Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 44

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

एवं ध्यात्वा चद्रंदीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिंगे शिवस्य । सदाशिवं दीपमध्ये विचिंत्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु ॥ ४४ ॥

Transliteration

evaṃ dhyātvā cadraṃdīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṃge śivasya | sadāśivaṃ dīpamadhye viciṃtya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu || 44 ||

Translation

Matapos magnilay nang ganito sa liwanag na kumikislap na gaya ng buwan, dapat agad, sa pamamagitan ng pagninilay, iangkop ang pangitain na iyon sa liṅga ni Śiva. Pagkaraan, isipin si Sadāśiva sa gitna ng liyab ng lampara, at isagawa ang di-nasisirang pagsamba sa pamamagitan ng limang-pantig na mantra (pañcākṣara).

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: Kriyā (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having meditated)

• चन्द्र: moon
• चन्द्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग; पाठे ‘चद्र’ इति लेखदोषः)

• दीप्ति: radiance
• दीप्ति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दीप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• प्रकाशम्: the moon-radiance-like light
• प्रकाशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास: चन्द्र-दीप्ति-प्रकाशम् (तत्पुरुषः; ‘light of moon-radiance’)

• ध्यानेन: by meditation
• ध्यानेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• आरोप्य: having placed/installed
• आरोप्य: Kriyā (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: आ + रूप्/रुह् (धातु; causative sense)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund); ‘having placed/installed’

• आशु: quickly
• आशु: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय; शीघ्रार्थक (quickly)

• लिङ्गे: in the liṅga
• लिङ्गे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• शिवस्य: of Shiva
• शिवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सदा: always
• सदा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; नित्यत्ववाचक (always)

• शिवम्: Sadāśiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास: सदा-शिवम् (कर्मधारयः; ‘ever-auspicious Shiva’)

• दीप: lamp
• दीप: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• मध्ये: in the middle (of the lamp)
• मध्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समास: दीप-मध्ये (तत्पुरुषः; ‘in the middle of the lamp/flame’)

• विचिन्त्य: having contemplated
• विचिन्त्य: Kriyā (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: वि + चिन्त् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive); ‘having contemplated’

• पञ्च: five
• पञ्च: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचक; (समासाङ्ग)

• अक्षरेण: with the five-syllable (mantra)
• अक्षरेण: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समास: पञ्च-अक्षरेण (द्विगु; ‘with the five-syllabled (mantra)’)

• अर्चनम्: worship
• अर्चनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अव्ययम्: imperishable/unchanging
• अव्ययम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (अर्चनम् विशेषण)

• तु: indeed, however
• तु: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Shiva
• Sadashiva
• Linga
• Panchakshari Mantra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches a combined method of inner visualization (dhyāna) and outer worship (arcana): the devotee installs moon-like purity and cool brilliance upon the Śiva-liṅga, then fixes awareness on Sadāśiva within the lamp-flame, making worship steady, luminous, and enduring.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as attentive presence: the devotee lovingly visualizes Śiva, focuses on a sacred support (liṅga and dīpa), and offers mantra-based worship through the pañcākṣarī, uniting heart, mind, and ritual action.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects mantra-prayoga and ritual procedure: correct use of a fixed mantra (pañcākṣarī) with a prescribed meditation-support (lamp and liṅga), aligning practice with disciplined recitation and structured worship rather than improvised devotion.