
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम् (Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds)
Sa diyalogong Hayagrīva–Agastya sa loob ng Lalitopākhyāna, sinimulan ni Hayagrīva ang masusing paglalarawan ng mga antas ng mga pader at bakod (kakṣyā-bheda) at ng banal na arkitektura ng isang dibinong kompleks. Binibigyang-diin ng mga taludtod ang isang mahāśālā, dakilang bulwagang hitik sa hiyas, ang mga pinatibay na tarangkahan, at ang gitnang pook na pinamumunuan ng amṛta-vāpikā, ang lawa ng nektar. Itinatanghal ang amṛta bilang rasāyana: ang pag-inom, at maging ang paglanghap ng samyo nito, ay nagdudulot ng siddhi, lakas, at pagkalaya sa karumihan, kaya’t ang mga yogin at pati mga ibon ay nagiging walang-kamatayan. Mahigpit ang pagpasok: hindi karaniwang daan, kailangan ng bangka, at ang kapangyarihan ay isinasagawa ng mga itinalagang śakti—lalo na si Tārā bilang toraṇeśvarī—kasama ang mga tagasunod na tumatawid sa lawa sakay ng mga bangkang tila hiyas habang umaawit at tumutugtog. Sa pananaw-kosmos, inilalarawan ang banal na heograpiya bilang puwang ng pagsisimula: kadalisayan, pahintulot (ājñā), pagbabantay, at mantrikong himig sa paligid ng kataas-taasang mantra ni Lalitā ang nagsisilbing ‘mga koordinado’ ng mas matataas na daigdig.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्य संवादे ललितोपाख्याने दिक्पालादिशिवलोकान्तरकथनं ना चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच अथ वापीत्र यादीनां कक्ष्याभेदान्प्रचक्ष्महे / एषां श्रवणमात्रेण जायते श्रीमहोदयः
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa salaysay ni Lalitā, ang ika-34 na kabanata tungkol sa mga daigdig na nasa pagitan ng mga Dikpāla at ng mga mundo ni Śiva. Wika ni Hayagrīva: Ngayon ay ipaliliwanag namin ang pagkakaiba-iba ng mga antas (kakṣyā) ng mga iyon; sa pakikinig lamang nito ay sumisilang ang dakilang pagpapala at karangalan (śrī-mahodaya).
Verse 2
सहस्रस्तम्भशालस्यातरमारुतयोजने / मनो नाम महाशालः सर्वरत्नविचित्रितः
Mula sa bulwagang may sanlibong haligi, sa layo na isang yojana ayon sa ihip ng hangin, naroon ang dakilang bulwagan na tinatawag na Mano, na pinalamutian ng sari-saring hiyas.
Verse 3
पूर्ववद्गोपुरद्वारकपाटार्गलसंयुतः / तन्मध्यकक्ष्याभागस्तु सर्वाप्यमृतवापिका
Gaya ng nauna, may tarangkahang gopura na may mga pinto at mga halang na pangkandado; at ang gitnang bahagi ng antas na iyon ay pawang lawa ng amṛta.
Verse 4
यत्पीत्वा योगिनः सिद्धा वज्रकाया महाबलाः / भवन्ति पुरुषाः प्राज्ञास्तदेव हि रसायनम्
Kapag ininom iyon, ang mga yogin na nagkamit ng siddhi ay nagiging mga Siddha, may katawang tulad ng vajra, may dakilang lakas, at nagiging marurunong; yaon nga ang tunay na rasāyana.
Verse 5
वाप्याममृतमय्यां तु वर्तते तोयतां गतम् / तद्गन्धाघ्राणमात्रेण सिद्धिकान्तापतिर्भवेत्
Sa lawa na binubuo ng amṛta, ang amṛta ay nananatiling gaya ng tubig; sa pag-amoy lamang ng halimuyak nito, ang tao’y maaaring maging asawa ng Siddhikāntā, ang dalagang-biyaya ng mga siddhi.
Verse 6
अस्पृशन्नपि विन्धयारे पुरुषः क्षीणकल्मषः / उभयोः शालयोः पार्श्वे सुधावापीतटद्वये
Kahit hindi man humipo, ang taong tumawid sa lagusan ng Vindhya, na napawi ang dumi ng kasalanan, ay tumindig sa tabi ng dalawang bulwagang śālā, sa magkabilang pampang ng lawa ng sudhā.
Verse 7
अधक्रोशसमायामा अन्यास्सर्वाश्च वापिकाः / चतुर्योजनदूरं तु तलं तस्या जलान्तरे
Ang iba pang mga lawa ay may habang isang krośa; ngunit ang ilalim ng lawang iyon, sa gitna ng tubig, ay umaabot sa layo (lalim) na apat na yojana.
Verse 8
सोपानावलयस्तस्या नानारत्नविचित्रिताः / स्वर्णवर्णा रत्नवर्णास्तस्यां हंसाश्च सारसाः
Ang mga hanay ng hagdan sa palibot ng lawa ay pinalamutian ng sari-saring hiyas; kumikislap na ginto at kulay-hiyas; at sa loob nito’y may mga haṃsa at mga sārasā.
Verse 9
आस्फोट्यते तटद्वन्द्वतरङ्गैर्मन्दचञ्चलैः / पक्षिणस्तज्जलं पीत्वा रसायनमयं नवम्
Ang banayad at marahang mga alon ay humahampas sa magkabilang pampang; ang mga ibon, pag-inom ng tubig na iyon, ay tumatanggap ng bagong rasāyana, parang eliksir ng kabanalan.
Verse 10
अजरामरतां प्राप्तास्तत्र विन्ध्यनिषूदन / सदाकूजितलक्षेण तत्र कारण्डवद्विजाः
O tagapagpuksa ng Vindhya! Doon ay nakamtan nila ang kalagayang di tumatanda at di namamatay; at doon, ang mga ibong kāraṇḍava ay laging umaawit at humuhuni nang walang patid.
Verse 11
जपन्ति ललितादेव्या मन्त्रमेव महत्तरम् / परितो वापिकाचक्रपरिवेषणभूयसा
Sila’y patuloy na nagja-japa ng pinakadakilang mantra ni Lalitā Devī, sa palibot ng bilog na lawa at sa malawak na pampang na nakapaligid dito.
Verse 12
न तत्र गन्तु मार्गो ऽस्ति नौकावाहनमन्तरा / आज्ञया केवलं तत्र मन्त्रिणी दण्डनाथयोः / तारा नाम महाशक्तिर्वर्तते तोरणेश्वरी
Walang daang mapupuntahan doon kung walang sasakyang bangka. Sa utos lamang nina Mantriṇī at Daṇḍanātha, naroon ang Mahāśakti na nagngangalang Tārā, ang Toraṇeśvarī—Reyna ng Banal na Tarangkahan.
Verse 13
बह्व्यस्तत्रोत्पलश्यामास्तारायाः परिचारिकाः / रत्ननौकासहस्रेण खेलन्त्यो सरसीजले
Naroon ang napakaraming alagad ni Tārā, bughaw-itim na gaya ng lotus; sila’y naglalaro sa tubig ng lawa sakay ng libu-libong bangkang hiyas.
Verse 14
अपरं पारमायान्ति पुनर्यान्ति परं तटम् / वीणावेणुमृदङ्गादि वादयन्त्यो मुहुर्मुहुः
Dumarating sila sa isang pampang at muling tumatawid sa kabila; paulit-ulit nilang tinutugtog ang vīṇā, plawta (veṇu), mṛdaṅga at iba pang tugtugin.
Verse 15
कोटिशस्तत्र ताराया नाविक्यो नवयौवनाः / मुहुर्गायन्ति नृत्यन्ति देव्याः पुण्यतमं यशः
Naroon ang di-mabilang na koṭi ng mga babaeng bangkero ni Tārā, pawang nasa sariwang kabataan; madalas silang umaawit at sumasayaw, pinupuri ang pinakabanal na karangalan ng Devī.
Verse 16
अरित्रपाणयः काश्चित्काश्चिच्छूगाम्बुपाणयः / पिबन्त्यस्तत्सुधातोयं संचरन्त्यस्तरीशतैः
May ilan ay may hawak na sagwan, may ilan ay may hawak na sisidlang pang-igib; iniinom nila ang tubig na amrita at naglalakbay sa daan-daang bangka.
Verse 17
तासां नौकावाहिकानां शक्तीनां श्यामलत्विषाम् / प्रधानभूता तारांबा जलौघशमनक्षमा
Sa mga Shakti na tagapaglayag ng mga bangka, ang ningning nila’y maitim; ang pinakapanguna ay si Tārāmbā, na may kakayahang payapain ang rumaragasang agos ng tubig.
Verse 18
आज्ञां विना तयोस्तारा मन्त्रिणीदण्डधारयोः / त्रिनेत्रस्यापि नो दत्ते वापिकांभसि सन्तरम्
Kung walang utos ni Tārā—ang tagapayo at may hawak ng tungkod—hindi niya pahihintulutan kahit ang Tatlong-Mata na tumawid sa tubig ng lawa.
Verse 19
गायन्तीनां चलन्तीनां नौकाभिर्मणिचारुभिः / महाराज्ञी महौदार्यं पतन्तीनां पदेपदे
Habang umaawit at naglalakad sa mga bangkang marikit na pinalamutian ng hiyas, ipinakikita ng Dakilang Reyna ang kanyang dakilang pagkaloob sa mga nadadapa sa bawat hakbang.
Verse 20
पिबन्तीनां मधु भृशं माणिक्यचषकोदरैः / प्रतिनौकं मणिगृहे वसन्तीनां मनोहरे
Umiinom sila ng saganang pulot mula sa malalalim na kopang batong-hiyas; sa bawat bangka, nananahan sila sa kaakit-akit na bahay na yari sa hiyas.
Verse 21
तारातरणिशक्तीनां समवायो ऽतिसुन्दरः / काश्चिन्नौकाः सुवर्णाढ्याः काश्चिद्रत्नकृता मुने
Ang pagsasanib ng kapangyarihan ni Tārā at ng lakas ng Araw ay lubhang marikit. O Muni, may mga bangkang hitik sa ginto, at may mga bangkang yari sa mga hiyas.
Verse 22
मकराकारमापन्नाः काश्चिन्नौका मृगाननाः / काश्चित्सिंहासना नावः काश्चिद्दन्तावलाननाः
May mga bangkang nag-anyong makara; may mga bangkang may mukhang hayop sa gubat. May mga bangkang tulad ng luklukan ng leon; at may mga bangkang may mukhang elepanteng may pangil.
Verse 23
इत्थं विचित्ररूपाभिर्नौङ्काभिः परिवेष्टिता / तारांबामहतीं नौकामधिगम्य विराजते
Sa gayon, siya’y napalilibutan ng mga bangkang sari-saring anyo; at paglapit niya sa dakilang bangka ng Inang Tārā, siya’y nagningning nang marilag.
Verse 24
अनुलोमविलोमाभ्यां सञ्चारं वापिकाजले / तन्वाना सततं तारा कक्ष्यामेनां हि रक्षति
Sa tubig ng lawa, si Tārā ay patuloy na gumagalaw pasulong at paurong, ayon sa daloy at salungat dito. Sa gayon, lagi niyang binabantayan ang pook na ito bilang pag-iingat.
Verse 25
मनशालस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः / बुद्धिशाल इति ख्यातश्चतुर्योजनमुच्छ्रितः
Sa pagitan ng Manaśāla, sa layong pitong yojana, naroon ang gusaling kilala bilang “Buddhiśāla,” na may taas na apat na yojana.
Verse 26
तन्मध्यकक्ष्याभागे ऽस्ति सर्वाप्यानन्दवापिका / तत्र दिव्यं महामद्यं बकुलामोदमेदुरम् / प्रतप्तकनकच्छायं तज्जलत्वेन वर्त्तते
Sa gitnang bahagi ng silid na iyon ay naroon ang “Ānandavāpikā,” ang lawa ng ganap na ligaya. Doon ay may banal na dakilang inumin, mabango sa samyo ng bulaklak na bakula, kumikislap na tila pinainit na ginto, at iyon mismo ang nagiging tubig ng lawa.
Verse 27
आनन्दवापिकागाधाः पूर्ववत्परिकीर्त्तिताः / सोपानादिक्रमश्चैव पक्षिणास्तत्र पूर्ववत्
Ang lalim ng Ānandavāpikā ay inilarawan na gaya ng nauna. Ang mga hagdan at pagkakasunod ng mga baitang ay gayon din; at ang mga ibon doon ay tulad din ng naunang sinabi.
Verse 28
तत्रत्यं सलिलं मद्यं पायम्पायं तटस्थिताः / विहरन्ति मदोन्मत्ताः शक्तयो मदपाटलाः
Ang tubig doon ay alak; ang mga nakatayo sa pampang ay umiinom nang paulit-ulit. At ang mga Śakti, namumula dahil sa pagkalasing, ay naglilibang doon sa pagkahibang ng saya.
Verse 29
साक्षाच्च वारुणी देवी तत्र नौकाधिनायिका / यां सुधामालिनीमाहुर्यामा हुरमृतेश्वरीम्
Doon mismo ay naroon ang Diyosa Vāruṇī, ang pinunò ng bangka. Siya ang tinatawag na “Sudhāmālinī,” at tinatawag ding “Yāmā,” ang ginang ng amṛta, ang nektar ng kawalang-kamatayan.
Verse 30
सा तत्र मणिनौकास्थशक्तिसेनासमावृता / ईषदालोकमात्रेण त्रैलोक्यमददायिनी
Naroon siya roon sa bangkang hiyas, napaliligiran ng hukbo ng mga Śakti. Sa bahagyang sulyap lamang, naipagkakaloob niya ang pagkalasing sa buong tatlong daigdig.
Verse 31
तरुणादित्य सङ्काश मदारक्तकपोलभूः / पारिजातप्रसूनस्रक्परिवीतकचाचिता
Siya’y kumikislap na gaya ng batang araw; mapulang pisngi dahil sa kalasingan; ang buhok ay napalilibutan ng kuwintas ng bulaklak na Parijata at marikit na palamuti.
Verse 32
वहन्ती मदिरापूर्णं चषकं लोलदुत्पलम् / पक्वं पिशितखण्डं च मणिपात्रे तथान्यके
Bitbit niya ang saro na punô ng alak, at ang bughaw na lotus ay umuugoy; dala rin niya ang mga piraso ng lutong karne sa sisidlang hiyas at sa iba pang lalagyan.
Verse 33
वारुणीतरणिश्रेणीनायिका तत्र राजते / साप्याज्ञयैव सर्वेषां मन्त्रिणीदण्डनाथयोः / ददाति वापीतरणं त्रिनेत्रस्यापि नान्यथा
Doon, ang pinunong babae ng hanay ng ‘araw ni Varuni’ ay namamayani. Sa utos lamang ng mga tagapayo at ng pinunong tagapagparusa, siya ang nagbibigay ng pahintulot na tumawid sa lawa; maging ang Tatlong-Mata ay hindi naiiba rito.
Verse 34
अथ बुद्धिमहाशालान्तरे मारुतयोजने / अहङ्कारमहाशालः पूर्ववद्गोपुरान्वितः
Pagkaraan, sa pagitan ng dakilang bulwagan ng Buddhi, sa layong isang yojana ayon sa ihip ng hangin, naroon ang dakilang bulwagan ng Ahaṅkāra, gaya ng dati, na may mga gopura.
Verse 35
तयोस्तु शालयोर्मध्ये कक्ष्याभूरखिला मुने / विमर्शवापिका नाम सौषुम्णामृतरूपिणी
O Muni, sa pagitan ng dalawang bulwagang iyon ay may malawak na looban. Doon naroon ang lawa na tinatawag na Vimarśa-vāpikā, na anyong amṛta ng Suṣumnā.
Verse 36
तन्महायोगिनामन्तर्मनो मारुतपूरितम् / सुषुम्णदण्डविवरे जागर्ति परमामृतम्
Sa kaloob-looban ng mga Mahāyogī, na pinupuno ng hininga ng prāṇa, sa siwang ng haliging Suṣumṇā, nagigising ang kataas-taasang Amṛta, ang banal na nektar.
Verse 37
तदेव तस्याः सलिलं वापिकायास्तपोधन / पूर्ववत्तटसोपानपक्षिनौका हि ताः स्मृताः
O tapodhana, yaon din ang tubig ng munting lawaing iyon; gaya ng dati, inaalala roon ang pampang, mga hagdan sa gilid, mga ibon, at mga bangka.
Verse 38
तत्र नौकेश्वरी देवी क्लरुकुल्लेतिविश्रुता / तमालश्यामलाकारा श्यामकञ्चुकधारिणी
Doon ay naroon ang Diyosa, ang Ginang ng Bangka, na tanyag sa pangalang Klarukullē; ang anyo’y maitim na gaya ng punong tamāla at may suot na madilim na kasuotan.
Verse 39
नौकेश्वरीभिरन्याभिस्स्वसमानाभिरावृता / रत्नारित्रकरा नित्यमुल्लसन्मदमांसला
Napapaligiran siya ng iba pang mga Diyosa ng Bangka na kapantay niya; may hawak na sagwan na yari sa hiyas, laging kumikislap, at puspos ng maningning na sigla at dangal.
Verse 40
परितो भ्राम्यति मुने मणिनौकाधिरोहिणी / वापिका पयसागाधा पूर्ववत्परिकीर्तिता
O muni, siya’y sumasakay sa bangkang hiyas at umiikot sa paligid; ang munting lawaing iyon, gaya ng naunang salaysay, ay malalim sa gatas na puti.
Verse 41
अहङ्कारस्य शालस्यान्तरे मारुतयोजने / सूर्यबिंबमहाशालश्चतुर्योजन मुच्छ्रितः
Sa pagitan ng bulwagan ni Ahaṅkāra, may layo na isang yojana ayon sa ihip ng hangin; at ang dakilang haligi na wari’y bilog ng Araw ay nakaangat nang apat na yojana.
Verse 42
सूर्यस्यापि महानासीद्यदभूदरुणोदयः / तन्मध्यकक्ष्या वसुधा खचिता कुरविन्दकैः
Maging ang dakilang pagsikat na mapula (Aruṇa-udaya) ng Araw ay napakalawak; sa gitnang landas nito, ang lupa ay inukitan at pinalamutian ng mga kuravindaka.
Verse 43
तत्र बालातपोद्गारे ललिता परमेश्वरी / अतितीव्रतपस्तप्त्वा सूर्यो ऽलभत तां द्युतिम्
Doon, sa paglabas ng munting sinag ng araw, si Lalitā Parameśvarī ay nagsagawa ng napakatinding tapas; at ang Araw ay nagkamit ng gayong ningning.
Verse 44
ग्रहराशिगणाः सर्वे नक्षत्राण्यपि तारकाः / ते ऽत्रेव हि तपस्तप्त्वा लोकभासकतां गताः
Ang lahat ng mga pangkat ng graha at rāśi, pati mga nakṣatra at mga bituin—dito rin nagsunog ng tapas, at naging mga tagapagliwanag ng mga daigdig.
Verse 46
मार्तण्डभैरवस्तत्र भिन्नो द्वादशधा मुने / शक्तिभिस्तैजसीभिश्च कोटिसंख्याभिरन्वितः ३५।४५ / महाप्रकाशरूपश्च मदारुणविलोचनः / कङ्कोलितरुखण्डेषु नित्यं क्रीडारसोत्सुकः / वर्तते विन्ध्यदर्पारे पारे यस्तन्मयस्थितः
Doon, O Muni, si Mārtaṇḍa Bhairava ay nahati sa labindalawang anyo, na napapaligiran ng mga śakti na maningning, na di-mabilang na koṭi. Siya’y anyong dakilang liwanag, may matang mapulang Aruṇa na tila nalalasing; laging sabik sa ligaya ng paglalaro sa mga gubat ng kaṅkolita, at nananatili sa kabila ng tarangkahan ng Vindhya, nakalagay sa gayong kalagayan.
Verse 47
महाप्रकाशनाम्रास्ति तस्य शक्तिर्महीयसी / चक्षुष्मत्यपराशक्तिश्छाया देवी परा स्मृता
Ang Kanyang pangalan ay «Mahāprakāśa», at ang Kanyang Śakti ay lubhang dakila. May isa pang Śakti na tinatawag na «Cakṣuṣmatī», at ang «Chāyā» ay inaalala bilang Kataas-taasang Diyosa.
Verse 48
इत्थं तिसृभि रिष्टाभिः शक्तिभिः परिवारितः / ललिताया महेशान्याः सदा विद्या हृदा जपन्
Sa gayon, napalilibutan Siya ng tatlong kagalang-galang na Śakti, at palagi Niyang binibigkas sa puso ang Vidyā (mantra) ni Lalitā, ang Maheśānī.
Verse 49
तद्भक्तानामिन्द्रियाणि भास्वराणि प्रकाशयन् / बहिरन्तस्तमोजालं समूलमवमर्दयन्
Pinagniningning Niya ang mga indriya ng Kanyang mga deboto upang magliyab sa liwanag, at dinudurog Niya hanggang ugat ang lambat ng kadiliman, sa labas at sa loob.
Verse 50
तत्र बालातपोद्गारे भाति मार्तण्डभैरवः / सूर्यबिम्बमहाशालान्तरे मारुतयोजने
Doon, sa pag-usbong ng banayad na sikat ng umagang araw, nagliliwanag si Mārtaṇḍa-bhairava. Sa loob ng dakilang bulwagan na wari’y mismong diskong araw, ang lawak ay isang yojana ayon sa ihip ng hangin.
Verse 51
चन्द्रबिम्बमयः शालश्चतुर्योजनमुच्छ्रितः / पूर्ववद्गोपुरद्वारकपाटार्गलसंयुतः
May isang bulwagang yari sa diskong buwan, na may taas na apat na yojana. Gaya ng nauna, taglay nito ang tarangkahang gopura, mga pinto at mga halang na pangkandado.
Verse 52
तन्मध्यभूः समस्तापि चन्द्रिकाद्वारमुच्यते
Ang buong gitnang pook na yaon ay tinatawag na “Pintuan ng Candrikā.”
Verse 53
तत्रैव चन्द्रिकाद्वारे तपस्तप्त्वा सुदारुणम् / अत्रिनेत्रसमुत्पन्नश्चन्द्रमाः कान्तिमाययौ
Doon din, sa Pintuan ng Candrikā, si Chandra—na sumilang mula sa mata ni Atri—ay nagsagawa ng napakahigpit na tapas at nagkamit ng marilag na ningning.
Verse 54
अत्र श्रीसोमनाथाख्यो वर्तते निर्मलाकृतिः / देवस्त्रलोक्यतिमिरध्वंसी संसारवर्तकः
Dito nananahan si Śrī Somanātha, may dalisay na anyo; Siya ang pumupuksa sa dilim ng tatlong daigdig at nagpapaikot sa gulong ng saṃsāra.
Verse 55
पिबञ्च षकसम्पूर्णं निर्मलं चन्द्रिकामृतम् / सप्तविंशतिनक्षत्रशक्तिभिः परिवारितः
Kanyang iniinom ang dalisay na amṛta ng Candrikā, ganap sa bawat bahagi; at napalilibutan ng mga kapangyarihan ng dalawampu’t pitong Nakṣatra.
Verse 56
सदा पूर्णनिजाकारो निष्कलङ्को निजाकृतिः / तत्रैव चन्द्रिकाद्वारे वर्तते भगवाञ्छशी
Ang Bhagavān na si Chandra ay laging ganap sa sariling anyo, walang bahid sa kanyang likas na kalikasan; doon mismo sa Pintuan ng Candrikā siya nananatili.
Verse 57
ललिताया जपैध्यानैः स्तोत्रैः पूजाशतैरपि / अश्विन्यादियुतस्तत्र कालं नयति चन्द्रमाः
Sa pamamagitan ng japa, pagninilay, mga stotra at daan-daang pag-aalay ng pūjā kay Mahal na Lalitā, ang Buwan, kasama ang mga nakṣatra gaya ng Aśvinī at iba pa, ay doon nagpapausad ng daloy ng panahon.
Verse 58
अन्याश्च शक्तयस्तारानामधेयाः सहस्रशः / सन्ति तस्यैव निकटे सा कक्षा तत्प्र पूरिता
Mayroon pang iba pang mga Shakti, libu-libo, na tinatawag ayon sa mga bituin; sila’y naroon sa mismong kalapitan Niya, at ang gayong orbit (kakṣā) ay napupuno ng kanilang presensya.
Verse 59
अथ चन्द्रस्य शालस्यान्तरे मारुतयोजने / शृङ्गारो नाम शालो ऽस्ति चतुर्योजनमुच्छ्रितः
Pagkaraan, sa pagitan ng bulwagan ng Buwan, ayon sa sukat na māruta-yojana, may isang punong sāla na tinatawag na Śṛṅgāra, na may taas na apat na yojana.
Verse 60
शृङ्गारागाररूपैस्तु कौस्तुभैरिव निर्मितः / महाशृङ्गारपरिखा तन्मध्ये वसुधाखिला
Ito’y hinubog na wari’y isang tahanang-palasyong Śṛṅgāra, na tila nililok mula sa mga hiyas na Kaustubha; sa gitna nito’y may malaking moat na Mahā-Śṛṅgāra, at sa loob noon naroroon ang buong daigdig.
Verse 61
परिखावलये तत्र शृङ्गाररसपूरिते / शृङ्गारशक्तयः सन्ति नानाभूषणभासुराः
Sa bilog ng moog na iyon, na punô ng rasa ng Śṛṅgāra, naroroon ang mga Shakti ng Śṛṅgāra, nagniningning sa sari-saring palamuti.
Verse 62
तत्र नौकासहस्रेण संचरन्त्यो मदोद्धताः / उपासते सदा सत्तं नौकास्थं कुसुमायुधम्
Doon, ang mga dalagang naglalakbay sa libu-libong bangka, nalulunod sa pagmamataas; lagi nilang sinasamba ang Banal na Kusumāyudha, ang May Sandatang Bulaklak, na nakaluklok sa bangka.
Verse 63
स तु संमोहयत्येव विश्वं सम्मोहनादिभिः / विशिखैरखिलांल्लोकांल्ललिताज्ञावशंवदः
Siya nga ang lumulunod sa buong sansinukob sa pagkahumaling sa pamamagitan ng mga kapangyarihang pang-akit at iba pa; sa mga palasong walang talim, pinapasunod niya ang lahat ng daigdig sa utos ni Lalitā.
Verse 64
तत्प्रभावेण संमूढा महापद्माटवीस्थलम् / वनितुं शुद्धवेषाश्च ललिताभक्तिनिर्भराः / सावधानेन मनसा यान्ति पद्माटदीस्थलम्
Dahil sa kapangyarihan niya, ang mga babae’y nalito sa gubat ng Mahāpadma; nakasuot sila ng dalisay na kasuotan, puspos ng debosyon kay Lalitā, at may maingat na diwa’y nagtutungo sa lupain ng Padmāṭadī.
Verse 65
न गन्तुं पारयत्येव सुरसिद्धनराः सुराः / ब्रह्मविष्णुमहेशास्तु शुद्धचित्ताः स्वभावतः / तदाज्ञया परं यान्ति महापद्माटवीस्थलम्
Hindi makararating doon ang mga deva, siddha, at mga tao; ngunit sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa—likas na may dalisay na kamalayan—sa utos niya lamang nakararating sa pook ng gubat na Mahāpadma.
Verse 66
संसारिणश्च रागान्धाबहुसंकल्पकल्पनाः / महाकुलाश्च पुरुषा विकल्पज्ञानधूसराः
Ang mga gumagala sa saṃsāra ay nabulag ng pagnanasa, lumilikha ng sari-saring balak at guniguni; maging ang mga lalaking mula sa dakilang angkan ay nalalabuan ng alikabok ng kaalamang mapaghiwalay (vikalpa).
Verse 67
प्रभूतरागगहनाः प्रौढव्यामोहदायिनीम् / महाशृङ्गारपरिखान्तरितुं न विचक्षणाः
Sila’y nalulubog sa malalim na pagnanasa, at yaong nagbibigay ng matinding pagkalito; ang di-marunong ay hindi makatawid sa malawak na moat ng Mahā-Śṛṅgāra.
Verse 68
यस्मादजेयसैन्दर्यस्त्रैलोक्यजनमोहनः / महाशृङ्गारपरिखाधिकारी वर्तते स्मरः
Sapagkat si Smara (Kāmadeva) ay may kagandahang di-matatalo at umaakit sa mga nilalang sa tatlong daigdig; siya ang may kapangyarihan sa moat ng Mahā-Śṛṅgāra.
Verse 69
तस्य सर्वमतिक्रम्य महतामपि मोहनम् / महापद्माटवीं गन्तुं न को ऽपि भवति क्षमः
Malampasan man ang pang-akit niya na kahit ang dakila’y nahuhumaling, wala ni isa ang may lakas na makarating sa gubat na Mahāpadmāṭavī.
Verse 70
अथ शृङ्गारशालस्यान्तराले सप्तयोजने / चिन्तामणिगृहं नाम चक्रराजमहालयः
Pagkaraan, sa pagitan ng bulwagang Śṛṅgāra, sa layong pitong yojana, naroon ang tahanang tinatawag na Cintāmaṇi-gṛha, ang dakilang palasyo ni Cakrarāja.
Verse 71
तन्मध्यभूः समस्तापि परितो रत्नभूषिता / महापद्माटवी नाम सर्वसौभाग्यदायिनी
Ang buong gitnang lupain doon ay napapalamutian sa paligid ng mga hiyas; tinatawag itong Mahāpadmāṭavī, tagapagkaloob ng lahat ng mabuting kapalaran.
Verse 72
शृङ्गाराख्यामहाकालपर्यन्तं गोपुरं मुने / चतुर्दिक्ष्वप्येवमेव गोपुराणां व्यवस्थितिः
O muni, ang gopura na tinatawag na “Śṛṅgāra” ay umaabot hanggang “Mahākāla”; sa apat na dako, gayon din ang pagkakaayos ng mga gopura.
Verse 73
सर्वदिक्षु तदुक्तानि गोपुराणिशत मुने / शालास्तु विंशतिः प्रोक्ताः पञ्चसंख्याधिकाः शुभाः
O muni, sa lahat ng dako ay may sandaang gopura gaya ng nasabi. Ang mga śālā (bulwagan) naman ay sinabing dalawampu, at may dagdag pang lima—pawang mapalad.
Verse 74
सर्वेषामपि शालानां मूलं योजनसंमितम् / पद्माटवीस्थलं वक्ष्ये सावधानो मुने शृणु
Ang pundasyon ng lahat ng śālā ay may sukat na isang yojana. Ngayon ay sasabihin ko ang tungkol sa pook na “Padmāṭavī”; makinig kang mabuti, O muni.
Verse 75
समस्तरत्नखचिते तत्र षड्योजनान्तरे / परितस्थलपद्मानि महाकाण्डानि संति वै
Sa pook na iyon na hitik sa lahat ng hiyas, sa pagitan ng anim na yojana, sa paligid ng lupa ay may mga lotus, at tunay na may malalaking tangkay roon.
Verse 76
काण्डास्तु योजनायामा मृदुभिः कण्टकैर्वृताः / पत्राणि तालदशकमात्रायामानि संति वै
Ang mga tangkay na iyon ay may habang isang yojana at napalilibutan ng malalambot na tinik. Ang mga dahon ay may habang sampung tāla, tunay nga.
Verse 77
केसराश्च सरोजानां पञ्चतालसमायताः / दशतालसमुन्नम्रः कर्णिकाः परिकीर्तिताः
Ang mga hibla ng polen (kesara) ng mga lotus ay umaabot sa limang tāla; at ang karṇikā, ang gitna ng bulaklak, ay sinasabing tumataas hanggang sampung tāla.
Verse 78
अत्यन्तकोमलान्यत्र सदा विकसितानि च / नवसौरभहृद्यानि विशङ्कटदलानि च / बहुशः संति पद्मानि कोडीनामपि कोडिशः
Doon, ang mga lotus ay lubhang malalambot at laging nakabukadkad; may sariwang halimuyak na nakalulugod sa puso at malalapad na talulot na hindi masikip. Napakarami ng mga lotus—koṭi sa koṭi ang bilang.
Verse 79
महापद्माडवीकक्ष्यापूर्वभागे घटोद्भव / क्रोशोन्नतो वह्निरूपो वर्तुलाकारसंस्थितः
O Kumbhasambhava (Agastya), sa silangang bahagi ng gubat ng Mahāpadma ay may anyong tulad ng apoy, bilog ang hugis at nakalugar na parang singsing, na may taas na isang krośa.
Verse 80
अर्द्धयोजनविस्तारः कलाभिर्दशभिर्युतः / अर्घ्यपात्रमहाधारो वर्तते कुम्भसम्भव
O Kumbhasambhava, kalahating yojana ang lawak nito at may sampung kalā; bilang dakilang patungan ng sisidlang arghya (tubig-alay), ito’y nananatili roon.
Verse 81
तदाधारस्य परितः शक्तयोदीप्तविग्रहाः / धूम्रार्चिःप्रमुखा भान्ति कला दश विभावसोः
Sa paligid ng sandigang iyon, ang mga Śakti na may nagniningning na anyo ay kumikislap; ang sampung kalā ni Vibhāvasu (Diyos ng Apoy), na pinangungunahan ni Dhūmrārci, ay nagliliwanag.
Verse 82
दीप्ततारुण्यलक्ष्मीका नानालङ्कारभूषिताः / आधाररूपं श्रीमन्तं भगवन्तं हविर्भुजम् / परिष्वज्यैव परितो वर्तन्ते मन्मथालसाः
Taglay ang nagniningning na karangyaan ng kabataan at pinalamutian ng sari-saring alahas, niyakap nila ang mapalad na Panginoon, si Havirbhuj (Agni) na siyang anyo ng saligan; at umiikot sila sa paligid, lasing sa pag-ibig ni Manmatha.
Verse 83
धूम्रार्चिरुष्णा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी / सुश्रीःसुरूपा कपिला हव्यकव्यवहेतिच / एता दशकलाः प्रोक्ता वह्नेराधाररूपिणः
Dhūmrārci-ruṣṇā, Jvalinī, Jvālinī, Visphuliṅginī, Suśrī, Surūpā, Kapilā, at Havyakavyavahā—ang mga ito ang sinasabing sampung kala, ang mga anyong-saligan ni Vahni (Agni).
Verse 84
तत्राधारे स्थितो देवः पात्ररूपं समाश्रितः / सूर्यस्त्रिलोकीतिमिरप्रध्वंसप्रथितोदयः
Sa gayong saligan nananahan ang Diyos, sumasandig sa anyo ng sisidlan; siya ang Surya, na ang pagsikat ay bantog sa pagwasak ng dilim ng tatlong daigdig.
Verse 85
सूर्यात्मकं तु तत्पात्रं सार्द्धयोजनमुन्नतम् / योजनायामविस्तारं महाज्योतिः प्रकाशितम्
Ang sisidlang iyon ay may kalikasang Surya: taas na isa’t kalahating yojana, lawak na isang yojana; nahahayag bilang dakilang liwanag na sumisinag.
Verse 86
तत्पात्रात्परितः सक्तवपुषः पुत्रिका इव / वर्तन्ते द्वादश कला अतिभास्वररोचिषः
Mula sa sisidlang iyon, sa paligid nito, umiiral ang labindalawang kala na nakakapit sa kanyang anyo na wari’y mga anak na babae, na may lubhang maningning na liwanag.
Verse 87
तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिर्ज्वलिनी रुचिः / सुषुम्णा भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा
Tapinī, Tāpinī, Dhūmrā, Marīci, Jvalinī, Ruci; Suṣumṇā, Bhogadā, Viśvā, Bodhinī, Dhāriṇī, Kṣamā.
Verse 88
तस्मिन्पात्रे परानन्दकारणं परमामृतम् / सर्वौंषधि रसाढ्यं च हृद्यसौरभसंयुतम्
Sa sisidlang iyon naroon ang kataas-taasang Amṛta, sanhi ng dakilang Ananda; hitik sa katas ng lahat ng halamang-gamot, at may samyong kaaya-aya sa puso.
Verse 89
नीलोत्पलैश्च कह्लारैरम्लानैरतिसौरभैः / वास्यमानं सदा हृद्यं शीतलं लघु निर्मलम्
Laging pinababanguhan ng asul na lotus at kahlāra na di nalalanta, lubhang mabango; palaging kaaya-aya sa puso, malamig, magaan, at dalisay.
Verse 90
चलद्वीचिशतोदारं ललिताब्यर्चनोचितम् / सदा शब्दायमानं च भासतेर्ऽचनकारणम्
Maluwang at marilag na may daan-daang alon na gumagalaw, karapat-dapat sa pagsamba kay Lalitā; laging umuugong ang tunog at kumikislap, na nagiging sanhi ng arcanā.
Verse 91
तदर्घ्यममृतं प्रोक्तं निशाकरकलामयम् / तस्मिंस्तनीयसीर्नौङ्का मणिकॢप्ताः समास्थिताः / निशाकरकला हृद्याः क्रीडन्ति नवयौवनाः
Ang Amṛta na iyon ay tinawag na arghya, binubuo ng mga sinag-kalā ng Buwan; sa loob nito’y may maliliit na bangkang pinalamutian ng mga hiyas; ang mga kalā ng buwan na kaaya-aya sa puso’y naglalaro na tila mga dalagang bagong sumibol ang kabataan.
Verse 92
अमृता मानदा पूष्णा तुष्टिः पुष्टी रतिर्धृतिः / शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा
Si Amṛtā, Mānadā (tagapagkaloob ng dangal), Pūṣṇā, Tuṣṭi (kasiya-siya), Puṣṭi (pagpapalusog), Rati at Dhṛti; Śaśinī, Candrikā, Kānti, Jyotsnā (liwanag ng buwan), Śrī at Prīti-Aṅgadā.
Verse 93
पूर्णा पूर्णामृता चेति कलाः पीयूष रोचिषः / नवयौवनसंपूर्णाः सदा प्रहसिताननाः
“Pūrṇā” (ganap) at “Pūrṇāmṛtā” (ganap sa amṛta) — ito ang mga kalā na kumikislap na tila nektar; puspos ng bagong kabataan, at laging may mukhang nakangiti sa galak.
Verse 94
पुष्टिरृद्धिः स्थितिर्मेधा कान्तिर्लक्ष्मीर्द्युतिर्धृतिः / जरा सिद्धिरिति प्रोक्ताः क्रीडन्ति ब्रह्मणः कलाः
Puṣṭi (pagpapalusog), Ṛddhi (kasaganaan), Sthiti (pananatili), Medhā (karunungan), Kānti (kagandahang-liwanag), Lakṣmī (kapalaran), Dyuti (ningning), Dhṛti (katatagan); at Jarā (katandaan) at Siddhi (kaganapan) — ito ang mga kalā ni Brahmā na naglalaro sa pag-iral.
Verse 95
स्थितिश्च पालिनी शान्तिश्चेश्वरी ततिकामिके / वरदाह्लादिनी प्रीतिर्दीर्घा चेति हरेः कलाः
Sthiti at Pālinī (tagapangalaga), Śānti (kapayapaan) at Īśvarī (Reynang-Diyosa), Tatikāmike; Varadā (tagapagkaloob ng biyaya), Āhlādinī (tagapaghatid ng galak), Prīti (pag-ibig) at Dīrghā (katagalan) — ito ang mga kalā ni Hari (Viṣṇu).
Verse 96
तीक्ष्णा रौद्री भया निद्रा तन्द्रा क्षुत्क्रोधिनी त्रपा / उत्कारी मृत्युरप्येता रोद्ध्र्यस्तत्र स्थिताः कालाः
Tīkṣṇā (matinding talim), Raudrī (marahas), Bhayā (takot), Nidrā (tulog) at Tandrā (antok), Kṣut-krodhinī (gutom na nag-aalab sa galit), Trapā (hiya), Utkārī (tagapag-udyok), at maging Mṛtyu (kamatayan) — ang mga kālā na ito, bilang mga pumipigil, ay nananatili roon.
Verse 97
ईश्वरस्य कलाः पीताः श्वेताश्चैवारुणाः सिताः / चतस्रेव प्रोक्तास्तु शङ्करस्य कला अथ
Ang mga kalā ng Panginoong Īśvara ay dilaw, puti, at aruna (mapulang bukang-liwayway). At sinasabi na ang mga kalā ni Śaṅkara ay apat na uri.
Verse 98
निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च त्रिद्या शान्तिस्तथैव च / इन्दिरा दीपिका चैव रेचिका चैव मोचिका
Nivṛtti at Pratiṣṭhā, Tridyā, gayundin ang Śānti; at naroon din ang Indirā, Dīpikā, Recikā, at Mocikā.
Verse 99
परा सूक्ष्मा च विन्ध्यारे तथा सूक्ष्मामृता कला / ज्ञानामृता व्याधिनी च व्यापिनी व्योमरूपिका / एतां षोडश संप्रोक्तास्तत्र क्रीडन्ति शक्तयः
Naroon ang Parā at Sūkṣmā, ang Vindhyāre at ang kalā na Sūkṣmāmṛtā; ang Jñānāmṛtā, Vyādhinī, Vyāpinī, at Vyomarūpikā. Ang mga ito’y sinasabing labing-anim na kalā; doon naglalaro ang mga Śakti.
Verse 100
रुद्रनौकासमारूढास्ततश्चेतश्च चञ्चलाः / शक्तिरुपेण खेलन्ति तत्र विद्याः सहस्रशः
Sila’y sumakay sa bangka ni Rudra, at pagkaraan ay naging alun-alon ang diwa. Doon, libu-libong Vidyā ang naglalaro sa anyo ng Śakti.
Verse 101
अर्घ्यसंशोधनार्थाय कल्पिताः परमेष्ठिना / तदर्घ्यममृतं पीत्वा सदा माद्यन्ति शक्तयः
Ito’y itinakda ni Parameṣṭhin upang dalisayin ang arghya. Iniinom ng mga Śakti ang arghya na yaon—na amṛta—at laging nalulunod sa banal na ligaya.
Verse 102
महापद्माटवीवासा महाचक्रस्थिता अपि / मुहुर्मुहुर्नवनवं मुहुस्चाबद्धसौरभम्
Nanahan siya sa gubat ng Mahāpadma; bagaman nakaluklok sa Dakilang Gulong, paulit-ulit na lumilitaw ang laging bago, at ang banal na halimuyak ay muling-muling nagkakabigkis nang di napuputol.
Verse 103
रत्नकुम्भसहस्रैश्च सुवर्णघटकोटिभिः / आपूर्यापूर्य सततं तदर्घ्यममृतं महत्
Sa libu-libong banga ng hiyas at sa di-mabilang na tapayang ginto, palagi itong pinupuno at muling pinupuno—yaong arghya, ang dakilang amṛta na napakahalaga.
Verse 104
चिन्तामणिगृहस्थानां परिचारकशक्तयः / अणिमादिकशक्तीनामर्घ्ययन्ति मदोद्धताः
Ang mga lakas na tagapaglingkod na nananahan sa tahanang Cintāmaṇi, sa pag-uumapaw na sigla at dangal, ay nag-aalay ng arghya sa mga kapangyarihang Aṇimā at iba pa.
Verse 105
महापद्माटवीकक्ष्यापूर्वभागेर्ऽघ्यकल्पनम् / इत्थ समीरितं पश्चात्तत्रान्यदपि कथ्यते
Ganito inilarawan ang pag-aayos ng arghya sa unahang bahagi ng nasasakupan ng gubat na Mahāpadma; pagkaraan nito, may iba pang isasalaysay doon.
No royal or sage vaṃśa is cataloged in the sampled scope of Adhyāya 35. The chapter is primarily a cosmographic and initiatory-topological description (kakṣyā-bheda, halls, lakes, guardianship) within Lalitopākhyāna, serving as spatial metadata rather than dynastic enumeration.
The sample gives architectural and spatial measures rather than planetary distances: e.g., other vāpikās described as roughly a krośa in extent, and the lake-bed depth indicated as four yojanas. These numbers function as sacral scale-markers for divine space rather than empirical astronomy.
The chapter foregrounds mantra-governed access and Śakti-mediated thresholds rather than a named yantra. Lalitā’s “mahattara mantra” is portrayed as the ambient power around the amṛta-vāpikā, while Tārā’s role as toraṇeśvarī encodes the Śākta principle that higher realms are entered through authorization, mantra, and guardianship—symbolizing inner ascent (siddhi, purification, and immortality as rasāyana).