Adhyaya 121
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 121118 Verses

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months (Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas)

Itinuro ni Sanātana kay Nārada ang mga vrata-kalpa na nakasentro sa Dvādaśī, simula sa Madana-vrata sa Śukla Dvādaśī ng buwan ng Caitra: pag-aayos ng nilinis na ghaṭa (bigas, prutas, tubo, puting tela, paste ng sandal), pagsamba kay Acyuta, pag-aayuno, at kinabukasan ay pagpapakain sa mga brāhmaṇa na may dakṣiṇā, na nagtatapos sa taunang handog (higaan, baka, ginto, larawan ni Kāmadeva). Idinagdag ang Bhartṛ-dvādaśikā para sa katatagan ng pagsasama: pagsamba kay Hari kasama si Śrī sa higaan, pagpupuyat na may awit at sayaw, at pag-aalay ng gintong larawan ni Hari at higaan. Sunod-sunod na inilalarawan buwan-buwan ang mga anyo ni Viṣṇu (Mādhava, Trivikrama, Śrīdhara, Vāmana, Padmanābha, Dāmodara) kasama ang itinakdang pagkain, bilang ng brāhmaṇa (madalas labindalawa), mga sisidlan, kasuotan, at dakṣiṇā na ginto/pilak. Sa Govatsa-Dvādaśī ng Kārttika, lumilitaw ang sagisag ng baka at guya, ang Surabhī arghya-mantra, at pag-iwas sa mga produktong gatas. Pinalawak ang Nīrājana-vrata bilang pang-royal at pampublikong Mahāśānti: ārati ng ilawan para kay Hari at paggalang sa kosmikong hanay (Araw, Śiva, mga Ina, Pitṛ, Nāga), kasama ang mga alagang hayop at sagisag ng kaharian. Ang Sādhya-vrata at panatang Labindalawang Āditya ay nagsasaayos ng labindalawang banal na pangalan/anyo, tinatapos taun-taon sa gintong mga larawan at pagpapakain sa brāhmaṇa, mula sa ligaya sa Sūrya-loka tungo sa pagkakabatid sa Brahman. Inilalahad din ang Akhaṇḍa-vrata (gintong larawan ni Janārdana; pagkain sa gabi sa loob ng labindalawang buwan) at Rūpa-vrata (108 bilog na dumi ng baka, homa gamit ang dvādaśākṣarī mantra, pag-aalay ng larawan sa guru). Ang Sujanma-Dvādaśī ay nagtatakda ng buwanang kawanggawa (ghee, butil, linga, ginto/pilak, tela, sandalwood) at nagwawakas sa gintong larawan ng Araw. Sa dulo, tinugon ni Sanātana ang tanong ni Nārada sa mga kahulugang teknikal at bunga ng Mahā-dvādaśī (Trispṛśā, Unmīlinī, Vaṃjulī, Pakṣavardhinī, Jayā, Vijayā, Jayantī, Aparājitā), kabilang ang paglipat ng ayuno mula Ekādaśī patungong Dvādaśī kapag nagsasapawan ang tithi, at ang Ekādaśī–Dvādaśī bilang panghabambuhay na disiplina na walang hiwalay na udyāpana.

Shlokas

Verse 1

सनातन उवाच । अथ व्रतानि द्वादश्याः कथयामि तवानघ । यानि कृत्वा नरो लोके विष्णोः प्रियतरो भवेत् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanātana: Ngayon ay isasalaysay ko sa iyo, O walang kasalanan, ang mga panatang isinasagawa sa Dvādaśī (ika-12 araw); sa paggawa nito, ang tao sa mundong ito ay nagiging higit na minamahal ni Viṣṇu.

Verse 2

चैत्रस्य शुक्लद्वादश्यां मदनव्रतमाचरेत् । स्थापयेदव्रणं कुंभं सिततंदुलपूरितम् ॥ २ ॥

Sa maliwanag na Dvādaśī (Śukla Dvādaśī) ng buwan ng Caitra, isagawa ang Madana-vrata. Maglagay ng isang walang-dungis na banga (kumbha) na punô ng puting bigas.

Verse 3

नानाफलयुतं तद्वदिक्षुदंडसमन्वितम् । सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितचंदनचर्च्चितम् ॥ ३ ॥

Gayundin, lagyan ito ng sari-saring prutas at samahan ng mga tangkay ng tubo; takpan ng dalawang puting tela at pahiran ng puting paste ng sandalwood.

Verse 4

नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं स्वशक्तितः । ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत् ॥ ४ ॥

Ayon sa sariling kakayahan, maghanda ng handog na may iba’t ibang pagkain at may kasamang ginto; at sa ibabaw nito ay ilagay ang sisidlang tanso na may jaggery (asukal na pula).

Verse 5

तत्र संपूजयेद्देवं कामरूपिणमच्युतम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु सोपवासो परेऽहनि ॥ ५ ॥

Doon ay sambahin ang Panginoong Acyuta, na nag-aanyong ayon sa ninanais, sa pamamagitan ng mga handog at paglilingkod na nagsisimula sa mababangong sangkap; at sa sumunod na araw ay magsagawa ng pag-aayuno (upavāsa).

Verse 6

पुनः प्रातः समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् । ब्रह्मणान्भोजयेच्चैव तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ६ ॥

Muli sa umaga, matapos sambahin nang wasto, ialay ang pagkaing pinabanal (prasāda) sa isang Brāhmaṇa; pakainin din ang mga Brāhmaṇa, at pagkatapos ay ibigay ang dakṣiṇā ayon sa kaugalian.

Verse 7

वर्षमेवं व्रतं कृत्वा घृतधेनुसमन्विताम् । शय्यां तु दद्याद्गुरवे सर्वोपस्करसंयुताम् ॥ ७ ॥

Matapos tuparin ang panatang ito (vrata) sa loob ng isang buong taon, ihandog sa guru ang isang higaan na may lahat ng kasangkapan, kasama ang isang bakang nagbibigay ng ghee.

Verse 8

कांचनं कामदेवं च शुक्तां गां च पयस्विनीम् । वासोभिर्द्विजदांपत्यं पूजयित्वा समर्पयेत् ॥ ८ ॥

Ihandog ang ginto, larawan ni Kāmadeva, ang śukti (kabibe ng perlas), at isang bakang nagpapagatas; at matapos parangalan ang mag-asawang Brāhmaṇa sa pamamagitan ng mga kasuotan, ibigay sa kanila ang mga kaloob na ito.

Verse 9

प्रीयतां कामरूपी मे हरिरित्येवमुच्चरन् । यः कुर्याद्विधिनाऽनेन मदनद्वादशीव्रतम् ॥ ९ ॥

Sa pagbigkas, “Nawa’y malugod sa akin si Hari (Viṣṇu) na nag-aanyong Kāma,” ang sinumang magsagawa ng panatang Madana-Dvādaśī ayon sa itinakdang vidhi ay tatamo ang nilalayong banal na bunga.

Verse 10

स सर्वपापनिर्भुक्तः प्राप्नोति हरिसाम्यताम् । अस्यामेव समुद्दिष्टं भर्तृद्वादशिकाव्रतम् ॥ १० ॥

Siya’y napapawi sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang pagkakatulad kay Hari (Viṣṇu). Sa bahaging ito rin itinakda ang panatang tinatawag na Bhartṛ-dvādaśikā-vrata.

Verse 11

स्वास्तृतां तत्र शय्यां तु कृत्वात्र श्रीयुतं हरिम् । संस्थाप्य मंडपं पुष्पैस्तदुपर्प्युपकल्पयेत् ॥ ११ ॥

Doon ay maghanda ng isang higaan na maayos ang pagkakalatag; at iluklok doon si Hari na kasama si Śrī (Lakṣmī). Pagkaraan, magtayo ng isang mandapa at mag-ayos ng mga bulaklak sa itaas bilang handog.

Verse 12

ततः संपूज्य गंधाद्यैर्व्रती जागरणं निशि । नृत्यवादित्रगीताद्यैस्ततः प्रातः परेऽहनि ॥ १२ ॥

Pagkaraan, matapos sambahin nang wasto sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog, ang nanata ay magpuyat sa buong gabi; na may kasamang sayaw, tugtugin ng mga instrumento, pag-awit, at iba pa. Pagdating ng bukang-liwayway kinabukasan, ipagpapatuloy/ganapin ang ritwal.

Verse 13

सशय्यं श्रीहरिं हैमं द्विजग्र्याय निवेदयेत् । द्विजान्संभोज्य विसृजद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान् ॥ १३ ॥

Dapat niyang ihandog sa pinakadakilang brāhmaṇa ang isang gintong anyo ni Śrī Hari na may kasamang higaan. Pagkaraan, pakainin ang mga brāhmaṇa at pauwiin silang lubos na nasiyahan, na may dakṣiṇā (kaloob na parangal).

Verse 14

एवं कृतव्रतस्यापि दांपत्यं जायते स्थिरम् । सप्तजन्मसु भुंक्ते च भोगान् लोकद्वयेप्सितान् ॥ १४ ॥

Kaya nga, kahit ang taong tumupad nang wasto sa panata, ang buhay-mag-asawa ay nagiging matatag; at sa pitong kapanganakan, tinatamasa niya ang ninanais na ligaya sa dalawang daigdig (dito at sa kabilang-buhay).

Verse 15

वैशाखशुक्लद्वादश्यां सोपवासो जितेंद्रियः । संपूज्य माधवं भक्त्या गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ १५ ॥

Sa maliwanag na Dvādaśī (ika-12 araw) ng buwang Vaiśākha, mag-ayuno ang tao, na napagtagumpayan ang mga pandama; at sa debosyon, sambahin nang ganap si Mādhava sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog at paglilingkod.

Verse 16

पक्कान्नं तृप्तिजनकं मधुरं सोदकुंभकम् । विप्राय दद्याद्विधिवन्माधवः प्रीयतामिति ॥ १६ ॥

Ayon sa wastong ritwal, magbigay sa isang brāhmaṇa ng lutong pagkain na matamis at nakabubusog, kasama ang isang banga ng tubig, habang nananalangin: “Nawa’y malugod si Mādhava.”

Verse 17

द्वादश्यां ज्येष्ठशुक्लायां पूजयित्वा त्रिविक्रमम् । गंधाद्यैर्मधुरान्नाढ्यं करक विनिवेदयेत् ॥ १७ ॥

Sa Dvādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwang Jyeṣṭha, matapos sambahin si Trivikrama (Viṣṇu) sa pamamagitan ng pabango at iba pang handog, mag-alay ng sisidlang karaka na punô ng matatamis na pagkain.

Verse 18

व्रती द्विजाय तत्पश्चादेकभक्तं समाचरेत् । व्रतेनानेन संतुष्टो देवदेवस्त्रिविक्रमः ॥ १८ ॥

Pagkaraan nito, ang tumutupad ng panata ay magsagawa ng ekabhakta—kumain lamang nang minsan sa isang araw—at maghandog ng nararapat sa dvija (brāhmaṇa). Sa panatang ito, nalulugod si Trivikrama, ang Diyos ng mga diyos.

Verse 19

ददाति विपुलान्भोगानंते मोक्षं च नारद । आषाढशुक्लद्वादश्यां द्विजान्द्वादश भोजयेत् ॥ १९ ॥

O Nārada, ito’y nagkakaloob ng saganang kaluguran at sa huli’y ng moksha rin. Sa maliwanag na Dvādaśī ng buwang Āṣāḍha, dapat pakainin ang labindalawang dwija (mga Brahmana).

Verse 20

मधुरान्नेन तान्पूज्य पृथग्गंधादिकैः क्रमात् । तेभ्यो वासांसि दंडांश्च ब्रह्मसूत्राणि मुद्रिकाः ॥ २० ॥

Pagkatapos parangalan sila ng matatamis na pagkain, dapat namang ihandog nang sunod-sunod at hiwa-hiwalay ang pabango at iba pang katulad. Ibigay rin sa kanila ang mga kasuotan, mga tungkod, sagradong sinulid (brahma-sūtra), at mga singsing.

Verse 21

पात्राणि च ददेद्भक्त्या विष्णुर्मे प्रीयतामिति । द्वादश्यां तु नभःशुक्ले श्रीधरं पूजयेद्व्रती ॥ २१ ॥

Sa debosyon, magbigay ng mga sisidlan bilang handog, na nananalangin: “Nawa’y malugod sa akin si Viṣṇu.” At sa maliwanag na Dvādaśī ng buwang Nabhas (Śrāvaṇa), ang tumutupad ng panata ay dapat sumamba kay Śrīdhara (Viṣṇu).

Verse 22

गंधाद्यैस्तत्परो भक्त्या दधिभक्तैर्द्विजोत्तमान् । संभोज्य दक्षिणा रौप्यां दत्वा नत्वा विसर्ज्जयेत् ॥ २२ ॥

Na nakatuon ang puso sa Kanya at may bhakti, parangalan ang pinakamahuhusay na dwija sa pamamagitan ng pabango at iba pa; saka sila pakainin ng kanin na may yogurt (dadhi). Pagkaraan, magbigay ng dakṣiṇā na pilak, yumukod, at magpaalam nang may paggalang.

Verse 23

व्रतेनानेन देवेशः श्रीधरः प्रीयतामिति । द्वादश्यां नभस्यशुक्ले व्रती संपूज्य वामनम् ॥ २३ ॥

“Nawa’y malugod si Śrīdhara, Panginoon ng mga deva, sa panatang ito.” Kaya sa maliwanag na Dvādaśī ng buwang Nabhas, ang tumutupad ng panata ay dapat magsagawa ng wastong pagsamba kay Vāmana.

Verse 24

तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पायसैर्द्वादशैव च । सौवर्णी दक्षिणां दत्वा विष्णुप्रीतिकरो भवेत् ॥ २४ ॥

Pagkaraan nito, dapat pakainin ang mga brāhmaṇa ng matamis na kaning-gatas (pāyasa), labindalawang bahagi; at sa pag-aalay ng dakṣiṇā na ginto, nagiging sanhi siya ng kagalakan ni Panginoong Viṣṇu.

Verse 25

द्वादश्यामिषशुक्लायां पद्मनाभं समर्चयेत् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु तदग्रे भोजयेद्द्विजान् ॥ २५ ॥

Sa araw ng Dvādaśī, sa maliwanag na kalahati ng buwan (Śukla-pakṣa), sambahin si Padmanābha (Viṣṇu) nang buong paggalang; at sa pamamagitan ng mga handog gaya ng mababangong sangkap at iba pang paglilingkod-ritwal, pakainin ang mga dalawang-ulit-na-isinilang (brāhmaṇa) sa Kanyang harapan.

Verse 26

मधुरान्नेन वस्त्राढ्यां सौवर्णीं दक्षिणां ददेत् । व्रतेनैतेन संतुष्टः पद्मनाभो द्विजोत्तम ॥ २६ ॥

Dapat siyang magbigay ng dakṣiṇā na ginto, kalakip ang matatamis na pagkain at mararangyang kasuotan. Sa panatang ito, nalulugod si Padmanābha (Viṣṇu), O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang.

Verse 27

श्वेतद्वीपगतिं दद्याद्देहभोगांश्च वांछितान् । कार्तिके कृष्णपक्षे तु गोवत्सद्वादशीव्रतम् ॥ २७ ॥

Ang panatang Govatsa-Dvādaśī, na isinasagawa sa madilim na kalahati (Kṛṣṇa-pakṣa) ng Kārttika, ay nagkakaloob ng paglalakbay tungo sa Śvetadvīpa at nagbibigay ng ninanais na ligaya at ginhawa sa buhay na may katawan.

Verse 28

तत्र वत्सयुतां गां तु समालिख्य सुगंधिभिः । चंदनाद्यैस्तथा पुष्पमालाभिः प्रार्च्य ताम्रके ॥ २८ ॥

Doon, iguhit ang isang baka na kasama ang guya, at saka siya sambahin sa isang sisidlang tanso, gamit ang mababangong sangkap gaya ng sandalwood at mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 29

पात्रे पुष्पाक्षततिलैरर्घ्यं कृत्वा विधानतः । प्रदद्यात्पादमूलेऽस्या मन्त्रेणानेन नारद ॥ २९ ॥

Matapos ihanda nang wasto ayon sa itinakdang tuntunin ang arghya sa isang sisidlan na may mga bulaklak, akṣata (buong bigas), at linga, ialay ito sa paanan niya habang binibigkas ang mantrang ito, O Nārada.

Verse 30

क्षीरोदार्णवसंभूते सुरासुरनमस्कृते । सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलंकृते ॥ ३० ॥

O Diyosa na isinilang mula sa Karagatang Gatas, na iginagalang ng mga deva at asura; O Devi na kinaroroonan ng lahat ng mga diyos, na pinararangalan at pinalalamutian ng lahat ng mga deva.

Verse 31

मातर्मातर्गवां मातर्गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते । ततो माषादिसंसिद्धान्वटकांश्च निवेदयेत् ॥ ३१ ॥

“O Ina—Ina ng mga baka—O Ina, tanggapin nawa ang arghya na ito; pagpupugay sa Iyo.” Pagkaraan nito, ialay ang mga vada na inihanda mula sa itim na munggo (māṣa) at iba pang sangkap.

Verse 32

एवं पञ्च दशैकं वा यथाविभवमात्मनः । सुरभि त्वं जगन्माता नित्यं विष्णुपदे स्थिता ॥ ३२ ॥

Kaya nito, maghandog ng lima, o sampu, o kahit isa—ayon sa sariling kakayahan. O Surabhi, ikaw ang Ina ng sanlibutan, na laging nananahan sa Viṣṇu-pada, ang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 33

सर्वदेवमये ग्रासं मया दत्तमिमं ग्रस । सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलंकृते ॥ ३३ ॥

O Devi na kinaroroonan ng lahat ng mga diyos, na pinararangalan ng lahat ng mga deva—kainin nawa ang subong ito na aking inialay; sapagkat ang subong ito man ay puspos ng presensya ng lahat ng mga diyos.

Verse 34

मातर्ममाभिलषितं सफलं कुरु नंदिनी । तद्दिने तैलपक्वं च स्थालीपक्वं द्विजोत्तम ॥ ३४ ॥

O Inang Nandinī, gawin mong magbunga ang aking minimithing hangarin. At sa araw ding iyon, O pinakadakilang brāhmaṇa, ihanda at ihandog ang mga pagkaing niluto sa langis at ang mga pagkaing niluto sa palayok.

Verse 35

गोक्षीरं गोघृतं चैव दधि तक्रं च वर्जयेत् । द्वादश्यामूर्जशुक्लायां देवं दामोदरं द्विज ॥ ३५ ॥

Dapat iwasan ang gatas ng baka, ghee ng baka, yogurt (dadhi), at buttermilk (takra). Sa maliwanag na (Śukla) Dvādaśī ng buwan ng Ūrja, O brāhmaṇa, sambahin ang Panginoong Dāmodara.

Verse 36

समभ्यर्च्योपचारैस्तु गंधाद्यैः सुसमाहितः । तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पक्वान्नेनार्कसंख्यकान् ॥ ३६ ॥

Matapos sambahin nang wasto sa mga handog—gaya ng pabango at iba pa—na may payapang pag-iisip, saka sa harap Niya ay pakainin ang mga brāhmaṇa ng lutong pagkain, na kasingdami ng araw, ibig sabihin ay labindalawa.

Verse 37

ततः कुंभानपांपूर्णान्वस्त्राच्छन्नान्समर्चितान् । सपूगमोदकस्वर्णांस्तेभ्यः प्रीत्या समर्पयेत् ॥ ३७ ॥

Pagkaraan, nang may taos na kagalakan, ihandog sa kanila ang mga banga na puno ng tubig—natatakpan ng tela at pinararangalan nang wasto—kasama ang bunga ng betel (pūga), mga matamis na modaka, at ginto.

Verse 38

एवं कृते प्रियो विष्णोर्जायतेऽखिलभोगभुक् । देहांते विष्णुसायुज्यं लभते नात्र संशयः ॥ ३८ ॥

Kapag ginawa ito sa ganitong paraan, ang tao ay nagiging minamahal ni Viṣṇu at tinatamasa ang lahat ng nararapat na kasaganaan. Sa wakas ng katawan, matatamo niya ang pakikiisa kay Viṣṇu (viṣṇu-sāyujya); walang pag-aalinlangan dito.

Verse 39

नीराजनव्रतं चात्र गदितं तन्निबोध मे । सुप्तोत्थितं जगन्नाथमलंकृत्य निशागमे ॥ ३९ ॥

Dito rin itinuturo ang Nīrājana-vrata—unawain mo mula sa akin. Pagdating ng gabi, matapos bihisan si Jagannātha na wari’y kagigising mula sa pagkakatulog, isagawa ang ritwal na iyon.

Verse 40

अलंकृतो नवं वह्निमुत्पाद्याभ्यर्च्य मन्त्रतः । हुत्वा तत्र समुद्दीप्ते रौप्य दीपिकया मुने ॥ ४० ॥

Matapos maging marangal ang anyo at malinis, magsindi siya ng bagong sagradong apoy, sambahin ito sa pamamagitan ng mga mantra, at maghandog ng mga alay sa apoy; at kapag naglalagablab na ito, O pantas, isagawa ang ritwal gamit ang lamparang pilak.

Verse 41

गंधपुष्पाद्यर्चितया जनैर्नीराजयेद्धरिम् । तत्रैवानुगतां लक्ष्मीं ब्रह्माणीं चंडिकां तथा ॥ ४१ ॥

Pagkatapos sambahin si Hari sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at iba pa, dapat isagawa ng mga tao ang nīrājana (pagwawagayway ng ilaw) para kay Hari; at doon din ay parangalan si Lakṣmī na kasama Niya, gayundin si Brahmāṇī at Caṇḍikā.

Verse 42

आदित्यं शंकरं गौरीं यक्षं गणपतिं ग्रहान् । मातॄः पितॄन्नगान्नागान्सर्वान्नीराजयेत्क्रमात् ॥ ४२ ॥

Sa wastong pagkakasunod, dapat isagawa ang ārati (pagwawagayway ng ilaw) para sa Araw, kay Śaṅkara, kay Gaurī, sa mga Yakṣa, kay Gaṇapati, sa mga diyos ng mga planeta, sa mga Ina (Mātṛ), sa mga Pitṛ (mga ninuno), sa mga bundok, at sa mga Nāga—sa lahat, sunod-sunod.

Verse 43

गवां नीराजनं कुर्यान्महिष्यादेश्च मंडलम् । नमो जयेति शब्दैश्च घंटाशंखा दिनिःस्वनैः ॥ ४३ ॥

Dapat isagawa ang nīrājana para sa mga baka; at gayundin, gumawa ng bilog na panangga para sa mga kalabaw at iba pang alagang hayop, habang sumisigaw ng “Namo!” at “Jaya!”, kasabay ng umuugong na tunog ng kampana at kabibe.

Verse 44

सिंदूरालिप्तश्रृङ्गाणां चित्राङ्गाणां च वर्णकैः । गवां कोलाहले वृत्ते नीराजनमहोत्सवे ॥ ४४ ॥

Sa dakilang pagdiriwang ng nīrājana (pagwawagayway ng ilaw), nang ang mga baka’y nag-ingay sa tuwa—ang ilan ay may sungay na pinahiran ng pulang sindūra at ang iba’y may katawang pinintahan ng sari-saring kulay—umalingawngaw ang masayang kaguluhan sa paligid.

Verse 45

तुरगांल्लक्षणोपेताम् गजांश्च मदविप्लुतान् । राजचिह्नानि सर्वाणि च्छत्रादीनि च नारद ॥ ४५ ॥

Ang mga kabayong may ganap na mapalad na palatandaan, at ang mga elepanteng umaapaw sa musth; gayundin ang lahat ng sagisag ng pagkahari—gaya ng payong na maharlika at iba pa—o Nārada.

Verse 46

राजा पुरोधसा सार्धं मंत्रिभृत्यपरः सरः । पूजयित्वा यथान्यायं नीरज्य स्वयमादरात् ॥ ४६ ॥

Pagkaraan, ang hari—kasama ang kanyang purohita at napalilibutan ng mga ministro at mga lingkod—ay nagsagawa ng pagsamba ayon sa wastong tuntunin, at sa sariling taimtim na paggalang ay isinagawa ang nīrājana (āratī) mismo.

Verse 47

शंखतूर्यादिघोषैश्च नानारत्नविनिर्मिते । सिंहासने नवे क्लृप्ते तिष्ठेत्सम्यगलंकृतः ॥ ४७ ॥

Sa gitna ng umuugong na tunog ng conch at mga trumpeta at iba pa, siya’y dapat tumindig—na ganap ang ayos—sa bagong inihandang trono na yari sa sari-saring hiyas.

Verse 48

ततः सुलक्षणैर्युक्ता वेश्या वाथ कुलांगना । शीर्षोपरि नरेंद्रस्य तया नीराजयेच्छनैः ॥ ४८ ॥

Pagkatapos, ang isang veshya o isang marangal na babae na may mapalad na palatandaan ay marahang magsagawa ng ārati (nīrājana) sa ibabaw ng ulo ng hari.

Verse 49

एवमेषा महासांतिः कर्तव्या प्रतिवत्सरम् । राज्ञा वित्तवतान्येन वर्षमारोग्यमिच्छता ॥ ४९ ॥

Kaya, ang dakilang ritwal ng pagpapayapa (Mahāśānti) na ito ay dapat isagawa taun-taon ng isang hari—o sinumang mayaman—na nagnanais ng isang taon ng kalusugan at kalayaan mula sa sakit.

Verse 50

येषां राष्ट्रे पुरे ग्रामे क्रियते शांतिरुत्तमा । नीराजनाभिधा विप्र तद्रोगा यांति संक्षयम् ॥ ५० ॥

O Brahmin, sa anumang kaharian, lungsod, o nayon kung saan isinasagawa ang pinakamataas na ritwal ng pagpapayapa na tinatawag na Nīrājana, ang mga sakit na nagpapahirap sa lugar na iyon ay napupuksa.

Verse 51

द्वादश्यां मार्गशुक्लायां साध्यव्रतमनुत्तमम् । मनोभवस्तथा प्राणो नरो यातश्च वीर्यवान् ॥ ५१ ॥

Sa maliwanag na ikalabindalawang araw (Dvādaśī) ng Mārgaśīrṣa, ang walang kapantay na paggunita na kilala bilang Sādhya-vrata ay dapat isagawa. (Sa pamamagitan nito) sina Manobhava, Prāṇa, Nara, at ang makapangyarihang Yāta ay napalulugod.

Verse 52

चितिर्हयो नृपश्चैव हंसो नारायणस्तथा । विभुश्चापि प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः ॥ ५२ ॥

Citi, Haya, Nṛpa, Haṁsa, Nārāyaṇa, Vibhu, Prabhu, at Sādhya—ang labindalawang ito (mga banal na pangalan) ay ipinapahayag nang ganito.

Verse 53

पूजयेद्गंधपुष्पाद्यैरेतांस्तंदुलकल्पितान् । ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य द्वादशात्र सुदक्षिणाः ॥ ५३ ॥

Dapat sambahin ang mga pigurang ito na hinubog mula sa bigas, gamit ang mga pabango, bulaklak, at katulad nito. Pagkatapos, matapos pakainin ang mga pinakamahusay sa mga ipinanganak nang dalawang beses (mga brāhmaṇa), dapat magbigay ng labindalawang mapagbigay na regalo (dakṣiṇās) dito.

Verse 54

दत्वा तेभ्यस्तु विसृजेत्प्रीयान्नारयणस्त्विति । एतस्यामेव विदितं द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ ५४ ॥

Pagkatapos maihandog sa kanila ang itinakdang alay, marapat silang pauwiin nang may paggalang, na nagsasabi: “Nawa’y malugod si Nārāyaṇa.” Sa bahaging ito rin itinuturo ang tinatawag na “labindalawang Āditya.”

Verse 55

व्रतं तत्रार्चयेद्धीमानादित्यान्द्वादशापि च । धातामित्रोऽर्यमा पूषा शक्रोंऽशो वरुणो भगः ॥ ५५ ॥

Doon, ang marunong na nagsasagawa ng panata ay dapat tuparin ang vrata nang wasto at sambahin din ang labindalawang Āditya—Dhātā, Mitra, Aryamā, Pūṣā, Śakra, Aṁśa, Varuṇa, at Bhaga.

Verse 56

त्वष्टा विवस्वान्सविता विष्णुर्द्वादश ईरिताः । प्रतिमासं तु शुक्लायां द्वादश्यामर्च्य यत्नतः ॥ ५६ ॥

Sa gayon, ipinahayag ang labindalawang anyo (buwan-buwan)—kabilang sina Tvaṣṭā, Vivasvān, Savitā, at Viṣṇu. Bawat buwan, sa Dvādaśī ng maliwanag na kalahati (Śukla Dvādaśī), dapat silang sambahin nang masikap.

Verse 57

वर्षं नयेद्व्रतांते तु प्रतिमा द्वादशापि च । हैमीः संपूज्य विधिना भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥ ५७ ॥

Dapat niyang ipagpatuloy ang panata sa loob ng isang buong taon; at sa pagtatapos ng pagtalima, dapat niyang sambahin ayon sa ritwal ang labindalawang gintong larawan, at saka pakainin ang mga dwija-uttama (pinakamahuhusay na brāhmaṇa).

Verse 58

मधुरान्नैः सुसत्कृत्य प्रत्येकं चार्पयेद्व्रती । एव व्रतं नरः कृत्वा द्वादशादित्यसंज्ञकम् ॥ ५८ ॥

Matapos silang parangalan nang may matatamis na pagkain, ang tumutupad ng panata ay dapat maghandog sa bawat isa nang hiwa-hiwalay. Sa gayon, kapag isinagawa ng tao ang panatang ito, ito’y tinatawag na “Panata ng Labindalawang Āditya.”

Verse 59

सूर्यलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगांश्चरं ततः । जायते भुवि धर्मात्मा मानुष्ये रोगवर्जितः ॥ ५९ ॥

Pagkarating sa daigdig ng Araw at pagdanas ng mga kaluguran doon sa loob ng isang panahon, siya’y muling isisilang sa lupa bilang taong may kaluluwang matuwid, malaya sa karamdaman.

Verse 60

ततो व्रतस्य पुण्येन पुनरेव लभेद्व्रतम् । तत्पुण्येन रवेन्भित्वा मंडलं द्विजसत्तम ॥ ६० ॥

Pagkaraan, sa bisa ng kabanalan ng panatang iyon, muli niyang matatamo ang panata; at sa kabanalang iyon din—O pinakamainam sa mga dwija—mapapawi niya ang bilog ng Araw at makalalampas dito.

Verse 61

निरंजनं निरा कारं निर्द्वंद्वं ब्रह्म चाप्नुयात् । अत्रैवाखंडसंज्ञं च व्रतमुक्त द्विजोत्तम ॥ ६१ ॥

Makakamtan niya ang Brahman na walang dungis, walang anyo, lampas sa lahat ng paglalaban ng dalawahan, ang di-dalawa. Dito mismo—O pinakadakila sa mga dwija—ipinahayag ang panatang tinatawag na “Akhaṇḍa”.

Verse 62

मूर्तिं निर्माय सौवर्णीं जनार्दनसमाह्वयाम् । अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्रे भोजयेद्द्विजान् ॥ ६२ ॥

Pagkaraang lumikha ng isang gintong anyo at anyayahan si Janārdana na manahan dito, siya’y dapat sumamba sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at iba pa; at pagkatapos, sa harap nito, pakainin ang mga dwija (mga brahmana).

Verse 63

द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेंद्रियः । ततः समांते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः ॥ ६३ ॥

Sa loob ng labindalawang buwan, siya’y kumain lamang sa gabi, na may pagpipigil sa mga pandama. Pagkatapos, sa pagtatapos ng taon, sambahin niya ang banal na anyong iyon ayon sa itinakdang mga ritwal.

Verse 64

गुरवे धेनुसहितां दद्यात्संप्रार्थयेत्तथा । शतजन्मसु यत्किंचिन्मयाखंडव्रतं कृतम् ॥ ६४ ॥

Dapat ihandog sa guru ang isang baka na may kasamang guya, at taimtim na manalangin: “Anumang akhaṇḍa-vrata, ang di-napapatid na panata, na nagawa ko sa sandaang kapanganakan—nawa’y maging ganap at mabisa ang bunga ng kanyang kabutihan.”

Verse 65

भगवंस्त्वत्प्रसादेन तदखंडमिहास्तु मे । ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्सखंडाढ्यैस्तु पायसैः ॥ ६५ ॥

O Bhagavān, sa biyaya Mo, nawa’y manatili sa akin dito ang bungang iyon nang hindi nababawasan. Pagkaraan, pakainin ang mga pinakadakilang Brāhmaṇa ng pāyasa (lugaw na gatas) na saganang hinaluan ng asukal.

Verse 66

द्वादशैव हि सौवर्णीं दक्षिणां प्रददेन्नमेत् । इति कृत्वा व्रतं विप्र प्रीणयित्वा जनार्दनम् ॥ ६६ ॥

Tunay nga, dapat magbigay ng eksaktong labindalawang pirasong ginto bilang dakṣiṇā (handog na bayad), at saka yumukod at magpatirapa. Sa gayon, O Brāhmaṇa, matapos tuparin ang panata at pasayahin si Janārdana (Viṣṇu), natatapos ang ritwal.

Verse 67

सौवर्णेन विमानेन याति विष्णोः परं पदम् । पौषस्य कृष्णद्वादश्यां रूपव्रतमुदीरितम् ॥ ६७ ॥

Sasakay siya sa ginintuang sasakyang makalangit at mararating ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu. Ganito ipinahayag ang Rūpa-vrata na isasagawa sa Kṛṣṇa-dvādaśī (ikalabindalawa ng madilim na kalahati) ng buwan ng Pauṣa.

Verse 68

दशम्यां विधिवत्स्नात्वा गृह्णीयाद्गोमयं व्रती । श्वेताया वैकवर्णाया अन्तरिक्षगतं द्विज ॥ ६८ ॥

Sa ikasampung araw (Daśamī), matapos maligo ayon sa tuntunin, ang tumutupad ng vrata ay dapat kumuha ng dumi ng baka—mula sa puti o iisang kulay na baka, O dwija—na itinuturing na dalisay na wari’y nasa gitna ng himpapawid at di nadungisan.

Verse 69

अष्टोत्तरशतं तेन पिंडिकाः कल्प्य नारद । शोषयेदातपे धृत्वा पात्रे ताम्रेऽथ मृन्मये ॥ ६९ ॥

O Nārada, mula sa bagay na iyon ay hubugin ang isang daan at walong maliliit na bilog. Ilagay sa sisidlang tanso, o sa palayok na luwad, at patuyuin sa ilalim ng araw.

Verse 70

एकादश्यां सोपवासः समभ्यर्च्य विधानतः । सौवर्णीं प्रतिमां विष्णोर्निशायां जागरं चरेत् ॥ ७० ॥

Sa Ekādaśī, habang nag-aayuno (upavāsa), sambahin si Śrī Viṣṇu ayon sa itinakdang ritwal. Pagkatapos maghandog o maglagay ng gintong anyo ni Viṣṇu, magsagawa ng pagbabantay na gising buong magdamag (jāgara).

Verse 71

सुमंगलैर्गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः । ततः प्रभाते द्वादश्यां तिलपात्रोपरि स्थिताम् ॥ ७१ ॥

Sa pamamagitan ng mga awiting mapalad at tugtugin ng mga instrumento, sa pagbigkas ng mga stotra, sa japa at mga kaugnay na pagsasagawa—pagdating ng bukang-liwayway ng Dvādaśī, sambahin Siya/iyon na nakalagay sa ibabaw ng sisidlang punô ng linga (sesame).

Verse 72

अंबुपूर्णे घटे न्यस्य पूजयेदुपचारकैः । ततोऽग्निं नवमुत्पाद्य काष्ठसंघर्षणादिभिः ॥ ७२ ॥

Ilagay (ang banal na ayos/kagamitan) sa isang banga na punô ng tubig, at sambahin sa pamamagitan ng karaniwang mga handog. Pagkaraan, lumikha ng bagong apoy—sa pagkikiskis ng mga piraso ng kahoy at iba pang itinakdang paraan—upang ipagpatuloy ang ritwal.

Verse 73

तं समभ्यर्च्य विधिवदेकैकां पिंडिकां सुधीः । होमयेत्सतिलाज्यां च द्वादशाक्षरविद्यया ॥ ७३ ॥

Matapos sambahin Siya ayon sa itinakdang paraan, ang marunong ay maghandog ng bawat bilog na alay, isa-isa, sa apoy ng homa, kasama ang ghee na hinaluan ng linga, habang binibigkas ang Labindalawang-Pantig na mantra (dvādaśākṣara).

Verse 74

वैष्णव्याथ च पूरणां च शतमष्टोत्तर ततः । भोजयेत्पायसैर्विप्रान्प्रीत्या सुस्निग्धमानसः ॥ ७४ ॥

Pagkaraan ng pagtalima sa kaugnay kay Viṣṇu at matapos ang isang daan at walo na bahagi/handog na Purāṇiko, ang may pusong pinalambot ng pag-ibig ay dapat magpakain nang may galak sa mga brāhmaṇa ng matamis na kaning-gatas (pāyasa).

Verse 75

सहितां च घटेनैव प्रतिमां गुरवऽपेयेत् । विप्रेभ्यो दक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत् । नरो वा यदि वा नारी व्रतं कृत्वैवमादरात् ॥ ७५ ॥

Kasama ng banga ng tubig (ghaṭa), dapat na pormal na iabot ang imaheng sinasamba sa guru. Pagkaraan, ayon sa kakayahan, magbigay ng dakṣiṇā sa mga brāhmaṇa, yumukod at magsagawa ng visarjana, ang pagwawakas/pagpapalaya ng ritwal. Lalaki man o babae, sinumang tumupad ng panatang ito nang may paggalang…

Verse 76

लभते रूपसौभाग्यं नात्र कार्या विचारणा । सहस्ये शुक्लपक्षे तु सुजन्मद्वादशीव्रतम् ॥ ७६ ॥

Makakamtan ang kagandahan at mabuting kapalaran—hindi na kailangang pag-alinlangan. Sa buwan ng Sahasya, sa maliwanag na kalahati (śukla-pakṣa), isagawa ang panatang tinatawag na Sujanma-Dvādaśī.

Verse 77

स्नात्वा विधानेन गृह्णोयाद्वार्षिकव्रतम् । पीत्वा गश्रृंगवार्यादौ तां च कृत्वा प्रदक्षिणम् ॥ ७७ ॥

Pagkaligo ayon sa itinakdang ritwal, dapat tanggapin ang taunang panata. Pagkaraan, uminom muna ng banal na tubig—gaya ng tubig mula sa Gaśṛṅga—at magsagawa rin ng pradakṣiṇa, ang pag-ikot nang may paggalang sa sagradong pook na iyon.

Verse 78

प्रतिमासं ततः शुक्लेद्वादश्यां दानमाचरेत् । घृतप्रस्थं तच्चतुष्कं क्रमाद्वीहेर्यवस्य च ॥ ७८ ॥

Pagkaraan, buwan-buwan sa Dvādaśī ng maliwanag na kalahati, magsagawa ng kawanggawa. Maghandog ng isang prastha na ghee (ghṛta), at gayundin ay apat na sukat ayon sa pagkakasunod—ng bigas at ng sebada (yava) din.

Verse 79

द्विरक्तिकं हेम तिलाढकार्द्धं पयसां घटम् । रौप्यस्य माषमेकं च तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम् ॥ ७९ ॥

Dapat ihandog ang ginto na katumbas ng dalawang raktikā, kalahating āḍhaka ng linga, isang palayok na puno ng gatas, at isang māṣa ng pilak—kasama ang lutong matatamis na handog na nakapagbibigay-kasiyahan.

Verse 80

छत्रं माषार्धहेम्नश्च प्रस्थं फाणितमुत्तमम् । चंदनं पलिकं वस्त्रं पंचहस्तोन्मितं तनुम् ॥ ८० ॥

Isang payong; ginto na may bigat na kalahating māṣa; isang prastha ng pinakamainam na pulot-molases; sandalwood na isang pala; at pinong telang may habang limang hasta—ito ang mga kaloob na ibinibigay ayon sa tuntunin.

Verse 81

एवं तु मासिकं दानं कृत्वा प्राश्य यथाक्रमम् । गोमूत्रं जलमाज्यं वा पक्त्वा शाकं चतुर्विधम् ॥ ८१ ॥

Kaya nito, matapos isagawa ang buwanang pag-aalay ng kawanggawa, dapat kumain ayon sa itinakdang pagkakasunod; at matapos lutuin ang mga gulay sa isa sa apat na paraan—gamit ang ihi ng baka, tubig, o ghee—dapat ding kainin ayon sa tuntunin.

Verse 82

दधियुक्तं च यावान्नं तिलाज्यं शर्करान्विताम् । दर्भांबुक्षीरमुदितं प्राशनं प्रतिमासिकम् ॥ ८२ ॥

Bawat buwan, dapat tikman ang itinakdang pagkaing handog: kaning sebada na may halong yogurt, linga na hinaluan ng ghee at asukal, at ang pag-inom ng tubig na binasbasan ng damong kuśa (darbha) at gatas—ito ang buwanang pagtalima.

Verse 83

एवं कृतव्रतो वर्षं सौवर्णीं प्रतिमां रवेः । कृत्वा वै ताम्रपात्रस्थां न्यस्याभ्यर्च्य विधानतः ॥ ८३ ॥

Sa gayon, matapos tuparin ang panata sa loob ng isang buong taon, dapat gumawa ng ginintuang larawan ng Araw, ilagay ito sa sisidlang tanso, at saka ito itatag at sambahin ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 84

गुरवे धेनुसहितां प्रत्यर्प्य प्रणमेत्पुरः । विप्रान्द्रादश संभोज्य तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ८४ ॥

Matapos ihandog sa guru ang isang baka kasama ang nararapat na mga kalakip, dapat siyang yumuk at magpatirapa sa harap niya. Pagkaraan, matapos pakainin ang labindalawang brāhmaṇa, dapat din silang bigyan ng itinakdang dakṣiṇā (handog na parangal).

Verse 85

एवं कृतव्रतो विप्र जन्माप्नोत्युत्तमे कुले । निरोगो धनधान्याढ्यो भवेच्चाविकलेद्रियः ॥ ८५ ॥

Sa gayon, O brāhmaṇa, ang tumutupad ng panatang ito nang ganito ay isisilang sa marangal na angkan; magiging malaya sa karamdaman, sagana sa yaman at ani, at mamumuhay na hindi napipinsala ang mga pandama.

Verse 86

माघस्य शुक्लद्वादश्यां शालग्रामशिलां द्विज । अभ्यच्य विधिवद्भक्त्या सुवर्णं तन्मुखे न्यसेत् ॥ ८६ ॥

O dalawang-ulit-na-ipinanganak, sa ika-labindalawang araw (Dvādaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Māgha, matapos sambahin nang may bhakti ang batong Śālagrāma ayon sa wastong ritwal, dapat ilagay ang ginto sa bunganga nito.

Verse 87

तां स्थाप्य रौप्यपात्रे तु सितवस्त्रयुगावृताम् । प्रदद्याद्वेदविदुषे तं हि संभोजयेत्ततः ॥ ८७ ॥

Ilagay iyon sa sisidlang pilak at balutin ng dalawang puting tela; saka ihandog sa isang nakaaalam ng Veda. Pagkaraan, dapat siyang parangalan sa pamamagitan ng marapat na pagpapakain sa pantas na iyon.

Verse 88

पायसान्नेन खंडाज्यसहितेन हितेन च । एवं कृत्वैकभक्तः सन्विष्णु चिंतनतत्परः ॥ ८८ ॥

Dapat siyang kumain ng pāyasa (matamis na kanin) na may asukal at ghee, sa paraang mabuti at nakabubuti sa katawan. Pagkatapos nito, sa araw na iyon ay isang beses lamang kumain, na ang isip ay nakatuon sa pagninilay kay Panginoong Viṣṇu.

Verse 89

वैष्णवं लभते धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । अंत्ये सितायां द्वादश्यां सौवर्णीं प्रतिमां हरेः ॥ ८९ ॥

Matapos tamasahin dito ang ninanais na mga kaligayahang makamundo, mararating ng tao ang banal na tahanang Vaiṣṇava. Ito’y natatamo sa ritwal ng pag-aalay ng gintong larawan ni Hari sa huling maliwanag na Dvādaśī (ika-labindalawang araw ng papalaking buwan).

Verse 90

अभ्यर्च्य गंधपुष्पाद्यैर्दद्याद्वेदविदे द्विज । द्विषट्कसंख्यान्विप्रांश्च भोजयित्वा च दक्षिणाम् ॥ ९० ॥

Pagkatapos sumamba gamit ang pabango, mga bulaklak, at iba pa, magbigay ng handog sa isang dvija na Brāhmaṇa na dalubhasa sa Veda. At matapos pakainin ang labindalawang Brāhmaṇa, mag-alay din ng dakṣiṇā bilang marangal na gantimpala sa ritwal.

Verse 91

दत्वा विसर्जयेत्पश्चात्स्वयं भुंजीत बांधवैः । त्रिस्पृशोन्मीलिनी पक्षवर्द्धिनी वंजुली तथा ॥ ९१ ॥

Pagkatapos maihandog ang itinakdang alay, dapat nang pormal na tapusin ang ritwal sa pamamagitan ng visarjana (pagwawakas). Pagkaraan nito, ang sarili ay dapat kumain kasama ang mga kamag-anak. Ang pagtalimang ito’y tinatawag ding Trispṛśā, Unmīlinī, Pakṣavardhinī, at Vaṃjulī.

Verse 92

जया च विजया चैव जयंती चापराजिता । एता अष्टौ सदोपोष्या द्वादश्यः पापहारिकाः ॥ ९२ ॥

Ang Jaya, Vijaya, Jayantī, at Aparājitā—ang mga ito, kasama ang iba pa, ay walong pagtalima sa Dvādaśī na dapat laging isagawa nang wasto. Ang mga Dvādaśī ay tagapag-alis ng kasalanan.

Verse 93

श्रीनारद उवाच । कीदृशं लक्षणं ब्रह्मन्नेतासां किं फलं तथा । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व याश्चन्याः पुण्यदायिकाः ॥ ९३ ॥

Wika ni Śrī Nārada: “O Brahmin, ano ang mga natatanging tanda ng mga ito, at anong phala (bunga o gantimpalang espirituwal) ang ibinibigay nila? Ipaliwanag mo sa akin ang lahat—pati ang iba pang mga gawi na nagkakaloob ng kabanalan at merit.”

Verse 94

सूत उवाच । इत्थं सनातनः पृष्टो नारदेन द्विजोत्तमः । प्रशस्य भ्रातरं प्राह महाभागवतं मुनिः ॥ ९४ ॥

Sinabi ni Sūta: Nang tanungin nang gayon ni Nārada, si Sanātana—ang pinakadakila sa mga dwija, ang muning Mahā-Bhāgavata—ay pumuri sa kanyang kapatid at nagsalita.

Verse 95

सनातन उवाच । साधु पृष्टं त्वया भ्रातः साधूनां संशयच्छिदा । वक्ष्ये महाद्वादशीनां लक्षणं च फलं पृथक् ॥ ९५ ॥

Sinabi ni Sanātana: Kapatid, mabuti ang iyong tanong—isang tanong na pumuputol sa pag-aalinlangan ng mga banal. Ipaliwanag ko nang hiwa-hiwalay ang mga tanda at ang mga bunga ng Mahā-dvādaśī.

Verse 96

एकादशी निवृत्ता चेत्सूर्यस्योदयतः पुरा । तदा तु त्रिस्पृशा नाम द्वादशी सा महाफला ॥ ९६ ॥

Kung ang tithi ng Ekādaśī ay magwakas bago sumikat ang araw, ang Dvādaśī na iyon ay tinatawag na Trispṛśā, at napakadakila ng bunga nito sa pagsasagawa ng dharma.

Verse 97

अस्यामुपोष्य गोविन्दं यः पूजयति नारद । अश्वमेधसहस्रस्य फलं लभते ध्रुवम् ॥ ९७ ॥

O Nārada, sinumang mag-ayuno sa banal na araw na ito at sumamba kay Govinda ay tiyak na magkakamit ng kapakinabangang kasinghalaga ng isang libong Aśvamedha.

Verse 98

यदारुणोदये विद्धा दशम्यैकादशी तिथिः । तदा तां संपरित्यज्य द्वादशीं समुपोषयेत् ॥ ९८ ॥

Kapag sa aruṇodaya (bukang-liwayway) ay masumpungang ang tithi ng Ekādaśī ay nahahalo sa Daśamī, dapat isantabi ang Ekādaśī na iyon at mag-ayuno sa Dvādaśī.

Verse 99

तत्रेष्ट्वा वासुदेवाख्यं सम्यक्पूजाविधानतः । राजसूयसहस्रस्य फलमुन्मीलिते लभेत् ॥ ९९ ॥

Doon, kapag wasto at ayon sa tuntunin ang pagsamba at pag-aalay ng pūjā sa Panginoong tinatawag na Vāsudeva, sa pagkamulat ng kamalayan ay matatamo ang gantimpalang kasinghalaga ng isang libong handog na Rājasūya.

Verse 100

यदोदये तु सवितुर्याम्या त्वेकादशीं स्पृशेत् । तदा वंजुलिकाख्यां तु तां त्यक्त्वोपोषयेत्सदा ॥ १०० ॥

Ngunit kung sa pagsikat ng araw ang ‘yāmyā’ (timog) na tithi ay sumapol o sumabay sa Ekādaśī, ang Ekādaśī na iyon—na tinatawag na Vaṃjulikā—ay dapat talikdan, at laging mag-upavāsa (pag-aayuno) sa wastong araw.

Verse 101

अस्यां संकर्षणं देवं गंधाद्यैरुपचारकैः । पूजयेत्सततं भक्त्या सर्वस्याभयदं परम् ॥ १०१ ॥

Sa pagtalimang ito, dapat laging sambahin nang may bhakti ang Diyos na si Saṅkarṣaṇa, sa pamamagitan ng mga paglilingkod-ritwal gaya ng pag-aalay ng mababangong handog at iba pa—Siya ang Kataas-taasan na nagbibigay ng kawalang-takot sa lahat.

Verse 102

एषा महाद्वादशी तु सर्वक्रतुफलप्रदा । सर्वपापहरा प्रोक्ता सर्वसंपत्प्रदायिनी ॥ १०२ ॥

Ang Mahādvādaśī na ito ay tunay na nagbibigay ng bunga ng lahat ng paghahandog; ipinahayag na inaalis nito ang lahat ng kasalanan at nagkakaloob ng bawat uri ng kasaganaan.

Verse 103

कुहूराके यदा वृद्धे स्यातां विप्र यदा तदा । पक्षवर्द्धनिका नाम द्वादशी सा महाफला ॥ १०३ ॥

O brāhmaṇa, kapag ang Kuhū at ang Rākā ay kapwa nasa kalagayang lumalago (sa pagdami ng liwanag ng buwan), ang Dvādaśī na iyon ay tinatawag na Pakṣavarddhanikā at nagbubunga ng napakadakilang gantimpala.

Verse 104

तस्यां संपूजयेद्देवं प्रद्युम्नं जगतां पतिम् । सर्वैश्वर्य्यप्रदं साक्षात्पुत्र पौत्रविवर्धनम् ॥ १०४ ॥

Sa banal na pagkakataong iyon, marapat na sambahin nang ganap ang Diyos na si Pradyumna, Panginoon ng mga daigdig—na tuwirang nagkakaloob ng lahat ng kasaganaan at nagpapalago ng mga anak at apo, ang lahi ng angkan.

Verse 105

यदा तु धवले पक्षे द्वादशी स्यान्मधान्विता । तदा प्रोक्ता जया नाम सर्वशत्रुविनाशिनी ॥ १०५ ॥

Ngunit kapag sa maliwanag na kalahati ng buwan, ang Dvādaśī (ikalabindalawang araw) ay sumabay sa buwang Madhu (Caitra), ang pagtalima ay tinatawag na Jayā—na pumupuksa sa lahat ng kaaway.

Verse 106

अस्यां संपूजयेद्देवमनिरुद्धं रमापतिम् । सर्वकामप्रदं नॄणां सर्वसौभाग्यदायकम् ॥ १०६ ॥

Sa pagtalimang ito, marapat na sambahin nang ganap ang Panginoong Aniruddha, Kabiyak ni Ramā (Lakṣmī), na nagbibigay ng lahat ng ninanais ng tao at nagkakaloob ng bawat uri ng mabuting kapalaran.

Verse 107

श्रवणर्क्षयुता चेत्स्याद्द्वादशी धवले दले । तदा सा विजया नाम तस्यामचेद्गदाधरम् ॥ १०७ ॥

Kung ang Dvādaśī sa maliwanag na kalahati ng buwan ay tumapat sa Śravaṇa nakṣatra, iyon ay tinatawag na Vijayā. Sa araw na iyon, marapat na sambahin si Gadādhara (Viṣṇu, ang may hawak na pamalo).

Verse 108

सर्वसौख्यप्रदं शश्वत्सर्वभोगपरायणम् । सर्वतीर्थफलं विप्र तां चोपोष्याप्नुयान्नरः ॥ १०८ ॥

O brāhmaṇa, ang pagtalimang iyon ay walang humpay na nagbibigay ng lahat ng kaligayahan, umaakay sa pagtamasa ng mga pagpapalang nararapat; at nagbubunga ng gantimpalang katumbas ng lahat ng banal na paglalakbay. Sa pag-aayuno para rito, matatamo ng tao ang bungang iyon.

Verse 109

यदा स्याच्च सिते पक्षे प्राजापत्यर्क्षसंयुता । द्वादशी सा महापुण्या जयंती नामतः स्मृता ॥ १०९ ॥

Kapag sa maliwanag na kalahati ng buwan, ang Dvādaśī (ikalabindalawang araw) ay sumabay sa Prājāpatya na nakṣatra, ang Dvādaśī na iyon ay lubhang dakilang mapagpala at inaalala sa pangalang “Jayantī.”

Verse 110

यस्यां समर्च्चयेद्देवं वामनं सिद्धिदं नृणाम् । उपोषितैषा विप्रेंद्र सर्वव्रतफलप्रदा ॥ ११० ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa banal na araw na iyon, kung ang tao ay mag-ayuno at sumamba sa Panginoong Vāmana—ang nagbibigay ng tagumpay sa mga nilalang—ang panatang ito’y nagkakaloob ng bunga ng lahat ng panata.

Verse 111

सर्वदानफला चापि भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी । यदा तु स्यात्सिते पक्षे द्वादशी जीवभान्विता ॥ १११ ॥

Ang pagtalima rito’y nagbibigay rin ng bunga ng lahat ng pagkakaloob at nagkakaloob ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan (mokṣa). At kapag sa maliwanag na kalahati, ang Dvādaśī ay kaugnay ni Guru (Jupiter) at ng Araw, lalo itong nagiging makapangyarihan.

Verse 112

तदापराजिता प्रोक्ता सर्वज्ञानप्रदायिनी । अस्यां समर्चयेद्देवं नारायणमनामयम् ॥ ११२ ॥

Sa gayon, ito’y ipinahayag na “Aparājitā,” ang Di-Magagapi, na nagkakaloob ng lahat ng kaalaman. Dito, nararapat sambahin nang wasto ang Panginoong Nārāyaṇa, ang walang anumang pighati o karamdaman.

Verse 113

संसारपाशविच्छित्तिकारकं ज्ञानसागरम् । अस्यास्तूपोषणादेव मुक्तः स्याद्विप्र भोजनः ॥ ११३ ॥

Ito’y dagat ng kaalaman na pumuputol sa mga tali ng saṃsāra. Sa pag-aalaga at pagsuporta lamang sa stūpa (banal na dambana) nito, ang taong nagpapakain sa mga brāhmaṇa ay magkakamit ng kalayaan.

Verse 114

यदा त्वाषाढशुक्लायां द्वादश्यां मैत्रभं भवेत् । तदा व्रतद्वयं कार्य्यं न दोषोऽत्रैकदैवतम् ॥ ११४ ॥

Kapag sa maliwanag na kalahati ng buwang Āṣāḍha, ang Dvādaśī ay tumapat sa nakṣatrang Maitra, dapat isagawa ang dalawang panata; sa ganitong kalagayan, walang kapintasan kahit iisa lamang ang pangunahing diyos na pinaglilingkuran sa pinagsamang ritwal.

Verse 115

श्रवणर्क्षयुतायां च द्वादश्यां भाद्रशुक्लके । ऊर्ज्जे सितायां द्वादश्यामंत्यभे च व्रतद्वयम् ॥ ११५ ॥

Sa maliwanag na kalahati ng Bhādrapada, kapag ang Dvādaśī ay kasabay ng nakṣatrang Śravaṇa; at sa maliwanag na kalahati ng Ūrja (Āśvina), kapag ang Dvādaśī ay tumapat sa huling nakṣatra (Revatī), dapat tuparin ang dalawang panata bilang magkahiwalay na panata.

Verse 116

एताभ्योऽन्त्र विप्रेंद्र द्वादश्यामेकभुक्तकम् । निसर्गतः समुद्दिष्टं व्रतं पातकनाशनम् ॥ ११६ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa mga panatang ito, ang panatang “isang kainan lamang” sa Dvādaśī ay ipinahayag, ayon sa likas nitong bisa, bilang panatang pumupuksa sa kasalanan.

Verse 117

एकादश्या व्रतं नित्यं द्वादश्याः सहितं यतः । नोद्यापनमिहोद्दिष्टं कर्त्तव्यं जीविताविधि ॥ ११७ ॥

Sapagkat ang panata ng Ekādaśī ay dapat tuparin nang palagian, kasama ng mga gawi sa Dvādaśī, kaya rito ay walang itinakdang hiwalay na ritwal ng pagtatapos (udyāpana); ito’y dapat isabuhay bilang disiplina habang-buhay.

Verse 118

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने पूर्वभागे चतुर्थपादे द्वादशमासस्य द्वादशीव्रतनिरूपणं नामैकविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२१ ॥

Sa gayon nagtatapos, sa Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa Dakilang Salaysay, sa Pūrva-bhāga (Unang Bahagi), sa Ikaapat na Pāda, ang ika-121 kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng panata ng Dvādaśī para sa labindalawang buwan.”

Frequently Asked Questions

The chapter frames Dvādaśī as a bhakti-amplifying tithi where pūjā plus self-restraint (upavāsa/eka-bhukta) is sealed by dāna and brāhmaṇa-bhojana, repeatedly stating Viṣṇu-prīti as the immediate aim and viṣṇu-sāyujya/mokṣa as the culminating fruit.

Mahā-dvādaśī status is defined by tithi/nakṣatra/graha junctions (e.g., Ekādaśī ending before sunrise = Trispṛśā; aruṇodaya mixtures; specific nakṣatra conjunctions like Śravaṇa; and Jupiter–Sun conjunction for Aparājitā). These rules can require shifting the fast from Ekādaśī to Dvādaśī or rejecting an improper Ekādaśī, with worship directed to specific Vyūha/Viṣṇu forms.

It expands private worship into a civic/royal rite: fresh fire, lamp ārati, sequential honoring of a cosmic hierarchy (Hari with Lakṣmī, then Sun, Śiva, Mothers, Pitṛs, Nāgas, etc.), and protective rites for cattle and royal insignia—claimed to avert disease for the locality when performed annually.