचने भुंक्ष्व भुंक्ष्वेति मोहिन्या व्याहृते तदा ॥ ५ ॥

Pagkaraan, si Janārdana (Panginoong Viṣṇu), na nakaupo sa banal na luklukan kasama si Sandhyāvalī, ay nakinig habang binigkas ni Mohinī ang, “Kumain ka, kumain ka,” na iniuukol sa Kanya.

Verse 6

जग्राह विमलं खङ्गं हंतुं धर्मांगदं सुतम् । सुप्रहर्षेण मनसा प्रणम्य गरुडध्वजम् । तं दृष्ट्वा खङ्गहस्तं तु पितरं धर्म्मंभूषणः ॥ ६ ॥

Kinuha niya ang malinis na espada upang patayin ang kanyang anak na si Dharmāṅgada. Sa pusong lubhang nagagalak, siya’y yumukod sa Panginoong may watawat ni Garuḍa. Nang makita ang amang may hawak na espada, si Dharmabhūṣaṇa (ang anak) ay tumugon nang nararapat.

Verse 7

प्रणम्य मातापितरौ देवं चक्रधरं तथा । वदनं प्रेक्ष्य चादीनं जनन्या नृपपुंगवः ॥ ७ ॥

Pagyukod sa kanyang ina at ama, at gayundin sa Diyos na may hawak ng diskus, ang pinakamainam na hari ay tumingin sa mukha ng kanyang inang lugmok, walang magawa at walang masandalan.

Verse 8

वृषांगदेन तु तदा स्वग्रीवोर्वीतले कृता । कंबुग्रीवां समानां तु सुवर्णा सुकोमलाम् ॥ ८ ॥

Pagkaraan, si Vṛṣāṅgada ay humubog sa ibabaw ng lupa ng anyong kawangis ng sarili niyang leeg—gintong maningning, napakalambot, at kahawig ng leeg na tulad ng banal na kabibe (śaṅkha).

Verse 9

बहुरेखमथ स्थूलां खङ्गमार्गे ज्यदर्शयत् ॥ । पितृभक्त्या युतेनैव मातृभक्त्याधिकेन वै ॥ ९ ॥

Pagkatapos, ipinakita niya sa landas ng tabak ang isang makapal na pisi ng busog na may maraming guhit—taglay ang bhakti sa ama, at higit pang bhakti sa ina.

Verse 10

ग्रीवाप्रदाने तनयस्य भूप हर्षाकुले चारुसुधांशुवक्त्रे । गृहीतखङ्गे जगदीशनाथे चचाल पृथ्वीं सनगा समग्रा ॥ १० ॥

O hari, nang ialay ng anak ang sarili niyang leeg (sa ganap na pagsuko), at ang Panginoon ng sansinukob—ang mukha’y gaya ng buwan, puspos ng galak—ay humawak ng tabak; kaya ang buong daigdig, kasama ang mga bundok, ay nanginig.

Verse 11

सिंधुः प्रवृद्धश्च बभूव सद्यो निमज्ज नार्थं भुवनत्रयस्य । निपेतुरुल्काः शतशो धरायां निर्घातयुक्ताः सतडित्खमध्यात् ॥ ११ ॥

Bigla, ang karagatan ay lumobo nang malaki na wari’y lulubog ang tatlong daigdig; at daan-daang nagliliyab na bulalakaw, kasabay ng kulog, ang bumagsak sa lupa mula sa gitnang langit na puno ng kidlat.

Verse 12

विवर्णरूपा च बभूव मोहिनी न देवकार्यं हि कृतं मयेति । निरर्थकं जन्म ममाधुनाभूत्कृतं तु दैवेन दजगद्विधायिना ॥ १२ ॥

Pagkaraan, namutla at nanghina ang loob ni Mohinī, iniisip: “Hindi ko natupad ang layon ng mga deva.” Siya’y nanaghoy: “Ngayon ay naging walang saysay ang aking pagsilang—gayunman, ito’y dinala ng tadhana, ng Banal na Tagapag-ayos na humuhubog sa sanlibutan.”

Verse 13

विमोहनं रूपमिदं विडंबनं यद्भूमिपालेन न भुक्तमन्नम् । हरेर्दिने पापभयापहे तु तृणैः समाहं भविता त्रिविष्टपे ॥ १३ ॥

Ito’y isang anyong mapanlinlang—isang tunay na kabalintunaan—na ang hari, tagapangalaga ng lupa, ay hindi kumain ng pagkain. Ngunit sa banal na araw ni Hari, na nag-aalis ng kasalanan at takot sa kasalanan, ako’y magiging gaya ng isang bunton ng damo sa langit na Triviṣṭapa.

Verse 14

सत्वाधिको यास्यति मोक्षमार्गं गंतास्मि पाप नरकं सुदारुणम् ॥ १४ ॥

Ang pinaghaharian ng sattva ay tutungo sa landas ng moksha; ngunit ako—makasalanan—ay mapapasa impiyernong lubhang kakila-kilabot.

Verse 15

समुद्यते तदा खङ्गे नृपेण नृपपुंगव । मोहिनी मोहसंयुक्ता पपात धरणीतले ॥ १५ ॥

Nang sandaling iyon, ang hari—O pinakamainam sa mga pinuno—ay itinaas ang kanyang tabak; si Mohinī, nabalot ng pagkalito, ay bumagsak sa ibabaw ng lupa.

Verse 16

राजापि तेन खङ्गेन भ्राजमानः समुद्यतः । ग्रीवायाश्छेदनार्थाय वृषांगदसुतस्य तु ॥ १६ ॥

Pagkaraan, ang hari rin ay itinaas ang kumikislap na tabak at sumulong, na may layuning putulin ang leeg ng anak ni Vṛṣāṅgada.

Verse 17

सकुंडलं चारु शशिप्रकाशं भ्राजिष्णु वक्त्रं तनयस्य भूपः । प्रचिच्छिदे यावदतीव हर्षाद्धैर्यान्वितो रुक्मविभूषणोऽसौ ॥ १७ ॥

Ang hari, na may mga palamuting ginto at matatag sa tapang, dahil sa labis na galak ay halos putulin ang maningning na mukha ng kanyang anak—marikit, kasingliwanag ng buwan, at pinalamutian ng mga hikaw.

Verse 18

तावद्गृहीतः स्वकरेण भूपः क्षीराब्धिकन्यापतिना महीपः । तुष्टोऽस्मि तुष्टोऽस्मि न संशयोऽत्र गच्छस्व लोकं मम लोकनाथ ॥ १८ ॥

Pagkaraan, hinawakan ng Panginoon mismo ang hari—ang Kabiyak ng Anak na Dalaga ng Karagatang Gatas. Sinabi Niya: “Ako’y nalulugod, ako’y nalulugod—walang alinlangan dito. O Panginoon ng mga daigdig, pumaroon ka ngayon sa Aking sariling kaharian.”

Verse 19

प्रियान्वितश्चात्मजसंयुतश्च कीर्तिं समाधाय महीतले तु । त्रैलोक्यपूज्यां विमलां च शुक्लां कृत्वा पदं मूर्ध्नि यमस्य भूप ॥ १९ ॥

O hari, kasama ang minamahal at kaisa ng kanyang mga anak, itinindig niya ang kanyang dangal sa ibabaw ng lupa. At nang gawin niya itong dalisay, maliwanag, maputi at karapat-dapat sambahin sa tatlong daigdig, inilagay niya ang kanyang paa sa tuktok ng ulo ni Yama.

Verse 20

प्रयाहि वासं मम देहसंज्ञं स चक्रिणो भूमिपतिः करेण । संस्पृष्टमात्रो विरजा बभूव प्रियासमेतस्तनयेन युक्तः ॥ २० ॥

“Humayo ka, at manahan sa Aking tahanang tinatawag na mismong katawang ito.” Sa salitang iyon, ang hari—may tatak ng diskus, deboto ng Cakrin (Viṣṇu)—ay humipo nito sa kanyang kamay; at sa simpleng paghipo, siya’y naging walang dungis, kasama ang minamahal na asawa at ang kanyang anak.

Verse 21

उपेत्य वेगेन जगाम देहं देवस्य दिव्यं स नृपो महात्मा । विहाय लक्ष्मीमवनीप्रसूतां विहाय दासीःसुधनं स कोशम् ॥ २१ ॥

Mabilis na lumapit ang dakilang-haring iyon (sa Panginoon) at natamo ang banal na katawang dibino ng Deva. Iniwan niya ang yamang mula sa lupa, iniwan ang mga alila, ang saganang kayamanan at ang kanyang kabang-yaman, at siya’y lumisan.

Verse 22

विहाय नागांस्तुरगान्रथांश्च स्वदारवर्गं स्वजनादिकांश्च । जगाम देहं मधुसूदनस्य ततोंऽबरात्पुष्पचयः पपात ॥ २२ ॥

Iniwan niya ang mga elepante, kabayo, at mga karwahe—pati ang sariling sambahayan, asawa at bilog ng pamilya, at lahat ng kamag-anak—at nagtungo sa banal na kinaroroonan (katawan-presensya) ni Madhusūdana (Viṣṇu). Pagkaraan, mula sa langit ay bumuhos ang mga bulaklak.

Verse 23

संहृष्टसिद्धैः सुरलोकपालैः संताडिता दुंदुभयो विनेदुः । राजन् जगुर्गीतमतीव रम्यं देवांगनाः संननृतुर्मुदान्विताः ॥ २३ ॥

Tinugtog ng mga nagagalak na Siddha at ng mga tagapangalaga ng mga daigdig sa langit, umalingawngaw ang mga tambol na dundubhi. O Hari, umawit sila ng mga awit na lubhang marikit, at ang mga dalagang makalangit ay sumayaw na puspos ng tuwa.

Verse 24

गन्धर्वकन्या नृपकर्मतुष्टास्तदद्भुतं प्रेक्ष्य दिनेशसूनुः । हरेस्तनौ भूमिपतिं प्रविष्टं सदारपुत्रं स्वलिपिं प्रमार्ज्य ॥ २४ ॥

Ang dalagang Gandharva, nalugod sa gawa ng hari at nasaksihan ang kababalaghan, ay nagbalita sa anak ni Dineśa (ang Diyos na Araw). Binura niya ang sariling tala at ipinahayag na ang panginoon ng lupa, kasama ang asawa at anak, ay pumasok sa dibdib ni Hari.

Verse 25

लोकांश्च सर्वान्नृपदिष्टमार्गे कृत्वा कृतज्ञान्हार्रलोकमार्गान् । भीतः पुनः प्राप्य पितामहांतिकं प्रोवाच देवं चतुराननं रुदन् ॥ २५ ॥

Nang maituon ang lahat ng mga daigdig sa landas na itinakda ng hari, at mapakilala sa mga naninirahan sa daigdig ni Hāra (Rudra/Śiva) ang kanilang pagkakautang na loob, siya’y natakot. Pagkaraan, bumalik siya sa harap ng Lolo ng Sansinukob (Brahmā) at nagsalita sa apat-na-mukhang diyos habang umiiyak.

Verse 26

नाहं नियोगी भविता हि देव आज्ञाविहीनः सुरलोकनाथ । विधेहि चान्यत्प्रकरोमि तात निदेशनं मास्तु मदीय दण्डम् ॥ २६ ॥

O Panginoon, hindi ako kikilos bilang itinalagang sugo kung wala ang Iyong utos, O hari ng mga daigdig sa langit. Ituro Mo sa akin ang iba pang gagawin, mahal na Ama—susunod ako sa tagubilin; huwag nawa akong magpataw ng parusa nang walang malinaw Mong kautusan.

Verse 27

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते सुतवधोद्यतस्य रुक्मांगदस्य भगवद्दर्शनं नाम चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३४ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ika-34 na kabanata, na tinatawag na “Ang Pagkakita sa Panginoon na ipinagkaloob kay Rukmāṅgada, na handang pumatay sa sariling anak,” sa salaysay ni Mohinī sa Uttara-bhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.

Frequently Asked Questions

It functions as an extreme dharma-parīkṣā: the king’s satya and vrata-niṣṭhā are tested beyond ordinary ethics, while the son’s śaraṇāgati and filial dharma complete the offering; Viṣṇu’s intervention affirms that true dharma culminates in grace, not tragedy, and that the Lord upholds the devotee at the decisive moment.

Mohinī embodies māyā/delusion as a divine instrument: her failure and pallor show that coercive, adharma-leaning outcomes cannot ultimately prevail over satya sustained by bhakti; the episode teaches that tests may appear cruel, yet are resolved by the Lord’s compassionate sovereignty.

They externalize the moral weight of dharma under strain: when a righteous devotee approaches an irreversible act for truth’s sake, the cosmos ‘reacts’ as a dharma-indicator, foreshadowing divine intervention and marking the event as world-order (ṛta/dharma) significant.