
Itinuturo ni Sanātana sa isang brāhmaṇa ang “ikalawang hanay” ng labindalawang-buwang vrata na nakasentro sa Dvitīyā (ikalawang araw ng buwang lunar). Mula sa Śukla-dvitīyā ng Caitra, sinasamba ng nagsasagawa si Brahmā kasama si Śakti sa pamamagitan ng havis at mga pabango, na nangangakong magkakamit ng katuparan ng hangarin at pag-abot sa Brahman. Pagkaraan, inilalahad ang mga anyong ayon sa buwan: si Brahmā bilang Viṣṇu na may pitong butil (Rādha), pagsamba kay Sūrya/Bhāskara (Jyeṣṭha) upang marating ang daigdig ng Araw, prusisyon ng karwahe at pagdiriwang nina Rāma–Subhadrā (Āṣāḍha), pagsamba kay Viśvakarmā/Prajāpati sa “Svapitī/Aśoka-śayana” na may panalanging pananggalang sa tahanan (Nabhas), pagsamba sa anyong Indra at “handog na kalahating-buwan” (Bhādrapada), diin sa dāna na di-nauubos (Āśvina), at ang Yamā vrata nina Yama–Yamunā kung saan pinararangalan at pinapakain ang kapatid na babae (Ūrja). Kasama rin ang Pitṛ-śrāddha sa Dvitīyā ng Mārgaśīrṣa, paliligo na pinabanal ng sungay ng baka at arghya sa gasuklay na buwan (Pauṣa), pagsamba kay Sūrya/Prajāpati gamit pulang bulaklak, mga baka, at gintong larawan (Māgha), at pagsamba kay Śiva gamit puting mabangong bulaklak at ganap na pagpapatirapa (Phālguna). Pinalalawig ang mga tuntunin sa mga Dvitīyā ng Kṛṣṇa-pakṣa, at si Agni—na nag-aanyong ayon sa buwan—ang kinikilalang pangunahing diyos ng Dvitīyā, na inuugnay ang brahmacarya sa bisa ng ritwal.
Verse 1
सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते ॥ १ ॥
Wika ni Sanātana: “Makinig ka, O brāhmaṇa; ituturo ko sa iyo ang mga panata ng ikalawang hanay. Sa pagsasagawa ng mga ito nang may bhakti, ang tao ay pinararangalan sa daigdig ni Brahmā.”
Verse 2
चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् । हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम् ॥ २ ॥
Sa Dvitiya (ikalawang araw) ng maliwanag na kalahati ng Caitra, dapat sambahin si Brahmā kasama ang Kanyang Śakti, pinupuri Siya bilang pinagmulan ng lahat ng mga ritwal na handog, at mag-alay ng haviṣyānna, pati mga pabango at iba pa.
Verse 3
फलं लब्ध्वाखिलान्कामानंते ब्रह्मपदं लभेत् । अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेंदुमुदितं परे ॥ ३ ॥
Matapos matamo ang bunga—na natutupad ang lahat ng ninanais—sa huli’y nakakamit ang kalagayan ng Brahman. O brāhmaṇa, ito’y nagaganap sa mismong araw na iyon, kapag sumisikat ang batang buwan sa dakilang maliwanag na kalahati.
Verse 4
समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् । अथवास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४ ॥
Kung sasambahin nang wasto sa pagsisimula ng gabi, ang bunga ay kapwa makamundong ligaya at moksha, ang paglaya. O kaya, sa araw na ito rin, ang masikap na pagsamba sa mga Dasra (Aśvin) nang may bhakti ay magbubunga ng gayon din.
Verse 5
सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये । पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च ॥ ५ ॥
Sa panatang Pūrṇa-yātrā na ito, dapat maghandog sa isang dvijāti (Brāhmaṇa) ng isang pares ng “mata” na yari sa ginto at pilak, at magbigay rin ng dadhi (gatas-asim) o ghṛta (ghee) kasama nito.
Verse 6
नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेंद्र । सुरूपरूपोऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः ॥ ६ ॥
O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, ang sinumang tumupad nang wasto sa Netravrata sa loob ng labindalawang taon ay magiging hari ng lupa: marikit ang anyo, makapangyarihan laban sa mga pulutong ng kaaway, nalulugod sa dharma, at nangunguna sa mga hari.
Verse 7
राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् । समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः ॥ ७ ॥
Sa Dvitīyā (ikalawang araw) ng maliwanag na kalahati ng buwang Rādha, dapat sambahin ayon sa tuntunin si Brahmā sa anyo ni Viṣṇu; at ayon sa ritwal, ayusin ang pitong uri ng butil sa ibabaw ng punô at mapalad na palayok na pangseremonya (kumbha).
Verse 8
विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम् ॥ ८ ॥
Matapos tamasahin ang mga kaaya-ayang ligaya, mararating niya ang daigdig ni Viṣṇu. (Ito’y sinasabi) hinggil sa pagsamba kay Bhāskara—ang Araw, panginoon ng mga daigdig—sa Dvitīyā ng maliwanag na kalahati ng buwang Jyeṣṭha.
Verse 9
चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः । भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात् ॥ ९ ॥
Kapag sinamba nang wasto ayon sa itinakdang ritwal ang anyong may apat na mukha (si Brahmā), at pinakain nang may bhakti ang mga dwija, makakamtan niya ang daigdig ni Bhāskara (Araw).
Verse 10
आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता । तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया ॥ १० ॥
Sa mapalad na Dvitīyā, ang ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Āṣāḍha, dapat paupuin si Rāma sa karwahe kasama si Subhadrā.
Verse 11
द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् । जलाशयांतिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम् ॥ ११ ॥
Ang tumutupad ng panata, kasama ang mga brāhmaṇa at iba pang bhakta, ay dapat magparikrama sa bayan at sa mga banal na pook; saka pumunta sa tabi ng imbakan ng tubig at magsagawa ng dakilang pagdiriwang.
Verse 12
तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि । ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये ॥ १२ ॥
Sa pagtatapos ng pagsasagawa, matapos ilagak nang ayon sa tuntunin sa templo ang (diyos/ritwal), dapat ding pakainin ang mga brāhmaṇa upang ganap na matupad ang panatang ito.
Verse 13
नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः । स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया ॥ १३ ॥
Sa Śukla-dvitīyā, ang ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Nabhas, dapat sambahin si Prajāpati Viśvakarmā. Ang mapalad na tithi na ito ay tinatawag na “Svapitī,” at kilala rin bilang “Aśoka-śayana.”
Verse 14
सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् । इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतां पतिम् ॥ १४ ॥
Pagkaraan, matapos sambahin ang Apat-na-Mukhang Panginoon (Brahmā) na nakahimlay sa kanyang higaan, kasama ang kanyang śakti, dapat yumukod sa Panginoon ng mga daigdig at bigkasin ang mantrang ito.
Verse 15
श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीवास श्रीपते प्रभो । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद ॥ १५ ॥
O Panginoong may tatak na Śrīvatsa—O Kaibig-ibig, O Śrīvāsa, O Kabiyak ni Śrī (Lakṣmī), O Guro at Panginoon! Huwag sanang mapahamak ang aking buhay-maybahay; O Tagapagkaloob ng dharma, artha, at kāma, ingatan mo ito.
Verse 16
चंद्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् । भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम् ॥ १६ ॥
Dito inilarawan ang handog na tinatawag na “alay na kalahating-buwan,” na sinasabing nagkakaloob ng lahat ng siddhi. Sa Dvitiya, ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Bhādrapada, sambahin ang Panginoong nag-aayos ng sanlibutan sa anyong Śakra (Indra).
Verse 17
पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् । आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा ॥ १७ ॥
Kapag isinagawa ang pagsamba ayon sa itinakdang ritwal, natatamo ang bunga ng lahat ng mga sakripisyo. Tunay nga, sa buwan ng Āśvina, ang mapagpalang Dvitiya sa maliwanag na kalahati ay isang banal na araw.
Verse 18
दानं प्रदत्तमेतस्यामनंतफलमुच्यते । ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा ॥ १८ ॥
Ang handog na ibinigay sa araw na ito ay sinasabing nagbubunga ng walang-hanggang gantimpala. Noong unang panahon, sa Dvitiya ng maliwanag na kalahati ng buwan Ūrja, si Yama ay kaugnay ni Yamunā.
Verse 19
भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया । पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे ॥ १९ ॥
Matapos siyang pakainin sa sariling bahay—ang ikalawang pagtalima na ito ay tinatawag na Yamā. Dito sinasabi na ang lakas at kasaganaan ay lumalago kapag ang kapatid na babae ay pinakakain sa tahanan.
Verse 20
वस्त्रालंकारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम् ॥ २० ॥
Ngunit unahin munang ihandog sa kanya ang kasuotan at mga palamuti; saka ibigay ang nararapat pang ipagkaloob.
Verse 21
यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन । तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः ॥ २१ ॥
Sa tithi na minsang pinakain ng banal na Haring Yama si Yamunā, sa pagmamahal ng kapatid na babae at mula sa sariling kamay—sinumang sa tithi ring iyon ay kumain dito mula sa palad ng kanyang kapatid na babae, magkakamit ng di-mapapantayang yaman: hiyas, kayamanan, at saganang butil.
Verse 22
मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् । आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः ॥ २२ ॥
Sa Dvitīyā, ang ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Mārgaśīrṣa, sa pagsasagawa ng Śrāddha bilang pagsamba sa mga ninuno, nakakamit ang kalusugan—at ang pagpapalang magpatuloy ang lahi sa pamamagitan ng mga anak at apo.
Verse 23
पौषशुक्लद्वितीयायां गोश्रृंगोदकमार्जनम् । सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेंदुदर्शनम् ॥ २३ ॥
Sa Dvitīyā, ang ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Pauṣa, ang paglilinis gamit ang tubig na pinabanal sa pamamagitan ng sungay ng baka ay sinasabing nagbibigay ng katuparan ng lahat ng hangarin; at itinatakda rin ang pagtanaw sa munting gasuklay na buwan.
Verse 24
योऽर्घ्यदानेन बालेंदुं हविष्याशी जितेंद्रियः । पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये ॥ २४ ॥
Ang sinumang nagtagumpay sa pagpipigil ng mga pandama at namumuhay sa havis (payak na pagkaing handog), sumasamba sa batang buwan sa pag-aalay ng arghya, at nag-aalay ng mga bulaklak at ghee—nagkakamit ng katuparan sa dharma, kāma, at artha.
Verse 25
माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् । समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः ॥ २५ ॥
Sa Dvitīyā (ikalawang araw) ng maliwanag na kalahati ng Māgha, marapat na sambahin nang ayon sa wastong ritwal si Prajāpati sa anyo ng Araw, at parangalan Siya ng mga pulang bulaklak.
Verse 26
रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः । ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः ॥ २६ ॥
Sa pag-aalay ng mga pulang baka bilang handog, marapat na gumawa, ayon sa kakayahan, ng isang gintong imahen; at saka maghanda ng sisidlang tanso na puno ng ghee o ng nilutong mga butil ng bigas.
Verse 27
समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे । एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः ॥ २७ ॥
Matapos ihandog iyon sa Panginoon sa dalisay na bhakti, saka niya ibigay ang imaheng iyon sa isang brāhmaṇa. Kapag naisagawa ang panatang ito nang ganito, O brāhmaṇa, siya’y magniningning na parang mismong Araw na bagong sumisikat.
Verse 28
दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः । इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यंते ब्रह्मणः पदम् ॥ २८ ॥
Ang tao’y isinisilang sa lupa bilang mahirap daigin at mahirap salakayin; matapos tamasahin dito ang mararangal na katuparan ng pagnanasa, sa wakas ay nararating niya ang kataas-taasang tahanan ni Brahman.
Verse 29
सर्वदेवस्तुतोऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः । अथ फाल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः ॥ २९ ॥
Palagi siyang pinupuri ng lahat ng mga deva, kaya sumakay siya sa napakahusay na vimāna, ang karwaheng makalangit. Pagkaraan, O pinakamainam sa mga dvija, sa ikalawang araw ng maliwanag na kalahati ng Phālguna…
Verse 30
पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगंधिभिः । पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालंकरणैः शुभैः ॥ ३० ॥
Sa pamamagitan ng mga bulaklak, sambahin si Śiva—lalo na yaong napakaputi at mababangong bulaklak. Gumawa ng bubong na bulaklak, at palamutian ang pook-sambahan ng mapalad na palamuting bulaklak.
Verse 31
नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः । प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टांगं पतितो भुवि ॥ ३१ ॥
Matapos palugdan (ang Panginoon) sa iba’t ibang naivedya, insenso, mga ilawan, ārati at iba pa, dapat siyang yumukod—magpatirapa sa lupa sa ganap na pagpapatirapa ng walong bahagi (sāṣṭāṅga).
Verse 32
एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः । धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम् ॥ ३२ ॥
Sa ganitong wastong pagsamba sa Panginoon ng mga deva, ang tao’y napapalaya sa karamdaman; pinagkakalooban ng yaman at ani, tiyak na mabubuhay nang isang daang taon.
Verse 33
यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा । प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः ॥ ३३ ॥
Anumang pamamaraan ng ritwal na itinakda para sa Dvitīyā sa maliwanag na kalahati (Śukla-pakṣa), yaon ding pamamaraan ang dapat isagawa sa mga Dvitīyā ng madilim na kalahati (Kṛṣṇa-pakṣa) ng mga nakaaalam ng tuntunin ng pagsamba.
Verse 34
वह्निरेव पृथङ्मास्सु नानारूपवपुर्द्धरः । पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत् ॥ ३४ ॥
Si Agni lamang—na sa bawat buwan ay nag-aanyong iba’t ibang anyo at katawan—ang tunay na dapat sambahin sa Dvitīyā (ikalawang araw ng buwan), kalakip ang brahmacarya at iba pang pagtalima, gaya ng naipaliwanag noon.
Verse 35
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १११ ॥
Sa gayon nagtatapos ang ika-111 kabanata ng Unang Bahagi ng Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, sa Dakilang Salaysay, sa ikaapat na Pāda, na pinamagatang “Paglalarawan ng Labindalawang-Buwang Vrata ng Dvitīyā.”
The chapter frames Dvitīyā worship as a calibrated vrata: correct timing (tithi), disciplined conduct (e.g., havis, brahmacarya), prescribed offerings, and dāna generate worldly prosperity while orienting the practitioner toward higher states—culminating in Brahman-attainment—thereby expressing the Purāṇic synthesis of pravṛtti and nivṛtti.
It ritualizes the theme of vision—auspicious perception and spiritual insight—through a tangible dāna item, aligning bodily symbolism (eyes) with merit-making; the text links sustained observance to sovereignty, strength, and dharmic rulership, showing how Purāṇic vrata-kalpa ties material signs to ethical and soteriological outcomes.
It sacralizes kinship reciprocity: honoring and feeding one’s sister on the tithi associated with Yama being fed by Yamunā is said to increase nourishment and prosperity, embedding social dharma (family care, gifting, hospitality) into the month-by-month vrata framework.