Shloka 25
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
वृद्धबालधन रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च । न खाततपूर्व कुर्वीत न रुदन्ती धनं हरेत्
bhīṣma uvāca | vṛddhabāladhanaṁ rakṣyam andhasya kṛpaṇasya ca | na khātataḥ pūrvaṁ kurvīta na rudantī dhanaṁ haret |
Sinabi ni Bhishma: Dapat pangalagaan ng hari ang yaman ng matatanda, ng mga bata, ng mga bulag, at ng mga dukha. Sa panahon ng tagtuyot, kapag ang bayan ay napipilitang maghukay ng balon at magsikap na magpatubig upang makapagpalago lamang ng kaunting pagkain para mabuhay, hindi dapat magpataw ang hari ng singil o kumuha ng kanilang ari-arian. Ni hindi rin niya dapat kunin ang pag-aari ng babaeng umiiyak sa matinding dalamhati. Ang kita ng pinuno ay hindi kailanman dapat buuin sa pamamagitan ng pagsasamantala sa mga walang laban o sa mga dinurog na ng kapahamakan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s duty is protective, not predatory: he must safeguard the property of the vulnerable (elderly, children, blind, destitute) and refrain from extracting revenue from those suffering calamity—especially those barely surviving drought or a woman in distress.
In Bhishma’s instruction on kingship (rājadharma) during the Anushasana Parva, he lays down specific limits on royal taxation and appropriation, emphasizing compassion and justice toward subjects facing hardship.