Janaka Instructs Śuka: Āśrama-Sequence, Guru-Dependence, and Marks of Liberation

Verse 1

सनन्दन उवाच । ततः स राजा सहितो मंत्रिभिर्द्विजसत्तम । पुरः पुरोहितं कृत्वा सर्वाण्यंतः पुराणि च ॥ १ ॥

Wika ni Sanandana: Pagkaraan nito, ang haring iyon—kasama ang kaniyang mga ministro, O pinakamainam sa mga dvija—ay inilagay sa unahan ang purohita ng palasyo, at isinama rin ang lahat ng nasa loob ng palasyo (ang buong harem), at nagpatuloy sa paglakad.

Verse 2

शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् । महदासनमादाय सर्वरत्नतम् ॥ २ ॥

Taglay sa ulo ang arghya, ang handog ng paggalang, lumapit siya sa anak ng guro; at nagdala ng isang dakilang āsana—pinakamainam, pinalamutian ng sari-saring hiyas—(upang ihandog).

Verse 3

प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमोचितम् । तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णिशास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ३ ॥

Ipinagkaloob niya sa anak ng guro, kay Śuka, ang bagay na lubhang nararapat; at nang si Śuka ay nakaupo na roon, siya’y pinaglingkuran ayon sa mga ritong itinakda sa Kāṛṣṇi-śāstra, ang kasulatang ukol kay Kṛṣṇa.

Verse 4

पाद्यं निवेद्य प्रथमं सार्ध्यं गां च न्यद्दे । स च तांमंत्रतः पूजां प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ॥ ४ ॥

Una, inihandog niya ang tubig na panghugas ng paa (pādya). Pagkaraan, inialay niya ang handog (nivedya) kasama ang isang baka. Ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang (brāhmaṇa), matapos tanggapin ang pagsamba na may mga mantra, ay pinarangalan nang nararapat.

Verse 5

पर्यपृच्छन्महातेजाराज्ञः कुशलमव्ययम् । उदारसत्त्वाभिजनो राजापि गुरुसूनवे ॥ ५ ॥

Ang dakilang nagliliwanag na iyon ay nagtanong sa hari tungkol sa kanyang di-nababawasang kagalingan. At ang hari rin—marangal sa asal at sa angkan—ay nagtanong sa kapakanan ng anak ng Guru.

Verse 6

आवेद्य कुशलं भूमौ निषसाद तदाज्ञया । सोऽपि वैयासकिं भूयः पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् । किमागमनिमित्येव पर्यपृच्छद्विधानवित् ॥ ६ ॥

Matapos ipabatid na ang lahat ay maayos, umupo siya sa lupa ayon sa utos. Pagkaraan, ang nakaaalam ng wastong asal ay muling nagtanong kay Vaiyāsaki tungkol sa kanyang di-nagkukulang na kagalingan, at nag-usisa: “Ano ang dahilan ng iyong pagparito?”

Verse 7

शुक उवाच । पित्राहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः । विदेहराजोह्याद्योमे जनको नाम विश्रुतः ॥ ७ ॥

Sinabi ni Śuka: “Inutusan ako ng aking ama—nawa’y mapasaiyo ang pagpapala—sapagkat siya’y bihasa sa kahulugan at mga simulain ng mokṣa-dharma. Ang hari ng Videha, na tanyag sa pangalang Janaka, ang aking pangunahing huwaran.”

Verse 8

तत्र त्वं गच्छ तूर्णं वै स ते हृदयसंशयम् । प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च सर्वं छेत्स्यत्यसंशयम् ॥ ८ ॥

Kaya’t pumaroon ka roon agad; aalisin niya ang pag-aalinlangang nakabaon sa iyong puso. Tungkol sa landas ng pagkilos (pravṛtti) at sa landas ng pag-urong mula sa pagkilos (nivṛtti), lulutasin niya ang lahat para sa iyo nang walang pagdududa.

Verse 9

सोऽहं पितुर्नियोगात्त्वा मुपप्रष्टुमिहागतः । तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ट यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ९ ॥

Kaya, sa utos ng aking ama, ako’y naparito upang magtanong sa iyo. Kaya naman, O pinakadakila sa mga tagapangalaga ng Dharma, nararapat mong ipahayag sa akin ang bagay na ito nang wasto at ayon sa tamang pagkakasunod-sunod.

Verse 10

किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः । कथं च मोक्षः कर्तव्यो ज्ञानेन तपसापि वा ॥ १० ॥

Ano nga ba ang tungkulin ng isang brāhmaṇa sa mundong ito? Ano ang tunay na kalikasan ng layuning tinatawag na mokṣa, ang paglaya? At paano maisasakatuparan ang mokṣa—sa pamamagitan ng kaalaman, o sa pamamagitan din ng tapas, ang pag-aayuno at pagdidisiplina?

Verse 11

जनक उवाच । यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छुणु । कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ ११ ॥

Sinabi ni Janaka: Pakinggan mo ang dapat gawin ng isang brāhmaṇa dito, mula pa sa kapanganakan. Anak ko, matapos isagawa ang ritong upanayana, nararapat siyang maging tapat sa pag-aaral at pagbigkas ng Veda.

Verse 12

तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चान्वितः । देवतानां पितॄणां च ह्यतृष्णश्चानसूयकः ॥ १२ ॥

Taglay ang tapas, ang wastong pag-uugali sa guru, at ang disiplina ng brahmacarya, nananatili siyang walang pagnanasa sa mga deva at sa mga ninuno, at walang inggit o paghahanap ng mali sa kapwa.

Verse 13

वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्त्य च । अभ्यनुज्ञामनुप्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १३ ॥

Matapos pag-aralan nang may disiplina ang mga Veda at maihandog nang nararapat ang dakṣiṇā, ang handog sa guro, ang “dalawang-ulit na isinilang” ay dapat tumanggap ng pahintulot ng guro, isagawa ang ritong samāvartana, at magbalik sa buhay maybahay.

Verse 14

समावृत्तस्तु गार्हस्थ्ये सदारो नियतो वसेत् । अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनादृते ॥ १४ ॥

Pagkatapos tapusin ang buhay bilang mag-aaral, dapat mamuhay sa yugto ng maybahay—may asawa, may disiplina, walang inggit—pinananatili ang mga banal na apoy ayon sa tuntunin, at hindi nagtataglay ng paghamak kaninuman.

Verse 15

उत्पाद्य पुत्रपौत्रांश्च वन्याश्रमपदे वसेत् । तानेवाग्नीन्यथान्यायं पूजयन्नतिथिप्रियः ॥ १५ ॥

Pagkaraang magkaanak at magkaapo, dapat manahan sa yugto ng pamumuhay sa gubat (vānaprastha). Bilang mangingibig sa pagtanggap ng panauhin, dapat niyang parangalan ang yaong mga banal na apoy ayon sa wastong tuntunin.

Verse 16

सर्वानग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् । निर्द्वंद्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १६ ॥

Ang nakaaalam ng dharma ay dapat, ayon sa itinakdang paraan, ipaloob sa sarili ang lahat ng banal na apoy. Pagkaraan, malaya sa mga salungatan at may pusong walang pagkapit, dapat siyang manahan sa kalagayan ng Brahma-āśrama.

Verse 17

शुक उवाच । उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शश्वते । न विना गुरुसंवासाज्ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १७ ॥

Sinabi ni Śuka: Kahit pa sumibol ang kaalaman at ganap na pag-unawa—na tuwirang nahahayag sa puso at nananatili—naaalala pa rin na ang tunay na pagkamithi ng kaalaman ay hindi nakakamtan kung walang malapit na pakikisama sa Guru.

Verse 18

किमवश्यं तु वस्तव्यमाश्रमेषु न वा नृप । एतद्भवंतं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १८ ॥

O hari, ano ang bagay na di-maiiwasang dapat isabuhay—sa loob ng mga āśrama o sa labas ng mga ito? Itinatanong ko ito sa iyo; ikaw ay karapat-dapat magpaliwanag.

Verse 19

जनक उवाच । न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् । न विना गुरुसंबधाज्ज्ञानस्याधिगमस्तथा ॥ १९ ॥

Sinabi ni Janaka: Kung walang kaalaman at ganap na pagkaunawa, hindi makakamtan ang moksha, ang paglaya. Gayundin, kung walang ugnayan sa Guru, hindi rin matatamo ang tunay na kaalaman.

Verse 20

आचार्यः प्लाविता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते । विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तत्रोभयं त्यजेत् ॥ २० ॥

Para sa kanya, ang ācārya ang siyang nagpapatawid; at ang kaalaman ay tinatawag dito na bangkang pantawid. Kapag natanto ang katotohanan at naging yaong nakatupad na sa dapat tupdin, matapos makatawid ay dapat bitawan ang kapwa (ang guro bilang paraan at ang kaalaman bilang paraan).

Verse 21

अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् । कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ २१ ॥

Para sa pagpapatuloy ng mga daigdig at para sa pagpapatuloy ng mismong karma, gumagawa ang tao ng mga gawa—mabuti man o masama; at sa gayon, ang tinatawag na “moksha” ay natatamo rito mismo, sa buhay na ito.

Verse 22

भावितैः कारणैश्चार्यं बहुसंसारयोनिषु । आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं हि प्रथमाश्रमे ॥ २२ ॥

O kagalang-galang, sa pamamagitan ng mga sanhi na mahusay na nalinang (tamang mga disiplina) na naipon sa maraming kapanganakan sa loob ng saṁsāra, ang dalisay na kaluluwa ay tunay na nakakamtan ang moksha—maging sa unang āśrama ng buhay.

Verse 23

तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः । त्रिधाश्रमेषु कोन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ २३ ॥

Ngunit para sa pantas na nakaabot na sa “Yaon”—malaya na at natupad na ang layon—para sa naghahangad sa Kataas-taasan higit sa lahat, ano pang saysay ang matitira sa tatlong āśrama?

Verse 24

राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विसर्जयेत । सात्त्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ २४ ॥

Dapat laging iwaksi ang mga kapintasan na mula sa rajas at tamas; sa pag-asa sa landas na sāttvika, masdan ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili.

Verse 25

सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । संपश्यन्नैव लिप्येत जले वारिचरगो यथा ॥ २५ ॥

Sa pagtanaw sa Sarili sa lahat ng nilalang at sa lahat ng nilalang sa loob ng Sarili, hindi siya nadudungisan, gaya ng ibong-tubig na gumagalaw sa tubig ngunit di nababasa.

Verse 26

पक्षीवत्पवनाद्वर्ध्वममुत्रानुंत्यश्नुते । विहाय देहं निर्मुक्तो निर्द्वंद्वः शुभसंगतः ॥ २६ ॥

Gaya ng ibong umaakyat sa hangin, siya’y umaangat at sa kabilang dako’y nakakamit ang mataas na kalagayan. Pag-iwan sa katawan, ganap na pinalaya, lampas sa mga salungatan, kaisa ng mapalad at banal, natatamo niya ang kaganapan.

Verse 27

अत्र गाथाः पुरा गीताः श्रृणु राज्ञा ययातिना । धार्यते या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ २७ ॥

Ngayon, mahal na anak, pakinggan ang mga sinaunang taludtod na minsang inawit ni Haring Yayāti—mga taludtod na iniingatan at binibigkas ng mga pantas na brāhmaṇa na bihasa sa mga śāstra ng mokṣa.

Verse 28

ज्योतिश्चात्मनि नान्यत्र रत्नं तत्रैव चैव तत् । स्वयं च शक्यं तद्द्रष्टुं सुसमाहितर्चतसा ॥ २८ ॥

Ang Liwanag ay nasa loob ng Sarili at wala sa iba; ang hiyas na iyon ay naroon lamang. At maaaring masdan ito ng sarili—ng sumasamba na may ganap na natipong isip at taimtim na pagninilay.

Verse 29

न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः । यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते स तु ॥ २९ ॥

Yaong hindi kinatatakutan ng iba at hindi rin natatakot sa iba; yaong hindi naghahangad at hindi napopoot—siya nga ang tunay na nakaaabot sa Brahman.

Verse 30

यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् । पूर्वैराचरितो धर्मश्चतुराश्रमसंज्ञकः ॥ ३० ॥

Kapag ang tao ay hindi nagkikimkim ng makasalanang hangarin laban sa lahat ng nilalang, iyon ang Dharma na isinagawa ng mga sinauna—ang disiplina ng apat na āśrama.

Verse 31

अनेन क्रमयोगेन बहुजातिसुकर्मणाम् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३१ ॥

Sa pamamagitan ng ganitong sunod-sunod na disiplina (krama-yoga), dahil sa mabubuting gawa na naipon sa maraming kapanganakan—sa gawa, sa isip, at sa salita—saka niya naaabot ang Brahman.

Verse 32

संयोज्य तपसात्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहिनीम् । त्यक्त्वा कामं च लोभं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ ३२ ॥

Sa pagpipigil sa sarili sa pamamagitan ng tapas (pag-aayuno at pagkamahinahon), itinatakwil ang paninibugho na lumilinlang sa isip, at iniiwan ang pagnanasa at kasakiman—pagkaraan nito, naaabot ang kalagayang Brahman.

Verse 33

यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाव्ययम् । समो भवति निर्द्वुद्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३३ ॥

Kapag ang tao ay naging pantay ang loob—malaya sa lahat ng dalawahan—sa naririnig at nakikita, at sa Di-nagmamaliw na nasa lahat ng nilalang, saka niya naaabot ang Brahman.

Verse 34

यदा स्तुति च र्निदां च समत्वेन च पश्यति । कांचनं चाऽयसं चैव सुखदुःखे तथैव च ॥ ३४ ॥

Kapag tinitingnan ng tao ang papuri at paninisi nang may iisang paningin, at gayundin ang ginto at bakal—pati ligaya at sakit—na magkakapantay, siya’y nananatili sa tunay na pagkakapantay-loob.

Verse 35

शीतमुष्णं तथैवार्थमनंर्थं प्रियमप्रियम् । जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३५ ॥

Kung gayon, ang lamig at init, pakinabang at kawalan, ang kaaya-aya at di-kaaya-aya, maging ang buhay at kamatayan—lahat ay natatanto bilang Brahman.

Verse 36

प्रसार्येह यथांगानि कूर्मः संहरते पुनः । तर्थेद्रियाणि मनसा संयंतव्यानि भिक्षुणा ॥ ३६ ॥

Gaya ng pagong na matapos iunat ang mga paa ay muling iniuurong, gayon din ang pulubi-monghe ay dapat supilin ang mga pandama sa pamamagitan ng isip.

Verse 37

तमः परिगतं वेश्य यथा दीपेन दृश्यते । तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ ३७ ॥

Kung paanong ang bagay na nababalot ng dilim ay nakikita sa liwanag ng lampara, gayon din ang Sarili (Atman) ay natutunghayan sa ilaw ng dalisay na talino.

Verse 38

एतत्सर्वं प्रपश्यामि त्वयि बुद्धिमतांवर । यञ्चान्यदपि वेत्तव्यं तत्त्वतो वेत्ति तद्भवान् ॥ ३८ ॥

O pinakadakila sa mga marurunong, nakikita ko ang lahat ng ito sa iyo; at anumang iba pa na dapat pang malaman, batid mo rin iyon ayon sa tunay na kalikasan nito.

Verse 39

ब्रह्मर्षे विदितश्वासि विषयांतमुपागतः । गुरोश्चैव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ ३९ ॥

O Brahmarṣi, tunay kang kilala bilang ganap na nagtagumpay; narating mo na ang pinakahangganan ng mga bagay na dinarama—sa biyaya ng iyong guru at sa sarili mong masinop na pagsasanay at pagkatuto.

Verse 40

तस्य चैव प्रसादेन प्रादुर्भूतं महामुनेः । ज्ञानं दिव्यं समादीप्तं तेनासि विदितो विदितो मम ॥ ४० ॥

Sa biyaya niya lamang, O dakilang muni, nahayag ang banal at maningning na kaalaman. Dahil doon, ikaw ay lubos nang nakikilala ko—tunay na lubos kong nakikilala.

Verse 41

अर्धिकं तव विज्ञानमधि कावगतिस्तव । अधिकं च तवैश्वर्यं तञ्च त्वं नावबुध्यसे ॥ ४१ ॥

Bahagya lamang ang iyong kaalaman; gayundin, limitado ang iyong pag-unawa sa tula. Higit pang dakila ang iyong kapangyarihang panginoon (aiśvarya)—ngunit kahit iyon, hindi mo pa tunay na nauunawaan.

Verse 42

बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वापि विमेषजात् । उत्पन्ने चापि विज्ञा ने नाधिगच्छंति तांगतिम् ॥ ४२ ॥

Maging dahil sa kabataan ng isip, o dahil sa pag-aalinlangan, o dahil sa takot, o dahil sa isang saglit na pagkaligaw—kahit sumibol ang kaalaman, hindi pa rin nila naaabot ang kataas-taasang kalagayang iyon.

Verse 43

व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयाः । विमुच्य हृदयग्रंथीनार्तिमासादयंति ताम् ॥ ४३ ॥

Sa dalisay at matatag na pagsisikap, ang mga tulad ko—na naputol na ang pag-aalinlangan—ay lumuluwag sa mga buhol ng puso at sa gayon ay nararating ang kalagayang iyon kung saan nagwawakas ang lahat ng dalamhati.

Verse 44

मवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबगुद्धिरलोलुपः । व्यवसायादृते ब्रह्यन्नासादयति तत्पदम् ॥ ४४ ॥

O Brahmana, kahit ang may pagkilatis na karunungan, matatag ang isip, at walang kasakiman, kung walang matibay na pagsisikap (vyavasāya) ay hindi makaaabot sa kataas-taasang kalagayan na iyon.

Verse 45

नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति वस्तुषु । नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ ४५ ॥

Para sa iyo, walang pagkakaiba ang ligaya at pighati, at wala ring natatanging pagpapahalaga sa mga bagay. Wala kang pananabik sa sayaw at awit, at walang pagkapit o pagnanasa ang sumisibol sa loob mo.

Verse 46

न बंधुषु निबंधस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् । पश्यामित्वां महाभाग तुल्यनिंदात्मसंस्तुतिम् ॥ ४६ ॥

Wala kang pagkakabuhol kahit sa mga kamag-anak, at sa gitna ng mga nakatatakot na kalagayan ay wala kang takot. O lubhang mapalad, nakikita kitang itinuturing na magkapantay ang paninisi at ang pagpupuri sa sarili.

Verse 47

अहं च त्वानुपश्यामि ये चान्येऽपि मनीषिणः । आस्थितं परमं मार्गे अक्षयं चाप्यनामयम् ॥ ४७ ॥

Nakikita rin kita—gayon din ang iba pang marurunong—na matatag na nakatindig sa kataas-taasang landas, isang daang di-nasisira at walang pighati.

Verse 48

यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्चापदात्मकः । तस्मिन्वै वर्तसे विप्रकिमन्यत्परिपृच्छसि ॥ ४८ ॥

Ang bungang hinahanap ng isang brāhmaṇa rito—na nakatuon sa moksha at nakasalig sa landas ng disiplina sa espiritu—ay siya mo nang isinasabuhay, O marunong. Kaya ano pa ang nais mong itanong?

Verse 49

सनंदन उवाच । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं कतात्मा कृतनिश्चयः । आत्मनात्मानमास्थाय दृष्ट्वा चात्मानमात्मना ॥ ४९ ॥

Wika ni Sanandana: Nang marinig ang mga salitang iyon, siya’y naging may pagpipigil-sa-sarili at matatag ang pasiya; nanahan sa Atman, nakita niya ang Atman sa pamamagitan ng Atman.

Verse 50

कृतकार्यः सुखी शांतस्तूष्णीं प्रायादुदङ्मुखः । शैशिरं गिरिमासाद्य पाराशर्यं ददर्श च ॥ ५० ॥

Nang matupad ang kanyang layon, siya’y naging kontento at payapa; nanatiling tahimik, siya’y naglakbay na nakaharap sa hilaga. Pagdating sa bundok na Śaiśira, nakita niya si Pārāśarya (Vyāsa).

Verse 51

शिष्यानध्यापयंतं च पैलादीन्वेदसंहिताः । आरर्णेयो विशुद्धात्मा दिवाकरसमप्रभः ॥ ५१ ॥

At siya’y nagtuturo sa kanyang mga alagad—kay Paila at sa iba pa—ng mga Saṃhitā ng Veda. Ang Ārarṇeya na iyon, dalisay ang kaluluwa, ay nagliliwanag na gaya ng araw.

Verse 52

पितुर्जग्राह पादौ चज सादरं हृष्टमानसः । ततो निवेदयामास पितुः सर्वमुदारधीः ॥ ५२ ॥

Sa pusong nagagalak, magalang niyang hinawakan ang mga paa ng kanyang ama; at pagkatapos, bilang marangal ang diwa, isinalaysay niya sa ama ang lahat nang ganap.

Verse 53

शुको जनकराजेन संवादं मोक्षसाधनम् । तच्छ्रत्वा वेदकर्तासौ प्रहृष्टेनांतरात्मना ॥ ५३ ॥

Isinalaysay ni Śuka kay Haring Janaka ang pag-uusap na siyang paraan tungo sa mokṣa (kalayaan); nang marinig iyon, ang tagapag-ayos ng Veda ay nagalak nang malalim sa kalooban.

Verse 54

समालिंग्य सुतं व्यासः स्वपार्श्वस्थं चकार च ॥ ५४ ॥

Yakap ang kaniyang anak, inilapit ni Vyāsa at pinaupo ito sa tabi ng kaniyang sarili.

Verse 55

ततः पैलादयो विप्रा वेदान् व्यासादधीत्य च । शैलश्रृंगाद्भुवं प्राप्ता याजनाध्यापने रताः ॥ ५५ ॥

Pagkaraan nito, ang mga pantas na Brahmana na pinangungunahan ni Paila, matapos pag-aralan ang mga Veda mula kay Vyāsa, ay bumaba mula sa tuktok ng bundok patungo sa daigdig at nagpakasigasig sa pagsasagawa ng mga yajña para sa iba at sa pagtuturo ng Veda.