Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं स्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् / भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा

Ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa huling bahagi, (nagsisimula) ang ika-28 kabanata. Sinabi ni Vyāsa: “Sa ganitong paraan, para sa mga yati (mga asceta) na matatag sa kani-kanilang āśrama-dharma at may pagpipigil-sa-sarili, itinakda ang kabuhayan sa pamamagitan ng bhikṣā (limos); o kaya, sa pamamagitan ng mga bunga at ugat.”

Verse 2

एककालं चरेद् भैक्षं न प्रसज्येत विस्तरे / भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति

Ang yati ay dapat mamalimos (bhaikṣa) isang beses lamang sa isang araw, at huwag magtagal sa mahahabang pakikitungo. Sapagkat ang mendikanteng napapako sa pangangalap ng limos ay madaling mapako rin sa mga bagay ng pandama.

Verse 3

सप्तागारं चरेद् भैक्षमलाभात् तु पुनश्चरेत् / प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्

Ang pulubing banal ay maglimos sa pitong bahay; kung walang makuha, lumibot siyang muli. Pagkahugasan ang mangkok, doon siya kumain, at pagkatapos ay banlawan itong muli ng tubig.

Verse 4

अथवान्यदुपादाय पात्रे भुञ्जीत नित्यशः / भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः

O kaya, kumuha ng ibang malinis na sisidlan at araw-araw ay kumain mula sa mangkok; matapos kumain, iwanan ang sisidlang iyon—mamuhay nang walang kasakiman, tumanggap lamang ng sapat para sa payak na pagpapatuloy ng paglalakbay ng buhay.

Verse 5

विधूमे सन्नमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने / वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्

Ang nagtalikod sa mundo ay dapat mamalimos araw-araw lamang kapag ang apoy sa bahay ay wala nang usok, naitabi na ang halo at lusong, lumamig na ang baga, tapos nang kumain ang mga tao, at naitago na ang mga sisidlan—upang ang paghingi niya ay hindi maging pabigat sa maybahay.

Verse 6

गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः / भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः

Ang pulubi ay tumayo nang nakayuko ang mukha sa tagal lamang ng paggatas ng baka. Pagkasabi nang minsan, “Limos,” ay kumain siya sa katahimikan—pigil ang pananalita at dalisay sa loob.

Verse 7

प्रक्षाल्य पाणिपादौ च समाचम्य यथाविधि / आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः

Pagkahugasan ang mga kamay at paa at maisagawa ang ācamana ayon sa tuntunin, ialay ang pagkain kay Āditya (Araw) at saka kumain, nakaupo at nakaharap sa silangan o hilaga.

Verse 8

हुत्वा प्राणाहुतीः पञ्च ग्रासानष्टौ समाहितः / आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्

Matapos ihandog ang limang banal na alay sa mga hininga ng buhay, at kumain ng walong subo na may natipong isip, gawin ang ācamanā at saka magnilay sa Kataas-taasang Panginoon—ang Brahman, ang banal na Parameśvara.

Verse 9

अलाबुं दारुपात्रं च मृण्मयं वैणवं ततः / चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः

Isang sisidlang upo (alābu), isang mangkok na kahoy, isang mangkok na luwad, at saka isang mangkok na kawayan—ito ang apat na limos-mangkok ng isang yati (asceta), ayon sa ipinahayag ni Manu, ang Prajāpati.

Verse 10

प्राग्रात्रे पररात्रे च मध्यरात्रे तथैव च / संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्

Sa unang bahagi ng gabi, sa huling bahagi ng gabi, at gayundin sa hatinggabi; at lalo na sa mga sandhyā (pagtatagpo ng liwanag at dilim)—dapat laging magnilay sa Īśvara.

Verse 11

कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम् / आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्

Matapos itatag sa lotus ng puso ang Sarili—na tinatawag na ‘Ang Lahat’ at pinagmumulan ng sansinukob—magnilay sa Kataas-taasang Sarili ng lahat ng nilalang, na nananahan lampas sa dilim ng tamas.

Verse 12

सर्वस्याधारभूतानामानन्दं ज्योतिरव्ययम् / प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्

Siya ang di-nasisirang Liwanag na kaligayahan, ang saligan ng lahat ng pinanghahawakan. Higit sa Pradhāna at Puruṣa, Siya ang Ākāśa na lumalaganap sa lahat at ang Apoy na tumutupok—Śiva, ang Kataas-taasang Mapalad.

Verse 13

तदन्तः सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम् / ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्

Dapat pagnilayan ang Panginoon na nananahan sa loob ng lahat ng kalagayan ng pag-iral—na siyang anyo mismo ng Brahman—walang pasimula, di-dalawa, at tahanan ng kaligayahang banal at ng lahat ng katangiang maka-Diyos.

Verse 14

महान्तं परमं ब्रह्म पुरुषं सत्यमव्ययम् / सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्

Sinasamba ko ang Dakilang Isa—ang Kataas-taasang Brahman, ang Purusha na lampas sa lahat—na siyang Katotohanan at di-nasisira; si Mahēśa na nagniningning na puti at mapulang liwanag, at may anyo ng buong sansinukob.

Verse 15

ओङ्कारान्ते ऽथ चात्मानं संस्थाप्य परमात्मनि / आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्

Pagkatapos, sa pagtatapos ng pagbigkas ng Oṃ, itatag ang sarili sa Kataas-taasang Sarili, at pagnilayan ang Panginoong Īśāna (Śiva) bilang banal na presensya sa ākāśa—nananahan sa gitna ng kalawakan.

Verse 16

कारणं सर्वभावानामानन्दैकसमाश्रयम् / पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्

Ang sinumang nagmumuni kay Śambhu—ang sinaunang Purusha, sanhi ng lahat ng kalagayan ng pag-iral, na ang tanging kanlungan ay banal na kaligayahan—ay mapapalaya sa pagkagapos.

Verse 17

यद्वा गुहायां प्रकृतौ जगत्संमोहनालये / विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्

O kaya naman, sa yungib ng Prakṛti—tahanan ng pagkalito ng sanlibutan—pagbulayan ang Kataas-taasang ‘Vyoma’, ang pinakamalawak na kalawakan na sumasaklaw sa lahat, bilang iisang sanhi ng lahat ng nilalang.

Verse 18

जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते / आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः

Ang Kataas-taasang Katotohanan na yaon ang mismong buhay ng lahat ng nilalang—doon nalulusaw ang sanlibutan. Yaon ang maselang kaligayahan ng Brahman, na minamasdan ng mga naghahangad ng kalayaan (moksha).

Verse 19

तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् / अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः

Sa loob niyon ay nakalagak ang Brahman—dalisay, na ang tanda lamang ay kamalayan. Sa pagninilay sa Panginoong Īśāna bilang walang-hanggan at tunay, ang disiplinadong naghahanap ay manatiling mapagpigil at nakalubog sa pagninilay.

Verse 20

गुह्याद् गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् / यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्

Ito ang pinakalihim na kaalaman—mas nakatago kaysa sa lahat ng nakatago—na ipinahayag para sa mga yati na yogin. Sinumang magsagawa nito ayon sa itinuro ni Maheśa (Śiva) ay makakamtan ang banal at makapangyarihang Yoga.

Verse 21

तस्माद् ध्यानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः / ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्

Kaya nga, laging nakatuon sa pagninilay at matatag sa kaalaman ng Sarili, dapat pag-ukulan ng masigasig na pagsasanay ang kaalaman sa Brahman—sa pamamagitan nito’y napapalaya sa pagkagapos.

Verse 22

मत्वा पृथक् स्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् / आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्

Pagkaunawa na ang sariling Sarili ay hiwalay—ganap na nag-iisa at bukod sa lahat—dapat muling magnilay sa Kataas-taasan: ang mapagpalang, di-naluluma, na Katotohanang siyang dalisay na Kamalayan mismo.

Verse 23

यस्मात् भवन्ति भूतानि यद् गत्वा नेह जायते / स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति

Siya na pinagmumulan ng lahat ng nilalang, at sinumang makarating sa Kanya ay hindi na muling isisilang dito—Siya ang Īśvara, ang Banal na Panginoon, na naghahari lampas pa sa pinakamataas (parasma).

Verse 24

यदन्तरे तद् गगनं शाश्वतं शिवमव्ययम् / यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः

Ang nasa loob ng lahat ay ang Katotohanang tulad ng kalangitan—walang hanggan, mapalad (Śiva), at di-nasisira. At ang diyos na lubos na nakatuon sa Kataas-taasan, na ang lahat ng ito ay bahagi Niya, siya nga si Mahēśvara.

Verse 25

व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च / एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते

Para sa mga panatang itinakda sa mga mendikante, gayundin sa kanilang mga karugtong na pagtalima (upavrata), sa bawat paglabag sa bawat tuntunin ay may itinakdang prāyaścitta, ang tiyak na pagtubos-sala.

Verse 26

उपेत्य च स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं समाहितः / प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः

Kung ang isang lalaki ay lumapit sa babae dahil sa pita ng pagnanasa, dapat siyang magsagawa ng prāyaścitta nang may natipong isip: matapos magpakalinis, isagawa ang sāṃtapana na penitensiya, kalakip ang disiplina ng prāṇāyāma.

Verse 27

ततश्चरेत नियमात् कृच्छ्रं संयतमानसः / पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः

Pagkaraan, na may isip na napipigil, isagawa ang kṛcchra na pag-aayuno at pagtitiis ayon sa tuntunin; at pagkatapos, bumalik sa sariling āśrama (antas at disiplina ng buhay) at mamuhay pa—may paggalang, may pagpipigil, at di-nanghihina.

Verse 28

न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः / तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः

Sinasabi ng mga pantas na ang di-katotohanang ginamit sa paglilingkod sa dharma ay hindi nakapipinsala; gayunman, hindi pa rin ito dapat sandigan, sapagkat ito’y isang kakila-kilabot na pintuang-bukas na madaling humantong sa mabibigat na bunga.

Verse 29

एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा / उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना

Para sa isang yati (renunsyante) na naghahangad ng dharma, kung siya’y nakapagsalita ng di-katotohanan, nararapat siyang magsagawa ng pagtubos: mag-ayuno nang isang gabi at magsagawa ng sandaang ulit ng prāṇāyāma.

Verse 30

परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः / स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः / हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका

Kahit mahulog sa sukdulang kagipitan, huwag gumawa ng pagnanakaw mula sa iba. Ipinahahayag ng Smṛti na walang adharma na hihigit pa sa pagnanakaw. Ito’y itinuturing na mas mataas at mas maselang anyo ng himsā, sapagkat winawasak nito ang kaalaman sa Sarili (Ātman).

Verse 31

यदेतद् द्रविणं नाम प्राण ह्येते बहिश्वराः / स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्

Ang tinatawag na “kayamanan” ay sa katotohanan ay mismong hininga ng buhay; ang mga kapangyarihang panlabas na ito’y pawang mga panginoong nasa labas lamang. Kaya ang sinumang kumukuha ng yaman ng iba, kumukuha rin ng kanilang buhay.

Verse 32

एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्

Pagkagawa nito, ang taong may masamang loob—na naputol ang wastong asal at nahulog mula sa kanyang vrata—ay dapat muling mapuno ng pagsisisi at isagawa ang Cāndrāyaṇa vrata bilang pagtubos-sala.

Verse 33

विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद् भिक्षुरतन्द्रितः

Ipinahahayag ng Kasulatan na, ayon sa paraang itinakda ng mga śāstra, dapat itong isagawa sa loob ng isang taon. Pagkaraan nito, kapag nakamtan ang mas malalim na paglayo sa pagnanasa, ang bhikṣu ay dapat magpatuloy na mamuhay nang masikap at hindi pabaya.

Verse 34

अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत् / कुर्यात्कृछ्रातिकृच्छ्रं तु चान्द्रायणमथापि वा

Kung ang isang bhikṣu ay nakagawa ng pananakit nang hindi sinasadya, dapat niyang isagawa ang mabigat na penitensiyang tinatawag na kṛcchrātikṛcchra; o kaya’y tanggapin ang panatang Cāndrāyaṇa bilang pagtubos at paglilinis.

Verse 35

स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि / तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश / दिवास्कन्दे त्रिरात्रं स्यात् प्राणायामशतं तथा

Kung dahil sa kahinaan ng mga pandama ang isang yati ay tumingin sa babae at nadulas ang pagpipigil, dapat niyang patatagin ang sarili sa pamamagitan ng labing-anim na prāṇāyāma. Kung ang pagkukulang ay nangyari sa araw, ito’y dapat pagtiisan sa loob ng tatlong gabi, at itinakda rin ang sandaang prāṇāyāma.

Verse 36

एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च / प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्

Para sa pagkukulang na pagkain ng iisang ulam, at (pagkain ng) pulot at karne, gayundin sa bagong isinagawang śrāddha, at kapag tuwirang kumain ng asin—dito itinatakda ang pagtalima sa Prajāpatya bilang paglilinis na pagtubos.

Verse 37

ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् / तस्मान्महेश्वरं ज्ञात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्

Sa taong matatag na nakalagay sa pagninilay nang palagi, ang lahat ng kasalanan ay patuloy na nalilipol. Kaya, matapos tunay na makilala si Mahēśvara, maging ganap na nakatuon sa dhyāna at pagninilay sa Kanya.

Verse 38

यद् ब्रह्म परमं ज्योतिः प्रतिष्ठाक्षरमद्वयम् / यो ऽन्तरात्र परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः

Ang Brahman na yaon ang Kataas-taasang Liwanag—ang sukdulang saligan, di-nasisira at di-dalawa. Siya na bilang panloob na Ātman ay yaong Kataas-taasang Brahman: Siya ang dapat makilalang Mahēśvara.

Verse 39

एष देवो महादेवः केवलः परमः शिवः / तदेवाक्षरमद्वैतं तदादित्यान्तरं परम्

Siya lamang ang Diyos—si Mahādeva, ang tanging Kataas-taasang Śiva. Siya rin ang Di-nasisira, ang di-dalawang Katotohanan; Siya ang sukdulang panloob na Liwanag sa loob ng Araw (Āditya).

Verse 40

यस्मान्महीयते देवः स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते / आत्मयोगाह्वये तत्त्वे महादेवस्ततः स्मृतः

Sapagkat ang Panginoon ay niluluwalhati sa sarili Niyang tahanan—na tinatawag na Kaalaman—sa loob ng Katotohanang tinatawag na ‘Ātma-yoga’ (yoga ng Sarili), kaya Siya ay inaalala bilang Mahādeva, ang Dakilang Diyos.

Verse 41

नान्यद् देवान्महादेवाद् व्यतिरिक्तं प्रपश्यति / तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्

Ang hindi nakakakita ng alinmang diyos na hiwalay kay Mahādeva, at sumusunod sa Kanya lamang bilang mismong Ātman, ay makaaabot sa sukdulang kalagayan (parama-pada).

Verse 42

मन्यते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् / न ते पश्यन्ति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः

Yaong nag-aakalang ang sariling Ātman ay hiwalay kay Parameśvara ay hindi tunay na nakakakita sa Diyos na iyon; nauuwi sa wala ang kanilang pagsisikap.

Verse 43

एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् / स देवस्तु महादेवो नैतद् विज्ञाय बध्यते

Iisa lamang ang Kataas-taasang Brahman ang dapat mapagtanto—ang Di-nasisirang Katotohanan. Ang mismong Deva na iyon ay si Mahādeva; kung hindi ito nalalaman, nananatiling nakagapos ang nilalang.

Verse 44

तस्माद् यतेत नियतं यतिः संयतमानसः / ज्ञानयोगरतः शान्तो महादेवपरायणः

Kaya nga, ang yati (mang-aayuno/renunciate) ay dapat magsikap palagi nang may matatag na disiplina—pinigil ang isip—nakalubog sa Yoga ng Kaalaman, payapa, at lubos na nakatuon kay Mahādeva (Śiva).

Verse 45

एष वः कथितो विप्रो यतीनामाश्रमः शुभः / पितामहेन विभुना मुनीनां पूर्वमीरितम्

Kaya nito, O Brahmin, naipaliwanag sa iyo ang mapalad na pamumuhay ng mga yati (yati-āśrama)—gaya ng unang ipinahayag ng makapangyarihang Lolo ng sansinukob (Brahmā) sa mga muni.

Verse 46

नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादिदमनुत्तमम् / ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्माश्रयं शिवम्

Huwag ipagkaloob ang walang kapantay na aral na ito sa hindi karapat-dapat bilang anak, alagad, o yogin na tapat. Ito ang mapalad na kaalamang itinuro ni Svayambhū (Brahmā), nakasalig sa dharma ng mga yati at nakahimlay kay Śiva.

Verse 47

इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः / न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति

Ganito ang itinakdang tuntunin ng mga disiplina ng yati—ang iisang mabisang dahilan upang kalugdan ni Paśupati. Sa mga may isip na laging nakatuon at patuloy na nagsasagawa nito, wala nang muling pag-usbong ng pagkakagapos, ni pagkalaglag mula sa natamong kalagayan.