Adhyaya 36
Prayāga-māhātmya and Ṛṇa-pramocana-tīrtha — Māgha-snāna, Austerities, and Release from Debts
Matapos ang panandang pagsasara ng naunang kabanata, ibinaling ni Mārkaṇḍeya ang salaysay sa kabanalan ng Prayāga sa buwang Māgha, pinupuri ang tagpuan ng Gaṅgā at Yamunā bilang tagapaglinis ng kasalanan na ang gantimpala’y katapat ng malalaking handog, lalo na ang go-dāna (pag-aalay ng baka). Inililista ng kabanata ang mga gawaing pag-aayuno, tapas, at mga ritwal sa antarvedī (lupain sa pagitan ng mga ilog), kabilang ang disiplinang tinatawag na kārṣāgni, at inilalarawan ang bunga nito sa isang paikot na landas ng kaligtasan: pag-akyat sa mga langit (Soma-loka at Indra-loka), kasunod ang pagbagsak, muling pagsilang bilang matuwid na hari, pagtamasa ng biyaya, at pagbabalik sa parehong tīrtha upang muling magtipon ng punya at paglilinis. Ang matitingkad na halimbawa—paglulubog sa bantog na sangam, pag-inom ng agos nang nakataob, at sukdulang pag-aalay ng sarili sa mga ibon—ay nagpapakita ng lohika ng Purāṇa na ang pagsasanib ng tapas at tīrtha ay nagbabagong-anyo ng kasalanan at hangganan ng katawan tungo sa kadakilaan sa espiritu at dangal sa lipunan. Pagkaraan, ipinakikilala ang Ṛṇa-pramocana sa hilagang pampang ng Yamunā, sa timog ng Prayāga, na nangangakong magpapalaya sa utang sa pamamagitan ng isang gabing pananatili at pagligo, na hahantong sa Sūrya-loka at matatag na kalayaan mula sa pagkakautang. Sa gayon, iniuugnay ng kabanata ang malawak na papuri sa Prayāga sa isang tiyak na sub-tīrtha, bilang paghahanda sa susunod na talaan ng mga banal na pook.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच षष्टिस्तीर्थसहस्त्राणि षष्टिस्तीर्थशतानि च / माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायमुनसंगमम्
Ganito sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, nagtatapos ang ika-35 kabanata. Sabi ni Mārkaṇḍeya: “Animnapung libong tīrtha at anim na libong banal na pook, sa buwan ng Māgha, ay tutungo sa tagpuan ng Gaṅgā at Yamunā.”
Verse 2
गवां शतसहस्त्रस्य सम्यग् दत्तस्य यत् फलम् / प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य तत् फलम्
Anumang gantimpala ng wastong pag-aalay ng isang daang libong baka—yaon ding gantimpala ang nakakamit ng sinumang maligo nang tatlong araw sa Prayāga sa buwan ng Māgha.
Verse 3
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कार्षाग्निं यस्तु साधयेत् / अहीनाङ्गो ऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः
Sinumang nasa pagitan ng Gaṅgā at Yamunā na magsagawa nang wasto ng asetikong pagsasanay na tinatawag na kārṣāgni, kahit may kapansanan man, ay magiging walang sakit at ganap ang limang pandama.
Verse 4
जलप्रवेशं यः कुर्यात् संगमे लोकविश्रुते / राहुग्रस्तो यथा सोमो विमुक्तः सर्वपातकैः
Sinumang lumubog sa tubig sa sangam na bantog sa buong daigdig ay napapalaya sa lahat ng kasalanan—gaya ng Buwan na sinakmal ni Rāhu at muling pinalaya.
Verse 5
ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् / स भुक्त्वा विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः
Pagkaraan nito, pagkahulog mula sa langit, siya’y nagiging makapangyarihang hari ng Jambūdvīpa. Matapos malasap ang saganang kaluguran, muli siyang dumudulog sa banal na tawiran (tīrtha) na iyon.
Verse 7
सोमलोकमवाप्नोति सोमेन सह मोदते / षष्टिं वर्षसहस्त्राणि षष्टिं वर्षशतानि च
Nararating niya ang Somaloka, ang daigdig ni Soma (Buwan), at nagagalak kasama ni Soma—sa loob ng animnapung libong taon, at dagdag pang animnaraang taon.
Verse 8
स्वर्गतः शक्रलोके ऽसौ मुनिगन्धर्वसेवितः / ततो भ्रष्टस्तु राजेन्द्र समृद्धे जायते कुले
Pagdating niya sa langit—sa daigdig ni Śakra, si Indra—siya’y pinaglilingkuran ng mga muni at mga Gandharva. Ngunit pagkalaglag niya roon, O panginoon ng mga hari, muli siyang isinisilang sa isang angkan na masagana.
Verse 9
अधः शिरास्त्वयोधारामुर्ध्वपादः पिबेन्नरः / शतं वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते
Ang taong umiinom sa umaagos na batis habang nakatindig na baligtad—ulo sa ibaba at paa sa itaas—ay pararangalan sa daigdig ng langit sa loob ng isang daang libong taon.
Verse 10
तस्माद् भ्रष्टस्तु राजेन्द्र अग्निहोत्री भवेन्नरः / भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः
Kaya nga, O pinakamainam sa mga hari, ang taong nalihis sa nararapat na asal ay (muling) nagiging Agnihotrin, tagapaghandog ng Agnihotra. Matapos malasap ang saganang kaluguran, muli siyang dumudulog sa banal na tīrtha na iyon.
Verse 11
यः स्वदेहं विकर्तेद् वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति / विहगैरुपभुक्तस्य शृणु तस्यापि यत्फलम्
Sinumang pumutol sa sariling katawan at inihandog ito sa mga ibon—pakinggan ngayon ang bungang-kabanalan na dumarating kahit sa taong ang laman ay nakain na ng mga nilikhang may pakpak.
Verse 12
शतं वर्षसहस्त्राणि सोमलोके महीयते / ततस्तस्मात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः
Sa loob ng isang daang libong taon, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Soma (Buwan). Pagkaraan, kapag nahulog mula roon, siya’y muling isisilang bilang isang matuwid na hari, tagapangalaga ng dharma.
Verse 13
गुणवान् रूपसंपन्नो विद्वान् सुप्रियवाक्यवान् / भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तततीर्थं भजते पुनः
Taglay ang mga birtud, kagandahan ng anyo, karunungan at matamis na pananalita, tinatamasa niya ang saganang ligaya sa daigdig; subalit sa huli, muli siyang bumabalik sa yaong banal na tīrtha, upang sumilong at muling magtamo ng bisa ng kabanalan.
Verse 14
उत्तरे यमुनातीरे प्रयागस्य तु दक्षिणे / ऋणप्रमोचनं नाम तीर्थं तु परमं स्मृतम्
Sa hilagang pampang ng Yamunā at sa timog ng Prayāga, naroon ang banal na tawiran na tinatawag na Ṛṇa-pramocana (“Pagpapalaya sa mga Utang”), na inaalala bilang isang tīrtha na lubhang dakila.
Verse 15
एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैस्तत्र प्रमुच्यते / सूर्यलोकमवाप्नोति अनृणश्च सदा भवेत्
Kapag nanatili roon nang isang gabi at naligo, napapalaya siya sa mga pagkakautang; nararating niya ang daigdig ni Sūrya (Araw), at mula noon ay mananatiling walang utang magpakailanman.
Frequently Asked Questions
It elevates three days of bathing at Prayāga in Māgha as equivalent in merit to an immense go-dāna (gifting a hundred thousand cows), presenting the saṅgama as a premier purifier that destroys sin and generates lasting spiritual and worldly uplift.
It is placed on the northern bank of the Yamunā, to the south of Prayāga; staying one night and bathing there is said to release one from debts, grant attainment of Sūrya-loka, and establish enduring freedom from indebtedness.
Tapas (such as kārṣāgni and other severe observances) is portrayed as amplifying the tīrtha’s purificatory power, yielding health, sensory completeness, heavenly honor, and righteous rebirth—yet repeatedly redirecting the practitioner back to the tīrtha as the ongoing locus of dharmic renewal.