Adhyaya 7

Verse 1

नाम षष्ठो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / पार्वत्यानन्तरोत्पन्न इन्द्रो वचनमब्रवीत् / इन्द्र उवाच / तव स्वरूपं हृदि संविजानन् समुत्सुकः स्यात्स्तवने यस्तु मूढः / अजानतः स्तवनं देवदेव तदेवाहुर्हेलनं चक्रपाणे

Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: Pagkaraan ng naganap na may kaugnayan kay Pārvatī, nagsalita si Indra ng mga salitang ito. Sinabi ni Indra: “Ang sinumang tunay na nakakakilala sa Iyong likas na anyo sa loob ng puso ay nagiging sabik na umawit ng papuri; ngunit ang nalilinlang ay pumupuri nang walang pagkaunawa. O Diyos ng mga diyos, ang papuring walang kaalaman ay tinatawag ding paglapastangan, O Cakrapāṇi, Tagapagdala ng cakra.”

Verse 2

तथापि तद्वै तव नाम पूर्वं भवेत्तदा पुण्यकरं भवेदिति / रुद्रादि कानां स्तवने नास्ति शक्तिस्तदा वक्तव्यं मम नास्तीति किं वा

Gayunman, kung ang Iyong Banal na Pangalan ang unang bigkasin, iyon ay nagiging sanhi ng kabanalan at gantimpalang espirituwal. Kung walang kakayahang umawit ng mga himno para kay Rudra at sa iba pang mga diyos, ano ang nararapat sabihin—dapat bang ipahayag, “Wala akong kakayahan,” o ano pa?

Verse 3

गुणांशतो दशभी रुद्रतो वै सदा न्यूनो मत्समः कामदेवः / ज्ञाने बले समता सर्वदास्ति तथाः कामः किं च दूतः सदैव

Sa bahagi ng mga katangian, si Kāmadeva ay laging sampung ulit na mas mababa kaysa kay Rudra; gayunman, siya’y itinuturing na kapantay Ko. Sa kaalaman at lakas ay may pagkakatulad sa lahat ng panahon; kaya si Kāma rin ay tunay na laging isang sugo.

Verse 4

एवं स्तुत्वा देवदेवो हरिं च तूष्णीं स्थितः प्राञ्जलिर्नम्रभूर्धा / तदनन्तरजो ब्रह्मा अहङ्कारिक ऊचिवान्

Kaya, matapos purihin si Hari, ang Diyos ng mga diyos ay tumindig na tahimik, nakatiklop ang mga kamay at nakayukong may pagpapakumbaba. Pagkaraan nito, si Brahmā na sumunod na isinilang—ang simulain ng ahaṅkāra (pagkamakasarili/ego)—ay nagsalita.

Verse 5

अहङ्कारिक उवाच / नमस्ते गणपूर्णाय नमस्ते ज्ञानमूर्तये / नमो ऽज्ञानविदूराय ब्रह्मणेनं तमूर्तये

Sinabi ni Ahaṅkārika: “Pagpupugay sa Iyo na ganap sa lahat ng mga pangkat (ng kapangyarihan at nilalang); pagpupugay sa Iyo na mismong anyo ng kaalaman. Pagpupugay sa Iyo na malayo sa kamangmangan; pagpupugay sa Brahman—ang anyo ng banal na paggalang.”

Verse 6

इन्द्रादहं दशगुणैः सर्वदा न्यून उक्तो न जनि त्वां सर्वदा ह्यप्रमेय / तथापि मां पाहि जगद्गुरो त्वं दत्त्वा दिव्यं ह्यायतनं च विष्णो

Kung ihahambing kay Indra, lagi akong sinasabing sampung ulit na mas mababa; at hindi ko tunay na nakikilala Ka, sapagkat Ikaw ay laging di-masusukat. Gayunman, ingatan at pag-ingatan Mo ako, O Guro ng sanlibutan—O Viṣṇu—at ipagkaloob Mo sa akin ang banal na tahanang makalangit.

Verse 7

आहङ्कारिक एवं तु स्तुत्वा तूष्णींबभूव ह / तदनन्तरजा स्तोतुं शची वचनमब्रवीत्

Kaya ang palalo, matapos maghandog ng papuri, ay nanahimik. Pagkaraan nito, nagsalita si Śacī, at sinimulan ang sarili niyang pagpupuri.

Verse 8

शच्युवाच / संचिन्तयामि अनिशं तव पादपद्मं वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहलाञ्छनाढ्यम् / वागीश्वरैरपि सदा मनसापि धर्तुं नो शक्यमीश तव पादरजः स्मरामि

Wika ni Śacī: Walang tigil kong pinagninilayan ang Iyong mga paang-loto, na may mapalad na tanda ng vajra, angkuśa, watawat, at loto. Maging ang mga panginoon ng pananalita ay hindi laging kayang hawakan ito sa isip; O Panginoon, kaya’t ang alabok ng Iyong mga paa ang aking inaalala.

Verse 9

आहङ्कारिकप्राणाच्च गुणैश्च दशभिः सदा / न्यूनभूतां च मां पाहि कृपालो भक्तवत्सल

Mula sa hiningang-buhay na isinilang ng pagkamakasarili at mula sa sampung guṇa na laging kumikilos sa akin—ingatan Mo ako na kulang at nalugmok, O Maawain, O mapagmahal sa mga deboto.

Verse 10

एवं स्तुत्वा शची देवी तूष्णीं भगवती ह्यभूत् / तदनन्तरजा स्तोतुं रतिः समुपचक्रमे

Kaya nito, matapos maghandog ng papuri, ang diyosang si Śacī ay nanahimik. Pagdaka, si Rati naman ang nagsimulang umawit ng sariling pagpupuri.

Verse 11

रतिरुवाच / संचिन्तयामि नृहरेर्वदनारविन्दं भृत्यानुकंपितधिया हि गृहीतमूर्तिम् / यच्छ्रीनिकेतमजरुद्ररमादिकैश्च संलालितं कुटिलङ्कुन्तलवृन्दजुष्टम्

Wika ni Rati: Pinagninilayan ko sa pagninilay ang mukhang-lotus ni Narahari—Siya na, dahil sa habag sa Kanyang mga lingkod, ay tumatanggap ng anyo. Ang Panginoong yaon, tahanan ni Śrī (Lakṣmī), ay minamahal at inaaruga nina Brahmā, Rudra, Ramā (Lakṣmī) at iba pa, at pinalalamutian ng mga kumpol ng kulot na marikit na buhok.

Verse 12

एतादृशं तव मुखं नुवितुं न शक्तिः शच्या समापि भगवन्परिपाहि नित्यम् / कृत्वा स्तुतिं रतिरियं परमादरेण तूष्णीं स्थिता भगवतश्च समीप एव

Ang gayong mukha Mo ay hindi kayang purihin nang ganap—kahit ni Śacī man. O Bhagavān, ingatan at pag-ingatan Mo kami magpakailanman. Matapos ialay ang papuri nang may sukdulang paggalang, si Rati ay tumindig na tahimik, malapit mismo sa Mapalad na Panginoon.

Verse 13

रत्यनन्तरजो दक्षः स्तोतुं समुपचक्रमे

Pagkaraan, si Dakṣa, na tumindig kaagad matapos ang gawa ng pag-ibig, ay nagsimulang maghandog ng papuri (himno).

Verse 14

दक्ष उवाच / संचिन्तये भगवतश्चरणोदतीर्थं भक्त्या ह्यजेन परिषिक्तमजादिवन्द्यम् / यच्छौचनिः सृतमजप्रवरावतारं गङ्गाख्यतीर्थमभवत्सरितां वरिष्ठम्

Wika ni Dakṣa: Sa debosyon ay pinagninilayan ko ang banal na tawiran na isinilang mula sa mga paa ng Panginoon—binasbasan at pinabanal ni Brahmā, at sinasamba maging ng mga di-isinilang at ng mga unang nilalang. Mula roon ay umagos ang Tagapaglinis, bumaba sa pamamagitan ng pinakadakilang mga pagpapakita; at naging banal na tīrtha na tinatawag na Gaṅgā, ang pinak-una sa mga ilog.

Verse 15

रुद्रोपि तेनव विधृतेन जटाकलापपूतेन पादरजसा ह्यशिवः शिवोभूत् / एतादृशं ते चरणं करुणेश विष्णो स्तोतुं शक्तिर्मम नास्ति कृपावतार / रत्या समः श्रुतिगतो न गतोस्मि मोक्षमेतादृशं च परिपाहि निदानमूर्ते

Maging si Rudra, sa pagdadala ng pinabanal na alikabok mula sa Iyong mga paa—na nilinis ng kanyang mga buhol-buhol na jaṭā—ay nagbago mula sa di-mapalad tungo sa mapalad at naging tunay na Śiva. Ganyan ang Iyong mga paa, O Viṣṇu, Panginoon ng habag; wala akong lakas upang purihin, O pagkakatawang-tao ng biyaya. Bagaman narinig ko ang aral ng mga Veda at may pagtatamasa na tulad ni Rati, hindi ko pa natatamo ang mokṣa—kaya ingatan Mo ako sa kalagayang ito, O Katawan ng Unang Sanhi.

Verse 16

एवं स्तुत्वा स दक्षस्तु तूष्णी मेव बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं बृहस्पतिरुपाक्रमीत्

Pagkapuri nang gayon, si Dakṣa ay nanahimik. Pagdaka’y si Bṛhaspati naman ang nagsimulang umawit ng himno ng pagpupuri.

Verse 17

बृहस्पतिरुवाच / संचिन्तयामि सततं तव चाननाब्जं त्वं देहि दुष्टविषयेषु विरक्तिमीश

Wika ni Bṛhaspati: Lagi’t lagi kong pinagninilayan sa puso ang Iyong mukhang tulad ng lotus; O Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang paglayo ng loob sa masasama at mapaminsalang bagay ng pandama.

Verse 18

एतेषु शक्तिर्यदि वै स जीवो कर्ता च भोक्ता च सदा च दाता / योषां च पुत्रसुहृदौ च पशूंश्च सर्वमेवं विनश्यति यतो हि तदाशु छिन्धि

Kung ang kapangyarihan ng jīva ay tunay na nakasalalay sa mga ugnayang ito, at sa pamamagitan ng mga ito siya’y laging tagagawa, tagatikim, at tagapagbigay—gayunman ang asawa, mga anak, mga kaibigan, pati mga alagang hayop ay napaparam din. Kaya putulin agad ang pagkakapit na iyon.

Verse 19

संसारचक्रभ्रमणेनैव देव संसारदुः खमनुभूयेहागतोस्मि / शक्तिर्न चास्ति नवने मम देवदेव सत्या समं च सततं परिपाहि नित्यम्

O Panginoon, sa pag-ikot ko sa gulong ng saṃsāra ay naranasan ko ang dalamhati nito at naparito ako upang manangan. Wala akong sariling lakas para sa paglaya, O Diyos ng mga diyos; kaya kasama ng Katotohanan (satya), ingatan Mo ako palagi, walang patid.

Verse 20

एवं श्रुत्वा च परमं तूष्णीमेव स्थितो मुनिः / तदनन्तरजस्तोतुं ह्यनिरुद्धोपचक्रमे

Nang marinig ang kataasang aral, ang pantas ay nanatiling lubos na tahimik. Pagkaraan nito, si Aniruddha ay nagsimulang maghandog ng pagpupuri.

Verse 21

अनिरुद्ध उवाच / एवं हरेस्तव कथां रसिकां विहाय स्त्रीणां भगे च वदने परिमुह्य नित्यम् / विष्ठान्त्रपूरितबिले रसिको हि नित्यं स्थायी च सूकरवदेव विमूढबुद्धिः

Sinabi ni Aniruddha: Sa gayon, tinatalikuran ang puno ng lugod na usapan tungkol sa iyo, O Hari, ang isang tao ay nananatiling laging nalinlang—laging nahuhumaling sa laman. Sa katunayan, siya ay nagiging palaging nasisiyahan sa isang butas na puno ng dumi at bituka; at, tulad ng isang baboy, siya ay nananatiling nakapako doon—ang kanyang isip ay lubos na nalilito.

Verse 22

मज्जास्थिपित्तकफरफलादिपूर्णे चर्मान्त्रवेष्टितमुखे पतितं ह पीतम् / आस्वादने मम च पापगतेर्मुरारे मायाबलं तव विभो परमं निमित्तम्

O Murari—Panginoong laganap sa lahat—ang katawang ito, na puno ng utak sa buto, mga buto, apdo at plema, na ang bibig ay nababalutan ng balat at bituka, ay tunay na isang bagsak na bagay; gayunpaman ito ay 'iniinom' at ninanamnam. Na ako, na nakatali sa makasalanang tadhana, ay nalulugod pa rin dito—ito, O Panginoon, ay pangunahing sanhi ng nangingibabaw na puwersa ng Iyong maya.

Verse 23

संसारचक्रे भ्रमतश्च नित्यं सुदुः खरूपे सुखलेशवर्जिते / मलं वमन्तं नवभिश्च द्वारैः शरीरमारुह्य सुमूढबुद्धिः

Taglay ang isipang lubos na nalinlang, ang nilalang ay sumasakay sa katawan na patuloy na gumagala sa gulong ng samsara—isang anyo na puno ng matinding pagdurusa at walang kahit katis ng tunay na kaligayahan—na laging naglalabas ng dumi sa pamamagitan ng siyam na lagusan nito.

Verse 24

नमामि नित्यं तव तत्कथामृतं विहायदेव श्रुतिमूलनाशनम् / कुटुंबपोषं च सदा च कुर्वन्दानाद्यकुर्वन्निवसन् गृहे च

O Panginoon, ako ay patuloy na yumuyuko sa nektar ng Iyong sagradong pangaral—tinatalikuran ang sumisira sa mismong ugat ng karunungang Vedic. Kahit na namumuhay sa tahanan at laging nagtataguyod ng pamilya, hindi dapat kaligtaan ng isa ang pagbibigay ng regalo at mga kaugnay na tungkulin.

Verse 25

दूरे च संसारमलं त्विदं कुरु देहि ह्यदो दिव्यकथामृतं सदा / एतादृशोहं तव सद्गुणौघं स्तोतुं समर्थो नास्मि शचीसमश्च

Ilayo mo nang malayo sa akin ang karumihang ito ng makamundong pag-iral, at ipagkaloob mo lagi sa akin ang nektar na ito ng banal na pangaral. Sa aking kalagayan, hindi ko kayang purihin ang baha ng iyong mga dakilang katangian—kahit ang isang katulad ni Sachi ay hindi ito magagawa.

Verse 26

एवं स्तुत्वानिरुद्धस्तु तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोत्रं मनः स्वायंभुवोब्रवीत्

Kaya nito, matapos magpuri, si Aniruddha ay nanahimik, O panginoon ng mga ibon. Pagkaraan nito, agad na nagsalita si Svāyambhuva (Brahmā) ng isang himnong isinilang mula sa kanyang isipan.

Verse 27

स्वायंभुव उवाच / स्तोतुं ह्यनुप्रविशतोपि न गर्भदुः खं तस्मादहं परमपूज्यपदं गतस्ते

Wika ni Svāyambhuva: Kahit sa pagpasok sa sinapupunan, hindi ko naranasan ang dalamhati ng pagdadalantao; kaya naman, kaugnay Mo, narating ko ang kalagayang lubhang karapat-dapat sambahin.

Verse 28

मनोर्भार्या मानवी च यमः संयमिनीपतिः / दिशाभिमानी चन्द्रस्तु सूर्यश्चक्षुर्नियामकः / परस्परसमा ह्येते मुक्त्वा संसारमेव च

Ang asawa ni Manu ay si Mānavī, at si Yama ang panginoon ng Saṃyaminī; ang Buwan ang namamahala sa mga direksiyon, at ang Araw ang nag-aayos sa mata at paningin. Ang lahat ng ito’y magkakatulad sa kani-kanilang tungkulin—ngunit nananatili pa rin sa saklaw ng saṃsāra.

Verse 29

प्रवाहाद्विगुणोनश्चेत्येवं जानीहि चाण्डज / सूर्यानन्तरजः स्तोतुं वरुणः संप्रचक्रमे

“Alamin mo ito, O isinilang sa itlog (Garuḍa): ito’y mas mababa kaysa sa agos, na kulang ng dalawang sukat.” Pagkatapos nito, si Varuṇa—na isinilang matapos si Sūrya—ay nagsimulang maghandog ng papuri.

Verse 30

वरुण उवाच / त्वद्विच्छया रचिते देहगेहे पुत्त्रे कलत्रेपि धने द्रव्यजातौ / ममाहमित्यल्पधिया च मूढा संसारदुः खे विनिमज्जन्ति सर्वे

Wika ni Varuṇa: Sa Iyong kalooban nilikha ang “bahay” na ito ng katawan—kasama ang mga anak, kabiyak, kayamanan, at sari-saring pag-aari. Ngunit dahil sa munting pag-unawa at pagkahibang, kumakapit sa “akin” at “ako,” ang lahat ng nilalang ay lumulubog sa dalamhati ng saṃsāra.

Verse 31

अतो हरे तादृशीं मे कुबुद्धिं विनाश्य मे देहि ते पाददास्यम् / अहं मनोः पादपादार्धभूतगुणेन हीनः सर्वदा वै मुरारे

Kaya nga, O Hari, wasakin Mo ang ganitong maling pag-unawa ko at ipagkaloob Mo sa akin ang pagkaalipin sa Iyong mga paa. Sapagkat ako’y laging kapos sa kabutihan, kahit sa pinakamaliit na bahagi—O Murāri.

Verse 32

एवं स्तुत्वा तु वरुणः प्राञ्जलिः समुपस्थितः / वरुणानन्तरोत्पन्नो नारदो ह्यस्तुवद्धरिम्

Sa gayon, matapos maghandog ng papuri, si Varuṇa ay tumindig sa harap Niya na magkadikit ang mga palad sa paggalang; at kaagad pagkaraan ni Varuṇa, si Nārada ay tumindig at gayundin ay nagpuri kay Hari (Panginoong Viṣṇu).

Verse 33

नारद उवाच / यन्नामधेयश्रवणानुकीर्तनात्स्वाद्वन्यतत्त्वं मम नास्ति विष्णो / पुनीह्यतश्चैव परोवरायान्यज्जिह्वाग्रे वर्तते नाम तस्य

Wika ni Nārada: O Viṣṇu, sa pakikinig at paulit-ulit na pag-awit ng Kanyang Banal na Pangalan, wala nang ibang katotohanang higit na matamis para sa akin. Kaya’t lubusan Mo akong dalisayin, upang ang Pangalan ng Kataas-taasan—na lampas sa mataas at mababa—ay manatili sa dulo ng aking dila.

Verse 34

यज्जिह्वाग्रे हरिनामैव नास्ति स ब्राह्मणो नैव स एव गोखरः / अहं न जाने च तव स्वरूपं न्यूनो ह्यहं वरुणात्सर्वदैव

Ang sinumang sa dulo ng dila ay walang Pangalan ni Hari ay hindi tunay na Brāhmaṇa—kundi gaya lamang ng baka o asno. At hindi ko nalalaman ang Iyong tunay na anyo; ako’y laging mababa, maging kung ihahambing kay Varuṇa.

Verse 35

एवं स्तुत्वा नारदो वै खगेन्द्रस्तूष्णीमभूद्देवदेवस्य चाग्रे / यो नारदानन्तरं संबभूव भृगुर्महात्मा स्तोतुमुपप्रचक्रमे

Matapos maghandog ng papuri, si Nārada—O hari ng mga ibon—ay nanahimik sa harap ng Diyos ng mga diyos. Pagkaraan ni Nārada, ang dakilang si Bhṛgu na may marangal na kaluluwa ay tumindig at nagsimulang bumigkas ng himno ng papuri.

Verse 36

भृगुरुवाच / किमासनं ते गरुडासनाय किं भूषणं कौस्तुभभूषणाय / लक्ष्मीकलत्राय किमस्ति देयं वागीश किं ते वचनीयमस्ति / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च ह्यहं सदा वरुणा त्पादहीनः

Wika ni Bhṛgu: “Anong upuan ang maihahandog sa Iyo, na nakaluklok sa Garuḍa? Anong palamuti ang makapagpapaganda sa Iyo, na pinalalamutian na ng hiyas na Kaustubha? Anong kaloob ang maibibigay sa Iyo, na si Lakṣmī mismo ang Iyong mahal na kabiyak? O Panginoon ng pananalita, anong mga salita pa ang masasabi sa Iyo? Kaya hindi ko tunay na nalalaman kung paano pupurihin ang Iyong mararangal na katangian—sapagkat ako’y laging kapos sa Iyong mga paa.”

Verse 37

एवं स्तुत्वा हरिं देवं भृगुस्तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजो ह्यग्निरस्तावीत्पुरुषोत्तमम्

Matapos papurihan nang gayon si Hari, ang banal na Panginoon, si Bhṛgu ay nanahimik. Pagdaka’y si Agni (Apoy), na sumunod na isinilang ayon sa pagkakasunod, ay naghandog ng papuri kay Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 38

अग्निरुवाच / यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहाम्यध्वरे आज्यसिक्तम्

Wika ni Agni: “Sa mismong ningning ng Kanya ako naglalagablab nang higit na maningning; dinadala ko ang havya sa yajña—ang handog na pinahiran ng ghee—papasok sa banal na ritwal.”

Verse 39

यत्तेजसाहं जठरे संप्रविश्य पचन्नन्नं सर्वदा पूर्णशक्तिः / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च भृगोरहं सर्वदैवं समोस्मि

Sa gayon ding ningning ako pumapasok sa tiyan at, laging ganap ang lakas, tinutunaw ang pagkain. Kaya hindi ko ganap na mauunawaan ang lawak ng Iyong mararangal na katangian, O inapo ni Bhṛgu; sa lahat ng paraan, ako’y kaisa Mo bilang iisang banal na simulain.

Verse 40

तदनन्तरजा स्तोतुं प्रसूतिरुपचक्रमे

Pagkaraan nito, si Prasūti ay nagsimulang maghandog ng papuri, at sinimulan ang himno.

Verse 41

प्रसूतिरुवाच / यन्नामार्थविचारणेपिमुनयो मुह्यति वै सर्वदा त्वद्भीता अपि देवता ह्यविरतं स्त्रीभिः सहैव स्थिताः / मान्धातृध्रुवनारदाश्च भृगवो वैवस्वताद्याखिलाः प्रेम्णा वै प्रणमाम्यहं हितकृते तस्मै नमो विष्णवे

Wika ni Prasūti: Kahit ang mga muni ay laging nalilito kapag sinisikap nilang unawain ang tunay na kahulugan ng Iyong Banal na Pangalan. Kahit ang mga deva—bagaman may takot at paggalang sa Iyo—ay patuloy na nananatili kasama ng kanilang mga kabiyak. Sina Mānadhātṛ, Dhruva, Nārada, ang mga Bhṛgu, si Vaivasvata at ang lahat pa—sa pag-ibig at debosyon ako’y yumuyuko para sa kapakanan ng lahat. Pagpupugay sa mapagkalingang Panginoong Viṣṇu.

Verse 42

अतो न जाने तव सद्गुणान्सदा एवं विधा का मम शक्तिरस्ति / स्तुत्वा ह्येवं प्रसूतिस्तु तूष्णीमासीत्खगेश्वर

Kaya nga, hindi ko tunay na nalalaman ang Iyong mga laging dakilang katangian; anong lakas ang nasa akin upang purihin Ka nang ganito? Pagkatapos maghandog ng gayong papuri, ang ina na si Prasūti ay nanahimik—O Panginoon ng mga ibon (Garuda).

Verse 43

अग्निर्वागात्मको ब्रह्मपुत्रो भृगु ऋषिस्तथा / तद्भार्या वै प्रसूतिस्तु त्रय एते समाः स्मृताः

Si Agni, na ang likas na anyo ay ang banal na pananalita (Vāc), ay sinasabing anak ni Brahmā; gayundin ang rishi na si Bhṛgu. At ang kanyang asawa ay si Prasūti—ang tatlong ito ay inaalala bilang magkakapantay (sa antas).

Verse 44

वरुणात्पादहीनाश्च प्रवहाद्विगुणाधमाः / दक्षाच्छतावरा ज्ञेया मित्रात्तु द्विगुणाधिकाः

Kung ihahambing sa mga nasa ilalim ni Varuṇa, may mga sinasabing pinagkaitan ng mga paa; kung ihahambing sa mga nasa daloy/daigdig na tinatawag na Pravaha, sila’y dalawang ulit na higit na kaaba-aba. Mula kay Dakṣa, dapat maunawaan na sandaang ulit na mas masahol; ngunit kung ihahambing kay Mitra, ito’y muli pang nagiging dalawang ulit na mas matindi (sa tindi ng parusa).

Verse 45

प्रसूत्यनन्तरं जातो वसिष्ठो ब्रह्मनन्दनः / विनयावनतो भूत्वा स्तोतुं समुपचक्रमे

Kaagad matapos isilang, si Vasiṣṭha—ang minamahal na anak ni Brahmā—ay yumuko nang may kababaang-loob at saka nagsimulang maghandog ng papuri.

Verse 46

वसिष्ठ उवाच / नमोस्तु तस्मै पुरुषाय वेधसे नमोनमो ऽसद्वृजिनच्छिदे नमः / नमोनमो स्वाङ्गभवाय नित्यं नतोस्मि हेनाथ तवाङ्घ्रिपङ्कजम्

Wika ni Vasiṣṭha: Pagpupugay sa Kataas-taasang Persona, ang Manlilikha (Vedhas). Muli’t muli, pagpupugay sa Tagaputol ng kasamaan at kasalanan. Muli’t muli, magpakailanman, pagpupugay sa Kanya na kusang isinilang mula sa sariling pagka-Diyos. O Panginoon, yumuyuko ako sa Iyong mga paang-loto.

Verse 47

मां पाहि नित्यं भगवन्वासुदेव ह्यग्नेरहं सर्वदा न्यून एव / मित्रादहं सर्वदा किञ्चिदूनः स्तुत्वा देव सोभवत्तत्र तूष्णीम्

Ingatan mo ako lagi, O mapalad na Panginoong Vāsudeva. Tunay, ako’y laging mas mababa kaysa kay Agni, at lagi rin akong bahagyang mas mababa kaysa kay Mitra. Pagkapuri niya sa Panginoon nang gayon, siya’y nanahimik doon.

Verse 48

यो वसिष्ठानन्तरजो मरीचिर्ब्रह्मनन्दनः / हरिन्तुष्टाव परया भक्त्या नारायणं गुरुम्

Si Marīci—na isinilang matapos si Vasiṣṭha at anak ni Brahmā—ay nagpasaya kay Hari sa pagpupuri sa Kanya sa sukdulang debosyon, at sinamba si Nārāyaṇa bilang tunay na Guru.

Verse 49

मरीचिरुवाच / देवेन चाहं हतधीर्भवनप्रसङ्गात्सर्वाशुभोपगमनाद्विमुखेद्रियश्च / कुर्वे च नित्यं सुखलेशलवादिना त्वद्दरं मनस्त्वशुभकर्म समाचरीष्ये

Wika ni Marīci: “Sa bisa ng kapangyarihang banal, napinsala ang aking pag-unawa; sa pakikisangkot sa buhay-mundo, napalapit ako sa lahat ng di-mapalad, at ang aking mga pandama’y tumalikod sa tamang landas. Gayunman, nalinlang ng mumunting piraso ng ligaya, araw-araw kong itinatakda ang isip sa ‘kaloob’ mo, at kaya nagpapatuloy ako sa paggawa ng di-mabuting karma.”

Verse 50

एतादृशोहं भगवाननन्तः सदा वसिष्ठस्य समान एव

“Ganyan nga Ako—si Ananta, ang Bhagavān—na laging kapantay ni Vasiṣṭha (sa katatagan at dangal na espirituwal).”

Verse 51

एवं स्तुत्वा मरीचिस्तु तूष्णीमास तदा खग / तदतन्तरजोह्यत्रिरस्तावीत्प्राञ्जलिर्हरिम्

Matapos purihin nang gayon si Hari, si Marīci ay tumahimik noon, O ibon (Garuda). Pagdaka’y si Atri, na nakapagdaupang-palad sa paggalang, ay nagsimulang umawit ng papuri sa Panginoong Hari.

Verse 52

आविर्भवज्जगत्प्रभवायावतीर्णं तद्रक्षणार्थमनवद्यञ्च तथाव्ययाय / तत्त्वार्थमूलमविकारि तव स्वरूपं ह्यानन्दसारमत एव विकारशून्यम्

Ikaw ay nagpapakita at bumababa sa daigdig para sa paglitaw ng sansinukob at sa pag-iingat nito—walang dungis at di-nasisira. Ang Iyong tunay na kalikasan ang ugat ng lahat ng katotohanan at kahulugan, di-nagbabago, at diwa ng ānanda; kaya’t ganap na walang pagbabago o pagkapinsala.

Verse 53

त्रैगुण्यशून्यमखिलेषु च संविभक्तं तत्र प्रविश्य भगवन्न हि पश्यतीव / अतो मरारेस्तव सद्गुणांश्च स्तोतुं न शक्रोमि मरीचेतुल्यः

O Bhagavān—O Murāri, kaaway ni Mura—Ikaw ay lampas sa tatlong guṇa, ngunit Ikaw ay nakapamahagi sa lahat ng nilalang. Sa pagpasok sa hiwaga ng Iyong paglaganap sa lahat, wari’y hindi Ka tunay na makita o maunawaan. Kaya, O Murāri, hindi ko kayang purihin kahit munting bahagi ng Iyong tunay na mga kabutihan—ako’y hamak, gaya lamang ng isang sinag ng liwanag.

Verse 54

एवं स्तुत्वा ह्यत्रिरपितूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुमङ्गिरा वाक्यमब्रवीत्

Matapos maghandog ng papuri nang gayon, si Atri man ay tumahimik noon, O ibon. Pagkaraan niya, si Aṅgiras—na isinilang na kasunod sa ayos—ay nagsalita upang magsimulang mag-alay ng himno ng papuri.

Verse 55

अङ्गिरा उवाच / द्रष्टुं न शक्रोमि तव स्वरूपं ह्यनन्तबाहूदरमस्तकं च / अनन्तसाहस्रकिरीटजुष्टं महार्हनानाभरणैश्च शोभितम् / एतादृशं रूपमनन्तपारं स्तोतुं ह्यशक्तस्तु समोस्मि चात्रेः

Sinabi ni Aṅgirā: Hindi ko magawang masdan ang Iyong tunay na anyo—walang hanggan ang mga bisig, ang tiyan, at ang mga ulo—na sinusuotan ng di-mabilang na libu-libong korona at pinagniningning ng sari-saring mahalagang hiyas. Ang gayong anyong walang hangganan at walang katapusan ay hindi ko kayang purihin; sa bagay na ito, kapantay ko si Atri.

Verse 56

एवं स्तुत्वा ह्यङ्गिराश्च तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलस्त्यो वाक्यमव्रवीत्

Kaya nito, matapos magpuri, si Aṅgirā man ay tumahimik, O Panginoon ng mga ibon. Pagkaraan, si Pulastya, ang kasunod sa ayos, ay nagsalita upang simulan ang kanyang himno ng papuri.

Verse 57

पुलस्त्य उवाच / यो वा हरिस्तु भगवान्स (स्व) उपासकानां संदर्शयेद्भुवनमङ्गलमङ्गलं च / (लश्च) यस्मै नमो भगवते पुरुपाय तुभ्यं यो वाविता निरयभागगमप्रसङ्गे

Sinabi ni Pulastya: Yaong Panginoong Hari, ang Bhagavān, na nagpapamalas sa Kanyang mga deboto ng mga daigdig na mapalad at lubhang mapalad—sa Kanya, sa Mapalad na Panginoon na maraming anyo at sumasaklaw sa lahat, ako’y yumuyuko. Siya nga ang Tagapagtanggol kapag dumarating ang sandali ng pagpunta sa nakatalagang bahagi ng karanasang mala-impyerno.

Verse 58

एतादृशांस्तव गुणान्नवितुं न शक्तं मां पाहि भगवन्सदृशो ह्यङ्गिरसा च

Hindi ko kayang ilarawan ang gayong kataas na mga katangian Mo. Ingatan Mo ako, O Bhagavān; sapagkat maging si Aṅgirasa ay maihahambing lamang sa isang maliit na hangganan.

Verse 59

एवं स्तुत्वा पुलस्त्योपि स्तूष्णीमेव वभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलहो वाक्यमब्रवीत्

Matapos magpuri nang gayon, si Pulastya man ay nanahimik. Pagkaraan, si Pulaha, na isinilang kaagad pagkatapos niya, ay nagsalita upang simulan ang himno ng papuri.

Verse 60

पुलह उवाच / निष्कामरूपरिहितस्य समर्पितं च स्नानावरोत्तमपयः फलपुष्पभोज्यम् / आराधनं भगवतस्तव सत्क्रियाश्च व्यर्थं भवेदिति वदन्ति महानुभावाः

Sinabi ni Pulaha: Ipinahahayag ng mga dakilang pantas na ang pagsamba sa Panginoon—maging ang iyong mga banal na ritwal—ay nagiging walang bunga kapag ang mga handog tulad ng dalisay na tubig-panligo, pinakamainam na gatas, mga prutas, mga bulaklak, at pagkain ay inihahain ng taong salat sa debosyong walang pagnanasa at kulang sa wastong loob at disposisyon.

Verse 61

तस्मै सदा भगवते प्रणमामि नित्यं निष्कामया तव समर्पणमात्रवुद्ध्या / वैकुण्ठनाथ भगवन्स्तवने न शक्तिः सोहं पुलसत्यसदृशोस्मि न संशयोत्र

Kaya ako’y laging yumuyuko at nagpupugay magpakailanman sa pinagpalang Bhagavān na yaon, na may isip na walang pagnanasa, tanging pag-aalay ng aking sarili sa Iyo. O Panginoon ng Vaikuṇṭha—O Bhagavān—wala akong lakas upang purihin Ka; gayunman, ako’y tulad ni Pulastya, walang alinlangan dito.

Verse 62

एवं स्तुत्वा तु पुलहस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुं क्रतुः समुपचक्रमे

Pagkapuri nang gayon, si Pulaha ay nanahimik noon, O ibon. Pagkaraan, si Kratu—na isinilang na kasunod—ay nagsimulang umawit ng himno ng papuri.

Verse 63

क्रतुरुवाच / प्राणप्रयाणसमये भगवंस्तवैव नामानि संसृतिजदुः खविनाशकानि / येनैकजन्मशमलं सहसैव हित्वा संयाति मुक्तिममलां तमहं प्रपद्ये

Wika ni Kratu: Sa sandaling lumisan ang hininga ng buhay, O pinagpalang Bhagavān, ang Iyong mga Pangalan nga ang pumupuksa sa mga dalamhating isinilang sa paglalagalag sa saṁsāra. Sa pamamagitan ng mga Pangalan, agad na naihahagis ang dungis kahit ng iisang buhay at nakakamtan ang dalisay na kalayaan. Sa Kanya ako’y kumakalinga.

Verse 64

ये भक्त्या विवशा विष्णो नाममात्रैकदजल्पकाः / तेपि मुक्तिं प्रयान्त्याशु किमुत ध्यायिनः सदा

O Viṣṇu, kahit yaong mga nadadala ng debosyon at minsan lamang bumibigkas ng Iyong Pangalan ay mabilis na nakararating sa kalayaan; lalo na nga yaong laging nagmumuni-muni sa Iyo.

Verse 65

एवं स्तुत्वा क्रतुरपि तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं मनुर्वैवस्वतोब्रवीत्

Pagkapuri nang gayon, si Kratu man ay nanahimik, O panginoon ng mga ibon. Pagkaraan, si Vaivasvata Manu—na isinilang pagkatapos niya—ay nagsalita, na nagnanais maghandog ng sarili niyang himno ng papuri.

Verse 66

वैवलस्वत उवाच / सोहं हि कर्मकरणे निरतः सदैव स्त्रीणां भोगे च निरतश्च गुदे प्रमत्तः / जिह्वेन्द्रिये च निरतस्तव दर्शने च सम्यग्विरागसहितः परमो दरेण

Sinabi ni Vaivasvata (Yama): “Tunay na lagi akong abala sa mga gawaing makamundo; nakadikit ang loob ko sa pagkalugod sa mga babae, at naging pabaya ako sa mababang pita (sa daanang likuran). Nalulong din ako sa dila at sa mga pandama; ngunit nang masilayan Kita, sumibol ang tunay na paglayo sa pagnanasa, kalakip ang napakalaking pangamba.”

Verse 67

मांसास्थिमज्जरुधिरैः सहिते च देहे भक्तिं सदैव भगवन्नपि तस्करे च / गुर्वग्निबाडबगवादिषु सत्सु दुः खात्सम्यग्विरक्तिमुपयामि सहस्व नित्यम्

O Panginoon, kahit nananahan ako sa katawang binubuo ng laman, buto, utak-buto at dugo, at kahit nasa gitna ng mga magnanakaw at iba pang panganib, hinihiling kong mapanatili ang walang patid na bhakti sa Iyo. Mula sa mga pagdurusang dulot ng higpit ng guro, ng apoy, ng apoy sa ilalim ng dagat, ng mga baka at iba pa, nawa’y makamtan ko ang tunay na paglayo sa pagnanasa—pagtiisan Mo ako at ingatan Mo ako lagi.

Verse 68

लोकानुवादश्रवणे परमा च शक्तिर्नारायणस्य नमने न च मेस्ति शक्तिः / लोकानुयानकरणे परमा च शक्तिः क्षेत्रादिमार्गगमने परमा ह्यशक्तिः

May napakalakas akong makinig sa usapang makamundo at tsismis, ngunit wala akong lakas na yumukod kay Nārāyaṇa. May napakalakas akong sumunod at humabol sa mga tao, ngunit lubha akong walang kakayahang lumakad sa banal na landas—patungo sa mga banal na pook at iba pa.

Verse 69

वैश्यादिकेषु धनिकेषु परा च शक्तिः सद्ब्राह्मणेष्वपि न शक्तिरहो मुरारे

Sa mga mayayaman gaya ng mga Vaiśya, tunay na may malaking kapangyarihan; ngunit kahit sa mga mabubuting Brāhmaṇa ay wala ang gayong kapangyarihan—aba, O Murāri (Viṣṇu)!

Verse 70

वैवस्वतमनुर्देवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं विश्वामित्रोपचक्रमे

Pagkatapos purihin ang banal na Vaivasvata Manu, siya’y nanahimik. Pagkaraan niya, si Viśvāmitra—ang sumunod na isinilang—ay nagsimulang maghandog ng kanyang himno ng papuri.

Verse 71

विश्वामित्र उवाच / न ध्याते चरणांबुजे भगवतो संध्यापि नानुष्ठिता ज्ञानद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोपिनोपार्जितः / अन्तर्व्याफमलाभिघातकरणे पट्वी श्रुता ते कथा नो देव श्रवणेन पाहि भगवन्मामत्रितुल्यं सदा

Sinabi ni Viśvāmitra: Hindi ko ninilayan ang mga paang-loto ng Panginoon; ni ang araw-araw na Sandhyā ay hindi ko naisagawa. Ni hindi ko natamo ang Dharma na bihasa sa pagbubukas ng tarangkahang may kandado tungo sa tunay na kaalaman. Gayunman, napakinggan ko ang iyong banal na katha, na may lakas na pumatay sa mga dungis na lumalaganap sa loob. O Deva—sa bisa ng pakikinig na ito, ingatan mo ako, O Bhagavān, at gawin mo akong laging tulad ni Atri, ang dakilang rishi.

Verse 72

विश्वामित्रऋषिस्त्वेवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / भृगुनारदक्षांश्च विहाय ब्रह्मपुत्रकाः

Kaya nga, ang rishi na si Viśvāmitra, matapos magpuri sa gayong paraan, ay nanahimik. Bukod kina Bhṛgu, Nārada, at Dakṣa, ang mga anak ni Brahmā (na isinilang sa isip) ay nanatili rin.

Verse 73

सप्तसंख्या वसिष्ठाद्या विश्वामित्रस्तथैव च / वैवस्वतमनुस्त्वेते परस्परसमाः स्मृताः

Sila ay itinuturing na pito ang bilang—nangunguna si Vasiṣṭha, at gayundin si Viśvāmitra; at kasama rin si Vaivasvata Manu. Sila’y inaalala na magkakapantay sa isa’t isa sa katayuan.

Verse 74

वह्नेरप्यवरा नित्यं किञ्चिन्मित्राद्गुणाधिकाः / तदनन्तजस्तोत्रं वक्ष्ये शृणु खगेश्वर

Kahit yaong mas mababa kaysa kay Agni (Apoy) ay, sa ilang antas, laging higit na may mga kabutihan kaysa kay Mitra. Ngayon ay ipahahayag ko ang stotra na isinilang mula kay Ananta—makinig ka, O panginoon ng mga ibon.