Dhvajāropaṇa and Dhvajāgopaṇa: Procedure, Stotra, and Phala (Merit) of Raising Viṣṇu’s Flag

Verse 1

सनक उवाच । अन्यद्व्रतं प्रवक्ष्यामि ध्वजारोपणसंज्ञितम् । सर्वपापहरं पुण्यं विष्णुप्रीणनकारणम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: Ngayon ay ituturo ko ang isa pang banal na panata na tinatawag na ‘pag-angat ng watawat’. Ito’y isang mapagpalang ritwal na nag-aalis ng lahat ng kasalanan at nagiging dahilan ng pagkalugod ng Panginoong Viṣṇu.

Verse 2

यः कुर्याद्विष्णुभवने ध्वजारोपणमुत्तमम् । संपूज्यते विग्निञ्च्याद्यैः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ २ ॥

Sinumang magsagawa ng dakilang ritwal ng pag-angat ng watawat sa templo ni Viṣṇu ay pararangalan at sasambahin maging ni Vighneśa (Gaṇeśa) at ng iba pang mga nilalang-diyos—ano pa ang saysay ng mahabang paliwanag?

Verse 3

हेमभारसहस्त्रं तु यो ददाति कुटुम्बिने । तत्फलं तुल्यमात्रं स्याद्धूजारोपणकर्मणः ॥ ३ ॥

Kahit magbigay ang isang tao ng sanlibong kargang ginto sa isang maybahay, ang bunga ng kabutihan ay kapantay lamang ng gantimpala ng ritwal na pagtatanim ng dhūjā, ang sagradong halaman/puno.

Verse 4

ध्वजारोपणतुल्यं स्याद्गङ्गास्नानमनुत्तमम् । अथवा तुलसिसेवा शिवलिङ्गप्रपूजनम् ॥ ४ ॥

Ang walang kapantay na pagligo sa Ilog Gaṅgā ay sinasabing kapantay ng pagtataas ng sagradong bandila para sa pagsamba. O kaya, ang paglilingkod kay Tulasī at ang ganap na pagsamba sa Śiva-liṅga ay may katulad ding gantimpala.

Verse 5

अहोऽपूर्वमहोऽपूर्वमहोऽपूर्वमिदं द्विज । सर्वपाप हरं कर्म ध्वजागोपणसंज्ञितम् ॥ ५ ॥

Kay hiwaga—kay hiwaga—tunay na hiwaga ito, O dalawang-ulit na isinilang. Ang gawaing ito na tinatawag na “Dhvajāgopaṇa” (ritwal ng pag-iingat sa sagradong watawat) ay pumapawi ng lahat ng kasalanan.

Verse 6

सन्ति वै यानि कार्याणि ध्वजारोपणकर्मणि । तानि सर्वाणि वक्ष्यामि श्रृणुष्व गदतो मम ॥ ६ ॥

Anumang mga gawaing itinakda sa ritwal ng pagtataas ng sagradong bandila—ang lahat ng iyon ay ipaliliwanag ko. Makinig ka habang ako’y nagsasalita.

Verse 7

कार्तिकस्य सिते पक्षे दशम्यां प्रयतो नरः । स्नानं कुर्यात्प्रयत्नेन दन्तधावनपूर्वकम् ॥ ७ ॥

Sa ikasampung araw (Daśamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Kārtika, ang taong may pagpipigil ay dapat magsagawa nang masikap ng paliligo ayon sa ritwal, na inuuna ang paglilinis ng ngipin.

Verse 8

एकाशी ब्रह्मचारी च स्वपेन्नारायणं स्मरन् । धौताम्बरधरः शुद्धो विप्रो नारायणाग्रतः ॥ ८ ॥

Sa pagtalima sa Ekādaśī at sa pagpapanatili ng brahmacarya, na inaalaala si Nārāyaṇa kahit sa pagtulog, ang dalisay na brāhmaṇa na nakasuot ng malinis at nilabhang kasuotan ay nararapat manatili sa harap ni Nārāyaṇa.

Verse 9

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वाचम्य यथाविधि । नित्यकर्माणि निर्वर्त्य पश्चाद्विष्णुं समर्चयेत् ॥ ९ ॥

Pagkatapos, bumangon nang maaga sa umaga, maligo at magsagawa ng ācamana ayon sa itinakdang tuntunin; matapos gampanan ang mga araw-araw na tungkulin, saka sambahin si Panginoong Viṣṇu nang buong paggalang.

Verse 10

चतुर्भिर्ब्राह्मणैः सार्ध्दं कृत्वा च स्वस्तिवाचनम् । नान्दीश्राद्धं प्रकुर्वीत ध्वजारोपणकर्मणि ॥ १० ॥

Kasama ang apat na brāhmaṇa, matapos munang isaayos ang pagbigkas ng svasti-vācana, dapat isagawa ang Nāndī-śrāddha sa okasyon ng ritwal ng pagtataas ng watawat (dhvaja-āropaṇa).

Verse 11

ध्वजस्तम्भो च गायत्र्या प्रोक्षयेद्वस्त्रसंयुतौ । सूर्यं च वैनतेयं च हिमांशुं तत्परोऽर्चयेत् ॥ ११ ॥

Dapat niyang wisikan ng banal na tubig ang bandila at ang poste ng bandila, kasama ang mga telang pantakip, habang binibigkas ang Gāyatrī; pagkatapos, sa pusong nakatuon sa bhakti, sambahin niya si Sūrya, si Vainateya (Garuḍa), at si Himāṃśu (Buwan).

Verse 12

धातारं च विधातारं पूजयेद्धजदण्डके । हरिद्राक्षतगन्धाद्यैः शुक्लपुष्पैर्विशेषतः ॥ १२ ॥

Sa dhvaja-daṇḍa (poste ng watawat), dapat niyang sambahin sina Dhātā at Vidhātā, na nag-aalay ng luyang-dilaw, akṣata (buong bigas), mga pabango at iba pa—lalo na ng mga puting bulaklak.

Verse 13

ततो गोचर्ममात्रघं तु स्थण्डिलं चोपलिप्य वै । आधायान्गिं स्वगृह्योत्त्या ह्याज्यभागादिकं क्रमात् ॥ १३ ॥

Pagkatapos, matapos pahiran at ayusin ang sthaṇḍila (lupang pang-ritwal) na kasinlaki ng balat ng baka, itatag ang banal na apoy ayon sa tagubilin ng sariling tradisyong Gṛhya; saka isagawa nang sunod-sunod ang mga handog ng ghee at iba pang itinakdang bahagi.

Verse 14

जुहुयात्पायसं चैव साज्यमष्टोत्तरं शतम् । प्रथमं पौरुषं सूक्तं विष्णोर्नुकमिरावतीम् ॥ १४ ॥

Ihandog sa banal na apoy ang pāyasa (kaning may gatas) na hinaluan ng ghee, sa kabuuang isang daan at walo; at una sa lahat ay bigkasin ang Puruṣa-sūkta, kasama ang mga himno ng papuri kay Viṣṇu at ang himnong tinatawag na Irāvatī.

Verse 15

ततश्च वैनतेयाय स्वाहेत्यष्टाहुतीस्तथा । सोमो धेनुमुदुत्यं च जुहुयाच्च ततो द्विज ॥ १५ ॥

Pagkatapos, para kay Vainateya (Garuḍa), sambitin ang “svāhā” at maghandog ng walong oblation; at pagkaraan nito, O dvija, maghandog din gamit ang mga mantra na “Somo dhenuḥ” at “Udutyaṃ”.

Verse 16

सौरमन्त्राञ्जपेत्तत्र शान्तिसूत्कानि शक्तितः । रात्रौ जागरणं कुर्यादुपकण्ठं हरेः शुचुः ॥ १६ ॥

Doon, ulit-ulitin sa japa ang mga Saura (pang-araw) na mantra at, ayon sa kakayahan, bigkasin ang mga Śānti-sūkta, mga himno ng pagpapayapa. Sa gabi, matapos magpakalinis, magpuyat at magbantay buong magdamag, nananatiling malapit sa presensya ni Hari (Viṣṇu).

Verse 17

ततः प्रातः समुत्थाय नित्यकर्म समाप्य च । गन्धपुष्पादिभिर्देवमर्चयेत्पूर्ववत्क्रमात् ॥ १७ ॥

Pagkatapos, sa madaling-araw, bumangon at tapusin ang mga pang-araw-araw na tungkulin (nitya-karma); saka sambahin ang Panginoon ayon sa dating itinakdang ayos, na may handog na pabango, mga bulaklak, at iba pa.

Verse 18

ततो मङ्गलवाद्यैश्च सूक्तपाठैश्च शौभनम् । नृत्यैश्च रतोत्रपठनैर्नयेद्विष्णवालये ध्वजम् ॥ १८ ॥

Pagkaraan nito, sa pamamagitan ng mga mapalad na tugtugin, pagbigkas ng mga banal na himno, maringal na pagdiriwang, mga sayaw, at pag-awit ng mga stotra ng papuri, dapat dalhin ang watawat (dhvaja) sa templo ni Viṣṇu.

Verse 19

देवस्य द्वारदेशे वा शिखरे वा मुदान्वितः । सुस्थिरं स्थापयेद्विप्र ध्वजं सस्तम्भसंयुतम् ॥ १९ ॥

O brāhmaṇa, na may masayang at mapitagang diwa, itindig nang matatag ang watawat ng templo—kasama ang poste nito—sa may pook ng tarangkahan ng dambana ng Diyos o sa tuktok ng templo.

Verse 20

गन्धपुष्पाघक्षतैर्द्देवं धूपदीपैर्मनोहरैः । भक्षयभोज्यादिसंयुक्तैर्नैवेद्यैश्च हरिं यजेत् ॥ २० ॥

Sambahin si Panginoong Hari sa pamamagitan ng mga pabango, bulaklak, at akṣata (buong butil ng bigas), sa kaaya-ayang insenso at mga ilawan, at sa naivedya (handog na pagkain) na may matatamis at iba pang pagkaing nararapat kainin.

Verse 21

एवं देवालये स्थाप्य शोभनं ध्वजमुत्तमम् । प्रदक्षिणमनुव्रज्य स्तोत्रमेतदुदूरयेत् ॥ २१ ॥

Sa gayon, matapos maitindig sa templo ang maringal at dakilang watawat, dapat magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang) at bigkasin nang malakas ang himnong ito.

Verse 22

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन । नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुष पूर्वज ॥ २२ ॥

Pagpupugay sa Iyo, O Panginoong may matang-lotus; pagpupugay sa Iyo, Tagapagtaguyod ng sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, O Hṛṣīkeśa—Kataas-taasang Persona, ang sinaunang Ninuno.

Verse 23

येनेदमखिलं जातं यत्र सर्वं प्रतिष्टितम् । लयमेष्यति यत्रैवं तं प्रपन्नोऽस्मि केशवम् ॥ २३ ॥

Ako’y sumasaklolo kay Keśava—sa Kanya isinilang ang buong sansinukob; sa Kanya nakatatag ang lahat; at sa Kanya rin, sa wakas, ang lahat ay nalulusaw at nagbabalik.

Verse 24

न जानन्ति परं भावं यस्य ब्रह्यादयः सुराः । योगिनोयं न पश्यन्ति तं वन्दं ज्ञानरुपिणम् ॥ २४ ॥

Kahit ang mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā ay hindi nakakabatid ng Kanyang kataas-taasang katotohanan; kahit ang mga yogin ay hindi Siya namamasdan. Ako’y yumuyuko sa Kanya na ang anyo ay dalisay na kaalaman.

Verse 25

अन्तरिक्षंतु यन्नाभिर्द्यौर्मूर्द्धा यस्य चैव हि । पादोऽभूद्यस्य पृथिवी तं वन्दे विश्वरुपिणम् ॥ २५ ॥

Ako’y sumasamba sa Panginoong may anyong kosmiko—ang Kanyang pusod ay ang kalawakan sa pagitan, ang Kanyang ulo ay ang langit, at ang Kanyang paa ay naging daigdig.

Verse 26

यस्य श्रोत्रे दिशः सर्वा यच्चक्षुर्दिनकृच्छशी । ऋक्सामयजुषी येन तं वन्दे ब्रह्ररुपिणम् ॥ २६ ॥

Ako’y yumuyuko sa Kanya na may likas na Brahman: ang lahat ng dako ay tila Kanyang mga tainga; ang Araw at Buwan ang Kanyang mga mata; at sa pamamagitan Niya nahahayag at napangangalagaan ang Ṛg, Sāma, at Yajur Veda.

Verse 27

यन्मुखाद्वाह्मणा जाता यद्वाहोरभवन्नृपाः । वैश्या यस्योरुतो जाताः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ २७ ॥

Mula sa Kanyang bibig isinilang ang mga Brāhmaṇa; mula sa Kanyang mga bisig lumitaw ang mga pinunong Kṣatriya; mula sa Kanyang mga hita isinilang ang mga Vaiśya; at mula sa Kanyang mga paa nagmula ang Śūdra.

Verse 28

मायासङ्गममात्रेण वदन्ति पुरुषं त्वजम् । स्वभावविमलं शुद्धं निर्विकारं निरञ्जनम् ॥ २८ ॥

Dahil lamang sa pakikisalamuha sa Māyā kaya sinasabi nilang ang Puruṣa ay “isinilang”; sa katotohanan, Siya’y likas na walang dungis at dalisay—di-nagbabago at walang bahid.

Verse 29

क्षीरब्धि शायिनं देवमनन्तमपराजितम् । सद्भक्तवत्सलं विष्णुं भक्तिगम्यं नमाम्यहम् ॥ २९ ॥

Ako’y yumuyuko kay Panginoong Viṣṇu—ang banal na nakahimlay sa Karagatan ng Gatas, walang hanggan at di-matatalo; mapagmahal sa tunay na mga bhakta, at natatamo sa pamamagitan ng bhakti.

Verse 30

पृथिव्यादीनि भूतानि तन्मात्राणींन्द्रियाणि च । सूक्ष्मासूक्ष्माणि येनासंस्तं वन्दे सर्वतोमुखम् ॥ ३० ॥

Sumasamba ako sa Panginoong may mukha sa lahat ng dako; sa Kanya nahayag ang mga nilalang mula sa elemento ng lupa, ang mga tanmātra at mga pandama—maging maselan o lantad.

Verse 31

यद्ब्रह्म परमं धाम सर्वलोकोत्तमोत्तमम् । निर्गुणं परमं सूक्ष्मं प्रणतोऽस्ति पुनः पुनः ॥ ३१ ॥

Paulit-ulit akong yumuyuko sa Brahman na yaon—ang kataas-taasang tahanan—pinakamataas lampas sa lahat ng daigdig, lampas sa mga guṇa, sukdulan at lubhang maselan.

Verse 32

अविकारमजं शुद्धं सर्वतोबाहुमीश्वरम् । यमामनन्ति योगीन्द्राः सर्वकारणकारणम् ॥ ३२ ॥

Di-nagbabago, di-isinilang, at dalisay—ang Panginoong may mga bisig sa lahat ng dako; na ipinahahayag ng mga dakilang yogin bilang Sanhi ng lahat ng sanhi.

Verse 33

यो देवः सर्वभूतानामन्तरात्मा जगन्मयः । निर्गुणः परमात्मा च स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३३ ॥

Nawa’y maging mapagpala sa akin ang Viṣṇu—ang Diyos na siyang panloob na Sarili ng lahat ng nilalang, na lumalaganap sa buong sansinukob, lampas sa mga guṇa, at ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 34

हृदयस्थोऽपि दूरस्थो मायया मोहितात्मनाम् । ज्ञानिनां सर्वगो यस्तु स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३४ ॥

Bagama’t nananahan sa puso, Siya’y wari’y malayo sa mga nalilinlang ng Māyā; ngunit sa mga pantas, Siya’y laganap sa lahat—nawa’y maging mapagpala sa akin ang Viṣṇu na iyon.

Verse 35

चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च । हूयते च पुनर्द्वाभ्यां स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३५ ॥

Sa apat at apat (na handog), sa dalawa, at gayundin sa lima; at muli’y inihahandog sa dalawa—nawa’y maging mapagpala sa akin ang Viṣṇu na iyon.

Verse 36

ज्ञानिनां कर्मिणां चैव तथा भक्तिमतां नृणाम् । गतिदाता विश्वमृग्यः स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३६ ॥

Nawa’y malugod sa akin ang Viṣṇu—Siya ang nagbibigay ng sukdulang hantungan sa mga sumusunod sa kaalaman, sa gawaing-ritwal, at sa bhakti; Siya ang hinahanap ng buong sansinukob.

Verse 37

जगद्धितार्थं ये देहा ध्रियन्ते लीलया हरेः । तानर्चयन्ति विबुधाः स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३७ ॥

Nawa’y maging mapagpala sa akin ang Viṣṇu—si Hari na, para sa kapakanan ng daigdig, ay nag-aanyong mga katawan sa Kanyang banal na līlā; ang mga anyong iyon ay sinasamba maging ng mga pantas at ng mga diyos.

Verse 38

यमामनन्ति वै सन्तः सच्चिदानन्दविग्रहम् । निर्गुणं च गुणाधारं स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ ३८ ॥

Nawa’y pagpalain ako ni Viṣṇu—Siya na ipinahahayag ng mga banal bilang anyo ng Sat-Cit-Ānanda (Pag-iral, Kamalayan, at Kaligayahan); lampas sa mga guṇa, ngunit Siya ang saligan ng lahat ng guṇa.

Verse 39

इति स्तुत्वा नमेद्विष्णुं ब्राह्मणांश्च प्रपूजयेत् । आचार्यं पूजयेत्पश्चाद्दक्षिणाच्छादनादिभिः ॥ ३९ ॥

Kaya nito, matapos magpuri, dapat yumukod kay Viṣṇu at marapat na parangalan ang mga brāhmaṇa. Pagkaraan, dapat ding sambahin ang sariling guro (ācārya) sa pamamagitan ng dakṣiṇā, kasuotan, at iba pang handog.

Verse 40

ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या भक्ति भावसमन्वितः । पुत्रमित्रकलत्राद्यैः स्वयं च सह बन्धुभिः ॥ ४० ॥

Taglay ang bhakti at pusong may paggalang, dapat pakainin ang mga brāhmaṇa ayon sa kakayahan. Pagkatapos, dapat kumain ang sarili kasama ang mga anak, kaibigan, asawa, at iba pang kasambahay—kasama rin ang mga kamag-anak.

Verse 41

कुर्वीत पारणं विप्र नारायणपरायणः । यस्त्वेतत्कर्म कुर्वीत ध्वजारोपणमुत्तमम् । तस्य पुण्यफलं वक्ष्ये श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ ४१ ॥

O brāhmaṇa na nakatuon kay Nārāyaṇa, dapat isagawa ang pāraṇa, ang banal na pagwawakas at pagbabasag ng pag-aayuno. At sinumang magsagawa ng pinakadakilang ritwal na ito—ang pag-angat ng sagradong watawat (dhvajāropaṇa)—makinig nang buong pagtuon, sapagkat ilalarawan ko ang bunga ng kanyang kabutihang-loob.

Verse 42

पटो ध्वजस्य विप्रेन्द्र यावच्चलति वायुना । तावन्ति पापजालानि नश्यन्त्येव न संशयः ॥ ४२ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, habang ang tela ng sagradong watawat ay patuloy na humahampas sa hangin, gayon din katagal naglalaho ang mga kumpol ng kasalanan—walang pag-aalinlangan.

Verse 43

महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः । ध्वजं विष्णुगृहे कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ४३ ॥

Maging siya’y nabahiran ng malaking kasalanan o nabibigatan ng sari-saring kasalanan, sa pagtindig at pag-aalay ng watawat sa bahay-templo ni Viṣṇu, siya’y napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 44

यावद्दिनानि तिष्टेत ध्वजो विष्णुगृहे द्विज । तावद्युगसहस्त्राणि हरिसारुप्यमश्नुते ॥ ४४ ॥

O ikaw na dalawang ulit isinilang, kung ilang araw nananatiling nakatindig ang watawat sa bahay-templo ni Viṣṇu, gayon ding libu-libong yuga makakamtan ng deboto ang sārūpya—pagkawangis ng anyo kay Panginoong Hari.

Verse 45

आरोपितं ध्वजं दृष्ट्वा येऽभिनन्दन्ति धार्मिकाः । तेऽपि सर्वे प्रमुच्यन्ते महापातककोटिभिः ॥ ४५ ॥

Maging ang mga matuwid na tao na makita lamang ang watawat na naitaas at magalak dito—sila man ay pawang napapalaya mula sa di-mabilang na malaking kasalanan.

Verse 46

आरोपितो ध्वजो विष्णुगृहे धुन्वन्पटं स्वकम् । कर्तुः सर्वाणि पापानि धुनोति निमिषार्द्धतः ॥ ४६ ॥

Ang watawat na naitaas sa bahay-templo ni Viṣṇu, habang kumakaway ang sariling tela nito, ay inaalis at ipinagpag ang lahat ng kasalanan ng nagtaas nito—sa kalahating kisapmata lamang.

Verse 47

यस्त्वारोप्य गृहे विष्णोर्ध्वजं नित्यमुपाचरेत् । स देवयानेन दिवं यातीव सुमतिर्नृपः ॥ ४७ ॥

Sinumang magtaas ng watawat ni Viṣṇu sa kanyang tahanan at sambahin ito araw-araw—O Hari—ang taong may mabuting pag-iisip ay tutungo sa langit sa pamamagitan ng banal na landas, devayāna.