Adhyaya 8

Verse 1

ऑपन-माज बछ। डे अष्टमो< ध्याय: श्रेष्ठ ब्राह्मणोंकी महिमा युधिछिर उवाच के पूज्या: के नमस्कार्या: कान्‌ नमस्यसि भारत । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व येभ्य: स्पृहयसे नूप,युधिष्ठिरने पूछा--भरतनन्दन! इस जगत्‌में कौन-कौन पुरुष पूजन और नमस्कारके योग्य हैं? आप किनको प्रणाम करते हैं? तथा नरेश्वर! आप किनको चाहते हैं? यह सब मुझे बताइये

Sabi ni Yudhiṣṭhira: “O Bhārata, sinu-sino ang tunay na karapat-dapat sambahin at sinu-sino ang nararapat batiin nang may paggalang? Kanino ka mismo yumuyuko? Isalaysay mo sa akin nang buo, O hari—yaong mga taong iginagalang mo at minimithi mong parangalan.”

Verse 2

उत्तमापद्गतस्यापि यत्र ते वर्तते मन: । मनुष्यलोके सर्वस्मिन्‌ यदमुत्रेह चाप्युत,बड़ी-से-बड़ी आपत्तिमें पड़नेपर भी आपका मन किनका स्मरण किये बिना नहीं रहता? तथा इस समस्त मानवलोक और परलोकमें हितकारक क्‍या है? ये सब बातें बतानेकी कृपा करें

Sabi ni Yudhiṣṭhira: “Kahit masapol ng pinakamabigat na kapahamakan, sino ang hindi kailanman tumitigil na alalahanin ng iyong isipan? At sa buong daigdig ng tao—gayundin sa kabilang-buhay—ano ang tunay na kapaki-pakinabang? Ipagpaumanhin at ipahayag mo sa akin ang lahat ng ito.”

Verse 3

भीष्म उवाच स्पृहयामि द्विजातिभ्यो येषां ब्रह्म परं धनम्‌ । येषां स्वप्रत्यय: स्वर्गस्तप: स्वाध्यायसाधनम्‌,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! जिनका ब्रह्म (वेद) ही परम धन है, आत्मज्ञान ही स्वर्ग है तथा वेदोंका स्वाध्याय करना ही श्रेष्ठ तप है, उन ब्राह्मणोंको मैं चाहता हूँ

Wika ni Bhīṣma: “Yudhiṣṭhira, hinahangaan ko ang mga Brāhmaṇa—yaong ang Brahman (ang Veda) ang kanilang pinakamataas na yaman; yaong ang kaalaman sa sarili ang kanilang langit; at yaong itinuturing na pinakadakilang tapa ang svādhyāya, ang sariling pag-aaral at pagbigkas ng Veda.”

Verse 4

येषां बालाश्न वृद्धाश्व पितृपैतामहीं धुरम्‌ । उद्धहन्ति न सीदन्ति तेभ्यो वै स्पृहयाम्यहम्‌,जिनके कुलमें बच्चेसे लेकर बूढ़ेतक बाप-दादोंकी परम्परासे चले आनेवाले धार्मिक कार्यका भार सँभालते हैं; परंतु उसके लिये मनमें कभी खेदका अनुभव नहीं करते है; ऐसे ही लोगोंको मैं चाहता हूँ

Wika ni Bhīṣma: “Hinahangaan ko yaong mga tao na sa kanilang angkan, mula bata hanggang matanda, ay pasan ang minanang bigat ng tungkuling-dharma na ipinasa ng mga ama at lolo—ngunit hindi nalulugmok ni pinanghihinaan ng loob. Ang gayong matatapang na tagapagdala ng minanang dharma ang aking iginagalang.”

Verse 5

विद्यास्वभिविनीतानां दान्तानां मृदुभाषिणाम्‌ | श्रुतवृत्तोपपन्नानां सदाक्षरविदां सताम्‌,जो विनीत भावसे विद्याध्ययन करते हैं, इन्द्रियोंको संयममें रखते हैं और मीठे वचन बोलते हैं, जो शास्त्रज्ञान और सदाचार दोनोंसे सम्पन्न हैं, अविनाशी परमात्माको जाननेवाले सत्पुरुष हैं, तात युधिष्ठिर! सभाओंमें बोलते समय हंससमूहोंकी भाँति जिनके मुखसे मेघके समान गम्भीर स्वरसे मनोहर मंगलमयी एवं अच्छे ढंगसे कही गयी बातें सुनायी देती हैं, उन ब्राह्मणोंको ही मैं चाहता हूँ। यदि राजा उन महात्माओंकी बातें सुननेकी इच्छा रखे तो वे उसे इहलोक और परलोकमें भी सुख पहुँचानेवाली होती हैं

Wika ni Bhishma: “Pinahahalagahan ko ang mga Brahmin na tunay na nahubog ng pag-aaral—may disiplina, marunong magpigil ng mga pandama, banayad magsalita, may taglay na kaalaman sa mga śāstra at wastong asal, at matatag sa pagkakakilala sa Kataas-taasang Di-nasisira. O Yudhishthira, sa mga kapulungan sila’y nagsasalita na wari’y kawan ng mga sisne—malalim at mabigat na tinig na gaya ng ulap-ulan, kaaya-aya, mapalad, at malinaw ang pagkakalahad. Kung nanaisin ng isang hari na makinig, ang kanilang payo’y nagdudulot ng kaginhawahan at kapakanan sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay.”

Verse 6

संसत्सु वदतां तात हंसानामिव संघश: । मड्ुल्यरूपा रुचिरा दिव्यजीमूतनि:स्वना:,जो विनीत भावसे विद्याध्ययन करते हैं, इन्द्रियोंको संयममें रखते हैं और मीठे वचन बोलते हैं, जो शास्त्रज्ञान और सदाचार दोनोंसे सम्पन्न हैं, अविनाशी परमात्माको जाननेवाले सत्पुरुष हैं, तात युधिष्ठिर! सभाओंमें बोलते समय हंससमूहोंकी भाँति जिनके मुखसे मेघके समान गम्भीर स्वरसे मनोहर मंगलमयी एवं अच्छे ढंगसे कही गयी बातें सुनायी देती हैं, उन ब्राह्मणोंको ही मैं चाहता हूँ। यदि राजा उन महात्माओंकी बातें सुननेकी इच्छा रखे तो वे उसे इहलोक और परलोकमें भी सुख पहुँचानेवाली होती हैं

Wika ni Bhishma: “Mahal kong anak, O Yudhishthira, kapag sila’y nagsasalita sa mga kapulungan, ang kanilang mga salita’y lumalabas na parang tawag ng kawan ng mga sisne—maganda, mapalad, kaaya-aya, at umaalingawngaw na malalim na gaya ng tinig ng banal na ulap-ulan. Ang gayong mga Brahmin—may disiplina sa asal, tapat sa pag-aaral, marunong magpigil ng mga pandama, matamis magsalita, at may taglay na kaalaman sa śāstra at mabuting pagsasabuhay—sila ang aking iginagalang. Kung nanaisin ng isang hari na makinig sa mga dakilang kaluluwang ito, ang kanilang payo’y nagdudulot ng kapakanan at kaligayahan sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay.”

Verse 7

इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें कर्मफलका उपाख्यानविषयक सातवाँ अध्याय पूरा हुआ,सम्यगुच्चरिता वाच: श्रूयन्ते हि युधिष्ठिर । शुश्रूषमाणे नृपतौ प्रेत्य चेह सुखावहा: जो विनीत भावसे विद्याध्ययन करते हैं, इन्द्रियोंको संयममें रखते हैं और मीठे वचन बोलते हैं, जो शास्त्रज्ञान और सदाचार दोनोंसे सम्पन्न हैं, अविनाशी परमात्माको जाननेवाले सत्पुरुष हैं, तात युधिष्ठिर! सभाओंमें बोलते समय हंससमूहोंकी भाँति जिनके मुखसे मेघके समान गम्भीर स्वरसे मनोहर मंगलमयी एवं अच्छे ढंगसे कही गयी बातें सुनायी देती हैं, उन ब्राह्मणोंको ही मैं चाहता हूँ। यदि राजा उन महात्माओंकी बातें सुननेकी इच्छा रखे तो वे उसे इहलोक और परलोकमें भी सुख पहुँचानेवाली होती हैं

Wika ni Bhishma: “O Yudhishthira, ang mga salitang mahusay na binigkas ay tunay na naririnig at pinahahalagahan. Kapag ang isang hari ay sabik na makinig, ang wastong pagbigkas at maayos na pananalita ay nagiging bukal ng ligaya kapwa sa daigdig na ito at pagkamatay. Kaya’t iginagalang ko ang mga Brahmin na nag-aaral nang may kababaang-loob, marunong magpigil ng mga pandama, matamis magsalita, at may taglay na kaalaman sa śāstra at mabuting asal—mga nakakakilala sa Kataas-taasang Di-nasisira—na ang mga salita’y malalim na gaya ng kulog sa ulap, mapalad ang diwa, at nagpapasaya sa kapulungan na parang tinig ng mga sisne.”

Verse 8

ये चापि तेषां श्रोतार: सदा सदसि सम्मता: । विज्ञानगुणसम्पन्नास्ते भ्य श्ष॒ स्पृहयाम्यहम्‌,जो प्रतिदिन उन महात्माओंकी बातें सुनते हैं, वे श्रोता विज्ञानगुणसे सम्पन्न हो सभाओंमें सम्मानित होते हैं। मैं ऐसे श्रोताओंकी भी चाह रखता हूँ इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अष्टमो5ध्याय:

Wika ni Bhishma: “At maging ang mga tagapakinig—yaong araw-araw na nakikinig sa mga salita ng gayong dakilang kaluluwa—ay laging iginagalang sa mga kapulungan ng marurunong, may taglay na pag-unawa at marangal na mga katangian. Sa gayong mga tagapakinig din, ako’y may paghanga at pagpapahalaga.”

Verse 9

सुसंस्कृतानि प्रयता: शुचीनि गुणवन्ति च | ददत्यन्नानि तृप्त्यर्थ ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर

Wika ni Bhishma: “O Yudhishthira, nang may pag-iingat at pagpipigil-sa-sarili, naghahandog sila sa mga Brahmin ng pagkaing maayos ang pagkakahanda, malinis, dalisay, at masustansiya, upang sila’y mabusog at masiyahan.”

Verse 10

शक्यं होवाहवे योद्धं न दातुमनसूयितम्‌

Wika ni Bhīṣma: Sa digmaan, maaaring makatagpo ng isang mandirigma; ngunit hindi maaaring ipagkaloob (o matiyak) ang isang taong malaya sa inggit at sa ugaling maghanap ng kapintasan. Ang gayong disposisyon ay hindi basta naibibigay—kailangang linangin bilang isang birtud.

Verse 11

शूरा वीराश्न शतश: सन्ति लोके युधिष्छिर । येषां संख्यायमानानां दानशूरो विशिष्यते

Wika ni Bhīṣma: “O Yudhiṣṭhira, ang daigdig ay may daan-daang bayani at matatapang na lalaki. Ngunit kapag sila’y binilang at inihambing, ang namumukod-tangi ay yaong bayani sa pagbibigay—ang nagpapakita ng tapang sa pamamagitan ng pagkakawanggawa.”

Verse 12

युधिष्ठिर! संग्राममें युद्ध करना सहज है। परंतु दोषदृष्टिसे रहित होकर दान देना सहज नहीं है। संसारमें सैकड़ों शूरवीर हैं; परंतु उनकी गणना करते समय जो उनमें दानशूर हो, वही सबसे श्रेष्ठ माना जाता है ।। धन्य: स्यां यद्य॒हं भूय: सौम्य ब्राह्मणको5पि वा | कुले जातो धर्मगतिस्तपोविद्यापरायण:,सौम्य! यदि मैं कुलीन, धर्मात्मा, तपस्वी और विद्वान्‌ अथवा कैसा भी ब्राह्मण होता तो अपनेको धन्य समझता

Wika ni Bhīṣma: “Yudhiṣṭhira, madali ang makipaglaban sa digmaan. Ngunit ang magbigay ng kawanggawa na malaya sa paghahanap ng mali at sa paghamak ay hindi madali. Ang daigdig ay may daan-daang bayani; subalit kapag binibilang ang mga bayani, ang bayani sa pagbibigay lamang ang itinuturing na pinakadakila. Ituturing kong tunay na pinagpala ang aking sarili, mahal na kaibigan, kung ako’y muling isisilang kahit bilang isang Brāhmaṇa—isinilang sa marangal na angkan, nakatuon sa landas ng dharma, at nakalaan sa pag-aayuno/ascetismo at pag-aaral.”

Verse 13

न मे त्वत्त: प्रियतरो लोके5स्मिन्‌ पाण्डुनन्दन । त्वत्तश्षापि प्रियतरा ब्राह्मणा भरतर्षभ,पाण्डुनन्दन! इस संसारमें मुझे तुमसे अधिक प्रिय कोई नहीं है; परंतु भरतश्रेष्ठ! ब्राह्मणोंको मैं तुमसे भी अधिक प्रिय मानता हूँ

Wika ni Bhīṣma: “O anak ni Pāṇḍu, sa mundong ito’y wala nang higit pang mahal sa akin kaysa sa iyo. Ngunit, O pinakadakila sa angkan ng Bharata, ang mga Brāhmaṇa ay higit ko pang minamahal at iginagalang kaysa sa iyo.”

Verse 14

यथा मम प्रियतमास्त्वत्तो विप्रा: कुरूत्तम | तेन सत्येन गच्छेयं लोकान्‌ यत्र स शान्तनुः,कुरुश्रेष्ठ! “ब्राह्मण मुझे तुम्हारी अपेक्षा भी बहुत अधिक प्रिय हैं--इस सत्यके प्रभावसे मैं उन्हीं पुण्यलोकोंमें जाऊँगा जहाँ मेरे पिता महाराज शान्तनु गये हैं

Wika ni Bhīṣma: “O pinakamainam sa mga Kuru, ang mga Brāhmaṇa ay higit kong minamahal kaysa sa iyo. Sa kapangyarihan ng katotohanang ito, O pinakadakila sa mga Kuru, nawa’y marating ko ang mga pinagpalang daigdig na pinuntahan ng aking ama na si Śāntanu.”

Verse 15

न मे पिता प्रियतरो ब्राह्मणेभ्यस्तथाभवत्‌ । न मे पितु: पिता वापि ये चान्येडपि सुहृज्जना:,मेरे पिता भी मुझे ब्राह्मणोंकी अपेक्षा अधिक प्रिय नहीं रहे हैं। पितामह और अन्य सुहृदोंको भी मैंने कभी ब्राह्मणोंसे अधिक प्रिय नहीं समझा है

Wika ni Bhishma: “Para sa akin, ang aking ama ay hindi kailanman naging higit na mahal kaysa sa mga Brahmin; gayundin ang ama ng aking ama (ang aking lolo), ni sinumang kamag-anak na may mabuting hangarin—hindi ko sila itinuring na higit na mahal kaysa sa mga Brahmin. Lagi kong inilalagay ang paggalang sa mga Brahmin sa ibabaw ng pansariling pagkakapit, sapagkat ito ang landas na nagtataguyod ng dharma.”

Verse 16

नहि मे वृजिनं किंचिद्‌ विद्यते ब्राह्मणेष्विह । अणु वा यदि वा स्थूलं विद्यते साधुकर्मसु,मेरे द्वारा ब्राह्मणोंके प्रति किन्हीं श्रेष्ठ कर्मोमें कभी छोटा-मोटा किंचिन्मात्र भी अपराध नहीं हुआ है

Wika ni Bhīṣma: “Sa mundong ito, wala sa akin kahit bakas man lamang ng pagkakasala laban sa mga Brahmin. Sa mga bagay na ukol sa matuwid at marangal na asal, ni ang pinakamunting pagkukulang—maliit man o malaki—ay hindi masusumpungan sa akin hinggil sa kanila.”

Verse 17

कर्मणा मनसा वापि वाचा वापि परंतप । यन्मे कृतं ब्राह्मुणेभ्यस्तेनाद्य न तपाम्यहम्‌,शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! मैंने मन, वाणी और कर्मसे ब्राह्मणोंका जो थोड़ा- बहुत उपकार किया है, उसीके प्रभावसे आज इस अवस्थामें पड़ जानेपर भी मुझे पीड़ा नहीं होती है

Wika ni Bhishma: “O tagasunog ng mga kaaway, maging sa gawa, sa isip, o sa salita—anumang paglilingkod ang naihandog ko sa mga Brahmin—sa kapangyarihan ng kabutihang iyon, kahit ngayo’y nalugmok ako sa ganitong kalagayan, hindi ako sinusunog ng dalamhati.”

Verse 18

ब्रह्मण्य इति मामाहुस्तया वाचास्मि तोषित: । एतदेव पवित्रेभ्य: सर्वेभ्य: परमं स्मृतम्‌,लोग मुझे ब्राह्मणभक्त कहते हैं। उनके इस कथनसे मुझे बड़ा संतोष होता है। ब्राह्मणोंकी सेवा ही सम्पूर्ण पवित्र कर्मोंसे बढ़कर परम पवित्र कार्य है

Wika ni Bhishma: “Tinatawag nila akong ‘tapat sa mga Brahmin’; sa mga salitang iyon ako’y lubhang nalulugod. Tunay nga, ito lamang ang inaalala bilang pinakamataas sa lahat ng mga gawaing nagpapadalisay—ang paglilingkod sa mga Brahmin.”

Verse 19

पश्यामि लोकानमलान्‌ शुचीन्‌ ब्राह्मणयायिन: । तेषु मे तात गन्तव्यमह्वाय च चिराय च,तात! ब्राह्मणकी सेवामें रहनेवाले पुरुषको जिन पवित्र और निर्मल लोकोंकी प्राप्ति होती है, उन्हें मैं यहींसे देखता हूँ। अब शीघ्र मुझे चिरकालके लिये उन्हीं लोकोंमें जाना है

Wika ni Bhishma: “Anak ko, mula rito ay natatanaw ko ang mga daigdig na dalisay at walang dungis na nakakamtan ng mga nabubuhay na nakatuon sa paglilingkod at landas ng mga Brahmin. Ngayon ay tatawagin na akong pumanaw patungo sa mismong mga kahariang iyon—sa lalong madaling panahon, at sa mahabang panahon.”

Verse 20

यथा भार्त्राश्रियो धर्म: स्त्रीणां लोके युधिष्ठिर । स देव: सा गतिर्नन्या क्षत्रियस्य तथा द्विजा:,युधिष्ठिर! जैसे स्त्रियोंके लिये पतिकी सेवा ही संसारमें सबसे बड़ा धर्म है, पति ही उनका देवता और वही उनकी परम गति है, उनके लिये दूसरी कोई गति नहीं है; उसी प्रकार क्षत्रियके लिये ब्राह्मणकी सेवा ही परम धर्म है। ब्राह्मण ही उनका देवता और परम गति है, दूसरा नहीं

Wika ni Bhīṣma: “Kung paanong, O Yudhiṣṭhira, sa mundong ito ang dharma ng isang babae ay nauunawaang nakasalalay sa kanyang asawa—siya lamang ang kanyang diyos at ang kanyang pinakamataas na kanlungan, at wala nang ibang huling hantungan—gayon din para sa isang kṣatriya: ang paglilingkod at paggalang sa mga brāhmaṇa ang pinakadakilang dharma. Ang mga brāhmaṇa ang kanyang diyos at ang kanyang pinakamataas na kanlungan; wala nang iba.”

Verse 21

क्षत्रिय: शतवर्षी च दशवर्षी द्विजोत्तम: । पितापुत्रौ च विज्ञेयौ तयोरहिं ब्राह्मणो गुरु:,क्षत्रिय सौ वर्षका हो और श्रेष्ठ ब्राह्मण दस वर्षकी अवस्थाका हो तो भी उन दोनोंको परस्पर पुत्र और पिताके समान जानना चाहिये। उनमें ब्राह्मण पिता है और क्षत्रिय पुत्र

Wika ni Bhīṣma: “Kahit ang isang kṣatriya ay sandaang taon na at ang isang napakahusay na brāhmaṇa ay sampung taon pa lamang, dapat pa ring maunawaan ang wastong ugnayan nila bilang anak at ama. Sa magkaparis na iyon, ang brāhmaṇa ang ama at ang kapangyarihang espirituwal, at ang kṣatriya ay gaya ng anak.”

Verse 22

नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम्‌ । पृथिवी ब्राह्मणालाभे क्षत्रियं कुरुते पतिम्‌,जैसे नारी पतिके अभावमें देवरको पति बनाती है, उसी प्रकार पृथ्वी ब्राह्मणके न मिलनेपर ही क्षत्रियको अपना अधिपति बनाती है

Wika ni Bhīṣma: “Kapag ang isang babae ay nawalan ng asawa, maaari niyang tanggapin ang nakababatang kapatid na lalaki ng asawa bilang kabiyak; gayon din, kapag ang Daigdig ay hindi nagkakamit ng isang brāhmaṇa, tinatanggap nito ang isang kṣatriya bilang panginoon. Ang diwa nito: ang wastong kapangyarihan ay may antas—ang mas mataas na uring gumagabay sa dharma ang higit na pinipili; ngunit kapag wala iyon, tinatanggap ang pangalawang tagapagtanggol-tagapamahala alang-alang sa kaayusan ng lipunan.”

Verse 23

(ब्राह्मणानुज्ञया ग्राह्मूं राज्यं च सपुरोहितै: । तद्रक्षणेन स्वर्गोडस्य तत्कोपान्नरको$क्षय: ।।) पुरोहितसहित राजाओंको ब्राह्मणकी आज्ञासे राज्य ग्रहण करना चाहिये। ब्राह्मणकी रक्षासे ही राजाको स्वर्ग मिलता है और उसको रुष्ट कर देनेसे वह अनन्तकालके लिये नरकमें गिर जाता है ।। पुत्रवच्च ततो रक्ष्या उपास्या गुरुवच्च ते । अग्निवच्चोपचर्य वै ब्राह्मणा: कुरुसत्तम,कुरुश्रेष्ठ! ब्राह्मणोंकी पुत्रके समान रक्षा, गुरुकी भाँति उपासना और अग्निकी भाँति उनकी सेवा-पूजा करनी चाहिये

Wika ni Bhīṣma: “Ang mga hari, kasama ang kanilang mga pari, ay dapat tumanggap at maghawak ng paghahari sa bisa lamang ng pahintulot ng mga brāhmaṇa. Sa pag-iingat sa mga brāhmaṇa, nakakamit ng pinuno ang langit; ngunit sa pag-udyok sa kanilang poot, nahuhulog siya sa impiyerno sa panahong walang hanggan. Kaya, O pinakamainam sa mga Kuru, ang mga brāhmaṇa ay dapat bantayan na parang sariling mga anak, igalang na parang mga guro, at paglingkuran at sambahin na gaya ng pag-aalaga sa banal na apoy.”

Verse 24

ऋजून्‌ सतः सत्यशीलान्‌ सर्वभूतहिते रतान्‌ । आशीविषानिव क्रुद्धान्‌ द्विजान्‌ परिचरेत्‌ सदा

Wika ni Bhīṣma: “Dapat laging dumulog at maglingkod sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’ (dvija) na tuwid, marangal, tapat sa katotohanan, at nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang—ngunit kapag nagngangalit, sila’y gaya ng mga ahas na makamandag.”

Verse 25

(दूरतो मातृवत्‌ पूज्या विप्रदारा: सुरक्षया ।) सरल, साधु, स्वभावत:ः सत्यवादी तथा समस्त प्राणियोंके हितमें तत्पर रहनेवाले ब्राह्मणोंकी सदा ही सेवा करनी चाहिये और क्रोधमें भरे हुए विषधर सर्पके समान समझकर उनसे भयभीत रहना चाहिये। ब्राह्मणोंकी जो स्त्रियाँ हों उनकी भी सुरक्षाका ध्यान रखते हुए माताके समान उनका दूरसे ही पूजन करना चाहिये ।। तेजसस्तपसश्चैव नित्यं बिभ्येद्‌ युधिष्ठिर । उभे चैते परित्याज्ये तेजश्रैव तपस्तथा,युधिष्ठिर! ब्राह्मणोंक तेज और तपसे सदा डरना चाहिये तथा उनके सामने अपने तप एवं तेजका अभिमान त्याग देना चाहिये

Wika ni Bhīṣma: “O Yudhiṣṭhira, ang mga asawa ng mga Brāhmaṇa ay dapat parangalan mula sa marangal na layo, gaya ng paggalang sa isang ina, at tiyaking sila’y napangangalagaan. Dapat laging mangilabot sa banal na ningning at lakas ng tapas (pagpapakasakit/ascetisismo) ng isang Brāhmaṇa; at sa kanilang harapan, talikdan ang anumang pagmamataas sa sariling talino, ningning, o austeridad. Ang paggalang, pagpipigil, at pagpapakumbaba sa harap ng gayong sagradong kapangyarihan ay anyo rin ng dharma.”

Verse 26

व्यवसायस्तयो: शीघ्रमुभयोरेव विद्यते । हन्युः क्रुद्धा महाराज ब्राह्मणा ये तपस्विन:,महाराज! ब्राह्मणके तप और क्षत्रियके तेजका फल शीघ्र ही प्रकट होता है तथापि जो तपस्वी ब्राह्मण हैं वे कुपित होनेपर तेजस्वी क्षत्रियको अपने तपके प्रभावसे मार सकते हैं

Wika ni Bhīṣma: “O Mahārāja, sa dalawang panig, ang bunga ng pagsisikap ay mabilis na lumilitaw. Ngunit alalahanin ito: kapag ang mga Brāhmaṇa na namumuhay sa tapas ay nagngangalit, kaya nilang—sa lakas ng kanilang austeridad—ibagsak maging ang isang makapangyarihang Kṣatriya. Kaya magkatulad ang mabilis na bunga ng tapas at ang mabilis na bunga ng lakas-hari; subalit ang espirituwal na puwersa ng disiplinadong austeridad, kapag napukaw, ay kayang manaig sa ningning ng sandata.”

Verse 27

भूय: स्यादुभयं दत्तं ब्राह्मणाद्‌ यदकोपनात्‌ । कुर्यादुभयत: शेषं दत्तशेषं न शेषयेत्‌,क्रोधरहित--क्षमाशील ब्राह्मणको पाकर क्षत्रियकी ओरसे अधिक मात्रामें प्रयुक्त किये गये तप और तेज आगपर रूईके ढेरके समान तत्काल नष्ट हो जाते हैं। यदि दोनों ओरसे एक-दूसरेपर तेज और तपका प्रयोग हो तो उनका सर्वथा नाश नहीं होता; परंतु क्षमाशील ब्राह्मणके द्वारा खण्डित होनेसे बचा हुआ क्षत्रियका तेज किसी तेजस्वी ब्राह्मणपर प्रयुक्त हो तो वह उससे प्रतिहत होकर सर्वथा नष्ट हो जाता है, थोड़ा-सा भी शेष नहीं रह जाता

Wika ni Bhīṣma: “Muli, ang anumang inilalabas ng isang Brāhmaṇa na walang galit ay nagiging dobleng mabisa. Kapag ang espirituwal na kapangyarihan at naglalagablab na lakas ay ginamit ng magkabilang panig, maaaring may kaunting matira; ngunit ang anumang puwersang natira matapos pigilan ng isang matiisin at mapagpigil-sa-sariling Brāhmaṇa—kapag iyon ay ibinaling pa laban sa isang Brāhmaṇa na tunay na maningning—ay babalik at tuluyang mamamatay, na walang maiiwan kahit munting bakas. Ang aral: ang kṣānti (pagtitiis) at akrodha (kawalan ng poot) sa Brāhmaṇa ay nagpapawalang-bisa sa pagsalakay; samantalang ang lakas na pinapagalaw ng galit, lalo na kapag itinapat sa tunay na nagliliwanag, ay sumisira sa sarili.”

Verse 28

दण्डपाणियर्यथा गोषु पालो नित्यं हि रक्षयेत्‌ । ब्राह्मणान्‌ ब्रह्म च तथा क्षत्रिय: परिपालयेत्‌,जैसे चरवाहा हाथमें डंडा लेकर सदा गौओंकी रखवाली करता है, उसी प्रकार क्षत्रियको उचित है कि वह ब्राह्मणों और वेदोंकी सदा रक्षा करे

Wika ni Bhīṣma: “Gaya ng pastol na may tungkod sa kamay na walang tigil na nagbabantay sa mga baka, gayon din ang Kṣatriya: nararapat sa kanya na patuloy na ipagtanggol ang mga Brāhmaṇa at ang Brahman—ang sagradong kaayusan ng Veda.”

Verse 29

पितेव पुत्रान्‌ रक्षेथा ब्राह्म॒णान्‌ धर्मचेतस: । गृहे चैषामवेक्षेथा: किंस्विदस्तीति जीवनम्‌,राजाको चाहिये कि वह धर्मात्मा ब्राह्मणोंकी उसी तरह रक्षा करे, जैसे पिता पुत्रोंकी करता है। वह सदा इस बातकी देख-भाल करता रहे कि उनके घरमें जीवन-निर्वाहके लिये क्या है और क्या नहीं है

Wika ni Bhīṣma: “Kung paanong pinangangalagaan ng ama ang kanyang mga anak na lalaki, gayon din dapat pangalagaan ng hari ang mga Brāhmaṇa na ang isip ay nakatuon sa dharma. Dapat din niyang bantayan ang kanilang mga sambahayan, upang malaman kung may ikabubuhay sila o kung may anumang kakulangan.”

Verse 936

ये चापि सतत राजंस्तेभ्यश्व स्पृहयाम्यहम्‌ । राजा युधिष्ठिर! जो पवित्र होकर ब्राह्मणोंको उनकी तृप्तिके लिये शुद्ध और अच्छे ढंगसे तैयार किये हुए पवित्र तथा गुणकारक अन्न परोसते हैं, उनको भी मैं सदा चाहता हूँ

Wika ni Bhishma: “O Hari, ako man ay palaging nananabik sa mga taong yaon. O Haring Yudhishthira—yaong mga, na matapos maging dalisay ang sarili, ay naglilingkod sa mga Brahmin sa pamamagitan ng pagkaing malinis, maayos na inihanda ayon sa wastong paraan, pinabanal, at nakapagpapalago ng kabutihang-asal, na inihahain upang sila’y masiyahan—ang gayong mga tao rin ay laging mahal sa akin.”