Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
रवींदुयुक्ते सिंहेंगे माहेयार्किनिरीक्षिते । नेत्रहीना मिश्रखेटैर्दृष्टे बुद्धुदलोचनाः । व्ययेजो वामनयनं दक्षं सूर्यो विनाशयेत् ॥ ६३ ॥
ravīṃduyukte siṃheṃge māheyārkinirīkṣite | netrahīnā miśrakheṭairdṛṣṭe buddhudalocanāḥ | vyayejo vāmanayanaṃ dakṣaṃ sūryo vināśayet || 63 ||
Kapag ang Araw at Buwan ay magkasama sa Leo (Siṃha) at nasisinagan ng masamang tingin nina Mars at Saturno, at ang mga ilaw ay napipinsala pa ng halong mga planeta, ang tao’y nagiging mahina ang isip at mapurol ang paningin. Kung ang ganitong ayos ay nasa bahay ng pagkalugi (vyaya), winawasak nito ang kaliwang mata; kung ang Araw ang sanhi, winawasak nito ang kanang mata.
Sanatkumara (in dialogue with Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
It frames bodily suffering (like loss of sight) as a karmic outcome indicated through graha-yoga, urging the seeker to practice restraint and dharmic living while recognizing the impermanence of the body.
Indirectly: by showing that worldly conditions fluctuate under karmic and cosmic patterns, the text motivates reliance on steady devotion and inner discipline rather than on external prosperity or physical strength.
Vedāṅga Jyotiṣa: rules about conjunction (yoga) of Sun–Moon, aspects (dṛṣṭi) by Mars and Saturn, the role of the 12th house (vyaya), and specific indications for left vs. right eye affliction.