Adhyaya 42
Purva BhagaAdhyaya 4229 Verses

Adhyaya 42

Cosmic Realms Above Dhruva, the Pātālas Below, and the Foundation of Pralaya (Ananta–Kāla)

Mula sa panandang pagtatapos ng naunang kabanata, ipinagpapatuloy ni Sūta ang paglalarawan ng kaayusang kosmiko: mula kay Dhruva paakyat sa Maharloka, Janaloka, Tapoloka, at Satyaloka (Brahmaloka), kasama ang sukat at ang mga rishi at diyos na nananahan doon. Pagkaraan, lumilihis ang paksa mula sa espasyo tungo sa kaligtasan: ang ganap na mga ascetic at yogin ay nakakamit ang “iisang pintuan” patungo sa kataas-taasang kalagayan, kung saan pinagtitibay na si Viṣṇu ay siya ring Śaṅkara—hayagang pahayag ng pagkakaisa (samanvaya) ng Śaiva at Vaiṣṇava. Sa itaas ng lungsod ni Brahmā, inilalarawan ang Rudraloka bilang maningning na daigdig na napalilibutan ng apoy, pinagninilayan ng marurunong; naaabot ito ng mga brahmacārin na walang pagnanasa at ng mga tagapahayag ng Brahman na deboto kay Mahādeva. Pagkatapos ay bumababa ang salaysay sa mga pātāla (mula Mahātala pataas ng hanay), inilalahad ang mga kulay, mga naninirahan—nāga, asura, at mga hari—at ang kanilang karilagan, at binabanggit ang mga impiyerno sa ibaba. Nagtatapos ang kabanata sa saligan ng sansinukob: si Ananta/Śeṣa bilang anyong Vaiṣṇava at si Kālāgnirudra, ang apoy ng Panahon; mula rito sumisibol ang Panahon upang bawiin ang daigdig sa pralaya, paghahanda sa susunod na pagtalakay sa pagkalusaw, Panahon, at pamamahala ng mga mundong karmiko.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ध्रुवादूर्ध्वं महर्लोकः कोटियोजनविस्तृतः / कल्पाधिकारिणस्तत्र संस्थिता द्विजपुङ्गवाः

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, nagwakas ang ika-apatnapu’t isang kabanata. Wika ni Sūta: Sa itaas ni Dhruva ay naroon ang Maharloka, na may lawak na isang koṭi yojana. Doon nananahan ang pinakadakilang mga dwija na rishi, yaong pinagkatiwalaan ng kapangyarihan sa mga siklo ng kalpa ng paglikha.

Verse 2

जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयातमकः / सनन्दनादयस्तत्र संस्थिता ब्रह्मणः सुताः

Sa ibabaw ng Maharloka ay naroon ang Janaloka, na umaabot sa sukat na dalawang koṭi; doon nananahan si Sanandana at ang iba pang mga rishi—mga anak ni Brahmā—na matatag na nakalagay sa kahariang iyon.

Verse 3

जलोकात् तपोलोकः कोटित्रयसमन्वितः / वैराजास्तत्र वै देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः

Lampas sa daigdig na iyon ay ang Tapoloka, na umaabot sa tatlong koṭi; doon nananahan ang mga diyos na Vairāja, matatag at walang pagkapaso—malaya sa init, pagkabulok, at pagdurusa.

Verse 4

प्राजापत्यात् सत्यलोकः कोटिषट्केन संयुतः / अपुनर्मारकास्तत्र ब्रह्मलोकस्तु स स्मृतः

Higit pa sa kaharian ni Prajāpati ay ang Satyaloka, na umaabot sa anim na koṭi; doon ang mga nilalang ay hindi na bumabalik at hindi nasasaklaw ng kamatayan; ang pook na iyon ay inaalala bilang Brahmaloka.

Verse 5

अत्र लोकगुरुर्ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः / आस्ते स योगिभिर्नित्यं पीत्वा योगामृतं परम्

Dito nananahan si Brahmā—guro ng mga daigdig, ang Sarili ng sansinukob, ang may mukha sa lahat ng dako—na laging kasama ng mga yogin, matapos inumin ang sukdulang nektar ng Yoga.

Verse 6

विशन्ति यतयः शान्ता नैष्ठिका ब्रह्मचारिणः / योगिनस्तापसाः सिद्धा जापकाः परमेष्ठिनम्

Ang mapayapang mga yati—matitibay na brahmacārin, mga yogin, mga tapasvin na nagtagumpay, mga siddha, at mga debotong nagja-japa ng mantra—ay pumapasok sa Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin).

Verse 7

द्वारं तद्योगिनामेकं गच्छतां परमं पदम् / तत्र गत्वा न शोचन्ति स विष्णुः स च शङ्करः

Para sa mga yogin na naghahangad ng sukdulang kalagayan, iisa lamang ang pintuang-daan. Pagdating doon, wala nang dalamhati—Siya ay si Viṣṇu, at Siya rin si Śaṅkara (Śiva).

Verse 8

सूर्यकोटिप्रतीकाशं पुरं तस्य दुरासदम् / न मे वर्णयितुं शक्यं ज्वालामालासमाकुलम्

Ang lunsod na iyon ay nagliliwanag na tila ningning ng sampung milyong araw at hindi malapitan. Hindi ko ito kayang ilarawan—napapaligiran ito ng mga kuwintas at kumpol ng naglalagablab na apoy.

Verse 9

तत्र नारायणस्यापि भवनं ब्रह्मणः पुरे / शेते तत्र हरिः श्रीमान् मायी मायामयः परः

Doon, sa makalangit na lungsod ni Brahmā, naroon din ang tahanan ni Nārāyaṇa. Doon nagpapahinga ang maluwalhating Hari—Siya na may hawak sa Māyā, na lumalaganap sa lahat bilang Māyā, at gayunman ay nananatiling Kataas-taasang Transendente.

Verse 10

स विष्णुलोकः कथितः पुनरावृत्तिवर्जितः / यान्ति तत्र महात्मानो ये प्रपन्ना जनार्दनम्

Gayon inilarawan ang kaharian ni Viṣṇu—malaya sa pagbabalik (muling pagsilang). Doon napaparoon ang mga dakilang kaluluwa: yaong sumuko at kumupkop kay Janārdana.

Verse 11

ऊर्ध्वं तद् ब्रह्मसदनात् पुरं ज्योतिर्मयं शुभम् / वह्निना च परिक्षिप्तं तत्रास्ते भगवान् भवः

Sa itaas ng tahanan ni Brahmā ay may mapalad na lungsod na dalisay na liwanag. Napalilibutan ng banal na apoy, doon nananahan ang Panginoong Bhava (Śiva).

Verse 12

देव्या सह महादेवश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः / योगिभिः शतसाहस्त्रैर्भूतै रुद्रैश्च संवृतः

Si Mahādeva, kasama ang Diyosa, ay pinagninilayan ng mga pantas; napaliligiran Siya ng daan-daang libong yogin, at ng mga pangkat ng nilalang at mga Rudra.

Verse 13

तत्र ते यान्ति नियता द्विजा वै ब्रह्मचारिणः / मदादेवपराः शान्तास्तापसा ब्रह्मवादिनः

Doon, ang mga disiplinadong dwija na brahmacārin ay tumutungo—mga mapayapang tapasvin, deboto sa akin bilang Mahādeva, at mga tagapahayag ng Brahman.

Verse 14

निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः / द्रक्ष्यन्ति ब्रह्मणा युक्ता रुद्रलोकः स वै स्मृतः

Yaong walang pag-aangkin at walang pagkamakasarili, at malaya sa pagnanasa at poot—na kaisa ng Brahman—ay makakakita ng kataas-taasang kalagayang iyon. Ang kahariang iyon ay inaalala bilang Rudraloka, daigdig ni Rudra.

Verse 15

एते सप्त महालोकाः पृथिव्याः परिकीर्तिताः / महातलादयश्चाधः पातालाः सन्ति वै द्विजाः

Ang pitong dakilang daigdig na kaugnay ng lupa ay naipahayag na. At sa ibaba—mula sa Mahātala—naroroon ang mga daigdig na ilalim (Pātāla), O mga dwija.

Verse 16

महातलं च पातालं सर्वरत्नोपशोभितम् / प्रासादैर्विविधैः शुभ्रैर्देवतायतनैर्युतम्

Ang Mahātala at Pātāla ay nagniningning sa lahat ng uri ng hiyas; pinalalamutian ng sari-saring mapuputing palasyo at may mga dambana ng mga diyos.

Verse 17

अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता / नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना

Nakipag-alyansa rin siya kay Ananta at sa marunong na si Mucukunda; gayundin sa makapangyarihang Haring Bali, na nananahan sa Pātāla ngunit tinatamasa ang kaluwalhatian ng svarga.

Verse 18

शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् / पीतं सुतलमित्युक्तं नितलं विद्रुमप्रभम् / सितं हि वितलं प्रोक्तं तलं चैव सितेतरम्

O mga brāhmaṇa, ang Rasātala ay sinasabing batuhan na parang bundok; ang Talātala ay tunay na mabato at mabuhangin. Ang Sutala ay tinatawag na dilaw; ang Nitala ay kumikislap na tila ningning ng korales. Ang Vitala ay ipinahahayag na puti, at ang Tala naman ay may kulay na hindi puti.

Verse 19

सुपर्णेन मुनिश्रेष्ठास्तथा वासुकिना शुभम् / रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश्च निषेवितम्

O pinakadakilang mga muni, ang mapalad na dako—na tanyag bilang Rasātala—ay dinadalaw ni Suparṇa (Garuḍa) at gayundin ni Vāsuki; at pinupuntahan din ng marami pang iba.

Verse 20

विरोचनहिरण्याक्षतक्षकाद्यैश्च सेवितम् / तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्

Pinaglilingkuran nina Virocana, Hiraṇyākṣa, Takṣaka at ng iba pa, ito’y tanyag bilang Talātala—pinalalamutian ng lahat ng uri ng karilagan.

Verse 21

वैनतेयादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः / पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः

Ang Sutala rin ay napupuno nina Vainateya (Garuḍa) at iba pa, na pinangungunahan ni Kālanemi; at naroon din ang mga dating deva, kasama ang iba pang mga nilalang.

Verse 22

नितलं यवनाद्यैश्च तारकाग्निमुखैस्तथा / महान्तकाद्यैर्नागैश्च प्रह्मादेनासुरेण च

Sa ilalim na daigdig na tinatawag na Nītala ay naninirahan ang mga Yavana at iba pa; naroon din sina Tāraka at Agnimukha at mga katulad nila. Pinaninirahan din ito ng mga Nāga na nagsisimula kay Mahāntaka, at ng Asura na nagngangalang Brahmāde (Brahmāda).

Verse 23

वितलं चैव विख्यातं कम्बलाहीन्द्रसेवितम् / महाजम्भेन वीरेण हयग्रीवेण वै तथा

At (sa ibaba pa) naroon ang tanyag na daigdig na Vitala, na pinaglilingkuran ng mga panginoong Nāga na sina Kambala at Ahīndra; naroon din ang magigiting na sina Mahājambha at Hayagrīva.

Verse 24

शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः / तथान्यैर्विवधैर्नागैस्तलं चैव सुशोभनम्

Ang bahaging iyon (daigdig sa ilalim) ay nabutas ni Śaṅkukarṇa, gayundin nina Namuci at ng iba pa; at dahil sa maraming Nāga na sari-sari ang anyo, ang mundong nasa ilalim ng lupa ay nagningning sa dakilang karilagan.

Verse 25

तेषामधस्तान्नरका मायाद्याः परिकीर्तिताः / पापिनस्तेषु पच्यन्ते न ते वर्णयितुं क्षमाः

Sa ibaba ng mga daigdig na iyon ay naroon ang mga impiyerno—nagsisimula sa Māyā—gaya ng ipinahayag sa tradisyon. Doon ang mga makasalanan ay “niluluto” (pinahihirapan) ng bunga ng sarili nilang masasamang gawa; hindi ito kayang ilarawan nang ganap.

Verse 26

पातालानामधश्चास्ते शेषाख्या वैष्णवी तनुः / कालाग्निरुद्रो योगात्मा नारसिंहो ऽपि माधवः

Sa ibaba ng mga Pātāla ay nakatindig ang anyong Vaiṣṇava na kilala bilang Śeṣa. Siya rin si Kālāgnirudra—ang Rudra na Apoy ng Panahon—na ang pinakadiwa ay Yoga; at siya rin si Mādhava, na nagpapakita rin bilang Nārasiṁha.

Verse 27

यो ऽनन्तः पठ्येते देवो नागरूपी जनार्दनः / तदाधारमिदं सर्वं स कालाग्निमपाश्रितः

Ang Diyos na inuusal sa pagbigkas bilang Ananta—si Janārdana sa anyo ng kosmikong ahas—sa Kanya nakasandig ang buong sansinukob; at Siya, nananahan sa (at higit pa sa) apoy ng Panahon, ang nananatiling sukdulang saligan ng lahat.

Verse 28

तमाविश्य महायोगी कालस्तद्वदनोत्थितः / विषज्वालामयो ऽन्ते ऽसौ जगत् संहरति स्वयम्

Pagpasok sa Kanya, ang Panahon—ang Dakilang Yogin—ay sumibol mula sa Kanyang bibig; sa wakas ito’y nagiging bugso ng makamandag na apoy at sa sarili nitong kapangyarihan ay hinihigop ang sansinukob tungo sa pagkalusaw.

Verse 29

सहस्त्रमायो ऽप्रतिमः संहर्ता शङ्करोद्भवः / तामसी शांभवी मूर्तिः कालो लोकप्रकालनः

Siya na may sanlibong kapangyarihan ng māyā, walang kapantay, ang tagapaglusaw—sumibol mula kay Śaṅkara; ang Kanyang anyong Śāmbhava ay tāmasiko (kaugnay ng pagkalusaw). Siya mismo ang Panahon, ang tagapag-ayos at tagapagpahinog ng mga daigdig.

← Adhyaya 41Adhyaya 43

Frequently Asked Questions

It states that the ‘single gateway’ for yogins is the supreme Lord who is Viṣṇu and also Śaṅkara, and it places Nārāyaṇa’s mansion within Brahmā’s city while also describing a luminous Rudraloka above—harmonizing both as supreme-access points.

Śeṣa (Ananta) is the cosmic support and a Vaiṣṇava embodiment identified with Kālāgnirudra; Time emerges from him, becomes a fiery, poisonous force at the end, and withdraws the universe into dissolution—linking ontology (support) with eschatology (pralaya).

Not as a formal manual; however, it foregrounds brahmacarya, tapas, yoga, and desirelessness as qualifications for reaching Rudraloka/Brahmaloka and for attaining the ‘single gateway,’ anticipating later doctrinal expansions often associated with Varnāśrama discipline and Śaiva yogic frames.