Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

उपदेशदोषप्रसङ्गः (Upadeśa-doṣa-prasaṅgaḥ) — The Risk of Misapplied Counsel

एक दिन एक मुनि सत्संगकी दृष्टिसे उसके आश्रमपर पधारे। उस शूद्रने विधिवत्‌ स्वागत-सत्कार करके ऋषिका पूजन किया और उन्हें संतुष्ट कर दिया ।।

eka dina ekaḥ muniḥ satsangadṛṣṭyā tasya āśramam upāgamat | sa śūdraḥ vidhivat svāgata-satkāraṃ kṛtvā ṛṣim apūjayat, taṃ ca santoṣayāmāsa || anukūlāṃ kathāṃ kṛtvā yathāgatam apṛcchat | ṛṣiḥ parama-tejasvī dharmātmā saṃśita-vrataḥ, bharata-bhūṣaṇa nara-śreṣṭha! tataḥ paścāt sa anukūla-vacanaiḥ tasya āgamanasya vṛttāntam apṛcchat | tataḥ sa kaṭhora-vrata-pālakaḥ parama-tejasvī dharmātmā ṛṣiḥ anekavāraṃ tasya śūdrasya āśramam tasya darśanārthaṃ punar upāgamat |

Wika ni Bhīṣma: Isang araw, isang pantas—na naakit sa pag-asang makasama ang mga banal—ang dumating sa ermitanyo ng taong iyon. Tinanggap siya ng Śūdra ayon sa wastong ritwal ng pagbati at pag-aasikaso, pinarangalan ang ṛṣi, at pinasiyahan siya. Pagkaraan ng magiliw na pananalita, tinanong niya ang layunin ng pagdalaw ng pantas. Mula noon, ang lubhang maningning at matuwid na ṛṣi—matatag sa mahihigpit na panata—ay paulit-ulit na dumating sa tahanan ng Śūdra upang makipagkita sa kanya.

अनुकूलाःfavorable (words/things)
अनुकूलाः:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुकूल
FormFeminine, Nominative, Plural
कथाःwords, बातें
कथाः:
Karma
TypeNoun
Rootकथा
FormFeminine, Accusative, Plural
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
आगतम्arrived (one)
आगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआगत
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
अपृच्छत्asked
अपृच्छत्:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Singular
परमतेजस्वीof supreme brilliance
परमतेजस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-तेजस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
संशितव्रतःof well-sharpened/strict vows
संशितव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंशित-व्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतभूषणO ornament of the Bharatas
भरतभूषण:
TypeNoun
Rootभरत-भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनर-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (speaker)
A
a Śūdra host (unnamed)
A
a sage/ṛṣi (unnamed)
Ā
āśrama (hermitage)

Educational Q&A

True dharma is shown through proper hospitality, reverence, and gentle speech; such conduct attracts the wise and earns spiritual merit irrespective of one’s social designation.

A sage visits a Śūdra’s hermitage seeking holy company; the host welcomes and honors him correctly, asks courteously about his visit, and the pleased sage returns repeatedly to meet him.