Adhyaya 70: The King Confronts the Rakshasa and Restores the Brahmin’s Wife

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे एकोनसप्ततितमोऽध्यायः । सप्ततितमोऽध्यायः- ७० । मार्कण्डेय उवाच । अथारुरोह स्वरथं प्रणिपत्य महामुनिम् । तेनाख्यातं वनं तच्च प्रययावुत्पलावतम् ॥

Kaya nga, sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, sa Auttama-manvantara, nagwakas ang ika-animnapu’t siyam na kabanata; nagsisimula ang kabanata pitumpu. Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, sumakay siya sa sarili niyang karwahe; matapos yumuk at magbigay-galang sa dakilang rishi, tumungo siya sa gubat na itinuro nito, sa Utpalāvataka.

Verse 2

यथाख्यातस्वरूपां च भार्यां भर्त्रा द्विजस्य ताम् । भक्षयन्तीं ददर्शाथ श्रीफलानि नरेश्वरः ॥

At nakita ng hari ang asawa ng Brahmana—gaya ng pagkakalarawan—na kumakain ng mga bungang śrīphala.

Verse 3

पप्रच्छ च कथं भद्रे ! त्वमेतद्वनमागता । स्फुटं ब्रवीहि वैशालेरपि भार्या सुशर्मणः ॥

Tinanong niya: “O mabuting ginang, paano ka naparito sa gubat na ito? Sabihin nang malinaw—ikaw ba ang asawa ni Suśarman ng Vaiśālī?”

Verse 4

ब्राह्मण्युवाच । सुताहमतिरात्रस्य द्विजस्य वनवासिनः । पत्नी विशालपुत्रस्य यस्य नाम त्वयोदितम् ॥

Sinabi ng babaeng Brahmana: “Ako ang anak na babae ni Atirātra, isang dvija (dalawang ulit na isinilang) na naninirahan sa gubat. At ako ang asawa ng anak ni Viśāla, na ang pangalang binanggit mo.”

Verse 5

साहं हृता बलाकेन राक्षसेन दुरात्मना । प्रसुप्ता भवनस्यान्ते भ्रातृमातृवियोजिता ॥

“Habang ako’y natutulog sa gilid ng bahay, ako’y dinukot ni Balāka, ang masamang rākṣasa—na naihiwalay ako sa aking kapatid na lalaki at sa aking ina.”

Verse 6

भस्मीभवतु तद्रक्षो येनास्म्येवं वियोजिता । मात्रा भ्रातृभिरन्यैश्च तिष्ठाम्यत्र सुदुःखिता ॥

Nawa’y ang rākṣasa na naghiwalay sa akin nang ganito ay maging abo. Hiwalay sa aking ina, sa aking mga kapatid at sa iba pa, nananatili ako rito na labis na nagdadalamhati.

Verse 7

अस्मिन्वनेऽतिगहने तेनानीयाहमुज्झिता । न वेद्मि कारणं किं तन्नोपभुङ्क्ते न खादति ॥

Sa kagubatang napakasiksik na ito, dinala niya ako at saka iniwan. Hindi ko alam ang dahilan—hindi niya ako pinagsasayahan ni kinakain man.

Verse 8

राजोवाच अपि तज्ज्ञायते रक्षस्त्वामुत्सृज्य क्व वै गतम् । अहं भर्त्रा तवैवात्र प्रेषितो द्विजनन्दिनि ॥

Sinabi ng hari: “Nalalaman ba kung saan nagtungo ang rākṣasa matapos kang iwan? Ako’y isinugo rito ng iyong asawa, O ligaya ng mga dalawang-beses-na-ipinanganak.”

Verse 9

ब्राह्मण्युवाच अस्यैव काननस्यान्ते स तिष्ठति निशाचरः । प्रविश्य पश्यतु भवान् न बिभेति ततो यदि ॥

Sinabi ng babaeng Brahmin: “Ang gumagala sa gabi ay nakatayo sa gilid ng mismong gubat na ito. Pumasok ka at tingnan—kung hindi mo siya kinatatakutan, gawin mo.”

Verse 10

मार्कण्डेय उवाच प्रविवेश ततः सोऽथ तया वर्त्मनि दर्शिते । ददृशे परिवारॆण समवेतञ्च राक्षसम् ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, pumasok siya, itinuro ng babae ang daan, at nakita niya ang rākṣasa na nagkakatipon kasama ng kanyang mga kasama.”

Verse 11

दृष्टमात्रे ततस्तस्मिन् त्वरमाणः स राक्षसः । दूरादेव महीं मूर्ध्ना स्पृशन् पादान्तिकं ययौ ॥

Nang sandaling makita niya ang hari, ang rākṣasa ay nagmadali; mula pa sa malayo, idinampi niya ang ulo sa lupa at lumapit sa paanan (ng hari).

Verse 12

राक्षस उवाच ममात्रागच्छता गेहं प्रसादस्ते महान् कृतः । प्रसाधि किं करोम्येष वसामि विषये तव ॥

Sinabi ng rākṣasa: “Sa pagparito mo sa aking tahanan, isang dakilang biyaya ang naipagkaloob sa akin. Maging mahabagin—ano ang dapat kong gawin? Naninirahan ako sa iyong nasasakupan.”

Verse 13

अर्घञ्चेमं प्रतीच्छ त्वं स्थीयताञ्चेदमासनम् । वयं भृत्या भवान् स्वामी दृढमाज्ञापयस्व माम् ॥

“Tanggapin mo ang arghya na ito, at maupo sa luklukang ito. Kami ay iyong mga lingkod; ikaw ang panginoon—utusan mo ako nang matatag.”

Verse 14

राजोवाच कृतमेव त्वया सर्वं सर्वामेवातिथिक्रियाम् । किमर्थं ब्राह्मणवधूस्त्वयानीता निशाचर ॥

Sinabi ng hari: “Tunay na nagawa mo na ang lahat—ang bawat gawang pag-aanyaya at pagtanggap. Ngunit sa anong layunin mo dinala (dinukot) ang asawa ng isang Brahmin, O gumagala sa gabi?”

Verse 15

नेयं सुरूपा सन्त्यन्या भाय्र्यार्थञ्चेद् हृता त्वया । भक्ष्यार्थं चेत्कथं नात्ता त्वयैतत्कथ्यतां मम ॥

“Hindi naman siya natatanging maganda—may iba pa. Kung dinala mo siya upang maging asawa (bakit siya?) At kung para sa pagkain, bakit hindi mo siya kinain? Ipaliwanag mo ito sa akin.”

Verse 16

राक्षस उवाच न वयं मानुषाहारा अन्ये ते नृप ! राक्षसाः । सुकृतस्य फलं यत्तु तदश्नीमो वयं नृप ॥

Wika ng Rākṣasa: “Hindi kami kumakain ng laman ng tao, O hari—ang gumagawa niyan ay ibang mga Rākṣasa. Kami, O hari, ay nabubuhay sa anumang bunga ng kabutihang-loob at merito (sukṛta).”

Verse 17

स्वभावञ्च मनुष्याणां योषिताञ्च विमानिताः । मानिताश्च समश्नीमो न वयं जन्तुखादकाः ॥

“Kinakain namin ang mismong likas na pagkatao ng tao—at ng babae kapag siya’y nilalapastangan; at kahit kapag siya’y pinararangalan, iyon man ay kinakain namin. Hindi kami mga manlalamon ng mga nilalang na may buhay.”

Verse 18

यदस्माभिर्नृणां क्षान्तिर्भुक्ता क्रुध्यन्ति ते तदा । भुक्ते दुष्टे स्वभावे च गुणवन्तो भवन्ति च ॥

“Kapag ‘nakain’ na namin ang pagtitimpi ng mga tao, sila’y nagiging galit. At kapag ‘nakain’ na ang kanilang masamang hilig, sila’y nagkakaroon pa ng mga kabutihang-asal.”

Verse 19

सन्ति नः प्रमदा भूप ! रूपेणाप्सरसां समाः । राक्षस्यस्तासु तिष्ठत्सु मानुषीषु रतिः कथम् ॥

“O hari, may mga babae kami na ang ganda ay kapantay ng mga Apsaras. Kung may gayong mga babaeng Rākṣasī, paano pa magkakaroon ng pagnanasa sa mga babaeng tao?”

Verse 20

राजोवाच यद्येषा नोपभोगाय नाहाराय निशाचर । गृहं प्रविश्य विप्रस्य तत्किमेषा हृता त्वया ॥

Sinabi ng Hari: “Kung hindi siya para sa pagkalugod ni para sa pagkain, O gumagala sa gabi, bakit—pagpasok mo sa bahay ng isang brāhmaṇa—ay kinuha mo siya at dinala?”

Verse 21

राक्षस उवाच मन्त्रवित् स द्विजश्रेष्ठो यज्ञे यज्ञे गतस्य मे । रक्षोघ्नमन्त्रपठनात् करोत्युच्चाटनं नृप ॥

Wika ng Rākṣasa: “Ang pinakamainam na brāhmaṇa ay nakaaalam ng mga mantra. Tuwing ako’y pumupunta sa paghahandog na sakripisyo, sa pagbigkas niya ng mga mantrang pumupuksa sa rākṣasa ay itinataboy niya ako, O hari.”

Verse 22

वयं बुभुक्षितास्तस्य मन्त्रोच्चाटनकर्मणा । क्व यामः सर्वयज्ञेषु स ऋत्विग् भवति द्विजः ॥

“Dahil sa kanyang pagpapaalis sa amin sa pamamagitan ng mantra, kami’y naiiwang gutóm. Saan kami tutungo? Sa bawat sakripisyo, ang brāhmaṇang iyon ang nagsisilbing paring tagapagpatupad (ṛtvij).”

Verse 23

ततोऽस्माभिरिदन्तस्य वैकल्यमुपपादितम् । पत्नीविना पुमानिज्याकर्मयोग्यो न जायते ॥

“Kaya nga dinala namin sa kanya ang kapansanang ito: ang lalaking walang asawa ay hindi nagiging karapat-dapat magsagawa ng pagsamba at paghahandog (ijyā-karman).”

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच वैकल्योच्चारणात्तस्य ब्राह्मणस्य महामतेः । ततः स राजातिभृशं विषण्णः समजायत ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Nang marinig ng hari ang tungkol sa kapansanan ng dakilang-loob na brāhmaṇa, siya’y labis na nabagabag.”

Verse 25

वैकल्यमेवं विप्रस्य वदन्मामेव निन्दति । अनर्हमर्घस्य च मां सोऽप्याह मुनिसत्तमः ॥

“Sa pagsasalita niya nang gayon tungkol sa kapansanan ng brāhmaṇa, pati ako’y kanyang sinisisi; at sinabi rin ng pinakamainam na pantas na ako’y hindi karapat-dapat sa parangal na handog (argha).”

Verse 26

वैकल्यं तस्य विप्रस्य राक्षसोऽप्याह मे यथा । अपत्नीकतया सोऽहं सङ्कटं महदास्थितः ॥

Gaya ng aking inilarawan ang kakulangan ng brahmana, sinabi rin sa akin ng rākṣasa: “Dahil wala akong asawa, nalugmok ako sa malaking pagdurusa.”

Verse 27

मार्कण्डेय उवाच एवम् चिन्तयतस्तस्य पुनरप्याह राक्षसः । प्रणामनम्रो राजानं बद्धाञ्जलिपुटो मुने ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Habang ganoon ang kanyang pag-iisip, muling nagsalita ang rākṣasa—yumuk sa pagpupugay sa hari, na magkadikit ang mga palad, O pantas.”

Verse 28

नरेन्द्राज्ञाप्रदानेन प्रसादः क्रियतां मम । भृत्यस्य प्रणतस्य त्वं युष्मद्विषयवासिनः ॥

“Sa pamamagitan ng pagbigay ng isang utos, O hari, ipakita mo ang iyong biyaya sa akin. Ikaw ang panginoon ng naninirahan sa iyong kaharian—ako ang iyong lingkod, nakayukod sa harap mo.”

Verse 29

राजोवाच स्वभावं वयमश्नीमस्त्वयोक्तं यन्निशाचर । तदर्थिनो वयं येन कार्येण शृणु तन्मम ॥

Sinabi ng hari: “O gumagala sa gabi, gaya ng iyong sinabi, tinatanggap at pinakikitunguhan namin ang mga bagay ayon sa kanilang likas na katangian. May layunin din kami—pakinggan mo ang gawaing hinihingi ko kapalit ng pabor na iyon.”

Verse 30

अस्यास्त्वयाद्य ब्राह्मण्या दौःशील्यमुपभुज्यताम् । येन त्वयात्तदौःशील्या तद्विनीता भवेदियम् ॥

“Ngayong araw, lamunin o alisin mo ang masamang asal ng babaeng brahmana na ito—upang kapag naalis mo na ang masamang asal na iyon, siya’y maging may disiplina at mahusay na nahubog.”

Verse 31

नीयतां यस्य भार्येयं तस्य वेश्म निशाचर । अस्मिन् कृते कृतं सर्वं गृहमभ्यागतस्य मे ॥

“O ikaw na gumagala sa gabi, dalhin mo siya sa bahay ng lalaking siya ang asawa. Kapag nagawa ito, ang lahat ay matutupad para sa akin, ang panauhing dumating sa bahay na ito.”

Verse 32

मार्कण्डेय उवाच ततः स राक्षसस्तस्याः प्रविश्यान्तः स्वमायया । भक्षयामास दौःशील्यं निजशक्त्या नृपाज्ञया ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, ang rākṣasa na iyon, sa sarili niyang māyā, ay pumasok sa loob niya at nilamon ang masamang asal niya—sa sariling kapangyarihan, ayon sa utos ng hari.”

Verse 33

दौःशील्येनातिरौद्रेण पत्नी तस्य द्विजन्मनः । तेन सा संपरित्यक्ता तमाह जगतीपतिम् ॥

“Dahil sa napakabangis na masamang asal niya, ang asawa ng lalaking ‘dalawang-ulit na isinilang’ ay iniwan ng kanyang asawa; nang siya’y itakwil, nagsalita siya sa panginoon ng lupain, ang hari.”

Verse 34

स्वकर्मफलपाकेन भर्तुस्तस्य महात्मनः । वियोजिताहं तद्धेतुरयमासीन् निशाचरः ॥

“Dahil sa paghinog ng bunga ng sarili kong mga gawa, nahiwalay ako sa aking dakilang-asal na asawa. Ang sanhi ng paghihiwalay na iyon ay ang gumagala sa gabi na ito (rākṣasa).”

Verse 35

नास्य दोषो न वा तस्य मम भर्तुर्महात्मनः । ममैव दोषो नान्यस्य सुकृतं ह्युपभुज्यते ॥

“Walang kasalanan sa kanya—ni sa aking dakilang-asal na asawa. Ang kasalanan ay akin lamang, hindi sa iba; sapagkat ang kabutihan (at bunga nito) ay tunay na tinatamasa ng gumawa nito.”

Verse 36

अन्यजन्मनि कस्यापि विप्रयोगः कृतो मया । सोऽयं ममाप्युपगतः को दोषोऽस्य महात्मनः ॥

“Sa ibang kapanganakan, ako ang naging sanhi ng pagkakahiwalay ng isang tao. Ang bunga ng karma ring iyon ay dumating na ngayon sa akin. Anong kasalanan ang mayroon sa dakilang taong ito?”

Verse 37

राक्षस उवाच प्रापयामि तवादेशादिमां भर्तृगृहं प्रभो । यदन्यत्करणीयन्ते तदाज्ञापय पार्थिव ॥

Sinabi ng rākṣasa: “Ayon sa iyong utos, O panginoon, ihahatid ko ang babaeng ito sa bahay ng kanyang asawa. Anuman pang dapat gawin—ipag-utos mo rin, O hari.”

Verse 38

राजोवाच अस्मिन् कृते कृतं सर्वं त्वया मे रजनीचर । आगन्तव्यञ्च ते वीर कार्यकाले स्मृतेन मे ॥

Sinabi ng hari: “Kapag nagawa na ito, para sa akin ay nagawa mo na ang lahat, O gumagala sa gabi. At ikaw, O bayani, dapat kang dumating kapag may gawain—tuwing maaalala at tatawagin kita.”

Verse 39

नाथेत्युक्त्वा तु तद्रक्षस्तामादाय द्विजाङ्गनाम् । निन्ये भर्तृगृहं शुद्धां दौःशील्यापगमात्तदा ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Sa pagsasabing “Mangyari nawa, aking panginoon,” kinuha ng rākṣasa ang babaeng brāhmaṇa at inihatid siya sa bahay ng kanyang asawa—at siya’y naging dalisay, sapagkat nawala ang dungis ng masamang puri.