Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna (Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । प्रणवो हृदयं विष्णुर्नेन्तः सुरपतिस्तथा । महाबलाय स्वाहांतो मंत्रो वसुधराक्षरः ॥ १ ॥

Wika ni Sanatkumāra: Ang Praṇava (Oṃ) ang mismong puso ni Viṣṇu; sa loob nito ay naroon din ang Panginoon ng mga diyos. Ang mantrang nagtatapos sa “svāhā” ay para sa Dakilang Makapangyarihan, at ito ang pantig na sumusuporta sa daigdig.

Verse 2

मुनिरिंन्दुर्विराट् छन्दो देवता दधिवामनः । तारो बीजं तथा शक्तिर्वह्निजाया प्रकीर्तिता ॥ २ ॥

Ang ṛṣi ay si Indu; ang chandas ay Virāṭ; ang namumunong devatā ay si Dadhivāmana. Ang bīja ay Tāra (Oṃ), at ang śakti ay ipinahahayag na si Vahnijāyā, ang kabiyak ni Agni (Apoy).

Verse 3

चंद्राक्षिरामबाणेंषु नेत्रसंख्यैर्मनूद्भवैः । वर्णैः षडंगं कृत्वा च मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः ॥ ३ ॥

Gamit ang mga titik na sumisibol mula sa mga mantra—na kasingdami ng mga mata—gawin ang ṣaḍaṅga-nyāsa, at ilagak sa tuktok ng ulo, sa noo, at sa dalawang mata, ayon sa pangkat na nagsisimula sa “Caṃdrākṣi, Rāma, Bāṇa…”.

Verse 4

कर्णयोर्घ्राणयोरोष्टतालुकण्ठभुजेषु च । पृष्टे हृद्युदरे नाभौ गुह्ये चोरुस्थले पुनः ॥ ४ ॥

Sa dalawang tainga at sa dalawang butas ng ilong; sa mga labi, ngalangala, lalamunan, at mga bisig; sa likod; sa dakong puso at tiyan; sa pusod; sa maselang bahagi; at muli sa dakong mga hita—iyan ang mga pook na itinatakda.

Verse 5

जानुद्वयं जङ्घयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । अष्टादशैव मंत्रोत्थास्ततो देवं विचिंन्तयेत् ॥ ५ ॥

Pagkaraan, ilagak nang sunod-sunod sa dalawang tuhod, sa mga binti (calves), at sa mga paa. Matapos maitatag ang labingwalong mantra, saka magnilay at magmuni sa Panginoon.

Verse 6

मुक्तागौरं रत्नभूषं चन्द्रस्थं भृङ्गसन्निभैः । अलकैर्विलसद्वक्त्रं कुम्भं शुद्धांबुपूरितम् ॥ ६ ॥

Isang banga ng tubig—puti na parang perlas, pinalamutian ng mga hiyas, may tanda ng buwan, at ang mukha’y lalong kaakit-akit dahil sa kulot na buhok na itim na gaya ng bubuyog—ay napuno ng dalisay na tubig.

Verse 7

दध्यन्नपूर्णचषकं दोर्भ्यां संदधतं भजेत् । लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः ॥ ७ ॥

Dapat sambahin ang Diyos habang hawak ng dalawang bisig ang isang mangkok na puno ng yogurt (dadhi) at lutong kanin. Pagkaraan, bigkasin ang mantra nang tatlong lakṣa (300,000) na ulit, at maghandog sa homa ng ikasampung bahagi nito, gamit ang mga alay na binabad sa ghee.

Verse 8

पायसान्नैः प्रजुहुयाद्दध्यन्नेन यथाविधि । चन्द्रांते कल्पिते पीठे पूर्वोक्तें पूजयेच्च तम् ॥ ८ ॥

Maghandog sa homa ng matamis na kanin (pāyasa) at, ayon sa itinakdang tuntunin, maghandog din ng kaning hinaluan ng yogurt. Pagkaraan, sa upuang inihanda sa dulo ng anyong gasuklay na buwan, gaya ng naunang sinabi, sambahin ang nasabing Diyos.

Verse 9

संकल्पमूर्तिमूलेन संपूज्य च विधानतः । केसरेषु षडंगानि संपूज्य दिग्दलेषु च ॥ ९ ॥

Pagkatapos, ayon sa itinakdang paraan, sambahin nang ganap sa pinakaugat (pundasyon) ang Diyos na inihahayag sa pagninilay sa pamamagitan ng saṅkalpa (banal na panata). Sambahin ang anim na sangkap (ṣaḍ-aṅga) sa mga hibla ng bulaklak (kesara), at sambahin din sa mga talulot ng mga direksiyon (dig-dala).

Verse 10

वासुदेवं संकर्षणं प्रद्युम्नमनिरुद्धकम् । कोणपत्रेषु शांतिं च श्रियं सरस्वतीं रतिम् ॥ १० ॥

Dapat niyang ilagak (o anyayahan) sina Vāsudeva, Saṃkarṣaṇa, Pradyumna, at Aniruddha; at sa mga talulot sa mga sulok ng diyagramang ritwal, ilagak din sina Śānti, Śrī, Sarasvatī, at Rati.

Verse 11

ध्वजं च वैनतेयं च कौस्तुभं वनमालिकम् । शंखं चक्रं गदां शार्ङ्गं दलेष्वष्टसु पूजयेत् ॥ ११ ॥

Sa walong talulot, dapat sambahin nang may debosyon: ang watawat, si Vainateya (Garuda), ang hiyas na Kaustubha, ang Vanamālā na kuwintas ng gubat, ang kabibe (śaṅkha), ang diskong banal (cakra), ang pamalo (gadā), at ang busog na Śārṅga.

Verse 12

दलाग्रेषु केशवादीन्दिक्पालांस्तदनंतरम् । तदस्त्राणि च सम्पूज्य गजानष्टौ समर्चयेत् ॥ १२ ॥

Sa mga dulo ng talulot, kasunod ay sambahin si Keśava at ang iba pang mga diyos, kasama ang mga tagapagbantay ng mga direksiyon (Dikpāla). Pagkatapos igalang ang kanilang mga sandatang banal, saka mag-alay ng pagsamba sa walong elepanteng pangdireksiyon.

Verse 13

ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोंऽजनः । पुष्पदंतः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १३ ॥

Airāvata, Puṇḍarīka, Vāmana, Kumuda, Añjana, Puṣpadanta, Sārvabhauma, at Supratīka—sila ang mga elepanteng tagapag-ingat ng mga direksiyon.

Verse 14

करिण्योऽभ्रमुकपिलोपिंगलानुपमाः क्रमात् । ताम्रकर्णी शुभ्रदंती चांगना ह्यंजना वती ॥ १४ ॥

Sa wastong pagkakasunod, ang mga babaeng elepante ay: Abhramukhā, Kapilā, Piṅgalā, at Anupamā; gayundin sina Tāmra-karṇī (“tansong-tainga”), Śubhra-dantī (“puting-pangil”), Cāṅganā, at Añjanavatī.

Verse 15

एवमाराधितो मंत्री दद्यादिष्टानि मंत्रिणे । श्रीकामः पायसाज्येन सहस्रं जुहुयात्सुधीः ॥ १५ ॥

Sa ganitong paraan, kapag ang nagsasagawa ng mantra ay nakapagpalugod nang wasto sa diyos ng mantra, dapat niyang ibigay sa paring tagapagpaganap ang mga handog na itinakda. Ang nagnanais ng kasaganaan, bilang marunong, ay magsagawa ng isang libong paghahandog sa apoy gamit ang payasa (lugaw na gatas) na hinaluan ng ghee.

Verse 16

महतीं श्रियमाप्नोति धान्याप्तिर्धान्य होमतः । शतपुष्पासमुत्थैश्च बीजैर्हुत्वा सहस्रतः ॥ १६ ॥

Makakamit ng tao ang dakilang kasaganaan; at sa dhānya-homa (handog sa apoy ng mga butil) ay nagkakamit ng saganang ani. Sa pag-aalay nang isang libong ulit ng mga binhing nagmumula sa halamang śatapuṣpā bilang oblation, natatamo ang bungang ito.

Verse 17

महाभयं नाशयेद्धि नात्र कार्या विचारणा । दद्ध्योदनेन शुद्धेन हुत्वा मुच्यते दुर्गतेः ॥ १७ ॥

Tunay nitong winawasak ang malaking takot—hindi na kailangan ng pag-aalinlangan. Sa pag-aalay ng homa gamit ang dalisay na kaning niluto sa gatas-asim (daddhy-odana), napapalaya ang tao mula sa kamalasan at masamang kapalaran.

Verse 18

ध्यात्वा त्रैविक्रमं रूपं जपेन्मंत्रं समाहितः । कारागृहाद्भवन्मुक्तो बद्धो मंत्रप्रभावतः ॥ १८ ॥

Pagkatapos magnilay sa anyo ni Trivikrama (ang Tatlong-Hakbang) at, sa isip na natitipon, bigkasin ang mantra; sa kapangyarihan ng mantra, maging ang nakagapos ay napapalaya mula sa bilangguan.

Verse 19

भित्तौ संपाद्य देवेशं फलके वा प्रपूजयेत् । नित्यं सुगंधकुसुमैर्महतीं श्रियमाप्नुयात् ॥ १९ ॥

Matapos iguhit o ihanda ang larawan ng Panginoon ng mga diyos sa pader o sa tabla, dapat Siyang sambahin nang wasto. Sa araw-araw na pag-aalay ng mababangong bulaklak, nakakamit ang dakilang Śrī, ang kasaganaan.

Verse 20

हुत्वा रक्तोत्पलैर्मंत्री वशयेत्सकलं जगत् । अन्नाज्यैर्जुहुयान्नित्यमष्टाविंशतिसंख्यया ॥ २० ॥

Ang nagsasanay ng mantra, sa pag-aalay ng mga pulang lotus bilang oblation, ay makapagpapasailalim sa buong daigdig sa kanyang impluwensiya. At dapat siyang magsagawa araw-araw ng handog sa apoy gamit ang kaning luto at ghee, sa tiyak na bilang na dalawampu’t walo.

Verse 21

सिताज्यान्नं च विधिवत्प्राप्नुयादन्नमक्षयम् । अपूपैः षड्रसोपेतैर्हुनेद्वसुसहस्रकम् ॥ २१ ॥

Sa wastong pagsunod sa itinakdang ritwal, ang sinumang tumanggap ng kaning niluto sa asukal at ghee ay magkakamit ng pagkaing hindi nauubos. At dapat siyang maghandog sa banal na apoy ng isang libong alay na matatamis na keyk (apūpa) na taglay ang anim na lasa.

Verse 22

अलक्ष्मीं च पराभूय महतीं श्रियमाप्नुयात् । जुहुयादयुतं मंत्री दध्यन्नं च सितान्वितम् ॥ २२ ॥

Matapos mapawi ang Alakṣmī (kasawian), makakamit ang dakilang kasaganaan ni Śrī. Ang nakaaalam ng mantra ay dapat maghandog ng sampung libong alay, gamit ang kaning niluto sa gatas-asim (curd) na hinaluan ng asukal.

Verse 23

यत्र यत्र वसेत्सोऽपि तत्रान्नगिरिमाप्नुयात् । पद्माक्षरैर्युतं बिल्वांतिकस्थो जुहुयान्नरः ॥ २३ ॥

Saan man siya manirahan, doon din niya matatamo ang “bundok ng pagkain,” ang saganang tustos. Ang lalaking nakatayo malapit sa punong bilva ay dapat maghandog sa apoy, habang ginagamit ang mga pantig na tulad ng lotus—ang mga banal na pantig ng mantra—sa ritwal.

Verse 24

महालक्ष्मीं स लभते तत्र तत्र न संशयः । जुहुयात्पायसैर्लक्षं वाचस्पतिसमो भवेत् ॥ २४ ॥

Makakamit niya si Mahālakṣmī doon at noon din—walang alinlangan. Kung mag-aalay ng isang daang libong handog na may kaning-gatas (pāyasa), siya’y magiging kapantay ni Bṛhaspati, panginoon ng banal na pananalita.

Verse 25

लक्षं जप्त्वा तद्दशांशं पुत्रजीवफलैर्हुनेत् । तत्काष्टैरेधिते वह्नौ श्रेष्टं पुत्रमवाप्नुयात् ॥ २५ ॥

Pagkatapos makumpleto ang isang lakh (isang daang libo) na pagbigkas, dapat maghandog sa apoy ng ikasampung bahagi niyon gamit ang mga bunga ng punong putrajīva; at sa apoy na pinasiklab ng sarili nitong kahoy, makakamit ang isang napakahusay na anak na lalaki.

Verse 26

ससाध्यतारं विलसत्कर्णिकं च सुवर्णकैः । विलसत्केसरं मंत्राक्षरद्वंद्वाष्टपत्रकम् ॥ २६ ॥

Dapat niyang pagnilayan ang isang nagniningning na lotus: ang makinang na gitna (pericarp) na may tanda ng Sādhyatārā, ang ginintuang hibla na kumikislap, at ang walong talulot na hinubog mula sa magkapares na pantig ng mantra.

Verse 27

शेषयुग्मार्णांत्यपत्रं द्वादशाक्षरवेष्टितम् । तद्बहिर्मातृकावर्णैर्यंत्रं सम्पत्प्रदं नृणाम् ॥ २७ ॥

Ang pinakalabas na talulot, na binuo mula sa huling mga titik ng natitirang magkapares na pantig, ay dapat palibutan ng labindalawang-pantig na mantra. Sa labas pa nito, gamit ang mga titik ng Mātṛkā (alpabetong Sanskrit), ay ayusin ang isang yantra na nagkakaloob ng kasaganaan sa mga tao.

Verse 28

रक्तं त्रिविक्रमं ध्यात्वा प्रसूनै रक्तवर्णकैः । जुहुयादयुतं मंत्री सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ २८ ॥

Sa pagninilay kay Trivikrama (Vishnu) sa pulang anyo, ang nagsasagawa ng mantra ay dapat maghandog sa apoy ng sampung libong ulit gamit ang mga pulang bulaklak; sa gayon, siya’y nagiging matagumpay sa lahat ng dako.

Verse 29

ध्यायेञ्चंद्रासनगतं पद्मानामयुतं हुनेत् । लभेदकंटकं राज्यं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ २९ ॥

Sa pagninilay sa diyos na nakaupo sa trono ng buwan, maghandog sa apoy ng sampung libong bulaklak na lotus; sa gayon, matatamo ang isang kahariang “walang tinik” (walang ligalig), na taglay ang lahat ng mapalad na tanda.

Verse 30

हुत्वा लवंगैर्मध्वाक्तैरपामार्गदलैस्तु वा । अयुतं साध्यनामाढ्यं स वश्यो जायते ध्रुवम् ॥ ३० ॥

Pagkatapos maghandog sa apoy ng sampung libong ulit, alinman sa mga clove na pinahiran ng pulot o sa mga dahon ng apāmārga—na sa bawat handog ay binibigkas ang pangalan ng taong nais mapasunod—tiyak na ang taong iyon ay mapapasailalim sa kapangyarihan.

Verse 31

अष्टोत्तरशतं हुत्वा ह्यपामार्गदलैः शुभैः । तावज्जप्त्वा च सप्ताहान्महारोगात्प्रमुच्यते ॥ ३१ ॥

Matapos maghandog ng isang daan at walo (108) na alay na may mapalad na mga dahon ng apāmārga, at magsagawa ng katumbas na japa sa loob ng pitong gabi, ang tao ay napapalaya mula sa mabigat na karamdaman.

Verse 32

उहिरत्पदमाभाष्य प्रणवोहीय शब्दतः । सर्ववार्गीश्वरेत्यंते प्रवदेदीश्वरेत्यथ ॥ ३२ ॥

Pagkasambit ng salitang “uhirat”, saka bigkasin ang Praṇava (Oṁ) ayon sa itinakdang anyo ng pagbigkas. Sa wakas, banggitin ang “sarva-vārgīśvara”, at pagkatapos ay ipahayag bilang “Īśvara”.

Verse 33

सर्ववेदमयाचिंत्यपदान्ते सर्वमीरयेत् । बोधयद्वितवांतोऽयं मन्त्रस्तारादिरीरितः ॥ ३३ ॥

Sa dulo ng salitang pinagninilayan na binubuo ng kabuuan ng mga Veda, bigkasin ang “lahat,” ibig sabihin ang ganap na pormula. Ang mantrang ito, na nagsisimula sa Tārā (Oṁ), ay itinuturo na nagtatapos sa pantig na “dvi/ta,” at sinasabing siyang gumigising sa pagkaunawa ng espiritu.

Verse 34

ऋषिर्ब्रह्मास्य निर्दिष्टश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम् । देवता स्याद्धयग्रीवो वागैश्वर्यप्रदो विभुः ॥ ३४ ॥

Para sa (mantrang) ito, si Brahmā ang itinatakdang ṛṣi (tagakita), at ang sukat ng tula ay sinasabing Anuṣṭubh. Ang namamayaning diyos ay si Hayagrīva—ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—na nagkakaloob ng kahusayan at kapangyarihan sa pananalita.

Verse 35

तारेण पादैर्मंत्रस्य पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् । तुषाराद्रिसमच्छायं तुलसीदामभूषितम् ॥ ३५ ॥

Gamit ang mga pantig (pāda) ng Tārā-mantra, ayusin ang limang paglalagay sa mga sangkap (pañcāṅga-nyāsa) ng mantra. Pagkaraan, pagnilayan ang diyos na puting maningning na gaya ng tuktok na niyebe ng Himalaya, na may palamuting kuwintas ng tulasī.

Verse 36

तुरंगवदनं वंदे तुंगसारस्वतः पदम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्रमयुतं तद्दशांशतः ॥ ३६ ॥

Ako’y yumuyukod at sumasamba sa dakilang Sārasvata, ang may mukhang tulad ng kabayo. Pagkatapos magnilay nang ganito, bigkasin ang mantra nang sampung libong ulit, at saka isagawa ang pangwakas na handog ayon sa ikasampung bahagi nito.

Verse 37

मध्वक्तैः पायसैर्हुत्वा विमलादिसमन्विते । पूजयेद्वेष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ३७ ॥

Matapos maghandog sa apoy ng mga alay na hinaluan ng pulot at matamis na kaning-gatas, kasama ng mga dalisay na handog na nagsisimula sa “Vimalā” at iba pa, sambahin sa upuang-dambana ng Vaiṣṇava; una’y magtatag ng matibay na saṅkalpa at anyayahan ang anyo ng Diyos mula sa pinagmulan nito.

Verse 38

कर्णिकायां चतुर्दिक्षु यजेत्पूर्वादितः क्रमात् । सनंदनं च सनकं श्रियं च पृथिवीं तथा ॥ ३८ ॥

Sa apat na panig sa paligid ng karnikā (gitnang puso ng lotus), magsagawa ng pagsamba ayon sa ayos, simula sa silangan: Sanandana, Sanaka, Śrī (Lakṣmī), at gayundin si Pṛthivī, ang Ina ng Daigdig.

Verse 39

तद्वहिर्दिक्षु वेदाश्च षट्कोणेषु ततोऽर्चयेत् । निरुक्तं ज्योतिषं पश्चाद्यजेद्व्याकरणं ततः ॥ ३९ ॥

Pagkaraan, sa panlabas na bahagi ayon sa mga direksiyon, sambahin ang mga Veda sa mga bahaging hugis-anim-na-sulok. Pagkatapos nito, sambahin ang Nirukta at Jyotiṣa, at saka ang Vyākaraṇa.

Verse 40

कल्पं शिक्षां च छंदांसि वेदांगानि त्विमानि वै । ततोऽष्टदलमूले तु मातरोऽष्टौ समर्चयेत् ॥ ४० ॥

Ito nga ang mga Vedāṅga: Kalpa, Śikṣā, at Chandas. Pagkaraan, sa paanan ng lotus na may walong talulot, sambahin nang wasto ang Walong Ina (Aṣṭa Mātṛ).

Verse 41

वक्रतुंडादिकानष्टो दलमध्ये प्रपूजयेत् । दलाग्रेष्यर्चयेत्पश्चात्साधकश्चाष्टभैरवान् ॥ ४१ ॥

Matapos sambahin nang wasto ang walong diyos na nagsisimula kay Vakratuṇḍa sa gitna ng ayos ng mga talulot ng lotus, ang nagsasanay ay dapat sumunod na sambahin ang walong Bhairava sa mga dulo ng mga talulot.

Verse 42

असितांगं रुरुं चैव भीषणं रक्तकनेत्रकम् । बटुकं कालदमनं दंतुरं विकटं तथा ॥ ४२ ॥

Dapat ding bigkasin (tawagin/usalin) sina Asitāṅga, Ruru, ang Nakapanghihilakbot, ang Pulang‑Mata, si Baṭuka, ang Manlulupig sa Panahon (Kamatayan), ang May‑Pangil, at gayundin ang Matindi at Mabagsik.

Verse 43

तद्बहिः षोडशदलेष्ववतारान्हरेर्दश । शंखं चक्रं गदां पद्मं नंदकं शार्ङ्गमेव च ॥ ४३ ॥

Sa labas niyon, sa labing-anim na talulot, ilagay ang sampung pagkakatawang‑tao ni Hari, at gayundin ang Kanyang mga sagisag: ang kabibe, ang diskong chakra, ang pamalo, ang lotus, pati ang tabak na Nandaka at ang busog na Śārṅga.

Verse 44

तद्बहिर्भूगृहे शक्रमुखान्दश दिगीश्वरान् । वज्राद्यांस्तद्बहिश्चेष्ट्वाद्वारेषु च ततः क्रमात् ॥ ४४ ॥

Sa labas ng panloob na dambana, sa nakapaligid na bakuran, ay ayusin si Indra at ang iba pang sampung Panginoon ng mga Direksiyon; at sa labas pa nila, ilagay ang vajra at iba pang sagisag/sandata nang sunod-sunod sa mga tarangkahan.

Verse 45

महागणपतिं दुर्गां क्षेत्रेशं बटुकं तथा । समस्तप्रकटाद्याश्च योगिन्यस्तद्बहिर्भवेत् ॥ ४५ ॥

Dapat ding sambahin si Mahāgaṇapati, si Durgā, si Kṣetreśa (Panginoon ng banal na pook), at si Baṭuka; at gayundin ang lahat ng Yoginī na nagsisimula kay Prakaṭā—sila’y ilalagay sa labas ng sagradong espasyo/maṇḍala.

Verse 46

तद्बहिः सप्त नद्यश्च तद्बाह्ये तु ग्रहान्नव । तद्बाह्ये पर्वतानष्टौ नक्षत्राणि च तद्बहिः ॥ ४६ ॥

Sa labas niyon ay may pitong ilog; lampas sa mga iyon ay ang siyam na Graha (mga impluwensiyang makalangit/planeta). Lampas pa roon ay walong bundok; at sa labas pa ng mga bundok ay ang mga Nakṣatra (mga tahanan ng Buwan/mga konstelasyon).

Verse 47

एवं पंचदशावृत्त्या संपूज्य तुरगाननम् । वागीश्वरसमो वाचि धनैर्धनपतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥

Kaya nito, sa taimtim na pagsamba kay Turagānana sa isang siklo ng labinlimang pag-uulit, ang tao’y magiging kapantay ng Panginoon ng Pananalita sa husay ng pagsasalita, at sa yaman ay magiging tulad ng Panginoon ng Kayamanan.

Verse 48

एवं सिद्धे मनौ मंत्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति । अष्टोत्तरसहस्रं तु शुद्धं वार्यभिमंत्रितम् ॥ ४८ ॥

Kapag ang mantra ay naganap na sa ganitong paraan, ang nagsasagawa ay karapat-dapat nang isagawa ang mga ritwal na paggamit nito. Pagkaraan, basbasan ang dalisay na tubig sa pagbigkas ng mantra nang isang libo at walo (1008) na ulit.

Verse 49

बीजेन मासमात्रं यः पिबेद्धीमान् जितेन्द्रियः । जन्ममूकोऽपि स नरो वाक्सिद्धिं लभते ध्रुवम् ॥ ४९ ॥

Sa loob ng isang buong buwan, ang marunong at may pagpipigil sa mga pandama na umiinom (ng inihanda) na may bīja—kahit siya’y pipi mula pagkasilang—ay tiyak na magkakamit ng vāk-siddhi, ang ganap na kaganapan sa pananalita.

Verse 50

वियद्भुगुस्थमर्धीराबिंदुमद्बीजमीरितम् । चंद्रसूर्योपरागे तु पात्रे रुक्ममये क्षिपेत् ॥ ५० ॥

Ang bīja-mantra na inilarawang ang mga pantig ay inilalagay sa ‘langit’ at sa ‘Bhṛgu’, at may tanda ng ‘ardhīrā’ at isang bindu, ay dapat ilagak sa isang sisidlang ginto sa oras ng eklipse ng Buwan o ng Araw.

Verse 51

दुग्धं वचां ततो मंत्री कंठमात्रोदके स्थितः । स्पर्शाद्विमोक्षपर्यंतं प्रजपेन्मंत्रमादरात् ॥ ५१ ॥

Pagkaraan, ang nagsasagawa ng mantra—nakatayo sa tubig hanggang leeg—ay dapat, nang may paggalang, bigkasin ang mantra mula sa sandali ng (ritwal na) pagdampi hanggang sa pangwakas na pagpapalaya ng ritwal.

Verse 52

पिबेत्तत्सर्वमचिरात्तस्य सारस्वतं भवेत् । ज्योतिष्मतीलताबीजं दिनेष्वेकैकवर्द्धितम् ॥ ५२ ॥

Inumin niya ang lahat ng iyon; di magtatagal, matatamo niya ang biyayang “Sārasvata,” ang kaloob ng kahusayan sa pananalita at pagkatuto. (Ginagawa ito sa) binhi ng baging na jyotiṣmatī, na dinaragdagan ng tig-isa bawat araw.

Verse 53

अष्टोत्तरशतं यावद्भक्षयेदभिमंत्रितम् । सरस्वत्यवतारोऽसौ सत्यं स्याद्भुवि मानवः ॥ ५३ ॥

Kung ang isang tao ay kumain ng (handog) na binasbasan sa pamamagitan ng mantra hanggang umabot sa isandaan at walo (na ulit/yunit), ang taong iyon sa daigdig ay tunay na nagiging pagkakatawang-tao ni Sarasvatī.

Verse 54

किं बहूक्तेन विप्रेंद्र मनोरस्य प्रसादतः । सर्ववेदागमादीनां व्याख्याता ज्ञानवान् भवेत् ॥ ५४ ॥

Ano pa ang kailangan pang sabihin nang marami, O pinakamainam sa mga Brahmana? Sa biyaya ni Manora, ang tao ay magiging marunong at magiging tagapagpaliwanag ng lahat ng Veda, Āgama, at mga kaugnay na kasulatan.

Verse 55

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे हयग्रीवोपासनानिरूपणं नाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७२ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ikapitumpu’t dalawang kabanata, na pinamagatang “Pagpapaliwanag sa Pagsamba kay Hayagrīva,” sa Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa—sa Pūrva-bhāga, sa Dakilang Salaysay (Bṛhad-upākhyāna), sa bahagi ni Sanatkumāra, sa ikatlong Pāda.