
Bilang tugon sa mga tanong ng mga rishi, ipinakilala ni Sūta ang Sanakādi Kumāra—mga anak na isinilang sa isip ni Brahmā, mapagpigil (brahmacarya) at nakatuon sa mokṣa—na naglalakbay mula Meru patungo sa kapulungan ni Brahmā. Sa daan nakita nila ang Ilog Gaṅgā, kinikilalang banal na ilog ni Viṣṇu, at ninais nilang maligo sa tubig ng Sītā. Dumating si Nārada, nagbigay-galang sa nakatatandang mga kapatid, at taimtim na binigkas ang mga pangalan ni Viṣṇu (Nārāyaṇa, Acyuta, Ananta, Vāsudeva, Janārdana) at sinundan ng malawak na stotra. Ipinapahayag ng himno si Viṣṇu bilang may mga katangian at lampas sa lahat ng katangian, bilang kaalaman at ang nakakabatid, bilang yoga at ang naaabot sa pamamagitan ng yoga, at bilang kosmikong viśvarūpa ngunit nananatiling di-nakadikit. Binanggit nito ang mahahalagang avatāra (Kūrma, Varāha, Narasiṃha, Vāmana, Paraśurāma, Rāma, Kṛṣṇa, Kalki) at paulit-ulit na pinupuri ang kapangyarihan ng Banal na Pangalan na maglinis at magpalaya. Pagkatapos maligo at isagawa ang sandhyā at tarpaṇa, nag-usap ang mga rishi tungkol kay Hari; saka pormal na nagtanong si Nārada tungkol sa mga tanda ng Bhagavān at sa gabay sa mabungang karma, tunay na kaalaman, tapas, at paggalang sa panauhin na nakalulugod kay Viṣṇu. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang pagbigkas sa umaga ay nagdudulot ng kadalisayan at pag-abot sa kaharian ni Viṣṇu.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथं सनत्कुमारस्तु नारदाय महात्मने । प्रोक्तवान् सकलान् धर्मान् कथं तौ मिलितावुभौ 1. ॥ १ ॥
Wika ng mga rishi: “Paano ipinaliwanag ni Sanatkumāra ang lahat ng dharma sa dakilang-kaloobang Nārada? At paano nagkatagpo ang dalawa?”
Verse 2
कस्मिन् स्थाने स्थितौ सूत तावुभौ ब्रह्मवादिनौ । हरिगीतसमुद्गाने चक्रतुस्तद्वदस्व नः ॥ २ ॥
O Sūta, saang pook nakaupo ang dalawang tagapagturo ng Brahman? At saan nila sinimulan ang malamyos na pag-awit ng mga papuri kay Hari? Isalaysay mo sa amin.
Verse 3
सूत उवाच । सनकाद्या महात्मानो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । निर्ममा निरहङ्काराः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः ॥ ३ ॥
Sinabi ni Sūta: Ang mga dakilang kaluluwa na nagsisimula kay Sanaka ay mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā. Walang pag-aangkin at walang pagkamakasarili; silang lahat ay tunay na brahmacārī, matatag sa pagpipigil at sa lakas na umaakyat paitaas.
Verse 4
तेषां नामानि वक्ष्यामि सनकश्च सनन्दनः । सनत्कुमारश्च विभुः सनातन इति स्मृतः ॥ ४ ॥
Ipahahayag ko ang kanilang mga pangalan: Sanaka at Sanandana; si Sanatkumāra na makapangyarihan; at ang dakilang inaalala bilang Sanātana.
Verse 5
विष्णुभक्ता महात्मानो ब्रह्मध्यानपरायणाः । सहस्रसूर्यसंकाशाः सत्यसन्धा मुमुक्षवः ॥ ५ ॥
Sila’y mga dakilang kaluluwa—mga bhakta ni Viṣṇu—na lubos na nakatuon sa pagninilay sa Brahman; nagniningning na tila sanlibong araw, tapat sa katotohanan, at naghahangad ng kalayaan (mokṣa).
Verse 6
एकदा मेरुशृङ्गं ते प्रस्थिताः ब्रह्मणः सभाम् । इष्टां मार्गेऽथ ददृशुः गंगां विष्णुपदीं द्विजाः ॥ ६ ॥
Minsan, ang mga pantas na dvija ay umalis mula sa tuktok ng Meru patungo sa kapulungan ni Brahmā; at sa landas na pinili, nasilayan nila ang Gaṅgā—ang Viṣṇupadī, ang banal na ilog ni Viṣṇu.
Verse 7
तां निरीक्ष्य समुद्युक्ताः स्नातुं सीताजलेऽभवन् । एतस्मिन्नन्तरे तत्र देवर्षिर्नारदो मुनिः ॥ ७ ॥
Nang makita nila siya, sila’y sabik na maligo sa tubig ng Sītā. Sa sandaling iyon din, doon mismo, dumating ang devarṣi—ang muni na si Nārada.
Verse 8
आजगाम द्विजश्रेष्ठा दृष्ट्वा भ्रातॄन् स्वकाग्रजान् । तान् दृष्ट्वा स्नातुमुद्युक्तान् नमस्कृत्य कृताञ्जलि ॥ ८ ॥
Pagkaraan, dumating ang pinakamainam sa mga dvija. Nang makita niya ang kaniyang mga nakatatandang kapatid, at makita silang handa nang maligo, siya’y yumukod, nagbigay-galang, at tumindig na magkasalikop ang mga kamay.
Verse 9
गृणन् नामानि सप्रेमभक्तियुक्तो मधुद्विषः । नारायणाच्युतानन्त वासुदेव जनार्दन ॥ ९ ॥
Sa pag-ibig at pusong puspos ng bhakti, bigkasin ang mga Pangalan ng Pumuksa kay Madhu: Nārāyaṇa, Acyuta, Ananta, Vāsudeva, at Janārdana.
Verse 10
यज्ञेश यज्ञपुरुष कृष्ण विष्णो नमोऽस्तु ते । पद्माक्ष कमलाकान्त गङ्गाजनक केशव । क्षीरोदशायिन् देवेश दामोदर नमोऽस्तु ते ॥ १० ॥
O Panginoon ng yajña, O Yajña-Puruṣa—ang diwa ng handog—O Kṛṣṇa, O Viṣṇu, pagpupugay sa Iyo. O Lotus-ang-mata, minamahal ni Lakṣmī, pinagmulan ng Gaṅgā, O Keśava; O Nakahimlay sa Karagatang Gatas, O Panginoon ng mga deva, O Dāmodara, pagpupugay sa Iyo.
Verse 11
श्रीराम विष्णो नरसिंह वामन प्रद्युम्न संकर्षण वासुदेव । अजानिरुद्धामलरुङ् मुरारे त्वं पाहि नः सर्वभयादजस्रम् ॥ ११ ॥
O Śrī Rāma, O Viṣṇu—Narasimha, Vāmana; O Pradyumna, Saṃkarṣaṇa, Vāsudeva; O Aniruddha na walang dungis, O Murāri (pumuksa kay Mura), ipagtanggol Mo kami nang walang humpay mula sa lahat ng uri ng takot.
Verse 12
इत्युच्चरन् हरेर्नाम नत्वा तान् स्वाग्रजान् मुनीन् । उपासीनश्च तैः सार्धं सस्नौ प्रीतिसमन्वितः ॥ १२ ॥
Sa gayon, matapos bigkasin ang Pangalan ni Hari at yumukod sa matatandang mga muni, umupo siya kasama nila at saka naligo, puspos ng galak at pag-ibig na debosyonal.
Verse 13
तेषां चापि तु सीताया जले लोकमलापहे । स्नात्वा सन्तर्प्य देवर्षिपितॄन् विगतकल्मषाः ॥ १३ ॥
Sila man, sila’y naligo rin sa tubig ni Sītā na nag-aalis ng dungis ng sanlibutan; matapos maligo, naging malinis sa kasalanan, at ayon sa ritwal ay naghandog upang bigyang-kasiyahan ang mga deva, mga devarṣi, at mga ninuno.
Verse 14
उत्तीर्य सन्ध्योपास्त्यादि कृत्वाचारं स्वकं द्विजाः । कथां प्रचक्रुर्विविधाः नारायणगुणाश्रिताः ॥ १४ ॥
Pag-ahon mula sa tubig, isinagawa ng mga dvija ang kani-kanilang itinakdang pagsamba, gaya ng Sandhyā; at saka sila nagsimula ng sari-saring pag-uusap, na pawang nakasentro sa mga katangian ni Nārāyaṇa.
Verse 15
कृतक्रियेषु मुनिषु गङ्गातीरे मनोरमे । चकार नारदः प्रश्नं नानाख्यानकथान्तरे ॥ १५ ॥
Nang matapos ng mga muni ang kanilang mga ritwal sa marikit na pampang ng Gaṅgā, si Nārada ay nagbangon ng isang tanong sa gitna ng iba’t ibang salaysay at kuwento.
Verse 16
नारद उवाच । सर्वज्ञाः स्थ मुनिश्रेष्ठाः भगवद्भक्तितत्पराः । यूयं सर्वे जगन्नाथा भगवन्तः सनातनाः ॥ १६ ॥
Sinabi ni Narada: “O pinakadakilang mga muni! Kayong lahat ay lubos na nakaaalam, at ganap na nakatuon sa bhakti sa Bhagavān. Tunay, kayong lahat ay mga panginoon ng sansinukob—mga walang hanggan at karapat-dapat sambahin.”
Verse 17
लोकोद्धारपरान् युष्मान् दीनेषु कृतसौहृदान् । पृच्छे ततो वदत मे भगवल्लक्षणं बुधाः ॥ १७ ॥
Kayong nakatuon sa pag-angat at pagliligtas sa mga daigdig, at mahabagin sa mga mapagpakumbaba—kaya ako’y nagtatanong: O mga pantas, ipahayag ninyo sa akin ang mga katangiang naglalarawan sa Bhagavān.
Verse 18
येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् । गङ्गापादोदकं यस्य स कथं ज्ञायते हरिः ॥ १८ ॥
Sa Kanya nagmula ang buong sansinukob—ang di-nakikilos at ang nakikilos—at ang tubig ng Gaṅgā ay tila tubig na panghugas ng Kanyang mga paa. Paano nga ba ganap na makikilala ang Harī sa karaniwang paraan?
Verse 19
कथं च त्रिविधं कर्म सफलं जायते नृणाम् । ज्ञानस्य लक्षणं ब्रूत तपसश्चापि मानदाः ॥ १९ ॥
At paano nagiging mabunga ang tatlong uri ng karma ng tao? Ipagpaumanhin ninyo, O mga kagalang-galang, at sabihin sa akin ang tanda ng tunay na kaalaman (jñāna) at gayundin ng pag-aayuno at pagdidisiplina (tapas).
Verse 20
अतिथेः पूजनं वापि येन विष्णुः प्रसीदति । एवमादीनि गुह्यानि हरितुष्टिकराणि च । अनुगृह्य च मां नाथास्तत्त्वतो वक्तुमर्हथ ॥ २० ॥
O ang paggalang at pagsamba sa panauhin (atithi) na siyang ikinalulugod ni Panginoong Viṣṇu; gayundin ang iba pang lihim na pagsasagawa na nagbibigay-kasiyahan kay Harī. O mga iginagalang na guro, maawa kayo sa akin at ipaliwanag ninyo ito nang tapat, ayon sa tunay na diwa.
Verse 21
शौनक उवाच । नमः पराय देवाय परस्मात् परमाय च । परावरनिवासाय सगुणायागुणाय च ॥ २१ ॥
Sinabi ni Śaunaka: Nagpupugay ako sa Kataas-taasang Panginoon—higit sa lahat ng mataas, lampas pa sa lampas—na tahanan ng mga daigdig na mataas at mababa, at Siya’y kapwa may mga katangian at walang katangian.
Verse 22
अमायायात्मसंज्ञाय मायिने विश्वरूपिणे । योगीश्वराय योगाय योगगम्याय विष्णवे ॥ २२ ॥
Nagpupugay ako kay Viṣṇu—lampas sa lahat ng ilusyon, nakikilala bilang ang tunay na Sarili; Siya ang may hawak ng māyā at ang anyo Niya’y ang buong sansinukob; Panginoon ng mga yogin, Siya mismo ang Yoga, at natatamo lamang sa pamamagitan ng Yoga.
Verse 23
ज्ञानाय ज्ञानगम्याय सर्वज्ञानैकहेतवे । ज्ञानेश्वराय ज्ञेयाय ज्ञात्रे विज्ञानसम्पदे ॥ २३ ॥
Nagpupugay ako sa Kanya na Siya mismo ang Kaalaman; natatamo sa pamamagitan ng kaalaman; iisang pinagmulan ng lahat ng kaalaman; Panginoon ng kaalaman; ang Dapat Makilala; ang Nakaaalam; at ang kasaganaan ng ganap na karunungang natanto (vijñāna).
Verse 24
ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातृपापहराय च । ध्यानेश्वराय सुधिये ध्येयध्यातृस्वरूपिणे ॥ २४ ॥
Nagpupugay ako sa Pagmumuni—na natatamo sa pamamagitan ng pagninilay mismo; sa Kanya na pumapawi ng kasalanan ng nagmumuni; Panginoon ng pagninilay; bukal ng malinaw na talino; at sa Katotohanang ang likas ay kapwa ang pinagninilayan at ang nagmumuni.
Verse 25
आदित्यचन्द्रा ग्निविधातृदेवाः सिद्धाश्च यक्षासुरनागसंघाः । यच्छक्तियुक्तास्तमजं पुराणं सत्यं स्तुतीशं सततं नतोऽस्मि ॥ २५ ॥
Sa kapangyarihan Niya nagkakaroon ng lakas ang Araw at Buwan, si Agni at ang mga deva, pati si Vidhātṛ na Manlilikha; gayundin ang mga Siddha at ang mga pangkat ng Yakṣa, Asura, at Nāga. Sa Kanya—ang di-isinilang, ang sinaunang Panginoon, ang Katotohanan mismo, ang Hari ng lahat ng papuri—ako’y laging yumuyuko.
Verse 26
यो ब्रह्मरूपी जगतां विधाता स एव पाता द्विजविष्णुरूपी । कल्पान्तरुद्रा ख्यतनुः स देवः शेतेऽङघ्रिपानस्तमजं भजामि ॥ २६ ॥
Sumasamba ako sa Panginoong Walang Kapanganakan: Siya ang Brahmā na Lumilikha ng mga daigdig; Siya ang Viṣṇu na Tagapangalaga; at sa wakas ng isang kalpa, tinatanggap Niya ang anyong tinatawag na Rudra. Ang Diyos ding iyon ay nakahimlay, ipinapatong ang banal na mga paa sa Śeṣa.
Verse 27
यन्नामसङ्कीर्तनतो गजेन्द्रो ग्राहोग्रबन्धान्मुमुचे स देवः । विराजमानः स्वपदे पराख्ये तं विष्णुमाद्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २७ ॥
Sa pag-awit at pagbigkas ng Kanyang Banal na Pangalan, napalaya si Gajendra mula sa mabagsik na pagkakagapos ng buwaya. Siya, ang nagniningning na Panginoon, ay sumisiklab sa Kanyang kataas-taasang tahanang tinatawag na “Para”. Sa sinaunang Viṣṇu na iyon ako kumakalinga.
Verse 28
शिवस्वरूपी शिवभक्तिभाजां यो विष्णुरूपी हरिभावितानाम् । सङ्कल्पपूर्वात्मकदेहहेतुस्तमेव नित्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
Magpakailanman ay sa Kanya lamang ako kumakalinga: sa mga deboto ni Śiva, Siya’y nagpapakita bilang Śiva; sa mga pusong nilulon ng pag-ibig kay Hari, Siya’y nagpapakita bilang Viṣṇu. Siya ang sanhi ng pagkakaroon ng katawan, na umuusbong mula sa naunang saṅkalpa at sa maselang ātman.
Verse 29
यः केशिहन्ता नरकान्तकश्च बालो भुजाग्रेण दधार गोत्रम् । देवं च भूभारविनोदशीलं तं वासुदेवं सततं नतोऽस्मि ॥ २९ ॥
Palagi akong yumuyuko kay Vāsudeva: Siya ang pumatay kay Keśin at nagwakas kay Naraka; Siya na noong bata pa’y nagbuhat ng bundok sa dulo ng Kanyang bisig; at ang banal na Panginoon na nalulugod sa pag-alis ng bigat ng daigdig.
Verse 30
लेभेऽवतीर्योग्रनृसिंहरूपी यो दैत्यवक्षः कठिनं शिलावत् । विदार्य संरक्षितवान् स्वभक्तं प्रह्लादमीशं तमजं नमामि ॥ ३० ॥
Sumusuko ako sa Panginoong Walang Kapanganakan: bumaba Siya bilang mabagsik na Narasiṁha, pinilas ang dibdib ng demonyo na tigas na parang bato, at iniligtas ang Kanyang deboto na si Prahlāda.
Verse 31
व्योमादिभिर्भूषितमात्मसंज्ञं निरंजनं नित्यममेयतत्त्वम् । जगद्विधातारमकर्मकं च परं पुराणं पुरुषं नतोऽस्मि ॥ ३१ ॥
Ako’y yumuyuko sa Kataas-taasang Sinaunang Persona—ang pinakamataas na Purāṇa—na pinalalamutian ng kalawakan at iba pang simulain ng sansinukob; na kilala bilang Sarili, walang dungis, walang hanggan, at di-masusukat na katotohanan; tagapag-ayos ng daigdig, ngunit nananatiling walang-gawa.
Verse 32
ब्रह्मेन्द्र रुद्रा निलवायुमर्त्यगन्धर्वयक्षासुरदेवसंघैः । स्वमूर्तिभेदैः स्थित एक ईशस्तमादिमात्मानमहं भजामि ॥ ३२ ॥
Sa gitna ng mga pangkat nina Brahmā, Indra, Rudra, ng mga hangin, ng mga mortal, ng mga Gandharva, Yakṣa, Asura at mga Deva—bagaman nagpapakita Siya sa maraming pagkakaiba ng Kanyang sariling mga anyo—iisa ang Panginoon na nananatili. Ang sinaunang Sariling iyon ang aking sinasamba.
Verse 33
यतो भिन्नमिदं सर्वं समुद्भूतं स्थितं च वै । यस्मिन्नेष्यति पश्चाच्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३३ ॥
Ako’y sumilong sa Kanya: mula sa Kanya sumibol ang buong sansinukob na may sari-saring pagkakaiba, sa Kanya ito nananatili, at sa huli’y sa Kanya rin ito magbabalik.
Verse 34
यः स्थितो विश्वरूपेण सङ्गीवात्र प्रतीयते । असङ्गी परिपूर्णश्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३४ ॥
Ako’y sumisilong sa Kanya na nananahan bilang Viśvarūpa, ang anyo ng sansinukob; dito Siya’y napapansin na waring kaugnay ng lahat, ngunit tunay na walang pagkakadikit at ganap na puspos.
Verse 35
हृदि स्थितोऽपि यो देवो मायया मोहितात्मनाम् । न ज्ञायेत परः शुद्धस्तमस्मि शरणं गतः ॥ ३५ ॥
Bagaman ang banal na Panginoon ay nananahan sa puso, para sa mga isip na dinadaya ng Māyā Siya’y hindi nakikilala—ang Kataas-taasan, ang laging dalisay. Sa Kanya ako’y sumisilong.
Verse 36
सर्वसङ्गनिवृत्तानां ध्यानयोगरतात्मनाम् । सर्वत्र भाति ज्ञानात्मा तमस्मि शरणं गतः ॥ ३६ ॥
Sa mga tumalikod sa lahat ng pagkakabit at ang isip ay nalubog sa yoga ng pagninilay, ang Sarili ng kaalaman ay nagniningning sa lahat ng dako. Sa Kanya ako dumulog bilang kanlungan.
Verse 37
दधार मंदरं पृष्ठे निरोदेऽमृतमन्थने । देवतानां हितार्थाय तं कूर्मं शरणं गतः ॥ ३७ ॥
Nang kinuha ang amrita sa pag-ikot ng karagatan, pinasan Niya sa Kanyang likod ang Bundok Mandara. Para sa kapakanan ng mga deva, sa Kūrma na pagkakatawang iyon ako kumakanlong.
Verse 38
दंष्ट्रांकुरेण योऽनन्तः समुद्धृत्यार्णवाद् धराम् । तस्थाविदं जगत् कृत्स्नं वाराहं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३८ ॥
Ako’y yumuyuko kay Varāha—si Ananta Mismo—na sa dulo ng Kanyang pangil ay iniahon ang Daigdig mula sa karagatan; at sa Kanya naitatag ang buong sansinukob.
Verse 39
प्रह्लादं गोपयन् दैत्यं शिलातिकठिनोरसम् । विदार्य हतवान् यो हि तं नृसिंहं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३९ ॥
Ako’y yumuyuko kay Panginoong Nṛsiṃha, na sa pag-iingat kay Prahlāda ay pinunit at pinaslang ang demonyong ang dibdib ay tigas na parang bato.
Verse 40
लब्ध्वा वैरोचनेर्भूमिं द्वाभ्यां पद्भ्यामतीत्य यः । आब्रह्मभुवनं प्रादात् सुरेभ्यस्तं नतोऽजितम् ॥ ४० ॥
Matapos tanggapin ang lupang ipinangako ni Bali, anak ni Virocana, sa dalawang hakbang ay nilampasan Niya ang lahat; at ipinagkaloob sa mga deva ang mga daigdig hanggang sa mundo ni Brahmā. Sa Ajita, ang Di-Magagapi, ako’y yumuyuko.
Verse 41
हैहयस्यापराधेन ह्येकविंशतिसंख्यया । क्षत्रियान्वयभेत्ता यो जामदग्न्यं नतोऽस्मि तम् ॥ ४१ ॥
Ako’y yumuyukod kay Jāmadagnya (Paraśurāma), na dahil sa kasalanan ng mga Haihaya ay naging tagapaglipol ng angkan ng Kṣatriya, na winasak sila nang dalawampu’t isang ulit.
Verse 42
आविर्भूतश्चतुर्धा यः कपिभिः परिवारितः । हतवान् राक्षसानीकं रामचन्द्रं नतोऽस्म्यहम् ॥ ४२ ॥
Ako’y yumuyukod kay Rāmacandra, na nagpakita sa apat na anyo, pinalilibutan ng hukbo ng mga unggoy, at lumipol sa sandatahan ng mga Rākṣasa.
Verse 43
मूर्तिद्वयं समाश्रित्य भूभारमपहृत्य च । संजहार कुलं स्वं यस्तं श्रीकृष्णमहं भजे ॥ ४३ ॥
Sinasamba ko si Śrī Kṛṣṇa, na sa dalawang pagpapakita ay inalis ang bigat ng daigdig, at pagkaraan ay ipinahintulot ang pagkalipol ng sarili Niyang angkan.
Verse 44
भूम्यादिलोकत्रितयं संतृप्तात्मानमात्मनि । पश्यन्ति निर्मलं शुद्धं तमीशानं भजाम्यहम् ॥ ४४ ॥
Sinasamba ko ang Panginoong Kataas-taasan (Īśāna), dalisay at walang dungis; na minamasdan ng mga pantas na may ganap na kapanatagan sa loob ng kanilang sariling Sarili, bilang panloob na katotohanang lumalaganap sa tatlong daigdig mula sa lupa.
Verse 45
युगान्ते पापिनोऽशुद्धान् भित्त्वा तीक्ष्णसुधारया । स्थापयामास यो धर्मं कृतादौ तं नमाम्यहम् ॥ ४५ ॥
Sa wakas ng yugto, hinati Niya ang mga makasalanan at marurumi sa talim na kasingtulis ng labaha; at sa simula ng Kṛta-yuga, muli Niyang itinatag ang Dharma—sa Kanya ako’y yumuyukod.
Verse 46
एवमादीन्यनेकानि यस्य रूपाणि पाण्डवाः । न शक्यं तेन संख्यातुं कोट्यब्दैरपि तं भजे ॥ ४६ ॥
O mga Pāṇḍava! Sa ganitong paraan, Siya’y may di-mabilang na mga anyo; kahit sa loob ng napakaraming taon ay di kayang isa-isahin. Kaya’t Siya ang aking sinasamba.
Verse 47
महिमानं तु यन्नाम्नः परं गन्तुं मुनीश्वराः । देवासुराश्च मनवः कथं तं क्षुल्लको भजे ॥ ४७ ॥
Kung maging ang mga dakilang muni ay di maabot ang sukdulang kadakilaan ng banal na Pangalan—ni ang mga deva, asura, at mga Manu—paano pa ako, isang hamak, makasasamba nang tunay?
Verse 48
यन्नामश्रवणेनापि महापातकिनो नराः । पवित्रतां प्रपद्यन्ते तं कथं स्तौमि चाल्पधीः ॥ ४८ ॥
Sa pagdinig pa lamang sa Kanyang Pangalan, ang mga taong may pinakamabigat na kasalanan ay nagiging dalisay; paano ko Siya mapupuri, ako’y may munting unawa?
Verse 49
यथाकथञ्चिद्यन्नाम्नि कीर्तिते वा श्रुतेऽपि वा । पापिनस्तु विशुद्धाः स्युः शुद्धा मोक्षमवाप्नुयुः ॥ ४९ ॥
Kahit paano man, kung may bumigkas o kahit makarinig lamang ng Pangalan na iyon, ang makasalanan ay nagiging dalisay; at ang mga dalisay ay nakakamit ang kalayaan (moksha).
Verse 50
आत्मन्यात्मानमाधाय योगिनो गतकल्मषाः । पश्यन्ति यं ज्ञानरूपं तमस्मि शरणं गतः ॥ ५० ॥
Itinatag ang sarili sa loob ng Sarili, ang mga yogi na napawi ang lahat ng dungis ay namamasdan Siya na ang likas ay Kaalaman. Sa Kanya ako dumudulog bilang kanlungan.
Verse 51
साङ्ख्याः सर्वेषु पश्यन्ति परिपूर्णात्मकं हरिम् । तमादिदेवमजरं ज्ञानरूपं भजाम्यहम् ॥ ५१ ॥
Nakikita ng mga tagasunod ng Sāṅkhya si Hari bilang ganap na Sarili na nananahan sa lahat ng nilalang. Sinasamba ko ang unang Diyos na iyon—di tumatanda, walang pagkasira, at siyang anyo ng banal na kaalaman.
Verse 52
सर्वसत्त्वमयं शान्तं सर्वद्र ष्टारमीश्वरम् । सहस्रशीर्षकं देवं वन्दे भावात्मकं हरिम् ॥ ५२ ॥
Ako’y yumuyuko kay Hari—ang Panginoong banal na lumalaganap sa lahat ng nilalang, mapayapa, ang Nakakakita ng lahat, ang Kataas-taasang Soberano, ang Diyos na may sanlibong ulo, at ang diwa ng lahat ng kalagayan at damdamin.
Verse 53
यद्भूतं यच्च वै भाव्यं स्थावरं जङ्गमं जगत् । दशाङ्गुलं योऽत्यतिष्ठत्तमीशमजरं भजे ॥ ५३ ॥
Ang lahat ng naganap at ang magaganap, at ang buong daigdig na gumagalaw at di gumagalaw—ay nilalampasan ng Panginoong di isinisilang na iyon “sa sukat na sampung daliri.” Sinasamba ko Siya, ang di naluluma.
Verse 54
अणोरणीयांसमजं महतश्च महत्तरम् । गुह्याद्गुह्यतमं देवं प्रणमामि पुनः पुनः ॥ ५४ ॥
Muli’t muli akong nagpapatirapa sa Diyos na iyon—mas banayad pa sa pinakabanayad na atomo, di isinisilang, higit na dakila sa pinakadakila, at pinakalihim sa lahat ng lihim.
Verse 55
ध्यातः स्मृतः पूजितो वा श्रुतः प्रणमितोऽपि वा । स्वपदं यो ददातीशस्तं वन्दे पुरुषोत्तमम् ॥ ५५ ॥
Maging Siya’y pagnilayan, alalahanin, sambahin, pakinggan ang Kanyang mga katha, o kahit yumuko lamang—Siya ang Panginoong nagbibigay ng Kanyang sariling kataas-taasang tahanan. Ako’y yumuyuko kay Puruṣottama.
Verse 56
इति स्तुवन्तं परमं परेशं हर्षाम्बुसंरुद्धविलोचनास्ते । मुनीश्वरा नारदसंयुतास्तु सनन्दनाद्याः प्रमुदं प्रजग्मुः ॥ ५६ ॥
Sa gayon, habang pinupuri nila ang Kataas-taasang Panginoon, ang pinakamataas na Tagapamahala, napigil ang kanilang mga mata ng luha ng kagalakan. Ang mga dakilang muni—kasama si Nārada—sina Sanandana at ang iba pa, ay lumisan na may lubos na tuwa.
Verse 57
यं इदं प्रातरुत्त्थाय पठेद्वै पौरुषं स्तवम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ५७ ॥
Sinumang bumangon nang maaga sa umaga at bigkasin ang himnong ito para sa Kataas-taasang Persona (Puruṣa), ay lilinisin mula sa lahat ng kasalanan at makararating sa daigdig ni Panginoong Viṣṇu.
Verse 58
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सनत्कुमारनारदसंवादेनारदकृतविष्णुस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥
Sa gayon nagwakas ang Ikalawang Kabanata, na tinatawag na “Pagpupuri ni Nārada kay Viṣṇu,” sa Unang Pāda ng Pūrva-bhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa pag-uusap nina Sanatkumāra at Nārada.
It sacralizes the teaching environment by linking tīrtha practice to Viṣṇu-theology (Gaṅgā as Viṣṇu-pāda-jala) and demonstrates the Purāṇic ideal that Vedic rites (snāna, sandhyā, tarpaṇa) are completed and crowned by Hari-nāma and stotra, integrating karma with mokṣa-dharma.
The stotra compresses core Purāṇic Vedānta: Viṣṇu as both saguṇa and nirguṇa, as knowledge/yoga and their goal, as viśvarūpa yet unattached, alongside an avatāra taxonomy and the doctrine that hearing or uttering the Divine Name purifies even grave sins and leads toward liberation.