Adhyaya 22

Verse 1

ऑपनआक्ाता बा अकाल त्रयोविशो5 ध्याय: सहदेवके द्वारा दःशासनकी पराजय संजय उवाच सहदेवं तथा क्रुद्धं दहन्तं तव वाहिनीम्‌ । दुःशासनो महाराज भ्राता भ्रातरमभ्ययात्‌,संजय कहते हैं--महाराज! सहदेव क्रोधमें भरकर आपकी विशाल सेनाको दग्ध करने लगे। उस समय भाई दुःशासनने अपने उस भ्राताका सामना किया

Sinabi ni Sanjaya: “O Hari, si Sahadeva, nag-aalab sa galit, ay nagsimulang lumusob na wari’y sinusunog ang malawak ninyong hukbo. Noon din, si Duhshasana—kapatid ninyo—ay sumulong upang harapin ang sarili niyang kapatid.”

Verse 2

तौ समेतौ महायुद्धे दृष्टवा तत्र महारथा: । सिंहनादरवांक्षक्रुर्वासांस्यादुधुवुश्चव ह,उस महायुद्धमें उन दोनों भाइयोंको एकत्र हुआ देख वहाँ खड़े हुए महारथी योद्धा सिंहनाद करने और वस्त्र हिलाने लगे

Sinabi ni Sanjaya: “Nang makita sa dakilang labanan na nagtagpo roon ang dalawang magkapatid, ang mga maharathi na nakatindig sa paligid ay umalingawngaw sa sigaw na parang leon at iwinagayway ang kanilang mga kasuotan sa pananabik.”

Verse 3

ततो भारत क्रुद्धेन तव पुत्रेण धन्विना । पाण्डुपुत्रस्त्रिभिर्बाणैर्वक्षस्थभिहतो बली,भारत! उस समय कुपित हुए आपके धनुर्धर पुत्रने अपने तीन बाणोंद्वारा बलवान्‌ पाण्डुपुत्र सहदेवकी छातीमें गहरा आघात किया

Pagkaraan, O Bharata, ang inyong anak—ang mamamana—na nagngangalit sa labanan, ay tumama sa dibdib ng makapangyarihang Sahadeva, anak ni Pandu, sa pamamagitan ng tatlong palaso.

Verse 4

सहदेवस्ततो राजन्‌ नाराचेन तवात्मजम्‌ | विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या सारथिं च त्रिभि: शरै:,राजन्‌! तब सहदेवने आपके पुत्रको एक नाराचसे घायल करके पुनः सत्तर बाणोंसे बींध डाला। तत्पश्चात्‌ उनके सारथिको भी तीन बाण मारे

Sinabi ni Sañjaya: “Pagkaraan, O Hari, tinamaan ni Sahadeva ang iyong anak ng isang nārāca (mabigat na palasong bakal). Nang mabutas na siya, muli pa niya itong tinuhog ng pitumpung palaso, at sinugatan din niya ang tagapagmaneho ng karwahe sa tatlong palaso.”

Verse 5

दुःशासनस्ततकश्चापं छित्त्वा राजन्‌ महाहवे । सहदेवं त्रिसप्तत्या बाह्वोरुरसि चार्पयत्‌,राजन्‌! उस महासमरमें दुःशासनने सहदेवका धनुष काटकर उनकी दोनों भुजाओं और छातीमें तिहत्तर बाण मारे

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, sa dakilang labang iyon, pinutol ni Duḥśāsana ang busog ni Sahadeva, at saka niya tinamaan si Sahadeva ng pitumpu’t tatlong palaso—sa magkabilang bisig at sa dibdib.”

Verse 6

सहदेवस्तु संक्रुद्ध: खड्ग॑ गृह महाहवे । आविध्य प्रासृजत्‌ तूर्ण तव पुत्ररथं प्रति,तब सहदेवने अत्यन्त कुपित होकर उस महासमरमें तलवार उठा ली और उसे घुमाकर तुरंत ही आपके पुत्रके रथकी ओर फेंका

Sinabi ni Sañjaya: “Si Sahadeva, nag-aalab sa galit, ay dinampot ang kanyang tabak sa dakilang labang iyon. Inikid niya ito at mabilis na inihagis patungo sa karwahe ng iyong anak.”

Verse 7

समार्गणगुणं चापं छित्त्वा तस्यप महानसि: । निपपात ततो भूमौ च्युत: सर्प इवाम्बरात्‌,उनकी वह लंबी तलवार दुःशासनके धनुष, बाण और प्रत्यंचाकों काटकर आकाशसे भ्रष्ट हुए सर्पकी भाँति वहाँ पृथ्वीपर गिर पड़ी

Sinabi ni Sañjaya: “Ang makapangyarihang tabak na iyon, matapos putulin ang kanyang busog na mahigpit ang pagkakabigkis—kasama ang mga kabit nito—ay bumagsak sa lupa, na wari’y ahas na nalaglag mula sa langit.”

Verse 8

अथान्यद्‌ धनुरादाय सहदेव: प्रतापवान्‌ | दुःशासनाय चिक्षेप बाणमन्तकरं ततः,तदनन्तर प्रतापी सहदेवने दूसरा धनुष लेकर दुःशासनपर एक विनाशकारी बाणका प्रहार किया

Sinabi ni Sañjaya: “Pagkaraan, ang magiting na Sahadeva ay kumuha ng isa pang busog at pinakawalan laban kay Duhshasana ang isang palasong nakamamatay.”

Verse 9

तमापतन्तं विशिखं यमदण्डोपमत्विषम्‌ | खड्गेन शितधारेण द्विधा चिच्छेद कौरव:,यमदण्डके समान प्रकाशित होनेवाले उस बाणको आते देख कुरुवंशी दुःशासनने तीखी धारवाले खड्गसे उसके दो टुकड़े कर डाले

Sinabi ni Sañjaya: Nang makita niyang sumasalpok papalapit ang palaso, nagliliyab na wari’y pamalong parusa ni Yama, hinati ito ng Kaurava (Duḥśāsana) sa dalawa sa pamamagitan ng kanyang matalim na espada. Ipinakikita ng tagpong ito ang mabagsik na katumpakan ng husay sa digmaan—ang hangaring pumatay ay sinasalubong hindi ng pag-aatubili kundi ng mabilis na pagsalungat, at ang mga kasangkapan ng kamatayan ay itinuturing na dapat pagharian, hindi katakutan.

Verse 10

ततस्तं निशितं खड्गमाविध्य युधि सत्वर: । धनुश्नान्यत्‌ समादाय शरं जग्राह वीर्यवान्‌

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan nito, sa gitna ng labanan at sa biglang bilis, iwinasiwas ng makapangyarihang mandirigma ang matalim na espada; kumuha ng isa pang busog at sinunggaban ang isang palaso—palatandaan ng di-napapatid na loob at kahandaang ipagpatuloy ang digmaan kahit nag-iiba ang takbo ng kapalaran sa labanan.

Verse 11

तत्पश्चात्‌ दुःशासनने युद्धस्थलमें तुरंत ही तीखी तलवार घुमाकर सहदेवपर दे मारी; फिर उस पराक्रमी वीरने दूसरा धनुष लेकर उसपर बाणका संधान किया ।। तमापतन्तं सहसा निस्त्रिंशं निशितै: शरै: । पातयामास समरे सहदेवो हसन्निव,सहदेवने हँसते हुए-से सहसा अपनी ओर आती हुई उस तलवारको तीखे बाणोंसे समरभूमिमें गिरा दिया

Sinabi ni Sañjaya: Pagkatapos nito, agad na iniikot ni Duḥśāsana ang matalim na espada sa larangan ng digmaan at inihagis ito kay Sahadeva; saka ang mandirigmang iyon ay kumuha ng isa pang busog at itinutok ang palaso sa kanya. Ngunit nang biglang sumugod ang espada, si Sahadeva—payapa na wari’y nakangiti—ay pinabagsak iyon sa lupa ng labanan sa pamamagitan ng matutulis na palaso. Ipinakikita ng tagpong ito ang disiplinadong husay sa digmaan: kahit sa gitna ng nakamamatay na paglusob, ang pagpipigil at sukat na tugon ni Sahadeva ang pumipigil sa kaguluhan at nagtataguyod sa dharma ng mandirigma—ang kontrolado at may layuning pakikipaglaban.

Verse 12

ततो बाणांश्षतुःषष्टिं तव पुत्रो महारणे | सहदेवरथं तूर्ण प्रेषयामास भारत,भारत! इतनेहीमें आपके पुत्रने उस महासमरमें सहदेवपर तुरंत ही चौंसठ बाण चलाये

Sinabi ni Sañjaya: Pagkatapos, sa dakilang labanan, mabilis na pinakawalan ng iyong anak ang animnapu’t apat na palaso patungo sa karwahe ni Sahadeva. Ipinakikita ng salaysay ang walang-humpay na tiyempo ng digmaan, kung saan ang galing ay nasusukat sa mabilis ngunit sinadyang mga bugso ng palaso, habang ang bigat na moral ng pag-atake sa sariling kamag-anak sa Kurukṣetra ay nananatiling nakapaloob sa likod ng mga pangyayari.

Verse 13

तान्‌ शरान्‌ समरे राजन्‌ वेगेनापततो बहून्‌ । एकैकं पजञ्चभिर्बाणै: सहदेवो नन्‍्यकृन्तत,राजन! सहदेवने रणभूमिमें वेगसे आते हुए उन बहुसंख्यक बाणोंमेंसे प्रत्येकको पाँच- पाँच बाण मारकर काट गिराया

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, sa labang iyon ay mabilis na sinalubong ni Sahadeva ang napakaraming palasong rumaragasa sa lakas; at pinabagsak niya ang bawat isa sa pamamagitan ng pagtama rito ng tiglilimang palaso. Ipinakikita ng tagpong ito ang disiplinadong husay sa pakikidigma, kung saan ang pagbabantay at sukat na lakas ang nagtatanggol sa mga kasama sa gitna ng kaguluhan.

Verse 14

संनिवार्य महाबाणांस्तव पुत्रेण प्रेषितान्‌ अथास्मै सुबहून्‌ बाणान्‌ प्रेषयामास संयुगे,इस प्रकार आपके पुत्रके चलाये हुए उन महाबाणोंका निवारण करके युद्धस्थलमें सहदेवने उसके ऊपर भी बहुत-से बाण छोड़े

Wika ni Sañjaya: Matapos hadlangan ang mabibigat na palasong pinakawalan ng iyong anak, si Sahadeva, sa kasagsagan ng labanan, ay nagpadala ng napakaraming palaso pabalik sa kanya—lakas laban sa lakas, ayon sa disiplinadong palitan ng digmaan.

Verse 15

तान्‌ बाणांस्तव पुत्रो5पि छित्त्वैकैकं त्रिभि: शरै: । ननाद सुमहानादं दारयाणो वसुन्धराम्‌,आपके पुत्रने भी सहदेवके उन बाणोंमेंसे प्रत्येकको तीन-तीन बाणोंसे काटकर पृथ्वीको विदीर्ण-सी करते हुए बड़े जोरसे गर्जना की

Wika ni Sañjaya: Ang iyong anak man ay pinutol ang bawat palaso, isa-isa, sa pamamagitan ng tig-tatlong palaso; at saka, na wari’y pinupunit ang lupa, siya’y nagpakawala ng napakalakas na sigaw—isang pagyayabang ng mandirigma upang sindakin ang kaaway at ipahayag ang paghahari sa labanan.

Verse 16

ततो दुःशासनो राजन्‌ विद्ध्वा पाण्डुसुतं रणे । सारथिं नवभिर्बाणैमद्रियस्प समार्पयत्‌,राजन्‌! इसके बाद दुःशासनने रणभुमिमें पाण्डुकुमार सहदेवको घायल करके उन माद्रीकुमारके सारथिको भी नौ बाण मारे

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan nito, O Hari, si Duḥśāsana, matapos sugatan ang anak ni Pāṇḍu sa labanan, ay tinuhog din ang kutsero ng anak ni Mādrī ng siyam na palaso.

Verse 17

ततः क्रुद्धो महाराज सहदेव: प्रतापवान्‌ | समाधत्त शरं घोर मृत्युकालान्तकोपमम्‌

Wika ni Sañjaya: Pagdaka, O Mahārāja, si Sahadeva na makapangyarihan ay nag-alab sa galit at tapang, at inilagay sa kanyang busog ang isang palasong kakila-kilabot—tila Kamatayan mismo sa wakas ng panahon.

Verse 18

महाराज! इससे कुपित होकर प्रतापी सहदेवने अपने धनुषपर मृत्यु, काल और यमराजके समान भयंकर बाण रखा ।। विकृष्य बलवच्चापं तव पुत्राय सोडसृजत्‌ । स तं निर्भिद्य वेगेन भित्त्वाच कवचं महत्‌,फिर उस धनुषको बलपूर्वक खींचकर उसने आपके पुत्रपर वह बाण छोड़ दिया। राजन! वह बाण दुःशासनको तथा उसके विशाल कवचको भी वेगपूर्वक विदीर्ण करके बाँबीमें घुसनेवाले सर्पके समान धरतीमें समा गया। महाराज! इससे आपका महारथी पुत्र मूर्च्छित हो गया

Wika ni Sañjaya: “O Hari, dahil sa galit na idinulot nito, ang magiting na si Sahadeva ay naglagay sa kanyang busog ng isang palasong nakapanghihilakbot, na wari’y Kamatayan, Panahon, at si Yama mismo. Hinila niya nang buong lakas ang busog at pinakawalan iyon sa iyong anak. Ang palaso’y sumibat nang matulin, tumagos sa kanya at bumasag sa kanyang malaking baluti, at saka bumaon sa lupa na parang ahas na pumapasok sa lungga. O Hari, dahil dito, ang iyong anak na dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe ay nawalan ng malay.”

Verse 19

प्राविशद्‌ धरणीं राजन्‌ वल्मीकमिव पन्नग: । ततः सम्मुमुहे राज॑ंस्तव पुत्रो महारथ:,फिर उस धनुषको बलपूर्वक खींचकर उसने आपके पुत्रपर वह बाण छोड़ दिया। राजन! वह बाण दुःशासनको तथा उसके विशाल कवचको भी वेगपूर्वक विदीर्ण करके बाँबीमें घुसनेवाले सर्पके समान धरतीमें समा गया। महाराज! इससे आपका महारथी पुत्र मूर्च्छित हो गया

Wika ni Sañjaya: “O Hari, bumaon ang palaso sa lupa na parang ahas na pumapasok sa lungga nito. Pagkaraan, O Hari, ang iyong anak—ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe—ay bumagsak at nawalan ng malay.”

Verse 20

मूढं चैनं समालोक्य सारथिस्त्वरितो रथम्‌ | अपोवाह भृशं त्रस्तो वध्यमान: शितै: शरै:,उसे मूर्च्छित देख उसका सारथि तीखे बाणोंकी मार खाकर अत्यन्त भयभीत हो तुरंत ही रथको रणभूमिसे दूर हटा ले गया

Wika ni Sañjaya: “Nang makita siyang nakahandusay na walang malay, ang tagapagmaneho ng karwahe—tinamaan ng matutulis na palaso at sinaklot ng matinding takot—ay dagling inilayo ang karwahe mula sa larangan ng digmaan.”

Verse 21

पराजित्य रणे तं तु कौरव्यं पाण्डुनन्दन: । दुर्योधनबलं दृष्टवा प्रममाथ समनन्‍्तत:,कुरुवंशी दुःशासनको रणभूमिमें पराजित करके पाण्डुनन्दन सहदेवने दुर्योधनकी सेनाको वहाँ उपस्थित देख उसे सब ओरसे मथ डाला

Wika ni Sañjaya: “Matapos mapabagsak sa labanan ang Kaurava na iyon, ang anak ni Pāṇḍu—nang makita ang mga hukbo ni Duryodhana na nakahanay doon—ay sumalakay at dinurog sila sa lahat ng panig.”

Verse 22

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत कर्णपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक बाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ,पिपीलिकपुं राजन्‌ यथा मृदनन्नरो रुषा । तथा सा कौरवी सेना मृदिता तेन भारत भरतवंशी नरेश! जैसे मनुष्य रोषमें आकर चींटियोंके दलको मसल डालता है, उसी प्रकार सहदेवने उस कौरव-सेनाको धूलमें मिला दिया

Wika ni Sañjaya: “O Hari, supling ni Bharata! Kung paanong ang isang tao, sa tindi ng poot, ay dinudurog sa ilalim ng paa ang kumpol ng mga langgam, gayon din nadurog ang hukbong Kaurava sa kanyang kamay.”

Verse 23

इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि सहदेवदु:शासनयुद्धे त्रयोविंशो 5ध्याय:

Sa ganito, sa kagalang-galang na Mahābhārata, sa loob ng Karṇa Parva, nagwakas ang ikadalawampu’t tatlong kabanata na nagsasalaysay ng labanan nina Sahadeva at Duḥśāsana.