Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 52

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

Devanagari script

षडर्णवत्तु मुन्याद्याः प्रोक्ताश्चास्यापि नारद । ईशानाद्या न्यसेन्मूर्तीरंगुष्ठादिषु देशिकः ॥ ५२ ॥

Transliteration

ṣaḍarṇavattu munyādyāḥ proktāścāsyāpi nārada | īśānādyā nyasenmūrtīraṃguṣṭhādiṣu deśikaḥ || 52 ||

Translation

O Nārada, ang mga muni at iba pa ay itinuro rin dito, gaya sa pagsasanay ng anim-na-pantig. Gayundin, ang guro (deśika) ay dapat magsagawa ng nyāsa, inilalagay ang mga banal na anyo mula kay Īśāna sa hinlalaki at sa iba pang mga daliri.

Word by Word

• षट्-अर्ण-वत्: having six syllables
• षट्-अर्ण-वत्: Visheshana (विशेषण/Qualifier of implied ‘(मन्त्रं/बीजम्)’)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + अर्ण (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्धितान्त ‘वत्’ = ‘युक्त/युक्तवत्’; तत्पुरुषः—‘षडर्णैः युक्तम्’ (having six syllables/letters)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• मुनि-आद्याः: the sages and others
• मुनि-आद्याः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘मुनयः आद्याः येषाम्’/‘मुन्यादयः’ (sages and others; beginning with sages)

• प्रोक्ताः: are declared
• प्रोक्ताः: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अस्य: of this/its
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम्/तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• ईशान-आद्याः: (the deities/forms) beginning with Īśāna
• ईशान-आद्याः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘ईशानः आदिः यासाम्’ (beginning with Īśāna)

• न्यसेत्: should place/install (nyāsa)
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: नि + अस् (धातु; न्यासे)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मूर्तीन्: forms/manifestations
• मूर्तीन्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• अङ्गुष्ठ-आदिषु: in the thumb and so on
• अङ्गुष्ठ-आदिषु: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘अङ्गुष्ठः आदिः येषु’ (in the thumb etc.)

• देशिकः: the teacher/preceptor
• देशिकः: Karta (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: देशिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Munis
• Ishana
• Deshika (Guru)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—internalizing the deity by ritually placing divine forms on the body—so the practitioner’s limbs become consecrated and aligned with the mantra’s sacred power.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By assigning Īśāna and other forms onto the fingers, devotion becomes embodied: worship is not only external but also an inward identification with the Lord’s presence through disciplined ritual remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights technical ritual procedure (prayoga) connected with mantra-science—specifically kara-nyāsa/aṅga-nyāsa style placements—showing how precise recitation and placement are used in applied Vedic practice.