Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 8

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

Devanagari script

पायसान्नैः प्रजुहुयाद्दध्यन्नेन यथाविधि । चन्द्रांते कल्पिते पीठे पूर्वोक्तें पूजयेच्च तम् ॥ ८ ॥

Transliteration

pāyasānnaiḥ prajuhuyāddadhyannena yathāvidhi | candrāṃte kalpite pīṭhe pūrvokteṃ pūjayecca tam || 8 ||

Translation

Maghandog sa homa ng matamis na kanin (pāyasa) at, ayon sa itinakdang tuntunin, maghandog din ng kaning hinaluan ng yogurt. Pagkaraan, sa upuang inihanda sa dulo ng anyong gasuklay na buwan, gaya ng naunang sinabi, sambahin ang nasabing Diyos.

Word by Word

• पायस-अन्नैः: with rice-food mixed with payasa
• पायस-अन्नैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष (पायसयुक्तैः अन्नैः)

• प्र-जुहुयात्: should offer into the fire
• प्र-जुहुयात्: Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हु (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-

• दधि-अन्नेन: with curd-rice
• दधि-अन्नेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तत्पुरुष (दधियुक्तेन अन्नेन)

• यथा-विधि: according to rule
• यथा-विधि: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (क्रियाविशेषण)

• चन्द्र-अन्ते: at the end of the (moon-)disk
• चन्द्र-अन्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष (चन्द्रस्य अन्ते)

• कल्पिते: prepared
• कल्पिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कल्पित (कृदन्त; √कॢप्/√कल्प् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘prepared/arranged’ (पीठे इति विशेषण)

• पीठे: on the pedestal/seat
• पीठे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पूर्व-उक्ते: previously mentioned
• पूर्व-उक्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त; √वच् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पूर्वं उक्ते)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, rule-based worship: specific sacred foods are offered in homa, and the deity is honored on a properly prepared seat, showing that inner devotion is supported by precise ritual order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through careful service—offering sanctified food (naivedya/havis) and performing worship exactly as taught, reflecting reverence, attentiveness, and fidelity to the guru-text’s instructions.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual science) is central: it details the correct materials for oblations and the proper placement/arrangement of the worship-seat within a prescribed lunar (candra) layout.