Adhyaya 100

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ श्लोक मिलाकर कुल ७४ श्लोक हैं) अऑरड..2 #९23. | हि २ 7 शततमो< ध्याय: वृत्रासुरसे त्रस्‍्त देवताओंको महर्षि दधीचका अस्थिदान एवं वज्रका निर्माण युधिछिर उवाच भूय एवाहमिच्छामि महर्षेस्तस्य धीमत: । कर्मणां विस्तरं श्रोतुमगस्त्यस्य द्विजोत्तम

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakadakila sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), nais kong muling marinig nang ganap at masinsinan ang mga gawa ng marunong na dakilang rishi na si Agastya.”

Verse 2

लोगमश उवाच शृणु राजन्‌ कथां दिव्यामद्भुतामतिमानुषीम्‌ । अगस्त्यस्य महाराज प्रभावममितौजस:

Wika ni Lomaśa: O Hari, pakinggan mo ang isang salaysay na banal—kamangha-mangha at lampas sa karaniwang sukat ng tao. Ito’y tungkol sa makapangyarihang pantas na si Agastya, O dakilang Hari, na ang ningning ay di masukat at ang kapangyarihan ay malalim; isasalaysay ko ang kanyang kadakilaan—makinig ka.

Verse 3

आसन कृतयुगे घोरा दानवा युद्धदुर्मदा: । कालकेया इति ख्याता गणा: परमदारुणा:

Wika ni Lomaśa: Noong Kṛta Yuga, may mga kakila-kilabot na pangkat ng Dānava, lasing sa kapalaluan ng digmaan. Sila’y tanyag sa pangalang Kālakeya—mga pulutong na likas na ubod ng lupit, at sa labanan ay nakikipagsagupaan nang tila sinasaniban ng mabangis na pagkasindak at galit.

Verse 4

ते तु वृत्रं समाश्रित्य नानाप्रहरणोद्यता: । समन्तात्‌ पर्यधावन्त महेन्द्रप्रमुखान्‌ सुरान्‌

Kumapit sila kay Vṛtra at nagtipon sa ilalim ng kanyang pamumuno, tangan ang sari-saring sandata; at mula sa lahat ng panig ay rumagasa silang sumalakay sa mga diyos na pinangungunahan ni Mahendra (Indra).

Verse 5

ततो वृत्रवधे यत्नमकुर्वस्त्रिदशा: पुरा । पुरंदरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणमुपतस्थिरे,तब समस्त देवता वृत्रासुरके वधके प्रयत्नमें लग गये। वे देवराज इन्द्रको आगे करके ब्रह्माजीके पास गये

Pagkaraan, noong unang panahon, nagsikap ang mga diyos upang mapatay si Vṛtra. Inuna nila si Purandara (Indra) at lumapit kay Brahmā upang humingi ng patnubay at tulong.

Verse 6

कृताञ्जलीस्तु तान्‌ सर्वान्‌ परमेष्ठीत्युवाच ह । विदितं मे सुरा: सर्व यद्‌ वः कार्य चिकीर्षितम्‌

Wika ni Lomaśa: Noon, tumindig ang lahat ng mga diyos na nakatiklop ang mga kamay, at nagsalita si Parameṣṭhin (Brahmā) sa kanila: “O mga diyos, batid ko na nang lubos ang gawaing nais ninyong isakatuparan.”

Verse 7

तमुपायं प्रवक्ष्यामि यथा वृत्रं वधिष्यथ । दधीच इति विख्यातो महानृषिरुदारधी:

Wika ni Lomaśa: “Sasabihin ko sa inyo ang paraan upang mapatay ninyo si Vṛtra. May isang dakilang rishi na bantog sa pangalang Dadhīca, marangal ang isip at bukás-palad. Pumunta kayo sa kanya nang magkakasama at humiling ng iisang biyaya, na iisa ang inyong loob. Yamang siya’y lubhang tapat sa dharma, malugod niyang ipagkakaloob ang anumang inyong ninanais.”

Verse 8

त॑ गत्वा सहिता: सर्वे वरं वै सम्प्रयाचत । स वो दास्यति धर्मात्मा सुप्रीतेनान्तरात्मना

Wika ni Lomaśa: “Pumunta kayo sa kanya, kayong lahat nang magkakasama, at taimtim na humiling ng isang biyaya. Ang matuwid na rishi, na lubhang nalulugod sa kaibuturan ng loob, ay ipagkakaloob iyon sa inyo.”

Verse 9

स वाच्य: सहितै: सर्वैर्भवद्धिर्जयकाड्क्षिभि: । स्वान्यस्थीनि प्रयच्छेति त्रैलोक्यस्य हिताय वै

At kapag tinanggap na niya ang pagbibigay, kayong lahat na naghahangad ng tagumpay ay magsabi nang sabay-sabay: “O Mahātman! Para sa kapakanan ng tatlong daigdig, ipagkaloob mo sa amin ang sarili mong mga buto.”

Verse 10

स शरीर समुत्सज्य स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति । तस्यास्थिभिर्महाघोरं वजन संस्क्रियतां दृढम्‌

Kapag humiling kayo, iiwan niya ang kanyang katawan at ibibigay ang sarili niyang mga buto. Mula sa mga butong iyon, likhain ninyo ang isang matibay na vajra—isang sandatang lubhang kakila-kilabot—upang maganap ang layon.

Verse 11

महच्छत्रुहणं घोरं षडश्र॑ भीमनि:स्वनम्‌ । तेन वज्नेण वै वृत्रं वधिष्यति शतक्रतु:

Wika ni Lomaśa: “Ang kulog na sandatang iyon ay magiging napakalaki at kakila-kilabot, tagapagwasak ng makapangyarihang kaaway; may anyong anim-na-sulok at umuugong sa nakapanghihilakbot na dagundong. Sa vajra na iyon, si Śatakratu—si Indra, hari ng mga diyos—ay tiyak na papatay kay Vṛtra.”

Verse 12

एतद्‌ व: सर्वमाख्यातं तस्माच्छीघ्रं विधीयताम्‌ । एवमुक्तास्ततो देवा अनुज्ञाप्प पितामहम्‌

Sinabi ni Lomaśa, “Naipahayag ko na sa inyo ang lahat; kaya kumilos kayo nang walang pag-aatubili.” Sa gayong pananalita, nagpaalam ang mga diyos sa Dakilang Ninuno (Brahmā) at, inilagay si Panginoong Nārāyaṇa sa unahan, nagtungo sila sa ashram ni Dadhīca—na nasa kabilang pampang ng ilog Sarasvatī at napaliligiran ng sari-saring punò at mga baging.

Verse 13

नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्वाश्रमं ययु: । सरस्वत्या: परे पारे नानाद्रुमलतावृतम्‌

Inilagay si Nārāyaṇa sa unahan, nagtungo ang mga diyos sa ashram ni Dadhīca. Ang ashram na iyon ay nasa kabilang pampang ng Sarasvatī, at napaliligiran ng iba’t ibang punò at mga baging na gumagapang.

Verse 14

षट्पदोदगीतनिनदैर्विघुष्टं सामगैरिव । पुंस्कोकिलरवोन्मिश्र॑ं जीव॑ं जीवकनादितम्‌

Sinabi ni Lomaśa: “Ang pook na iyon ay umuugong sa awit ng mga bubuyog, na wari’y pagbigkas ng mga himnong Sāman ng mga mang-aawit ng Sāma. Nahahalo roon ang huni ng mga lalaking kukuko at ang sigaw ng mga ibong jīvaka; at sa mga tinig pa ng iba pang nilalang, ang ashram ay tila masigla at may buhay.”

Verse 15

महिषैश्न वराहैश्न सृमरैश्वमरैरपि । तत्र तत्रानुचरितं शार्टूलभयवर्जिति:,भैंसे, सूअर, बालमृग और चवँरी गायें बाघ-सिंहोंके भयसे रहित हो उस आश्रमके आस-पास विचर रही थीं

Sinabi ni Lomaśa: Sa paligid ng ashram, ang mga kalabaw, mga baboy-damo, mga mailap na usa, at maging mga bakang kahawig ng yak ay malayang naglalakad dito at doon—walang pangamba sa mga tigre.

Verse 16

करेणुभिवररिणैश्व प्रभिन्नकरटामुखै: । सरो<वगाढै: क्रीडद्धि:ः समन्‍्तादनुनादितम्‌

Sinabi ni Lomaśa: “Doon, ang mga elepante at mga babaeng elepante—malalakas at nasa init ng musth, na may agos ng katas na tumutulo mula sa kanilang mga sentido—ay lumusong sa lawa at naglalaro sa tubig. Ang kanilang paglalagalag at paglalaro ay nagpalaganap ng ugong sa lahat ng dako, anupa’t ang buong paligid ng ashram ay tila napupuno ng alingawngaw.”

Verse 17

सिंहव्याप्रैर्महानादान्नदद्धिरनुनादितम्‌ । अपरैश्नापि संलीनैर्गुहाकन्दरशायिभि:

Sinabi ni Lomāśa: “Ang pook na iyon ay paulit-ulit na umuugong sa dagundong ng mga leon at tigre na umuungal nang may makapangyarihang sigaw; at gayundin sa mga ibang mababangis na hayop na nakatago, naninirahan sa mga yungib at siwang ng bato.”

Verse 18

पर्वतोंकी गुफाओं तथा कन्दराओंमें लेटे, झाड़ियोंमें छिपे और वनमें विचरते हुए जोर- जोरसे दहाड़नेवाले सिंहों और व्याप्रोंकी गर्जनासे वह स्थान गूँज रहा था ।।

Sinabi ni Lomāśa: Sa bahaging iyon ng kagubatan, ang pag-ungal ng mga leon at tigre—nakahiga sa mga yungib ng bundok at bangin, nakatago sa masukal na palumpong, at naglilibot sa gubat—ay nagpaalingawngaw sa buong pook. Sa gitna ng sari-saring lupain ay naroon ang napakagandang ashram ng dakilang rishi na si Dadhīca, nagniningning sa iba’t ibang dako at wari’y mismong langit; at dumating doon ang mga diyos.

Verse 19

तत्रापश्यन्‌ दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम्‌ | जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या पितामहम्‌

Doon ay nakita nila ang rishi na si Dadhīca, nagliliwanag na kasingningning ng Araw. Ang kanyang katawan ay nag-aalab sa banal na liwanag, kaya’t siya’y wari mismong si Pitāmaha (Brahmā) sa karangalan at kadakilaan.

Verse 20

तस्य पादौ सुरा राजन्नभिवाद्य प्रणम्य च | अयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेछ्टिना,राजन! उस समय सब देवताओंने महर्षिके चरणोंमें अभिवादन एवं प्रणाम करके ब्रह्माजीने जैसे कहा था, उसी प्रकार उनसे वर माँगा

O Hari, lumapit ang mga diyos sa rishi nang may paggalang: yumukod sila sa kanyang mga paa, naghandog ng pagpupugay, at ayon sa itinakda ng Lumikha (Brahmā), silang lahat ay humiling sa kanya ng isang biyaya.

Verse 21

ततो दधीच: परमप्रतीत: सुरोत्तमांस्तानिदम भ्युवाच । करोमि यद्‌ वो हितमद्य देवा: स्वं चापि देहं स्वयमुत्सूजामि

Pagkaraan, ang rishi na si Dadhīca, puspos ng kagalakang malalim, ay nagsalita sa mga pinakadakila sa mga diyos: “O mga diyos, ngayong araw ay gagawin ko ang makabubuti sa inyo. Ako mismo ang magpapakawalay sa katawan kong ito.”

Verse 22

स एवमुकक्‍त्वा द्विपदां वरिष्ठ: प्राणान्‌ वशी स्वान्‌ सहसोत्ससर्ज | ततः सुरास्ते जगृहुः परासो- रस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम्‌

Pagkasabi niya nang gayon, ang pinakamainam sa mga tao—ang maharishi na si Dadhīci, mapagpigil sa sarili at may ganap na kapangyarihan sa sariling hininga-buhay—ay biglang nagbitiw ng kanyang buhay. Pagkaraan, ayon sa tagubilin ni Brahmā, kinuha ng mga diyos ang mga buto mula sa kanyang walang-buhay na katawan upang magamit sa banal na layunin.

Verse 23

प्रह्ृष्टरूपा कश्ष॒ जयाय देवा- स्त्वष्टारमागम्य तमर्थमूचु: । त्वष्टा तु तेषां वचन निशम्य प्रह्ृष्टरूप: प्रयत: प्रयत्नात्‌

Sinabi ni Lomāśa: Ang mga diyos, na nagliliwanag ang mukha sa galak, ay lumapit kay Tvaṣṭṛ at ipinaabot sa kanya ang kanilang layunin. Nang marinig ang kanilang mga salita, si Tvaṣṭṛ—na siya man ay nagalak—ay nagsimulang gumawa nang may disiplina, pag-iingat, at masusing pagsisikap.

Verse 24

चकार वजं भृशमुग्ररूप॑ं कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्ट: । अनेन वज्प्रवरेण देव भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिमुग्रम्‌

Sinabi ni Lomāśa: “Hinubog niya ang isang vajra na lubhang nakapanghihilakbot ang anyo; at nang ito’y maihanda, masayang sinabi niya kay Śakra (Indra): ‘O diyos, sa pamamagitan ng pinakadakilang vajra na ito, gawing abo ngayong araw ang mabangis na kaaway ng mga diyos.’”

Verse 25

इसके बाद वे हर्षोल्लाससे भरकर विजयकी आशा लिये त्वष्टा प्रजापतिके पास आये और उनसे अपना प्रयोजन बताया। देवताओंकी बात सुनकर त्वष्टा प्रजापति बड़े प्रसन्न हुए। उन्होंने एकाग्रचित्त हो प्रयत्नपूर्वक अत्यन्त भयंकर वज्रका निर्माण किया। तत्पश्चात्‌ वे हर्षमें भरकर इन्द्रसे बोले--'देव! इस उत्तम वज़से आप आज ही भयंकर देवद्रोही वृत्रासुरको भस्म कर डालिये ।। ततो हतारि: सगण: सुखं वै प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठ: । त्वष्टा तथोक्तस्तु पुरंदरस्तद्‌ वज् प्रद्ृष्ट: प्रयतो हागृह्नात्‌

Pagkaraan, ang mga diyos, puspos ng galak at may pag-asang magwawagi, ay lumapit kay Tvaṣṭṛ Prajāpati at ipinaalam ang kanilang pakay. Nang marinig ang kanilang sinabi, labis na natuwa si Tvaṣṭṛ; sa pusong nakatuon, buong pagsisikap niyang nilikha ang isang vajra na lubhang nakapanghihilakbot. Pagkatapos, sa kagalakan, sinabi niya kay Indra: “O diyos! Sa pamamagitan ng dakilang sandatang ito, gawing abo ngayong araw si Vṛtra—ang mabagsik na taksil sa mga diyos. Kapag napatay na ang kaaway, manahan ka sa langit kasama ang mga diyos, at sa kapayapaan ay mamahala at magtanggol sa buong tatluhang langit.” Sa gayong pananalita ni Tvaṣṭṛ, si Indra (Purandara) ay lubhang nagalak; at taglay ang dalisay na layon at paggalang, tinanggap niya ang vajra mula sa kamay nito.

Verse 99

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोगशती ्थयात्राके प्रसंगमें परशुरामके तेजकी हानिविषयक +िन्‍यानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagtatapos ang ikasiyamnapu’t siyam na kabanata ng Vana Parva ng Śrī Mahābhārata, sa loob ng Tīrthayātrā Parva, sa salaysay ng paglalakbay-pananampalataya sa Logaśa-tīrtha, hinggil sa pagliit o paghina ng tejas—ang ningning ng espirituwal at mandirigmang lakas—ni Paraśurāma.

Verse 100

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां वजनिर्माणक थने शततमो<ध्याय:

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Vana Parva—lalo na sa bahaging Tīrthayātrā Parva (paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tawiran)—sa salaysay ng paglalakbay ni Lomaśa, sa banal na pook na kaugnay ng paglikha ng vajra (sandatang kulog), dito nagtatapos ang ikasandaan na kabanata.