Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design

Verse 1

अथातः संप्रवक्ष्यामि कल्पग्रन्थं मुनीश्वर । यस्य विज्ञानमात्रेण स्यात् कर्मकुशलो नरः 1. ॥ १ ॥

Ngayon, O pinakadakila sa mga pantas, ipaliliwanag ko nang ganap ang Kalpa-grantha, ang kasulatang gabay sa wastong pagsasagawa ng mga ritwal; sa pag-unawa lamang nito, ang tao’y nagiging bihasa sa pagganap ng mga gawi-sagradong ito.

Verse 2

नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च । चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः ॥ २ ॥

Para sa mga Veda at gayundin sa kanilang mga Saṃhitā, ang ikaapat ay tinatawag na Nakṣatra-kalpa; ang kasunod (ika-lima) ay ang Āṅgirasa-kalpa, at naroon din ang Śānti-kalpa.

Verse 3

नक्षत्राधीश्वराख्यानं विस्तरेण यथातथम् । नक्षत्रकल्पे निर्दिष्टं ज्ञातव्यं तदिहापि च ॥ ३ ॥

Ang masusing salaysay tungkol sa mga panginoong namumuno sa mga nakṣatra, ayon sa tunay na kalagayan, ay itinakda na sa Nakṣatra-kalpa; ang gayong aral ay dapat ding maunawaan dito.

Verse 4

वेदकल्पे विधानं तु ऋगादीनां मुनीश्वर । धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्ध्यै प्रोक्तं सविस्तरम् ॥ ४ ॥

O panginoon sa mga pantas, sa Veda-kalpa ay itinuro nang masinsin ang mga alituntunin para sa Ṛg at sa iba pang mga Veda, upang makamit ang dharma, artha, kāma, at mokṣa.

Verse 5

मन्त्राणामृषयश्चैव छन्दांस्यथ च देवताः । निर्दिष्टाः संहिताकल्पे मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ ५ ॥

Ang mga ṛṣi ng mga mantra, ang mga sukat (chandas), at ang mga diyos na namumuno ay pawang itinakda na sa mga tradisyong Saṃhitā at Kalpa ng mga muning nakakakita ng katotohanan.

Verse 6

तथैवाङ्गिरसे कल्पे षट्कर्माणि सविस्तरम् । अभिचारविधानेन निर्दिष्टानि स्वयम्भुवा ॥ ६ ॥

Gayundin, sa Āṅgirasa Kalpa, ang anim na gawaing-ritwal (ṣaṭkarman) ay inilarawan nang ganap—na itinakda ni Svayambhū (Brahmā) sa pamamagitan ng mga pamamaraan ng abhicāra para sa tiyak na bunga.

Verse 7

शान्तिकल्पे तु दिव्यानां भौमानां मुनिसत्तम । तथान्तरिक्षोत्पातानां शान्तयो ह्युदिताः पृथक् ॥ ७ ॥

Ngunit sa Śānti-kalpa, O pinakadakilang muni, ang mga ritwal ng pagpapayapa (śānti) ay itinuro nang magkakahiwalay—para sa mga tanda ng langit, para sa mga tanda sa lupa, at para rin sa mga pangitain na lumilitaw sa himpapawid (gitnang dako).

Verse 8

संक्षेपेणैतदुद्दिष्टं लक्षणं कल्पलक्षणे । विशेषः पृथगेतेषां स्थितः शाखान्तरेषु च ॥ ८ ॥

Kaya sa maikling sabi, ang palatandaan ng mga Kalpa ay naipahayag sa paksang ukol sa kanilang mga katangian; at ang mga natatanging detalye ng bawat isa ay matatagpuan ding hiwa-hiwalay sa iba’t ibang sangay ng Veda (śākhā).

Verse 9

गृह्यकल्पे तु सर्वेषामुपयोगितयाऽधुना । वक्ष्यामि ते द्विजश्रेष्ठ सावधानतया शृणु ॥ ९ ॥

Ngayon, upang maging kapaki-pakinabang sa lahat, ipaliliwanag ko sa iyo ang Gṛhya-kalpa (kodigo ng ritwal sa tahanan), O pinakamahusay sa mga dvija; makinig nang buong pag-iingat at pagtuon.

Verse 10

ॐकारश्चाथ शब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गल्यकाविमौ ॥ १० ॥

Noong pasimula, ang dalawang ito—ang Om (oṃkāra) at ang banal na Salita (śabda)—ay lumitaw mula kay Brahmā, sumambulat mula sa kanyang lalamunan; kaya kapwa sila likás na mapalad at mapagpala.

Verse 11

कृत्वा प्रोक्तानि कर्माणि तदूर्द्ध्वानि करोति यः । सोऽथ शब्दं प्रयुञ्जीत तदानन्त्यार्थमिष्यते ॥ ११ ॥

Matapos munang isagawa ang mga itinurong ritwal at gawain, ang sinumang magpapatuloy sa mas mataas na pagsasanay—siya’y dapat gumamit ng banal na Salita (śabda); sapagkat ito’y nilalayong maghatid sa Walang-Hanggan (ananta).

Verse 12

कुशाः परिसमूहाय व्यस्तशाखाः प्रकीर्तिताः । न्यूनाधिका निष्फलाय कर्मणोऽभिमतस्य च ॥ १२ ॥

Ang damong kuśa ay itinakdang tipunin bilang isang siksik na bigkis, na ang mga dulo ay nakahiwalay. Kapag kulang o sobra ang sukat, ang ninanais na ritwal ay nagiging walang bunga.

Verse 13

कृमिकीटपतङ्गाद्या भ्रमति वसुधातले । तेषां संरक्षणार्थाय प्रोक्तं परिसमूहनम् ॥ १३ ॥

Ang mga uod, insekto, gamu-gamo at iba pang munting nilalang ay gumagala sa ibabaw ng lupa. Upang sila’y mapangalagaan, itinuro ang gawaing tinatawag na “pari-samūhana” (maingat na pagtipon/pagwalis).

Verse 14

रेखाः प्रोक्ताश्च यास्तिस्रः कर्तव्यास्ताः समा द्विज । न्यूनाधिका न कर्तव्या इत्येव परिभाषितम् ॥ १४ ॥

Ang tatlong linyang itinakda ay dapat gawin na pantay at magkakatulad, O dvija (dalawang ulit na isinilang). Huwag gawing mas kaunti o mas marami—iyan ang ipinahayag na tuntunin.

Verse 15

मेदिनी मेदसा व्याप्ता मधुकैटभदैत्ययोः । गोमयेनोपलेप्येयं तदर्थमिति नारद ॥ १५ ॥

“Ang lupa ay napupuno ng taba ng mga asurang sina Madhu at Kaiṭabha. Kaya, upang dalisayin at ingatan, dapat itong pahiran ng dumi ng baka para sa layuning iyon,” wika ni Nārada.

Verse 16

वन्ध्या दुष्टा च दीनाङ्गी मृतवत्सा स च या भवेत् । यज्ञार्थं गोमयं तस्या नाहरेदिति भाषितम् ॥ १६ ॥

Sinasabi na para sa yajña, hindi dapat kumuha ng dumi ng baka mula sa bakang baog, masama ang ugali, mahina ang katawan, o yaong namatayan ng guya.

Verse 17

ये भ्रमन्ति सदाकाशे पतङ्गाद्या भयङ्कराः । तेषां प्रहरणार्थाय मतं प्रोद्धरणं द्विज ॥ १७ ॥

O dvija, yaong mga nakatatakot na nilalang—mula sa mga may pakpak at iba pa—na laging gumagala sa himpapawid; upang pabagsakin sila, ang kinikilalang paraan ay ang paghagis pataas.

Verse 18

स्रुवेण च कुशेनापि कुर्यादुल्लेखनं भुवः । अस्थिकण्टकसिर्द्ध्य्थं ब्रह्मणा परिभाषितम् ॥ १८ ॥

Gamit ang sruva (sandok sa ritwal) o kahit isang dahon ng damong kuśa, bahagyang markahan o kaskasin ang lupa; ang paraang ito—itinuro ni Brahmā—ay itinakda upang maayos na alisin ang mga dumi tulad ng buto at tila-tinik na karumihan.

Verse 19

आपो देवगणाः सर्वे तथा पितृगणा द्विज । तेनाद्भिरुक्षणं प्रोक्तं मुनिभिर्विधिकोविदैः ॥ १९ ॥

O dvija, ang mga Tubig (Āpaḥ) mismo ay ang lahat ng pangkat ng mga deva, at gayundin ang lahat ng pangkat ng mga pitṛ (ninuno). Kaya itinakda ng mga muning bihasa sa ritwal na ang pagwiwisik ng tubig ay isang gawang paglilinis.

Verse 20

अग्नेरानयनं प्रोक्तं सौभाग्यस्त्रीभिरेव च । शुभदे मृण्मये पात्रे प्रोक्ष्याद्भिस्तं निधापयेत् ॥ २० ॥

Ang pagkuha at pagdadala ng Banal na Apoy (Agni) ay itinakda na gawin ng mga mapalad na babaeng may asawa. Pagkatapos wisikan ng banal na tubig, ilagay ang apoy na iyon sa sisidlang luwad na nagdudulot ng pagpapala.

Verse 21

अमृतस्य क्षयं दृष्ट्वा ब्रह्माद्यैः सर्वदैवतैः । वेद्यां निधापितस्तस्मात्समिद्गर्भो हुताशनः ॥ २१ ॥

Nang makita na nauubos ang amṛta, ang nektar ng kawalang-kamatayan, si Brahmā at ang lahat ng mga deva ay naglagay ng Apoy (Hutāśana) sa dambana ng paghahandog, taglay sa loob ang mga patpat na panggatong (samid), upang mapanatili nang wasto ang ritwal.

Verse 22

दक्षिणस्यां दानवाद्याः स्थिता यज्ञस्य नारद । तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत् ॥ २२ ॥

O Nārada, sa timog na panig ng yajña ay naroon ang mga Dānava at iba pang mapanlaban na nilalang. Kaya, upang mapangalagaan laban sa kanila, dapat iluklok si Brahmā sa mismong direksiyong iyon.

Verse 23

उत्तरे सर्वपात्राणि प्रणीताद्यानि पश्चिमे । यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वेऽपि नारद ॥ २३ ॥

Ang lahat ng sisidlang pang-ritwal ay dapat ilagay sa hilaga; ang tubig na praṇīta at mga kaugnay na bagay ay itakda sa kanluran. Ang yajamāna ay dapat umupo na nakaharap sa silangan, at gayundin ang lahat ng dvija, O Nārada.

Verse 24

द्यूते च व्यवहारे च यज्ञकर्मणि चेद्भवेत् । कर्त्तोदासीनचित्तस्तत्कर्म नश्येदिति स्थितिः ॥ २४ ॥

Maging sa sugal, sa mga pakikitungong pangmundo, o kahit sa gawaing yajña—kung ang gumagawa ay may pusong udāsīna, walang pagkakapit at walang pagkapit, ang gawaing iyon ay sinasabing nawawalang-bisa at hindi nakagagapos; ito ang itinatag na aral.

Verse 25

ब्रह्माचार्यौ स्वशाखौ हि कर्तव्यौ यज्ञकर्मणि । ऋत्विजां नियमो नास्ति यथालाभं समर्चयेत् ॥ २५ ॥

Sa ritwal ng yajña, tunay na dapat italaga ang dalawang brahmacārin (mga mag-aaral na namumuhay sa kalinisan) na kabilang sa sariling sangay ng Veda. Tungkol naman sa mga pari na tagapaghandog (ṛtvij), walang mahigpit na pagbabawal—dapat silang parangalan at gamitin ayon sa kung sino ang naroroon.

Verse 26

द्वे पवित्रे त्र्यङ्गुलेस्तः प्रोक्षिणी चतुरङ्गुला । आज्यस्थाली त्र्यङ्गुलाथ चरुस्थाली षडङ्गुला ॥ २६ ॥

Ang dalawang pavitra na singsing na yari sa kuśa, bawat isa ay tatlong aṅgula ang sukat. Ang sandok na pangwisik (prokṣiṇī) ay apat na aṅgula. Ang mangkok ng ghee (ājyasthālī) ay tatlong aṅgula, at ang palayok para sa lutong handog na bigas (carusthālī) ay anim na aṅgula.

Verse 27

द्व्यङ्गुलं तूपयमनमेकं सम्मार्जनाङ्गुलम् । स्रुवं षडङ्गुलं प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम् ॥ २७ ॥

Ang sukat na tinatawag na upayamāna ay dalawang aṅgula; ang aṅgula para sa paglilinis ay isang aṅgula. Ang sandok na sruva ay sinasabing anim na aṅgula, at ang sruc ay tatlo at kalahating aṅgula.

Verse 28

प्रादेशमात्रा समिधः पूर्णपात्रं षडङ्गुलम् । प्रोक्षिण्या उत्तरे भागे प्रणीतापात्रमष्टभिः ॥ २८ ॥

Ang mga panggatong na samidh ay dapat kasinghaba ng isang prādeśa (isang dangkal). Ang sisidlang puno ay dapat anim na aṅgula ang sukat. Sa hilaga ng prokṣiṇī, ilagay ang sisidlang praṇītā sa layong walong aṅgula.

Verse 29

यानि कानि च तीर्थानि समुद्राः सरितस्तथा । प्रणीतायां समासन्नात्तस्मात्तां पूरयेज्जलैः ॥ २९ ॥

Kaya nga, kapag inilapit ang banal na sisidlang praṇītā, punuin ito ng tubig, na wari’y tinatawag ang lahat ng sagradong tīrtha, ang mga karagatan, at ang mga ilog upang manahan sa tubig na iyon.

Verse 30

वैदिका वस्त्रहीना च नग्ना संप्रोच्यते द्विज । परिस्तीर्य्य ततो दर्भैः परिदध्यादिमां बुधः ॥ ३० ॥

O dalawang-beses na isinilang, ang ritong Veda ay tinatawag na “hubad” kapag kulang sa nararapat na pantakip at mga kasangkapang pang-ritwal. Kaya, matapos ilatag ang damong darbha, ang marunong ay dapat ayusin at isagawa ang ritong ito ayon sa wastong kaayusan.

Verse 31

इन्द्र वज्रं विष्णुचक्रं वामदेवत्रिशूलकम् । दर्भरूपतया त्रीणि पवित्रच्छेदनानि च ॥ ३१ ॥

Ang vajra ni Indra, ang cakra ni Viṣṇu, at ang trident ni Vāmadeva—ang tatlong ito, kapag inanyuan sa anyo ng damong darbha sa pagninilay, ay nagiging mga banal na pamutol na ginagamit sa paghahanda ng pavitra (mga singsing/hiblang panlinis).

Verse 32

प्रोक्षणी च प्रकर्तव्या प्रणीतोदकसंयुता । तेनातिपुण्यदं कर्म पवित्रमिति कीर्तितम् ॥ ३२ ॥

Dapat ding ihanda ang sisidlang pangwisik (prokṣaṇī) na puno ng binasbasang tubig (praṇītodaka). Sa pamamagitan nito, ang ritwal ay nagiging lubhang nagbibigay ng kabutihang-loob; kaya ito’y ipinahahayag na nakapaglilinis.

Verse 33

आज्यस्थाली प्रकर्तव्या पलमात्रप्रमाणिका । कुलालचक्रघटितं आसुरं मृण्मयं स्मृतम् ॥ ३३ ॥

Dapat gawin ang ājya-sthālī (munting sisidlan para sa ghee) na may sukat na isang pala; ito’y sinasabing uri na “āsura”, yari sa luwad at hinubog sa gulong ng magpapalayok.

Verse 34

तदेव हस्तघटितं स्थाल्यादि दैविकं भवेत् । स्रुवे च सर्वकर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च ॥ ३४ ॥

Tanging yaong hinubog ng kamay—gaya ng palayok (sthālī) at mga katulad—ang nagiging “daivika” (nararapat sa banal na gamit). At sa sandok na sruva ay nasasaklaw ang lahat ng gawaing ritwal, maging mapalad o di-mapalad.

Verse 35

तस्य चैव पवित्रार्थं वह्नौ तापनमीरितम् । अग्रे धृतेन वैधव्यं मध्ये चैव प्रजाक्षयः ॥ ३५ ॥

Upang ito’y maging dalisay, itinakda ang pag-init sa apoy. Kapag hinawakan sa unahan na may ghee, nagdudulot ito ng pagkabalo; at kapag hinawakan sa gitna, nagiging sanhi ng pagkapuksa ng supling.

Verse 36

मूले च म्रियते होता तस्माद्धार्यं विचार्य तत् । अग्निः सूर्यश्च सोमश्च विरञ्चिरनिलो यमः ॥ ३६ ॥

Kapag naputol ang ugat, napapahamak din ang hotṛ (tagapaghandog); kaya matapos pagnilayan, dapat pangalagaan ang mismong ugat na saligan. Si Agni, ang Araw, si Soma, si Virañci (Brahmā), si Anila (Vāyu), at si Yama ang mga kapangyarihang sumusuporta rito.

Verse 37

स्रुवे षडेते दैवास्तु प्रत्यङ्गुलमुपाश्रिताः । अग्निर्भोगार्थनाशाय सूर्यो व्याधिकरो भवेत् ॥ ३७ ॥

Sa sruva (sandok na panghandog), sinasabing naroroon ang anim na diyos, bawat isa’y nananahan sa sukat na lapad ng isang daliri. Si Agni ay naroon upang wasakin ang bunga ng paglalayaw sa sarap; at ang Araw ay nagiging tagapaghatid ng karamdaman.

Verse 38

निष्फलस्तु स्मृतः सोमो विरञ्चिः सर्वकामदः । अनिलो वृद्धिदः प्रोक्तो यमो मृत्युप्रदो मतः ॥ ३८ ॥

Si Soma ay inaalala bilang walang ibinubungang bunga; si Virañci (Brahmā) ang tagapagkaloob ng lahat ng ninanais. Si Anila (Vāyu) ay ipinahayag na nagbibigay ng paglago at pagdami; at si Yama ay itinuturing na tagapagkaloob ng kamatayan.

Verse 39

सम्मार्जनोपयमनं कर्तव्यं च कुशद्वयम् । पूर्वं तु सर्वशाखं स्यात्पञ्चशाखं तथा परम् ॥ ३९ ॥

Para sa ritwal, dapat ihanda ang kasangkapang panlinis at ang upayamana, kasama ang isang pares ng damong kuśa. Ang unang kuśa ay dapat maraming sanga, at ang isa pa ay dapat may limang sanga.

Verse 40

श्रीपर्णी च शमी तद्वत्खदिरश्च विकङ्कतः । पलाशश्चैव विज्ञेयाः स्रुवे चैव तथा स्रुचि ॥ ४० ॥

Ang Śrīparṇī at Śamī, gayundin ang Khadira at Vikaṅkata, at pati ang Palāśa—ang mga ito ang dapat kilalaning wastong mga kahoy para sa paggawa ng sruva (sandok na pangbuhos) at sruc (kutsarang panghandog).

Verse 41

हस्तोन्मितं स्रुवं शस्तं त्रिदशाङ्गुलिकं स्रुचम् । विप्राणां चैतदाख्यातं ह्यन्येषामङ्गुलोनकम् ॥ ४१ ॥

Ang sruva ay itinakdang sukat na kasinghaba ng isang dangkal ng kamay, at ang sruc ay tatlumpung lapad ng daliri. Ang sukat na ito ay ipinahayag para sa mga brāhmaṇa; para sa iba, bawasan ng isang lapad ng daliri.

Verse 42

शूद्रा णां पतितानां च खरादीनां च नारद । दृष्टिदोषविनाशार्थं पात्राणां प्रोक्षणं स्मृतम् ॥ ४२ ॥

O Nārada, para sa mga sisidlang natanaw ng mga Śūdra, ng mga patita (nalugmok sa dharma), o ng asno at mga katulad nito, itinuturo na ang pagwiwisik ng banal na tubig (prokṣaṇa) ang paraan upang pawiin ang dungis na dulot ng gayong pagtanaw.

Verse 43

अकृते पूर्णपात्रे तु यज्ञच्छिद्रं समुद्भवेत् । तस्मिन् पूर्णीकृते विप्र यज्ञसम्पूर्णता भवेत् ॥ ४३ ॥

Kapag hindi naisagawa ang ritwal ng “pūrṇa-pātra” (ganap na sisidlan), lilitaw ang kapintasan sa yajña. Ngunit kapag ang pūrṇa-pātra ay natupad nang wasto, O brāhmaṇa, ang yajña ay nagiging ganap na perpekto.

Verse 44

अष्टमुष्टिर्भवेत् किञ्चित् पुष्कलं तच्चतुष्टयम् । पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं विदुर्बुधाः ॥ ४४ ॥

Ang “kiñcit” ay nauunawaang walong dakot; at ang isang “puṣkala” ay binubuo ng apat na gayong sukat. At ang apat na puṣkala, ayon sa mga pantas, ang tinatawag na “pūrṇa-pātra” (ganap na sisidlan).

Verse 45

होमकाले तु सम्प्राप्ते न दद्यादासनं क्वचित् । दत्ते तृप्तो भवेद् वह्निः शापं दद्याच्च दारुणम् ॥ ४५ ॥

Kapag dumating na ang oras ng homa, huwag ipamigay ang sariling upuan (āsana). Kapag naibigay, ituturing ito ni Agni bilang bahagi Niya, masisiyahan Siya, at maaaring magpataw ng isang kakila-kilabot na sumpa.

Verse 46

आघारौ नासिके प्रौक्तौ आज्यभागौ च चक्षुषी । प्राजापत्यं मुखं प्रोक्तं कटिर्व्याहृतिभिः स्मृता ॥ ४६ ॥

Ang dalawang handog na āghāra ay ipinahayag na dalawang butas ng ilong; ang dalawang bahagi ng ghee (ājyabhāga) ay ang dalawang mata. Ang ritong prājāpatya ay sinasabing ang bibig, at ang baywang ay inaalala bilang mga vyāhṛti, ang mga banal na pagbigkas.

Verse 47

शीर्षं हस्तौ च पादौ च पञ्चवारुणमीरितम् । तथास्विष्टकृतं विप्र श्रोत्रे पूर्णाहुतिस्तथा ॥ ४७ ॥

Ang ulo, ang dalawang kamay, at ang dalawang paa ay ipinahayag na nililinis ng limang-bahaging ritong Vāruṇa. Gayundin, O brāhmaṇa, isagawa ang pangwakas na handog (sviṣṭakṛt); at kaugnay ng mga tainga, itinakda rin ang ganap na handog (pūrṇāhuti).