
Isinalaysay ni Sanaka kay Nārada ang magkaibang buhay ng dalawang magkapatid na brāhmaṇa, mga anak ni Vedamālā. Si Yajñamālī ay makatarungang naghati ng mana, nagkawanggawa, iningatan ang mga gawaing pampubliko ng ama, at naglingkod sa templo ni Viṣṇu. Si Sumālī naman ay nilustay ang yaman sa bisyo—musika, alak, mga bayarang babae, pangangalunya—hanggang sa magnakaw, kumain ng ipinagbabawal, at tuluyang mapabayaan at usigin. Nang sabay silang pumanaw, pinarangalan si Yajñamālī ng mga tagapaglingkod ni Viṣṇu at isinakay sa vimāna patungong Viṣṇuloka. Sa daan nakita niya si Sumālī na hinihila ng mga lingkod ni Yama bilang pretang gutom at uhaw. Dahil sa habag, tinanong niya ang mga sugo ni Viṣṇu kung paano maililigtas ang nabibigatan sa kasalanan, at inalala ang dharma ng pagkakaibigan (saptapadī). Ipinahayag nila ang dating-buhay na kabutihan ni Yajñamālī: sa templo ni Hari, nilinis niya ang putik at inihanda ang lugar para sa paglepa o pagpapalitada; ang gantimpala ng gawaing ito ay maaaring ilipat. Inilipat ni Yajñamālī ang merit kay Sumālī; tumakas ang mga lingkod ni Yama, dumating ang karwaheng makalangit, at kapwa sila nakarating sa Viṣṇuloka. Nakamit ni Yajñamālī ang ganap na mokṣa; si Sumālī ay muling bumalik sa lupa, naging mabuting brāhmaṇa na deboto ni Hari, naligo sa Gaṅgā, nakita si Viśveśvara, at umabot sa pinakamataas na tahanan. Nagtatapos ang kabanata sa aral ng bhakti: pagsamba kay Viṣṇu, pakikisama sa mga Hari-bhakta, at pagbigkas ng Hari-nāma ay nakapapawi kahit ng mabibigat na kasalanan.
Verse 1
सनक उवाच । वेदमालेः सुतौ प्रोक्तौ यावुभौ मुनिसत्तम । यज्ञमाली सुमाली च तयोः कर्माधुनोच्यत ॥ १ ॥
Wika ni Sanaka: “O pinakadakila sa mga muni, nabanggit na ang dalawang anak ni Vedamālā—si Yajñamālī at si Sumālī. Ngayon ay isasalaysay ang kanilang mga gawa.”
Verse 2
तयोराद्यो यज्ञमाली विभेद पितृसंचितम् । धनं द्विधा कनिष्टस्य भागमेकं ददौ तदा ॥ २ ॥
Sa dalawa, ang panganay na si Yajñamālī ay hinati sa dalawa ang yamang naipon ng kanilang ama, at noon ay ibinigay ang isang bahagi sa nakababatang kapatid.
Verse 3
सुमाली च धनं सर्वं व्यसनाभिरकतः सदा । अपादाना दिभिश्चैव नाशयामास भो द्विज ॥ ३ ॥
Ngunit si Sumālī, na laging nalululong sa bisyo, O dalawang-beses-na-isinilang, ay winasak at nilustay ang lahat ng kanyang yaman sa pagnanakaw at iba pang masamang gawa.
Verse 4
गीतवाद्यरतो नित्यं मद्यपानरतोऽभवत् । वेश्याविभ्रमलुब्धोऽसौ परदारतोऽभवत् ॥ ४ ॥
Siya’y laging nalululong sa pag-awit at pagtugtog ng mga instrumento; at naging alipin ng pag-inom ng alak. Nabihag ng pang-akit at malanding gawi ng mga bayarang babae, ang lalaking iyon ay nahumaling din sa mga asawa ng iba.
Verse 5
सर्वस्मिन्नाशमायाते हिरण्ये पितृसंचिते । अपहृत्य परं द्रव्यं वारस्त्रीनिरतोऽभवत् ॥ ५ ॥
Nang maubos ang lahat ng gintong naipon ng kanyang ama, inagaw niya ang yaman ng iba at lalo pang nalulong sa mga bayarang babae.
Verse 6
दृष्ट्वा सुमालिनः शूलं यज्ञमाली महामतिः । बभूव दुःखितोऽत्यर्थं भ्रातरं चदमब्रवीत् ॥ ६ ॥
Nang makita ang sibat ni Sumālin, ang dakilang-loob na si Yajñamālī ay labis na nagdalamhati, at saka nagsalita ng ganitong mga salita sa kanyang kapatid.
Verse 7
अलममत्यंतकष्टेन वृत्तेनास्मत्कुलेऽनुज । त्वमेक एव दुष्टात्मा महापापरतोऽभवः ॥ ७ ॥
O nakababatang kapatid, sapat na ang napakasakit at kahiya-hiyang asal na ito sa ating angkan. Ikaw lamang ang naging masamang-loob at nalulong sa malaking kasalanan.
Verse 8
एवं निवारयंतं तं बहुशो ज्येष्टसोदरम् । हनिष्यामीति निश्चित्य खङ्गहस्तः कचेऽग्रहीत् ॥ ८ ॥
Kaya nga, bagaman paulit-ulit siyang pinipigil ng nakatatandang kapatid, nagpasiya siya, “Papatayin ko siya,” at habang may hawak na espada, sinunggaban niya ito sa buhok.
Verse 9
ततो महारवो जज्ञे नगरे भृशदारुणः । बबंधुर्नागराश्चैनं कुपितास्ते सुमालिनम् ॥ ९ ॥
Pagkaraan, isang napakalakas at lubhang nakapanghihilakbot na kaguluhan ang sumiklab sa lungsod; at ang nagngangalit na mga taga-lungsod ay dinakip at iginapos si Sumālin.
Verse 10
यज्ञमाली ह्यमेयात्मा पौरान्संप्रार्थ्य दुःखितः । बंधनान्मोचयामास भ्रातृस्नेहविमोहितः ॥ १० ॥
Si Yajñamālī—bagaman may di-masusukat na diwa—ay napighati; at matapos taimtim na manikluhod sa mga taga-lungsod, pinalaya niya sila mula sa pagkakagapos, sapagkat nalinlang ng pag-ibig sa kanyang kapatid.
Verse 11
यज्ञमाली पुनस्चापि बिभिदे स्वधनं द्विधा । आददे स्वयमर्द्धं च ददावर्द्धं यवीयसे ॥ ११ ॥
Pagkaraan, muling hinati ni Yajñamālī ang sarili niyang kayamanan sa dalawa: iningatan niya ang kalahati at ibinigay ang kalahati sa kanyang nakababatang kapatid.
Verse 12
सुमाली त्वतिमूढात्मा तद्धनं चापि नारद । मूर्खैः पारंवडचंडालैर्बुभुजे च सहोद्धतः ॥ १२ ॥
O Nārada, si Sumālī—na lubhang naliligaw ang isip—ay winaldas din ang kayamanang iyon, nagpakasasa kasama ng mga hangal at hamak na itinakwil, na may mapagmataas at pabigla-biglang asal.
Verse 13
असतामुपभो गाय दुर्जनानां विभूतयः । पिचुमंदः फलाढ्योऽपि काकैरेवोपभुज्यते ॥ १३ ॥
Kahit ang punong picumanda ay sagana sa bunga, mga uwak lamang ang kumakain nito; gayon din, ang kasaganaan ng masasama ay napapakinabangan ng mga hamak at di-karapat-dapat.
Verse 14
भ्रात्रा दत्तं धनं तञ्च सुमाली नाशयन्मुने । मद्यपानप्रमत्तश्च गोमांसा दीन्यभक्षयत् ॥ १४ ॥
O pantas, si Sumālī ay winasak at sinayang maging ang yamang ibinigay ng kanyang kapatid; at dahil sa pagkalango sa alak, umabot pa siya sa pagkain ng karne ng baka at iba pang ipinagbabawal na laman.
Verse 15
त्यक्तो बंधुजनैः सर्वैश्चांडालस्त्रीसमन्वितः । राज्ञापि बाधितो विप्रप्रपेदे निर्जनं वनम् ॥ १५ ॥
Iniwan ng lahat ng kanyang mga kamag-anak, kasama ang isang babaeng Caṇḍāla, at maging ng hari ay pinahirapan, ang brāhmaṇa ay lumisan patungo sa isang liblib na gubat.
Verse 16
यज्ञमाली सुधीर्विप्र सदा धर्मरतोऽभवेत् । अवारितं ददावन्नं सत्सङ्गगतकल्मषः ॥ १६ ॥
Ang marunong na brāhmaṇa, na may putong ng sakripisyo, ay dapat laging nakatuon sa Dharma; magbigay siya ng pagkain nang walang paghadlang sa sinumang lumalapit, sapagkat sa pakikisama sa mga banal ay nahuhugasan ang kanyang mga kasalanan.
Verse 17
पित्रा कृतानि सर्वाणि तडागादीनि सत्तम । अपालयत्प्रयत्नेन सदा धर्मपरायणः ॥ १७ ॥
O pinakamarangal sa mga banal, masikap niyang iningatan at pinangalagaan ang lahat ng imbakan ng tubig, mga lawa at iba pang gawaing itinayo ng kanyang ama, na laging nakatuon sa Dharma.
Verse 18
विश्राणितं धनं सर्वं यज्ञमालेर्महात्मनः । सत्पात्रदाननिष्टस्य धर्ममार्गप्रवर्तिनः ॥ १८ ॥
Ang dakilang-loob na si Yajñamāli ay ipinamahagi ang lahat ng kanyang yaman bilang kawanggawa; matatag sa pagbibigay sa karapat-dapat at taimtim sa pagpapasulong ng landas ng Dharma.
Verse 19
अहो सदुपभोगाय सज्जनानां विभूतयः । कल्पवृक्षफलं सर्वममरैरेव भुज्यते ॥ १९ ॥
Ay! Ang kasaganaan na nararapat tamasahin ng mga mabubuti sa wastong paraan—gaya ng buong bunga ng punong Kalpavṛkṣa—ay sa katotohanan ay kinakain lamang ng mga walang-kamatayan (mga deva).
Verse 20
धनं विश्राण्य धर्मार्थं यज्ञमाली महामतिः । नित्यं विष्णुगृहे सम्यक्परिचर्य्यापरोऽभवत् ॥ २० ॥
Matapos ipamahagi ang kanyang yaman alang-alang sa dharma, ang dakilang-isip na si Yajñamālī ay naging palaging nakatuon sa wastong paglilingkod sa templo ni Viṣṇu.
Verse 21
कालेन गच्छता तौ तु वृद्धभावमुपागतौ । यज्ञमाली सुमाली च ह्येककाले मृतावुभौ ॥ २१ ॥
Sa paglipas ng panahon, kapwa sila dumating sa katandaan; at sina Yajñamālī at Sumālī ay tunay na namatay sa iisang sandali.
Verse 22
हरिपूजारतस्यास्य यज्ञमालिमहात्मनः । हरिः संप्रेषयामास विमानं पार्षदा वृतम् ॥ २२ ॥
Para sa dakilang-kaluluwang si Yajñamālī, na masigasig sa pagsamba kay Hari, si Hari mismo ang nagsugo ng isang makalangit na vimāna, na napalilibutan ng Kanyang mga kasamang tagapaglingkod.
Verse 23
दिव्यं विमानमारुह्य यज्ञमाली महामतिः । पूज्यमानः सुरगणैः स्तूयमानो मुनीश्वरैः ॥ २३ ॥
Sumakay sa makalangit na vimāna, ang dakilang-isip na si Yajñamālī—pinararangalan ng mga pangkat ng deva at pinupuri ng mga dakilang muni—ay lumisan sa liwanag ng kaluwalhatian.
Verse 24
गंधर्वैर्गीयमानश्च सेवितश्चाप्सरोगणैः । कामधेन्वा पुष्यमाणश्चित्राभरणभूषितः ॥ २४ ॥
Siya’y inaawit ng mga Gandharva at pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Apsara. Siya’y inaaruga ng Kāmadhenū—ang bakang tumutupad ng hangarin—at pinalalamutian ng mariringal at sari-saring alahas.
Verse 25
कोमलैस्तुलसीमाल्यैर्भूषितस्तेजसां निधिः । गच्छन्विष्णुपदं दिव्यंमनुजं पथि दृष्टवान् ॥ २५ ॥
Siya’y pinalalamutian ng malalambot na kuwintas ng Tulasī—isang tunay na sisidlan ng banal na ningning. Habang patungo sa Viṣṇupada, ang dibinong tahanan ni Viṣṇu, nakita niya ang isang tao sa daan.
Verse 26
ताह्यमानं यमभटैः क्षुत्तृड्भ्यां परिपीडितम् । प्रेतभूतं विवस्त्रं च दुःखितं पाशवेष्टितम् । इतस्ततः प्राधावन्तं विलपंतमनाथवत् ॥ २६ ॥
Kinakaladkad ng mga bantay ni Yama, dinudurog ng gutom at uhaw; naging isang pretang pagala-gala, hubad at miserable, nakagapos sa mga silo. Tumatakbo siya kung saan-saan, humahagulhol na parang walang tagapagtanggol.
Verse 27
क्रोशन्तं च सुदंतं च दृष्ट्वा मनसि विव्यथे ॥ २७ ॥
Nang makita niyang humihiyaw at umiiyak ang taong iyon, at makita rin si Sudanta, siya’y labis na nabagabag sa puso.
Verse 28
यज्ञमालीदयायुक्तो विष्णुदूतान्समीपगान् । कोऽयं भटैर्बाध्यमानं इत्यपृच्छत्कृतांजलिः ॥ २८ ॥
Si Yajñamālī, naantig ng habag, ay lumapit sa mga sugo ni Viṣṇu at, magkadikit ang mga palad, ay nagtanong: “Sino ang taong ito na ginugulo at pinahihirapan ng mga bantay na ito?”
Verse 29
अथ ते हरिदूतास्तं यज्ञमालिमहौजसम् । असौ सुमाली भ्राता ते पापात्मेति समब्रुवन् ॥ २९ ॥
Pagkaraan, kinausap ng mga sugo ni Hari ang makapangyarihang Yajñamālī at sinabi: “Ito si Sumālī—kapatid mo—na ang likas na pagkatao ay makasalanan.”
Verse 30
यज्ञमाली समाकर्ण्य व्याख्यातं विष्णुकिंकरैः । मनसा दुःखमापन्नः पुनः पप्रच्छ नारद ॥ ३० ॥
Nang marinig ni Yajñamālī ang paliwanag ng mga lingkod ni Vishnu, nabagabag ang kanyang isipan; saka muling nagtanong si Narada sa kanila.
Verse 31
कथमस्य भवेन्मोक्षः सांचितैः पापसंचयैः । तदुपायंबदध्वं मे यूयं हि ममबांधवाः ॥ ३१ ॥
“Paano niya matatamo ang moksha kung naipon na ang napakaraming kasalanan? Ipaalam ninyo sa akin ang paraan, sapagkat kayo’y tunay na aking mga kaanak at mabubuting kaibigan.”
Verse 32
सख्यं साप्तपदीनं स्यादित्याहुर्धर्मकोविदाः । सतां साप्तपदी मैत्री सत्सतां त्रिपदी तथा ॥ ३२ ॥
Sinasabi ng mga dalubhasa sa dharma na ang tunay na pagkakaibigan ay naitatatag sa bigkis ng “pitong hakbang” (saptapadī). Sa mga mabubuti, pinagtitibay ang pagkakaibigan sa pitong hakbang; at sa mga tunay na mararangal, tatlong hakbang ay sapat na.
Verse 33
सत्सतामपि ये संतस्तेषां मैत्रघी पदे पदे ॥ ३३ ॥
Kahit sa hanay ng mga mabubuti, yaong tunay na banal ay nagpapakita ng pagkakaibigan at mabuting kalooban sa bawat hakbang.
Verse 34
तस्मान्मे बांधवा यूयं मां नेतुं समुपागताः । यतोऽयं मम भ्रातापि मुच्यते तदिहोच्यताम् ॥ ३४ ॥
Kaya nga, kayong mga kamag-anak ko ay naparito upang ako’y akayin palayo. Sabihin ninyo rito kung ano ang dapat gawin, upang maging ang kapatid kong ito ay mapalaya rin.
Verse 35
यज्ञमालिवचः श्रुत्वा विष्णुदूता दयालवः । पुनः स्मितामुखाः प्रोचुर्यज्ञमालिहरिप्रियम् ॥ ३५ ॥
Nang marinig ang mga salita ni Yajñamāli, ang mahabaging mga sugo ni Viṣṇu ay muling nagsalita—nakangiti—at kinausap si Yajñamāli na minamahal ni Hari.
Verse 36
विष्णुदूता ऊचुः । यज्ञमालिन्महाभाग नारायणपरायण । उपायं तव वक्ष्यामः सुमालिप्रेममुक्तिदम् ॥ ३६ ॥
Sinabi ng mga sugo ni Viṣṇu: “O mapalad na Yajñamālin, lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa, sasabihin namin sa iyo ang isang paraan—na magbibigay kay Sumāli ng mapagmahal na bhakti at kalayaan.”
Verse 37
कृतं यत्सुमहत्कर्म त्वया प्राक्तनजन्मनि । प्रवक्ष्यामः समासेन तच्छ्रणुष्व समाहितः ॥ ३७ ॥
Ang napakadakilang gawa na ginawa mo sa nakaraang kapanganakan ay ipaliliwanag namin nang maikli; makinig ka nang may natipong isip at buong pagdalo.
Verse 38
पुरा त्वं वैश्यजातीयो नाम्ना विश्वंघभरः स्मृतः । त्वया कृतानि पापानि अहंत्यगणितानि वै ॥ ३८ ॥
Noon, ikaw ay isinilang sa angkang Vaiśya at naaalala sa pangalang Viśvaṃghabhara; at ang mga kasalanang nagawa mo ay tunay na di-mabilang at mabigat.
Verse 39
सुकर्मवासनाहीनो मातापित्रोर्विरोधकृत् । एकदा बंधुभिस्त्यक्तः शोकसंतापपीडितः ॥ ३९ ॥
Walang hilig sa mabubuting gawa at kumilos laban sa sariling ina at ama; minsan ay itinakwil ng mga kamag‑anak at pinahirapan ng dalamhati at hapding tila nagliliyab.
Verse 40
क्षुधाग्निनापि संतप्तः प्राप्तवान्हरिमंदिरम् । तदा वृष्टिरभूत्तत्र तत्स्थानं पंकिलं ह्यभूत ॥ ४० ॥
Kahit sinusunog ng apoy ng gutom, narating niya ang templo ni Hari. Noon din ay bumuhos ang ulan doon, at ang lugar ay tunay na naging maputik.
Verse 41
दीरीकृतस्त्वया पंकस्तत्स्थाने स्थातुमिच्छया । उपलेपनतां प्राप्तं तत्स्थानं विष्णुमंदिरे ॥ ४१ ॥
Dahil nais mong tumayo sa mismong lugar na iyon, itinulak mo ang putik palayo; at sa templo ni Viṣṇu, ang pook na iyon ay naging karapat-dapat na pahiran at palitada—nalinis para sa pagsamba.
Verse 42
त्वयोषितं तु तद्गात्रौ तस्मिन्देवालये द्विज । दंशितश्चैव सर्पेण प्राप्तं पञ्चत्वमेव च ॥ ४२ ॥
Ngunit nang ikaw ay umupo sa kanyang katawan sa loob ng templong iyon, O dalawang-ulit na isinilang, siya’y nakagat ng ahas at tunay na namatay, naging isa sa limang sangkap ng kalikasan.
Verse 43
तेन पुण्यप्रभावेन उपलेपकृतेन च । विप्रजन्म त्वया प्राप्तं हरि भक्तिस्तथाचला ॥ ४२ ॥
Dahil sa kapangyarihan ng kabutihang iyon—at dahil din sa gawaing pagpahid at paglinis sa banal na pook—nakamit mo ang kapanganakang brāhmaṇa, at ang bhakti mo kay Hari ay naging matatag at di matinag.
Verse 44
कल्पकोटिशतं साग्रं संप्राप्य हरिसन्निधिम् । वसाद्य ज्ञानमासाद्य परं मोक्षं गमिष्यसि ॥ ४३ ॥
Pagkaraang marating ang banal na pagdatal sa harap ni Hari nang bahagyang higit sa sandaang koti na kalpa, manahan doon at makamtan ang tunay na jñāna, ikaw ay tutungo sa sukdulang mokṣa.
Verse 45
अनुजं पातकिश्रेष्टं त्वं समुद्धर्त्तमिच्छसि । उपायं तव वक्ष्यामस्तं निबोध महामते ॥ ४४ ॥
Nais mong iligtas ang iyong nakababatang kapatid—ang pinakabantog sa mga makasalanan. Sasabihin ko sa iyo ang paraan; unawain mo itong mabuti, O dakilang pag-iisip.
Verse 46
गोचर्ममात्रभूमेस्तु उपलेपनजं फलम् । दत्त्वोद्धर महाभाग भ्रातरं कृपयान्वितः ॥ ४५ ॥
Ang kabutihang bunga na nagmumula sa pagpalitada at paglilinis kahit lupang kasinlaki lamang ng balat ng baka—ipagkaloob mo ang kabutihang iyon, O marangal, at sa habag ay iahon ang iyong kapatid.
Verse 47
एवमुक्तो विष्णुदूतैर्यज्ञमाली महापतिः । तत्फलं प्रददौ तस्मै भ्रात्रे पापविमुक्तये ॥ ४६ ॥
Nang masabihan nang gayon ng mga sugo ni Viṣṇu, si Yajñamālī, ang dakilang panginoon, ay ipinagkaloob sa kanyang kapatid ang bunga ng kabutihan upang mapalaya sa kasalanan.
Verse 48
सुमाली भ्रातृदत्तेन पुण्येन गतकल्मषः । बभूव यमदूतास्तु तं त्यक्त्वा प्रपलायिताः ॥ ४७ ॥
Sa kabutihang ipinagkaloob ng kanyang kapatid, si Sumālī ay nalinis sa dungis at napalaya sa kasalanan; at ang mga sugo ni Yama, iniwan siya at nagsitakas.
Verse 49
विमानं चागतं सद्यः सर्वभोगसमन्वितम् । तदा सुमाली स्वर्यानमारुह्य मुमुदे मुने ॥ ४८ ॥
Agad na dumating ang isang makalangit na vimāna, sasakyang panghimpapawid na puspos ng lahat ng kaluguran. Noon si Sumālī ay sumakay sa sasakyang makalangit at nagalak, O pantas.
Verse 50
तावुभौ भ्रातरौ विप्र सुरवृंदनमस्कृतौ । अवापतुर्भृशं प्रीतिं समालिंग्य परस्परम् ॥ ४९ ॥
O brāhmaṇa, ang dalawang magkapatid na yaon—na iginagalang at sinasamba maging ng mga pangkat ng mga deva—ay nakamtan ang dakilang galak nang sila’y magyakap sa isa’t isa.
Verse 51
यज्ञमाली सुमाली च स्तूयमानौ महर्षिभिः । गीयमानौ च गंधर्वैर्विष्णुलोकं प्रजग्मतुः ॥ ५० ॥
Si Yajñamālī at si Sumālī—pinupuri ng mga dakilang ṛṣi at inaawit ng mga Gandharva—ay lumisan at nakarating sa Viṣṇuloka, ang kaharian ni Viṣṇu.
Verse 52
अवाप्य हरिसालोक्यं सुमाली मुनिसत्तम । यज्ञमाली चोषतुस्तौ कल्पमेकं मुदान्वितौ ॥ ५१ ॥
O pinakadakilang muni, sina Sumālī at Yajñamālī, matapos makamtan ang sālokya—paninirahan sa iisang daigdig ni Hari (Viṣṇu)—ay namuhay roon nang masaya sa loob ng isang kalpa.
Verse 53
भुक्त्वा भोगान्बहूँस्तत्र यज्ञमाली महामतिः । तत्रैव ज्ञानसंपन्नः परं मोक्षमुपागतः ॥ ५२ ॥
Matapos tamasahin doon ang maraming kaluguran, si Yajñamālī na dakila ang pag-iisip—na ganap sa tunay na kaalaman sa mismong kalagayang iyon—ay nakamtan ang kataas-taasang mokṣa.
Verse 54
सुमाली तु महाभागो विष्णुलोके मुदान्वितः । स्थित्वा भूमिं पुनः प्राप्य विप्रत्वं समुपागतः ॥ ५३ ॥
Si Sumālī, ang lubhang mapalad, ay nagalak sa kaharian ni Viṣṇu. Pagkaraang manahan doon, siya’y muling nagbalik sa daigdig at nakamit ang kalagayang brāhmaṇa.
Verse 55
अतिशुद्धे कुले जातो गुणवान्वेदपारगः । सर्वसंपत्समोपेतो हरिभक्तिपरायणः ॥ ५४ ॥
Ipinanganak sa pinakadalisay na angkan, may kabutihan at ganap na bihasa sa mga Veda. Taglay ang lahat ng kasaganaan, siya’y lubos na nakatuon sa bhakti kay Hari (Viṣṇu).
Verse 56
व्याहरन्हरिनामानि प्रपेदे जाह्नवीतटम् । तत्र स्नातश्च गंगायां दृष्ट्वा विश्वेश्वरं प्रभुम् ॥ ५५ ॥
Habang binibigkas ang mga banal na pangalan ni Hari, narating niya ang pampang ng Jāhnavī (Gaṅgā). Doon, matapos maligo sa Gaṅgā, nasilayan niya ang Panginoong Viśveśvara, ang kataas-taasang Guro.
Verse 57
अवाप परमं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम् । उपलेपनमाहात्म्यं कथितं ते मुनीश्वर ॥ ५६ ॥
Nakamit niya ang kataas-taasang tahanan, na bihira kahit para sa mga ganap na yogin. Kaya, O panginoon sa mga muni, naisalaysay na sa iyo ang kadakilaan ng banal na gawa ng paglalapat at paglilinis.
Verse 58
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संपूज्यो जगतांपतिः । अकामादपि ये विष्णोः सकृत्पूजां प्रकुर्वते ॥ ५७ ॥
Kaya, sa lahat ng pagsisikap, marapat na sambahin nang wasto ang Panginoon ng mga daigdig. Maging yaong walang pansariling hangarin, kung minsan lamang sumamba kay Viṣṇu, ay nagkakamit ng dakilang biyayang espirituwal.
Verse 59
न तेषां भवबंधस्तु कदाचिदपि जायते । हरिभक्तिरतान्यस्तु हरिबुद्ध्या समर्चयेत् ॥ ५८ ॥
Para sa kanila, ang gapos ng pag-iral sa sanlibutan ay hindi kailanman sumisibol. Ngunit ang sinumang nakatuon sa bhakti kay Hari ay dapat sumamba sa lahat ng karapat-dapat na may pagkaunawang ang lahat ay si Hari.
Verse 60
तस्य तुष्यंति विप्रेंद्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । हरिभक्तिपराणां तु संगिनां संगमात्रतः ॥ ५९ ॥
O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, nalulugod kay kaniya sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara; tunay nga, sa pag-uugnay lamang sa mga kasama na tapat sa bhakti kay Hari, nakakamit ang kanilang kasiyahan.
Verse 61
मुच्यते सर्वपापेभ्यो महापातकवानपि । हरिपूजापराणां च हरिनामरतात्मनाम् ॥ ६० ॥
Kahit ang nabibigatan ng malalaking kasalanan (mahāpātaka) ay napapalaya sa lahat ng kasalanan—ito’y totoo para sa mga nakatuon sa pagsamba kay Hari at sa mga ang sarili’y nalulubog sa Pangalan ni Hari.
Verse 62
शुश्रूषानिरता यांति पापिनोऽपि परां गतिम् ॥ ६१ ॥
Kahit ang makasalanan, kapag masigasig sa mapagpakumbabang paglilingkod at sa masusing pakikinig, ay nakakamit ang kataasang kalagayan.
Because it is framed as direct seva to Hari’s sacred space: a seemingly minor act that makes worship possible becomes a high-density karmic merit. The narrative teaches that devotional service embedded in ritual cleanliness and temple maintenance can mature into bhakti, elevate birth and destiny, and even become transferable for another’s release.
The chapter’s mechanism is puṇya-dāna (bestowal of merit): Yajñamālī grants the fruit of his lepa-merit to Sumālī. This drives away Yama’s attendants, restores Sumālī to divine conveyance, and places him in Viṣṇu’s realm, after which he continues toward purification and higher attainment through renewed devotion.
It supplies the ethical justification for intervention: friendship/kinship is validated through shared steps, implying moral responsibility. Yajñamālī’s compassion is presented not as sentimental weakness but as dharmic solidarity that motivates seeking an authorized means of rescue.
No. Yajñamālī proceeds from Viṣṇuloka to supreme liberation after vast cosmic time and true knowledge, while Sumālī first enjoys Viṣṇuloka, then returns to earth as a purified brāhmaṇa devoted to Hari, and later reaches the supreme abode—showing graded liberation tied to purification and bhakti.