The Narration of the Trayodaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanātana: Ngayon ay ipaliliwanag ko nang ganap ang mga panatang isinasagawa sa Trayodaśī, ang ikalabintatlong araw ng buwan. Ang sinumang tumupad nito nang may bhakti ay nagiging mapalad at masagana sa mundong ito.

Verse 2

मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् । कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च ॥ २ ॥

Sa maliwanag na Trayodaśī ng buwang Madhu, dapat likhain si Madana—ang diyos ng pag-ibig—mula sa sandalwood, sambahin nang maingat at may pagsisikap, at pagkatapos ay paypayan siya ng seremonyal na pamaypay.

Verse 3

ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः । अनंगपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर ॥ ३ ॥

Pagkaraan, tinatalakay ang Kāma—ang pagnanasa—kapag ito’y masidhing nag-aalab at sinasabing nagpapalago ng mga anak at apo; at dito rin itinuturo ang pagsamba kay Ananga (Kāma). Unawain mo ang aral na iyon, O panginoon sa mga pantas.

Verse 4

सिन्दूररजनीरागैः फलकेऽनंगमालिखेत् । रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम् ॥ ४ ॥

Gamit ang pulang sindūra at dilaw ng luyang-dilaw, iguhit sa isang tabla si Ananga (Kāma): banayad at marikit, kasama sina Rati at Prīti, tangan ang busog na bulaklak at mga palasong bulaklak.

Verse 5

कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् । मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गंधस्रग्भूषणांशुकैः ॥ ५ ॥

Sa katanghaliang tapat, sambahin nang may bhakti sina Kāma-deva, Vasanta (tagsibol), Vājivaktra (ang diyos na may mukhang kabayo), at Vṛṣadhvaja (Śiva na may sagisag na toro), na may handog na pabango, mga garland, alahas, at mararangyang kasuotan.

Verse 6

क्षभ्यैर्नानाविधैस्चापि मन्त्रेणानेन नारद । नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये ॥ ६ ॥

O Nārada, kasama ang iba’t ibang handog, sa pamamagitan ng mantrang ito: “Pagpupugay kay Māra, kay Kāma—sa nagkatawang anyo ni Kāmadeva.”

Verse 7

ब्रह्मविष्णुशिवेंद्राणां मनःभोभकराय वै । तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदंगनापतिम् ॥ ७ ॥

Sa debosyon, sambahin si Aṅganāpati sa harap ng diyos na iyon; sapagkat siya nga ang anak na isinilang sa isipan nina Brahmā, Viṣṇu, Śiva, at Indra.

Verse 8

वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामोऽयमिति चिंतयेत् । संपूज्य द्विजदांपत्यं गंधवस्त्रविभूषणैः ॥ ८ ॥

Sa mga kasuotan, kuwintas ng bulaklak, palamuti at iba pa, pagnilayan: “Ito si Kāma.” Pagkaraan, matapos sambahin nang wasto ang mag-asawang Brāhmaṇa sa pabango, kasuotan, at alahas, (ipagpatuloy ang nararapat).

Verse 9

एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् । वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः ॥ ९ ॥

Kaya nito, O Brāhmaṇa, sinumang magsagawa ng dakilang pagdiriwang na ito taon-taon—pagdating ng panahon ng tagsibol—siya’y laging masaya at pinagpapala ng kasaganaan at lakas.

Verse 10

प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते । मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम् ॥ १० ॥

O kaya’y sambahin siya buwan-buwan hanggang matapos ang isang taon—si Madana, ang isinilang sa puso; si Kāma; si Manmatha; ang minamahal ni Rati.

Verse 11

अनंगं चैव कंदर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् । कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम् ॥ ११ ॥

Dapat sambahin si Kāma rin bilang Anaṅga at Kandarpa; saka bilang Makaradhvaja, bilang yaong tanyag na Kusumāyudha, at pagkatapos ay bilang Manobhava.

Verse 12

विषमेषु तथा विप्र मालतीगप्रियमित्यपि । अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः ॥ १२ ॥

Gayundin, O brāhmaṇa, sa mga di-mapalad (di-pantay) na araw ay sinasabing maghandog ng minamahal—gaya ng bulaklak na mālatī; at itinakda rin ang pag-aalay ng isang babaeng kambing, matapos maligo sa ilog ayon sa wastong ritwal.

Verse 13

अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने । भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते ॥ १३ ॥

Magbigay ng mga kambing na nagbibigay-gatas sa isang dukhang maybahay. Sa bisa ng gantimpala ng handog na ito, ang nagkaloob ay hindi na muling isisilang sa mundong ito.

Verse 14

यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता । गंगायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका ॥ १४ ॥

Kapag ang panahong Vāruṇī na ito ay napapaloob sa impluwensiya ni Śani (Saturn), ito’y inaalala bilang “Dakilang Vāruṇī.” Kung ito’y makamtan sa Ilog Gaṅgā, ang bisa ng kabanalan nito’y hihigit pa sa milyun-milyong eklipse ng araw.

Verse 15

शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते । महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा ॥ १५ ॥

Kapag ang mapalad na Yoga ay tumapat sa bituing Śatabhiṣaj (Śatārkṣa)—sa araw ng Sabado, sa buwang Kāma (Phālguna) o Madhu (Caitra), sa maliwanag na kalahati—ito’y kilala bilang “Mahāmahā.” Sinasabing nagbibigay ito ng kalayaan (mokṣa) sa mga krore ng angkan.

Verse 16

राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् । तत्र गंधादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान् ॥ १६ ॥

Sa maliwanag na Trayodaśī (ika-13) ng buwan ng Rādha, itinakda ang panatang tinatawag na Kāmadeva-vrata. Sa araw na iyon, ang nag-aayuno ay dapat sumamba kay Kāma sa pamamagitan ng pabango at mga kaugnay na handog.

Verse 17

प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले । एवमेव व्रतं कार्यं वर्षांते गामलंकृताम् ॥ १७ ॥

Pagkaraan nito, buwan-buwan—sa Trayodaśī ng maliwanag na kalahati—gawin ang panatang ito sa gayunding paraan; at sa katapusan ng taon, maghandog bilang pangwakas ng isang bakang pinalamutian nang nararapat.

Verse 18

दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये । ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम् ॥ १८ ॥

Upang ganap na matupad ang panata kasama ang lahat ng wastong pagsasagawa, dapat magbigay nang may paggalang ng handog sa isang marunong na brāhmaṇa. Ang panatang ito, na isinasagawa sa Trayodaśī ng maliwanag na kalahati ng buwang Jyeṣṭha, ay tinatawag na “Daurbhāgya-śamana,” na pampayapa sa kamalasan.

Verse 19

तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् । श्वेतमंदारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम् ॥ १९ ॥

Doon, matapos maligo sa tubig-ilog, dapat sumamba gamit ang malilinis na handog na kinuha sa dalisay na pook—gaya ng puting mandāra, bulaklak ng arka, o karavīra at mga pulang bulaklak.

Verse 20

निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मंत्रतस्तदा । मंदारकरवीरार्का भवंतो भास्करांशजाः ॥ २० ॥

Pagkatapos, tumingala sa Araw sa kalangitan at manalangin ayon sa itinakdang mga mantra: “O Mandāra, Karavīra, at Arka—na isinilang mula sa mga sinag ni Bhāskara—maging mapagpala kayo.”

Verse 21

पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयंतु नमोऽस्तु वः । इत्थं योऽर्चयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम् ॥ २१ ॥

Kapag sinamba, nawa’y lipulin ninyo ang aking kamalasan—pagpupugay sa inyo. Sa ganitong paraan, sinumang sumamba nang may bhakti, taon-taon, sa tatlong banal na punò…

Verse 22

नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा । शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत् ॥ २२ ॥

Nawawala ang kamalasan niya—hindi na kailangang pag-alinlanganan. Sa dalisay na Trayodaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan, isagawa ang eka-bhakta: isang beses lamang kumain.

Verse 23

पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः । हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च ॥ २३ ॥

Pagkatapos sambahin si Jagannātha, ang Panginoon ng sansinukob, sambahin din ang mga anyo nina Umā at Maheśvara; at ayon sa kaya, likhain sila sa ginto, sa pilak, o kahit sa luwad.

Verse 24

सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि । स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमंत्रेण नारद ॥ २४ ॥

O Nārada, matapos ilagay at ganap na italaga sa pamamagitan ng banal na mantra—maging sa luklukang leon o luklukang toro, sa templo, sa kulungan ng baka, o sa bahay ng isang Brāhmaṇa—gawin ang itinakdang paglalagak.

Verse 25

ततः पंचदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा । तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः ॥ २५ ॥

Pagkatapos, magsagawa ng pagsamba sa loob ng limang araw, at tuparin din ang panatang eka-bhakta, na isang beses lamang kumain sa maghapon. Sa ikatlong araw, sa umaga, matapos maligo, sambahin muli ang dalawang iyon nang ganap na ritwal.

Verse 26

समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदांगशालिने । वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपंचकम् ॥ २६ ॥

Dapat itong ihandog sa isang brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda at Vedāṅga. Pagkaraan nito, taun-taon, isagawa ang pagtalima sa panatang limang taon.

Verse 27

तदंते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् । इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम् ॥ २७ ॥

Sa pagtatapos, ipagkaloob ang dalawang iyon kasama ang isang pares ng baka. Sa gayon, lalaki man o babae, na nagsagawa ng mapalad na panatang ito sa ganitong paraan, ay nagkakamit ng kabutihang-loob (puṇya).

Verse 28

नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु । नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम् ॥ २८ ॥

Ang sinumang tumutupad ng mapalad na panatang Rati-Kāma sa maliwanag na Trayodaśī (ika-13 araw) ng buwang Nabhas (Śrāvaṇa) ay hindi makararanas ng pagkakahiwalay sa pag-aasawa sa loob ng pitong kapanganakan.

Verse 29

वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् । कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम ॥ २९ ॥

Pinipigil nito ang pagkabalo ng mga babae at nagpaparami rin ng supling. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, dalaga man o may-asawa, kapag nagsagawa ng pag-aayuno (upavāsa), natatamo niya ang mga bungang ito.

Verse 30

ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा । रतिकामौ प्रविन्यस्य गंधाद्यैः सम्यगर्चयेत् ॥ ३० ॥

Maging tanso, luwad, ginto, o pilak man, dapat na maayos na itatag ang magkaparis na sina Rati at Kāma, at saka sila sambahin nang wasto sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog.

Verse 31

ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमंत्र्य च । सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे ॥ ३१ ॥

Pagkaraan, sa ika-labing-apat na araw ng buwan (caturdaśī), anyayahan ang mag-asawang Brahmin; matapos silang parangalan nang wasto at pakainin, ibigay sa kanila ang dalawang banal na larawan (pratimā) kasama ang nararapat na dakṣiṇā.

Verse 32

एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् । धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ३२ ॥

Sa gayon, matapos isagawa ang walang kapantay na panata sa loob ng labing-apat na taon, upang ganap na makumpleto ang panata, maghandog ng kaloob na may kasamang isang pares ng baka.

Verse 33

भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् । लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम् ॥ ३३ ॥

Sa ikalabintatlong araw ng buwan (trayodaśī) ng maliwanag na kalahati ng Bhādrapada, itinakda ang panatang tinatawag na “panata ng tatlong gabi”. Dapat likhain ang anyo ni Lakṣmī–Nārāyaṇa, mula sa ginto o pilak.

Verse 34

पंचामृतेन संस्नाप्य मण्डलेऽष्टदले शुभे । पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गंधाद्यैः परिपूजयेत् ॥ ३४ ॥

Pagkatapos paliguan (ang banal na anyo) ng pañcāmṛta, sa isang mapalad na maṇḍala na may walong talulot, ilagay ito sa pīṭha, bihisan ng maringal na kasuotan, at saka sambahin nang ganap sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog.

Verse 35

आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् । एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतांते मासमर्च्य च ॥ ३५ ॥

Pagkatapos, matapos isagawa ang ārati, maghandog ng isang banga (ghaṭa) na puno ng tubig kasama ang lutong pagkain. Gawin ito sa loob ng tatlong araw; at sa pagtatapos ng panata, sambahin pa (ang Panginoon) sa loob ng isang buong buwan.

Verse 36

सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मंत्रेण नारद । पंचगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ ॥ ३६ ॥

Matapos maihanda nang wasto ang kinakailangang handog, O Nārada, ialay ito ayon sa itinakdang mantra. Ang limang banal na katas ng baka (pañcagavya) ay lumitaw nang haluin ang dakilang karagatan.

Verse 37

तासां मध्ये तु या नंदा तस्यै धेन्वै नमो नमः । प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मंत्रतः ॥ ३७ ॥

Sa gitna ng mga bakang iyon, ang tinatawag na Nandā—sa bakang iyon ay mag-alay ng pagpupugay nang paulit-ulit. Pagkaraan, magsagawa ng pradakṣiṇā nang may paggalang, at sa wastong mga mantra, ipagkaloob ang baka sa isang marunong na brāhmaṇa.

Verse 38

गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥ ३८ ॥

Nawa’y ang mga baka ay nasa harap ko; nawa’y ang mga baka ay nasa likod ko. Nawa’y ang mga baka ay nasa aking magkabilang panig; nawa’y manahan ako sa gitna ng mga baka.

Verse 39

ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् । लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत् ॥ ३९ ॥

Pagkatapos, dapat parangalan nang wasto at pakainin ang mag-asawang brāhmaṇa; at matapos silang igalang nang may pagpupuri, ihandog sa kanila ang larawan o anyo ni Lakṣmī-Nārāyaṇa.

Verse 40

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत् ॥ ४० ॥

Ang kapakinabangang banal na bunga na nakukuha sa pagsasagawa ng isang libong Aśvamedha at isang daang Rājasūya—ang gayon ding bunga ay nakakamit din sa panatang Gotrirātra (vrata).

Verse 41

इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् । हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः ॥ ४१ ॥

Sa ikalabintatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Īṣa, isagawa ang tatlong-gabing panata na tinatawag na Aśoka-vrata; matapos likhain ang gintong anyo ng Aśoka (puno/anyo ng kabanalan), sambahin ito ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 42

उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः । अष्टोत्तरशतं विप्र मंत्रेणानेन सादरम् ॥ ४२ ॥

O brāhmaṇa, ang babaeng tapat sa pag-aayuno ay magsagawa araw-araw ng pradakṣiṇā—isang daan at walo—nang may paggalang, habang inuusal ang mismong mantrang ito.

Verse 43

हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना । लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय ॥ ४३ ॥

O Aśoka, ikaw ay nilikha noon ng mahabaging Hari para sa kapakinabangan ng sanlibutan; kaya maging mapagpala ka—o minamahal ni Śiva.

Verse 44

ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् । समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत् ॥ ४४ ॥

Pagkaraan, sa ikatlong araw, sambahin si Vṛṣadhvaja sa mismong punong iyon ayon sa itinakdang ritwal; matapos pakainin ang isang brāhmaṇa, magbigay rin sa kanya ng nararapat na dakṣiṇā (handog).

Verse 45

एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् । पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा ॥ ४५ ॥

Ang babaeng tumutupad ng panatang ganito ay hindi kailanman mahuhulog sa pagkabalo; taglay ang mga anak, apo, at iba pang biyaya, siya’y magiging lubhang minamahal ng kanyang asawa.

Verse 46

ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः । प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४६ ॥

Sa ikalabintatlong araw (Trayodaśī) ng madilim na kalahati ng buwan ng Ūrja (Kārttika), manatiling payapa at nakatuon, kumain lamang nang minsan; at sa dapithapon (pradoṣa), matapos sindihan ang lamparang may langis, sumamba nang buong ingat at pagsisikap.

Verse 47

गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति । एवं कृते तु विप्रेंद्र यमपीडा न जायते ॥ ४७ ॥

Maglagay ng handog sa labas ng pintuan ng bahay at sabihin, “Nawa’y malugod si Yama sa akin.” Kapag ginawa ito, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, hindi lilitaw ang pahirap ni Yama.

Verse 48

ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम । पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः ॥ ४८ ॥

O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, sa Trayodaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Ūrja, kumain lamang nang minsan; pagkatapos, sa dapithapon (pradoṣa) maligo muli, magtimpi sa pananalita at manatiling matatag ang isip sa pagninilay.

Verse 49

प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज । प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया ॥ ४९ ॥

O dalawang-beses-isinilang, sa isang libong ilawan—o kahit isang daan—dapat pagliwanagin si Śiva; o kaya’y pagliwanagin Siya sa pamamagitan ng isang kuwintas ng tatlumpu’t dalawang ilawan.

Verse 50

घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गंधाद्यैः पूजयेच्छिवम् । फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद ॥ ५० ॥

O Nārada, sindihan ang mga ilawan sa patungan gamit ang ghee, sambahin si Śiva sa pamamagitan ng mga pabango at iba pang handog; at mag-alay din ng sari-saring prutas at mga pagkaing handog (naivedya).

Verse 51

ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च । तानि नामानि कीर्त्यंते सर्वाभीष्टप्रदानि वै ॥ ५१ ॥

Pagkatapos, dapat purihin si Śiva, ang Panginoon ng mga diyos, sa pamamagitan ng sandaang pangalan; ang mga pangalang iyon ay dapat bigkasin, sapagkat tunay na nagkakaloob ng bawat ninanais na pagpapala.

Verse 52

नमो रुद्राय भीमाय नीलकंठाय वेधसे । कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः ॥ ५२ ॥

Pagpupugay kay Rudra, ang Kakila-kilabot; pagpupugay sa Nīlakaṇṭha, ang May-asul na Lalamunan; pagpupugay kay Vedhas, ang Lumikha at Tagapag-ayos. Pagpupugay sa Kapardin, ang May-buhok na nakapulupot; sa Sureśa, Panginoon ng mga diyos; sa Vyomakeśa, na ang buhok ay ang kalangitan.

Verse 53

वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः । दिगंबराय भृंगाय उमाकांताय वर्द्धिने ॥ ५३ ॥

Pagpupugay sa May-bandilang toro; pagpupugay kay Soma; pagpupugay kay Somanātha. Pagpupugay kay Digambara, ang asetikong ang langit ang kasuotan; pagpupugay kay Bhṛṅga; at pagpupugay kay Umākānta, ang laging nagpaparami at nagkakaloob ng pag-unlad.

Verse 54

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः ॥ ५४ ॥

Pagpupugay sa Kanya na binubuo ng mahigpit na pag-aayuno, na lumalaganap sa lahat, at siyang Śipiviṣṭa. Pagpupugay sa Kanya na minamahal ng mga ahas, na Siya mismo ang Dakilang Ahas, at ang Panginoon ng lahat ng ahas.

Verse 55

महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च ॥ ५५ ॥

Pagpupugay kay Mahīdhara, Tagapasan ng daigdig; pagpupugay kay Vyoma, ang malawak na kalangitan; pagpupugay kay Paśupati, Panginoon ng lahat ng nilalang. Pagpupugay sa Pumuksa sa Tripura; sa Leon; sa Tigre; at gayundin sa Toro.

Verse 56

मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः ॥ ५६ ॥

Pagpupugay at pagpapatirapa sa Kanya—na nasusukat (ngunit di masukat), Panginoon ng lahat ng sukat; ang Ganap na Siddha, ang Kataas-taasang Tagapaghari. Siya’y inaawit ng mga Veda, nakatago, at siyang pinakalihim na hiwaga ng Veda—namo sa Kanya.

Verse 57

दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः ॥ ५७ ॥

Pagpupugay sa Iyo—ang Walang Hanggan; may anyong walang hangganan at layuning di masukat; O Dakilang Isa. Pagpupugay sa saligan ng sansinukob; pagpupugay sa Kanya na ang anyo ay ang kalangitan (kalawakan).

Verse 58

कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने । गजकृत्ति धरायाथ अंधकासुरभेदिने ॥ ५८ ॥

Pagpupugay sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman)—mapalad, pinakadakila, at iginagalang ng mga banal—Siya na nagsusuot ng balat ng elepante at siyang pumutol at lumipol sa asurang Andhaka.

Verse 59

नीललोहितशुक्लाय चडमुंडप्रियाय च । भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञांतायाव्ययाय च ॥ ५९ ॥

Pagpupugay sa Banal na Diyos—na bughaw, pula, at puti; minamahal nina Caṇḍa at Muṇḍa; nalulugod sa bhakti; Siya ang Diyos; ang kaganapan ng yajña; at ang Di-nasisira magpakailanman.

Verse 60

महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमो नमः ॥ ६० ॥

Pagpupugay sa Iyo, Mahesha; pagpupugay din kay Mahādeva, Hara. Pagyukod nang paulit-ulit sa Tatlong-Mata; sa Kanya na anyo ng tatlong Veda; at sa Kanya na nagtataglay ng mga Vedāṅga—namo, namo.

Verse 61

अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः । विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः ॥ ६१ ॥

Pagpupugay at pagyukod sa Kanya na siyang kahulugan at layon, na ang Kanyang likas ay mismong kahulugan, at siyang Kataas-taasang Kahulugan. Pagpupugay sa Kanya na ang anyo ay ang sansinukob, na Siya ang sansinukob, at Siya ang Panginoon ng sansinukob.

Verse 62

शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे । अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः ॥ ६२ ॥

Pagpupugay kay Śaṅkara, na Siya rin ang Panahon, na ang Kanyang anyo ay binubuo ng mga sangkap ng Panahon. Pagpupugay sa Kanya: walang anyo ngunit lampas sa lahat ng anyo, at higit na masinop kaysa sa pinakamasinop.

Verse 63

श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे । शशांकशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च ॥ ६३ ॥

Pagpupugay sa Iyo na nananahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay; pagpupugay sa Iyo na nababalutan ng balat. Pagpupugay din sa May-tuktok na Buwan, at sa Kanya na nananahan sa banal na lupain ni Rudra.

Verse 64

दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे । लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानपतये नमः ॥ ६४ ॥

Pagpupugay sa Kanya na Kapangyarihang Tagapangalaga (Durgā), na naglilipat sa mga nilalang lampas sa lahat ng kahirapan, na Saksi sa bawat sangkap at kakayahan. Pagpupugay sa Kanya na ang anyo ay ang Liṅga, na Siya ang Liṅga mismo, ang Panginoon ng lahat ng liṅga.

Verse 65

नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः ॥ ६५ ॥

Pagpupugay sa Kanya na ang mismong anyo ay banal na karilagan; pagpupugay sa Kanya na ang layon ay ipagkaloob at ipamalas ang karilagang iyon.

Verse 66

नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकाय शितिकंठभार्गिणे गौरीयुजे मंगलहेतवे नमः ॥ ६६ ॥

Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo—ang sanhi sa likod ng lahat ng sanhi; ang Manlulupig sa Kamatayan; ang may likas na Sarili (Ātman) at pinagmumulan ng lahat ng pag-iral; ang Panginoong may Tatlong Mata, bughaw ang lalamunan, tagapagdala ng palakol na Bhārgī; ang Kabiyak ni Gaurī; ang bukal ng lahat ng pagpapala—pagpupugay sa Iyo.

Verse 67

नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् । पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम् ॥ ६७ ॥

O brāhmaṇa, matapos bigkasin ang kalipunang ito ng sandaang pangalan—ang himnong naglalarawan ng mga katangian ni Pinākin (Śiva)—at matapos maghandog ng dakṣiṇā ayon sa kaugalian, siya ay umalis patungo sa sarili niyang tahanan.

Verse 68

एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः । भुक्त्वेह भोगानखिलानंते शिवपदं लभेत् ॥ ६८ ॥

O brāhmaṇa, sa pagsasagawa ng panatang ito sa ganitong paraan, sa biyaya ni Mahādeva ay matatamasa niya ang lahat ng kaligayahan sa mundong ito, at sa wakas ay makakamit ang kalagayan (tahanan) ni Śiva.

Verse 69

मार्गशुक्लत्रयोदश्यां योऽनंगं विधिना यजेत् । त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम् ॥ ६९ ॥

Sinumang sa Trayodaśī (ika‑13) ng maliwanag na kalahati ng Mārgaśīrṣa, sumamba kay Anaṅga (Kāma) ayon sa wastong ritwal—tatlong ulit sa isang araw o kahit minsan—ay sumasamba sa isinilang mula sa pagsasanib ni Śiva (at Śakti).

Verse 70

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः । घटे मंगलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती ॥ ७० ॥

Pagkatapos silang sambahin nang ayon sa tuntunin sa pamamagitan ng mga handog gaya ng pabango at iba pang magalang na paglilingkod, dapat pakainin ang mag-asawang brāhmaṇa—sa harap ng banal na banga (ghaṭa) o sa harap ng telang pangseremonyang mapalad (maṅgala-paṭṭa).

Verse 71

ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् । एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः ॥ ७१ ॥

Pagkaraan, matapos ibigay ang dakṣiṇā ayon sa itinakdang paraan, dapat niyang tuparin mismo ang disiplina ng pagkain nang minsan lamang. Kapag naisagawa ito nang wasto ayon sa ritwal, ang tumutupad ng panata ay nagiging tagatanggap ng mabuting kapalaran.

Verse 72

जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः ॥ ७१ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito’y lumilitaw sa daigdig sa pamamagitan ng biyaya ni Mahādeva (Śiva).

Verse 73

पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् । घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये ॥ ७२ ॥

Sa Trayodaśī (ika-13 araw) ng maliwanag na kalahati ng Pauṣa, matapos sambahin nang wasto si Acyuta Hari, dapat maghandog ng sisidlang may ghee sa isang marangal na brāhmaṇa, upang makamit ang lahat ng siddhi.

Verse 74

माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् । माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम् ॥ ७३ ॥

O brāhmaṇa, simula sa Trayodaśī ng maliwanag na kalahati ng Māgha at ipagpatuloy sa loob ng tatlong araw, isinasagawa ang panatang paliligo sa Māgha (māgha-snāna-vrata); ito’y nagkakaloob ng bunga ng sari-saring ninanais.

Verse 75

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् । नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि ॥ ७४ ॥

Ang kabanalang nakukuha sa pagligo nang tatlong araw sa Prayāga sa buwan ng Māgha ay hindi matatamo sa daigdig kahit sa pagsasagawa ng isang libong Aśvamedha na paghahandog.

Verse 76

तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानंत्यमश्नुते । फाल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः ॥ ७५ ॥

Doon, ang banal na pagligo, pagbigkas ng mantra (japa), handog sa apoy (homa), at pagbibigay-dāna ay nagbubunga ng di-nasisirang kabutihan. Sa buwang Phālguna, sa maliwanag na kalahati, ang nag-aayuno sa ikalabintatlong araw (Trayodaśī) ay nakakamit ang di-nagkukulang na bunga.

Verse 77

नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् । महाराजं यक्षपतिं गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ ७६ ॥

Sa pasimula, matapos magpatirapa kay Jagannātha, ang Panginoon ng sanlibutan, sambahin ang dakilang hari na si Dhanada (Kubera), panginoon ng mga Yakṣa, sa pamamagitan ng pabango, unguwento, at iba pang paglilingkod na pang-ritwal.

Verse 78

लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः । एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम ॥ ७७ ॥

Ipaguhit ito sa mga kulay sa isang telang panel, at sambahin nang may pusong bhakti. Ganyan, sa bawat Trayodaśī ng maliwanag na kalahati, buwan-buwan, O pinakamainam sa mga dwija.

Verse 79

संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः । ततो व्रतांते तु पुनः सौवर्णं धननायकम् ॥ ७८ ॥

Sambahin ng tao nang lubos na paggalang, na may pag-aayuno at iisang kain lamang. Pagkatapos, sa pagtatapos ng panata, muli niyang ihandog ang isang gintong anyo ni Kubera, ang panginoon ng kayamanan.

Verse 80

विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम । उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः ॥ ७९ ॥

O pinakamainam sa mga Brahmin, matapos ayusin nang wasto kasama ang mga kayamanan at mga handog na ginto, parangalan siya sa labing-anim na paraan ng paglilingkod, at isagawa ang banal na pagpapaligo gamit ang pañcāmṛta at iba pang sagradong sangkap.

Verse 81

नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः । ततो धेनुमलंकृत्य वस्त्रस्रग्गंधभूषणैः ॥ ८० ॥

Sa isip na nakatuon, dapat sambahin ang Diyos nang may bhakti sa pag-aalay ng iba’t ibang naivedya (pagkaing handog). Pagkaraan, bihisan at palamutian ang baka ng kasuotan, kuwintas na bulaklak, pabango, at mga alahas, at ipagpatuloy ang itinakdang ritwal ng pag-aalay.

Verse 82

सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् । संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश ॥ ८१ ॥

O brāhmaṇa, dapat na maayos na ihandog ang isang mabuting baka na may kasamang guya sa isang karapat-dapat na nakaaalam ng Veda. At matapos pakainin ang mga brāhmaṇa ng matatamis na pagkain, ipagpatuloy ang ikalabindalawa at ikalabintatlong ritwal/pananata ayon sa itinakda.

Verse 83

गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् । द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च ॥ ८२ ॥

Pagkatapos sambahin nang nararapat ang Guru sa pamamagitan ng kasuotan at iba pang handog, ialay ang pratimā na iyon. At matapos magbigay ng dakṣiṇā sa mga dvija ayon sa kakayahan, yumukod, magbigay-galang, at magwakas ng ritwal sa pagpaalam nang may paggalang.

Verse 84

स्वयं भुंजीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः । एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम् ॥ ८३ ॥

Ang taong marunong, na may payapang isip, ay kumain sa sariling kamay kasama ang mga minamahal. Kapag ang panatang ito (vrata) ay naisagawa nang ganito, kahit ang dukhang brāhmaṇa ay nagkakamit ng kasaganaan at yaman.

Verse 85

मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः ॥ ८४ ॥

Kilala sa buong daigdig, siya’y nagagalak sa lupa na wari’y isa pang emperador sa gitna ng mga hari.

Verse 86

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२२ ॥

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa—sa Pūrva-bhāga at sa Bṛhad-upākhyāna—ang ika-122 kabanata, na pinamagatang “Ang pagsasalaysay ng panatang Trayodaśī na isinasagawa sa loob ng labindalawang buwan.”