Dharmāṅgada’s Conquest of the Directions

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । एवं सुरतमूढस्य राज्ञो रुक्मांगदस्य च । त्रीणि पंच च वर्षाणि व्यतीतानि सुखेन वै ॥ १ ॥

Wika ni Vasiṣṭha: Sa gayon, para kay Haring Rukmāṅgada na nalinlang ang isip ng kaligayahang makamundo, lumipas ang tatlong taon at limang taon (walong taon) sa ginhawa, tunay nga.

Verse 2

संप्राप्ते नवमे वर्षे पुत्रो धर्मांगदो बली । जित्वा विद्याधरान्पंच मलये पर्वतोत्तमे ॥ २ ॥

Nang dumating ang ikasiyam na taon, ang makapangyarihang anak na si Dharmāṅgada, matapos daigin ang limang Vidyādhara, ay dumating sa Malaya—ang pinakadakilang bundok.

Verse 3

आजहार मणीन्पंच सर्वकामप्रदान् शुभान् । एकं कांचनदातारं कोटिकोटिगुणं शुभम् ॥ ३ ॥

Dinala niya ang limang mapalad na hiyas na nagbibigay ng lahat ng ninanais; at isa pa, ang mapalad na tagapagkaloob ng ginto na ang halaga’y di-mabilang na koṭi-koṭi.

Verse 4

द्वितीयं वस्त्रभूषादिलक्षकोटिप्रदं तथा । तृतीयममृतस्रावि पुनर्यौवनकारकम् ॥ ४ ॥

Ang ikalawa’y nagkakaloob ng mga kasuotan, alahas at iba pa sa daanlibo at mga koṭi; ang ikatlo’y dumadaloy na amṛta, muling nagbabalik ng kabataan.

Verse 5

सभागृहप्रकर्तारं चतुर्थं चान्नसाधकम् । पंचमं व्योभगतिदं त्रैलोक्यपरिसर्पणम् ॥ ५ ॥

Ang ikaapat ay tagapaglikha ng bulwagang pagpupulong at tagapagkaloob ng pagkain; ang ikalima’y nagbibigay ng paglalakbay sa himpapawid at paglalagalag sa tatlong daigdig.

Verse 6

तान्मणीन्गृह्य मनसा विद्याधरसमन्वितः । स्त्रीभिर्विद्याधराणां च साश्रुनेत्राभिरावृतः ॥ ६ ॥

Tinanggap niya sa loob ng isipan ang mga hiyas na iyon (nagpasiyang tanggapin), kasama ang mga Vidyādhara; at pinalibutan din siya ng mga babaeng Vidyādhara na may mga matang puno ng luha.

Verse 7

ववंदे चरणौ मातुः पितू रुक्मांगदस्य च । मणीन्पंच समर्प्याथ पादयोः प्राह संनतः ॥ ७ ॥

Yumukod siya sa paanan ng kanyang ina at ama, at gayundin sa paanan ni Rukmāṅgada. Pagkaraan, inialay niya ang limang hiyas sa kanilang paanan at nagsalita nang nakatiklop ang mga kamay sa pagpapakumbaba.

Verse 8

इमे जिता मया तात पञ्च विद्याधरा रणे । मलये भूधरश्रेष्ठे वैष्णवास्त्रेण भूपते ॥ ८ ॥

Wika niya: “Mahal na ama, ang limang Vidyādhara na ito ay tinalo ko sa labanan sa Bundok Malaya—pinakamainam sa mga bundok—sa pamamagitan ng sandatang Vaiṣṇava, O Hari.”

Verse 9

इमे ते भृत्यतां प्राप्ताः सस्त्रीका नृपसत्तम । मणीन्प्रयच्छ मोहिन्यै भुजभूषणहेतवे ॥ ९ ॥

O pinakadakilang hari, sila, kasama ang kanilang mga asawa, ay dumating upang maglingkod sa iyo. Ipagkaloob ang mga hiyas kay Mohinī upang gawing palamuti sa bisig.

Verse 10

सर्वकामप्रदा ह्येते पुनर्यौवनकारिणः । जीर्णदंताः पुनर्बाला भवंति मणिधारणात् ॥ १० ॥

Tunay na ang mga hiyas na ito ay nagbibigay ng lahat ng ninanais at nagbabalik ng kabataan. Sa pagsusuot ng hiyas, maging yaong may ngiping laos na ay muling nagiging bata.

Verse 11

वस्त्रहर्म्यसुवर्णानां स्वर्गतेरमृतस्य च । दातारो मासयुद्धेन साधितास्तव तेजसा ॥ ११ ॥

Sa liwanag ng iyong tejas, ang mga nagbibigay ng kasuotan, palasyo, at ginto—maging yaong nagkakaloob ng daan tungo sa langit at sa kawalang-kamatayan—ay natupad at naganap sa pamamagitan ng isang buwang pagsisikap na banal.

Verse 12

साधितानि मया कृच्छ्रात्सप्तद्वीपानि भूपते । करदानिसमस्तानि कृतानि तव तेजसा ॥ १२ ॥

O hari, sa matinding paghihirap ay napasailalim ko ang pitong kontinente; sa kapangyarihan ng iyong tejas, ginawa kong lahat ay nagbabayad ng buwis at handog na tributo.

Verse 13

समुद्रे च प्रविष्टस्य गतः संवत्सरो मम । जिता भोगवती तात मया नागसमावृता ॥ १३ ॥

Nang ako’y pumasok sa karagatan, lumipas sa akin ang isang buong taon. At, mahal kong anak, aking napasuko ang Bhogavatī, pinaliligiran ito ng mga Nāga.

Verse 14

आहृता नागकन्याश्च मया चायुतसंख्यकाः । तत्रापि हाररत्नानि सुबहून्याहृतानि च ॥ १४ ॥

Dinala ko roon ang di-mabilang na mga nāga-kanyā; at mula rin sa pook na iyon, marami ring hiyas at mga kuwintas na perlas ang aking iniahon.

Verse 15

पुनश्चाहं गतस्तात दानवानां पुरं महत् । तान्निर्जित्यं च कन्यानां सुरूपाणां सुवर्चसाम् ॥ १५ ॥

Muli, mahal kong anak, nagtungo ako sa dakilang lungsod ng mga Dānava; at nang sila’y aking mapagtagumpayan, aking natamo ang mga dalagang marikit ang anyo at maningning ang ningning.

Verse 16

आहृतानि मया त्रीणि सहस्राणि च पंच च । दशकोट्यस्तु रत्नानां दीपकर्म निशागमे ॥ १६ ॥

“Nadala ko ang tatlong libo, at may dagdag pang lima. At ang sampung krore ng mga hiyas ay gagamitin sa ritwal ng pag-aalay ng mga ilawan pagdating ng gabi.”

Verse 17

कुर्वतां ते महीपाल आनीतास्तव मंदिरे । ततोऽहं वारुणं लोकं रसातलतलस्थितम् ॥ १७ ॥

Habang ginagawa iyon ng iyong mga tauhan, O hari na tagapangalaga ng lupa, dinala ako sa iyong palasyo. Pagkaraan, nagtungo ako sa kaharian ni Varuṇa, na nasa antas ng Rasātala sa daigdig sa ilalim.

Verse 18

गतो वीर्यबलोत्सिक्तस्त्वदंघ्रियुगसेवकः । तत्रोक्तो वरुणो देवः स्थीयतां मत्पिंतुर्वशे ॥ १८ ॥

Lasing sa sariling tapang at lakas, siya’y umalis—gayong siya’y lingkod sa iyong dalawang paa. Doon ay sinabi kay Varuṇa na diyos: “Hayaan siyang manatili sa kapangyarihan ng aking ama.”

Verse 19

रुक्मांगदस्य नृपतेर्यदि जीवितुमिच्छसि । कुपितो मम वाक्येन वरुणो योद्धुमागतः ॥ १९ ॥

Kung nais mong manatiling buhay si Haring Rukmāṅgada, alamin mo: si Varuṇa, na nagngitngit sa aking mga salita, ay dumating dito upang makipaglaban.

Verse 20

तेन संवत्सरं युद्धं घोरं जातं रसातले । जितो नारायणास्त्रेण मया स जलनायकः ॥ २० ॥

Kasama niya, isang kakila-kilabot na digmaan ang naganap sa Rasātala sa loob ng isang buong taon. Sa pamamagitan ng sandatang Nārāyaṇa, aking tinalo ang panginoon ng mga tubig.

Verse 21

न हतः प्रमदावाक्यैस्तस्य जीवितरक्षणे । निर्जितेनायुतं दत्तं वाजिनां वातरंहसाम् ॥ २१ ॥

Dahil sa mga salita ng babae na nag-ingat sa kanyang buhay, hindi siya napatay; at ang natalo ay nagkaloob ng sampung libong kabayong kasingbilis ng hangin.

Verse 22

एकतः श्यामकर्णानां शुभ्राणां चंद्रवर्चसाम् । तृणतोयविहीना ये जीवंति बहुशः समाः ॥ २२ ॥

Sa isang panig ay yaong may maiitim na tainga; sa kabila ay yaong mapuputi at maningning na gaya ng buwan—kahit salat sa damo at tubig, nabubuhay sila sa loob ng maraming taon.

Verse 23

एकां कन्यां सुरूपां मे पुरस्कृत्य स्वलंकृताम् । भार्यार्थे वरुणः प्रादात्साप्यानीता मया शुभा ॥ २३ ॥

Iniharap sa akin ni Varuṇa ang isang dalagang napakaganda, pinalamutian ng sarili niyang mga hiyas, at ibinigay siya sa akin bilang asawa; at dinala ko pauwi ang mapalad na iyon.

Verse 24

कुमारी तु समानीताः बहुवित्तसमन्विता । तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु स्थानं तात सुदुर्गमम् ॥ २४ ॥

Dinala ang mga dalaga na may kasamang saganang yaman. O mahal kong anak, sa tatlong daigdig ay walang pook na tunay na mahirap marating para sa may ganitong pagkakamit.

Verse 25

यन्मया न जितं ह्यस्ति तवांघ्रिपरिसेवनात् । तदुत्तिष्ठ परीक्षस्व त्वत्प्रसादार्जितां श्रियम् ॥ २५ ॥

Wala akong hindi napagtagumpayan dahil sa paglilingkod sa iyong mga paa. Kaya bumangon ka at tingnan mo mismo ang kasaganahang natamo ko sa iyong biyaya.

Verse 26

अहं च संपदः सर्वास्त्वदधीना विशांपते । यः पुत्रस्तात वदति मया लक्ष्मीः समर्जिता ॥ २६ ॥

Ako mismo—at ang lahat ng kasaganaan—ay nakasalalay sa iyo, O panginoon ng mga tao. Ama kong mahal, ang anak na nagsasabing, “Sa sarili kong lakas ko nakamit ang yaman (Lakṣmī),” ay nagsasalita sa kamangmangan.

Verse 27

न देया भूमिदेवेभ्यः सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । आत्मसंभावनं तात न कर्तव्यं सुतेन हि ॥ २७ ॥

Huwag ipagkait ang nararapat ibigay sa “mga diyos sa lupa,” ang mga brāhmaṇa; kahit siya ay mapupunta sa impiyerno. At anak kong mahal, ang pagmamataas at pag-angat sa sarili ay hindi dapat gawin ng isang anak na lalaki.

Verse 28

कुठारदात्रसदृशः पुत्रः संपत्समुच्चये । पितुः शौर्येण पुत्रस्य वर्द्धते धनसंचयः ॥ २८ ॥

Sa pag-iipon ng kasaganaan, ang anak ay tulad ng palakol o karit. Sa tapang at pagsisikap ng ama, lumalago ang naipong yaman ng anak.

Verse 29

तैजसं दात्रमादाय लुनाति तृणसंचयान् । वायुना पूरितं वस्त्रं तारयेन्नौगतं जले ॥ २९ ॥

Sa paghawak ng makinang na karit, pinuputol ang mga bunton ng damo; at ang telang napuno ng hangin ay makapagdala rin sa tao na lumutang sa tubig na parang bangka.

Verse 30

यथा दारुमयी योषा चेष्टते कुहकेच्छया । तथाहि पितृवीर्येण पुत्रास्तेजोबलान्विताः ॥ ३० ॥

Gaya ng babaeng anyong-kahoy na kumikilos ayon sa nais ng salamangkero, gayon din ang mga anak—taglay ang ningning at lakas—ay kumikilos sa bisa ng binhi at lakas ng ama.

Verse 31

तस्मादियं माधवदेववल्लभा विलोकयस्वाद्य मयोपनीता । आत्मेच्छया यच्छतु रक्षताद्वा स्वसंपदो मातृसमूहवर्याः ॥ ३१ ॥

Kaya ngayon, masdan ninyo ang minamahal ng Panginoong Mādhava na aking iniharap sa inyo. Nawa’y ang marangal na kapulungan ng mga Ina, ayon sa sariling kalooban, ay magkaloob ng pagpapala at kasaganaan sa kanya—o kaya’y magtanggol at mag-ingat sa kanya.

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे धर्मांगददिग्विजयो नाम विंशोऽध्यायः ॥ २० ॥

Sa gayon nagtatapos ang ikadalawampung kabanata, na tinatawag na “Pagwawagi ni Dharmāṅgada sa mga Panig,” sa Uttara-bhāga (Huling Bahagi) ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.