Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्मांडे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषंगपादे लोकज्ञान वर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच ततोभिध्यायतस्तस्य मानस्यो जज्ञिरे प्रजाः / तच्छरीरसमुत्पन्नैः कार्यैस्तैः कारणैः सह

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa unang bahagi, sa ikalawang Anuṣaṅgapāda, ang ikapitong kabanata na tinawag na “Paglalarawan ng Kaalaman sa Daigdig.” Sabi ni Sūta: nang siya’y magnilay, isinilang ang mga nilalang mula sa isip; kasama ang mga gawa at sanhi na umusbong mula sa kanyang katawan.

Verse 2

क्षेत्रज्ञाः समवर्त्तन्त क्षेत्रस्यैतस्य धीमतः / ततो देवासुरपितॄन्मनुष्यांश्च चतुषृयम्

Sa ‘kṣetra’ ng marunong na iyon, lumitaw ang mga kṣetrajña; at nabuo ang apat na uri: deva, asura, pitri, at mga tao.

Verse 3

सिसृक्षुरयुतातानि स चात्मानमयूयुजत् / युक्तात्मनस्ततस्तस्य तमोमात्रासमुद्भवः

Nagnanais lumikha ng di-mabilang na paglikha, iniugnay niya ang sarili sa yoga; nang maging nakatuon ang kanyang diwa, mula sa kanya’y sumibol ang tamomātrā, ang bahagi ng kadiliman.

Verse 4

तदाभिध्यायतः सर्गं प्रयत्नो ऽभूत्प्रजापतेः / ततो ऽस्य जघ नात्पूर्वमसुरा जज्ञिर सुताः

Noon, habang ninanamnam ni Prajapati ang paglikha, sumiklab ang dakilang pagsisikap para sa pagsilang ng sanlibutan. Pagkaraan, mula sa kaniyang balakang, unang isinilang ang mga anak na Asura.

Verse 5

असुः प्राणः स्मृतो विज्ञैस्तज्जन्मानस्ततो ऽसुराः / सृष्टा यया सुरास्तन्वा तां तनुं स व्यपोहत

Sinasabi ng mga pantas na ang ‘asu’ ay prāṇa, ang hininga ng buhay; kaya ang mga isinilang mula roon ay tinawag na Asura. Ang katawang ginamit upang likhain ang mga Deva, iyon ay itinakwil ni Prajapati.

Verse 6

सापविद्धा तनुस्तेन सद्यो रात्रिरजायत / सा तमोबहुला यस्मात्ततो रात्रिस्त्रियामिका

Ang katawang itinakwil niya ay agad na naging ‘Rātri’, ang gabi. Sapagkat hitik ito sa dilim, kaya ang gabi ay tinatawag na ‘Triyāmikā’.

Verse 7

आवृतास्तमसा रात्रौ प्रजा स्तस्मात्स्वयं पुनः / सृष्ट्वासुरांस्ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत

Sa gabing nababalot ng dilim, ang mga nilalang ay muling lumitaw mula roon sa kanilang sarili. Matapos likhain ang mga Asura, si Prajapati ay pumasok sa isa pang katawan.

Verse 8

अव्यक्तां सत्त्वबहुलां ततस्तां सो ऽभ्ययुञ्जत / ततस्तां युञ्ज मानस्य प्रियमासीत्प्रभोः किल

Pagkaraan, kinuha niya ang katawang ‘avyakta’, di-nahahayag at hitik sa sattva. Habang nakikipag-isa rito, ang isip ng Panginoon ay sinasabing lubhang nalugod.

Verse 9

ततो मुखात्समुत्पन्ना दीव्यतस्तस्य देवताः / यतो ऽस्य दीव्यतो जातास्तेन देवाः प्रकीर्त्तिताः

Pagkatapos, ang mga diyos ay sumibol mula sa Kanyang banal na mukha; sapagkat sila’y isinilang mula sa Kanyang makalangit na liwanag, kaya tinawag silang “deva”.

Verse 10

धातुर्दिव्येति यः प्रोक्तः क्रीडायां स विभाव्यते / तस्मात्तन्वास्तु दिव्याया जज्ञिरे तेन देवताः

Ang tinatawag na “Dhata na banal” ay nahahayag sa Kanyang lila; mula sa banal na katawan na iyon isinilang ang mga deva.

Verse 11

देवान् सृष्ट्वा ततः सो ऽथ तनुं दिव्यामपोहत / उत्सृष्टा सा तनुस्तेन अहः समभवत्तदा

Matapos likhain ang mga deva, iniwaksi Niya ang Kanyang banal na katawan; ang katawang iniwan ay naging ‘ahaḥ’, ang araw o liwanag ng maghapon.

Verse 12

तस्मादहःकर्मयुक्ता देवताः समुपासते / देवान्सृष्ट्वा ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत

Dahil dito, ang mga deva na nakatalaga sa mga gawain ng araw ay sumasamba sa Kanya; matapos likhain ang mga deva, tumanggap Siya ng isa pang katawan.

Verse 13

सत्त्वमात्रात्मिकामेव ततो ऽन्यामभ्ययुङ्क्त वै / पितेव मन्यमानस्तान्पुत्रान्प्रध्याय स प्रभुः

Pagkatapos, tinanggap Niya ang isa pang katawan na dalisay na sattva; ang Panginoon ay inisip silang parang mga anak at nagmuni gaya ng isang ama.

Verse 14

पितरो ह्यभवंस्तस्या सध्ये रात्र्यहयोः पृथक् / तस्मात्ते पितरो देवाः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्

Mula sa Sandhya na iyon, nahiwalay ang gabi at araw at sumilang ang mga Pitara. Kaya sila’y tinawag na mga Pitri-deva, at ang pagka-ama ay inaalala sa kanila.

Verse 15

ययासृष्टास्तु पितरस्तां तनुं स व्यपोहत / सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः संध्या व्यजायत

Ang katawang ginamit upang likhain ang mga Pitara ay kanyang itinakwil. Ang katawang itinapon na iyon ay agad na isinilang bilang Sandhya.

Verse 16

तस्मादहर्देवतानां रात्रिर्या साऽसुरी स्मृता / तयोर्मध्ये तु वै पैत्री या तनुः सा गरीयसी

Kaya ang araw ay para sa mga deva, at ang gabi ay inaalala bilang asuri. Sa pagitan ng dalawa, ang katawang pitri ang siyang pinakadakila.

Verse 17

तस्माद्देवासुराश्चैव ऋषयो मानवास्तथा / युक्तास्तनुमुपासंते उषाव्युष्ट्योर्यदन्तरम्

Kaya ang mga deva, asura, rishi at mga tao, na may pagpipigil, ay sumasamba sa anyong nasa pagitan ng Usha at Vyushti.

Verse 18

तस्माद्रात्र्यहयोः संधिमुपासंते तथा द्विजाः / ततो ऽन्यस्यां पुनर्ब्रह्मा स्वतन्वामुपपद्यत

Kaya ang mga dvija ay sumasamba rin sa pagsasanib ng gabi at araw. Pagkaraan nito, muling tinanggap ni Brahma ang isa pang katawan.

Verse 19

रजोमात्रात्मिका या तु मनसा सो ऽसृजत्प्रभुः / मनसा तु सुतास्तस्य प्रजनाज्जज्ञिरे प्रजाः

Ang paglikhang may likas na rajas ay nilikha ng Panginoon sa pamamagitan ng isipan. Mula sa mga anak na isinilang sa Kanyang isipan, sa pag-aanak ay sumibol ang mga nilalang.

Verse 20

मननाच्च मनुषयास्ते प्रजनात्प्रथिताः प्रजाः / सृष्ट्वा पुनः प्रजाः सो ऽथ स्वां तनुं स व्यपोहत

Dahil sa pagninilay, sila’y tinawag na “tao,” at dahil sa pag-aanak, sila’y naging tanyag na mga prajā. Matapos muling likhain ang mga nilalang, inihiwalay niya ang sariling katawan.

Verse 21

सापविद्धा तनुस्तेन ज्योत्स्ना सद्यस्त्वजायत / तस्माद्भवन्ति संहृष्टा ज्योत्स्नाया उद्भवे प्रजाः

Mula sa katawang itinakwil niya, agad na isinilang si Jyotsnā, ang liwanag ng buwan. Kaya sa paglitaw ng Jyotsnā, ang mga nilalang ay nagagalak.

Verse 22

इत्येतास्तनवस्तेन ह्यपविद्धा महात्मना / सद्यो रात्र्यहनी चैवसंध्या ज्योत्स्ना च जज्ञिरे

Sa gayon, mula sa mga katawang itinakwil ng Mahātmā, agad na lumitaw ang gabi at araw, gayundin ang sandhyā at liwanag ng buwan.

Verse 23

ज्योत्स्ना संध्याहनी चैव सत्त्वमात्रात्मकं त्रयम् / तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मान्नियामिका

Ang Jyotsnā, sandhyā, at araw—ang tatlong ito’y may likas na sattva. Ang gabi’y may likas na tamas; kaya siya ang tagapamahala at tagapag-ayos.

Verse 24

तस्माद्देवा दिव्यतन्वा तुष्ट्या सृष्टा सुखात्तु वै / यस्मात्तेषां दिवा जन्म बलिनस्तेन ते दिवा

Kaya ang mga deva na may banal na katawan ay nilikha sa kasiyahan at kaginhawahan. Sapagkat sa araw sila isinilang at sila’y makapangyarihan, kaya tinawag silang ‘divā’.

Verse 25

तन्वा यदसुरान्रत्र्या जघनादसृजत्प्रभुः / प्राणेभ्यो रात्रिजन्मानो ह्यजेया निशि तेन ते

Nang ang Panginoon ay sa gabi, sa pamamagitan ng Kanyang katawan, ay lumipol sa mga asura, noon din Niya sila nilikha. Sila’y isinilang mula sa prāṇa, mga anak ng gabi, at di matatalo sa dilim; kaya ganoon ang tawag sa kanila.

Verse 26

एतान्येव भविष्याणां देवानामसुरैः सह / पितॄणां मानुषाणां च अतीताना गतेषु वै

Ito ring mga palatandaan ang para sa mga deva sa hinaharap, kasama ang mga asura; at para rin sa mga Pitṛ at sa mga tao, maging sa mga panahong lumipas na.

Verse 27

मन्वन्तरेषु सर्वेषु निमित्तानि भवन्ति हि / ज्योत्स्ना रात्र्यहनी संध्या चत्वार्येतानि तानि वा

Sa lahat ng manvantara, may mga palatandaan: liwanag ng buwan (jyotsnā), gabi, araw, at sandhyā (takipsilim)—apat na ito.

Verse 28

भान्ति यस्मात्ततो भाति भाशब्दो व्याप्तिदीप्तिषु / अंभांस्येतानि सृष्ट्वा तु देवदानवमानुषान्

Sapagkat sila’y nagliliwanag, kaya ang salitang ‘bhā’ ay tumutukoy sa paglaganap at ningning. Matapos likhain ang mga ‘ambhāṃsi’ na ito, (ang Panginoon) ay lumikha ng mga deva, dānava, at mga tao.

Verse 29

पितॄंश्चैव तथा चान्यान्विविधान्व्य सृजत्प्रजाः / तामुत्सृज्य ततो च्योत्स्नां ततो ऽन्यां प्राप्य स प्रभुः

Nilalang ng Panginoon ang mga Pitri at iba’t ibang uri ng mga nilalang. Pagkaraan, iniwan Niya ang paglikhang iyon, tinamo ang jyotsna (liwanag), at saka tumungo sa isa pang paglikha.

Verse 30

मूर्त्तिं रजस्तमोद्रिक्तां ततस्तां सो ऽभ्ययुञ्जत / ततो ऽन्याः सोंऽधकारे च क्षुधाविष्टाः प्रजाः सृजन्

Pagkaraan, kinuha Niya ang anyong nangingibabaw ang rajas at tamas. Sa dilim, nilikha Niya ang mga nilalang na sinasakmal ng gutom.

Verse 31

ताः सृष्टास्तु क्षुधाविष्टा अम्भांस्यादातुमुद्यताः / अम्भांस्येतानि रक्षाम उक्तवन्तस्तु तेषु ये

Ang mga nilikhang iyon, sinakmal ng gutom, ay handang agawin ang mga tubig. Ngunit may ilan sa kanila ang nagsabi, “Ating bantayan at ingatan ang mga tubig na ito.”

Verse 32

राक्षसास्ते स्मृतास्तस्मात्क्षुधात्मानो निशाचराः / ये ऽब्रुवन् क्षिणुमो ऽम्भांसि तेषां त्दृष्टाः परस्परम्

Dahil sa pagsasabing “Ating ingatan,” sila’y nakilala bilang mga Rākṣasa—mga nilalang na ang likas ay gutom at gumagala sa gabi. Yaong nagsabing “Uubusin natin ang mga tubig,” ay nagtinginan sa isa’t isa.

Verse 33

तेन ते कर्मणा यक्षा गुह्यकाः क्रूरकर्मिणः / रक्षेति पालने चापि धातुरेष विभाव्यते

Dahil sa gawaing iyon, sila’y tinawag na mga Yakṣa at Guhyaka, mga gumagawa ng mabagsik na gawain. Dito, ang ugat na ‘rakṣ’ ay nauunawa ring nangangahulugang pag-aaruga at pag-iingat.

Verse 34

य एष क्षीतिधातुर्वै क्षपणे स निरुच्यते / रक्षणाद्रक्ष इत्युक्तं क्षपणाद्यक्ष उच्यत

Ito ang dhātu na ‘kṣiti’; dahil sa kṣapaṇa (pagkalusaw/pagkawasak) ito’y ipinaliliwanag nang gayon. Sa pag-iingat tinawag na ‘rakṣa’, at sa kṣapaṇa tinawag na ‘yakṣa’.

Verse 35

तान्दृष्ट्वा त्वप्रियेणास्य केशाः शीर्णाश्च धीमतः / ते शीर्णा व्युत्थिता ह्यूर्द्धमारो हन्तः पुनः पुनः

Nang makita niya sila nang may di-pagsang-ayon, nalagas ang buhok ng marunong. Ang nalagas na buhok ay muling tumindig paitaas nang paulit-ulit, na wari’y handang manugod.

Verse 36

हीना ये शिरसो बालाः पन्नाश्चैवापसर्पिणः / बालात्मना स्मृता व्याला हीनत्वादहयः स्मृताः

Ang mga walang ulo ay tinawag na ‘bāla’; at ang mga nalaglag at gumapang palayo ay tinawag na ‘panna’. Dahil sa likas na bāla, sila’y inalaalang ‘vyāla’, at dahil sa kababaan, ‘ahaya’ ang tawag.

Verse 37

पन्नत्वात्पन्नगाश्चापि व्यपसर्पाच्च सर्प्पता / तेषां लयः पृथिव्यां यः सूर्याचन्द्रमसौ घनाः

Dahil sa pagiging ‘panna’ tinawag din silang ‘pannaga’; at dahil sa paggapang palayo tinawag silang ‘sarpa’. Ang kanilang paglalagom sa lupa ay nahayag bilang siksik na liwanag ng Araw at ng Buwan.

Verse 38

तस्य क्रोधोद्भवो यो ऽसावग्निगर्भः सुदारुणः / स तान्सर्प्पान् सहोत्पन्नानाविवेश विषात्मकः

Mula sa kanyang poot ay sumilang ang napakabangis na ‘Agnigarbha’; at siya, na may likas na lason, ay pumasok sa mga ahas na sabay-sabay na isinilang.

Verse 39

सर्प्पान्सृष्ट्वा ततः क्रोधात् क्रोधात्मानो विनिर्मिताः / वर्णेन कपिशेनोग्रास्ते भूताः पिशिताशनाः

Matapos likhain ang mga ahas, mula sa poot ay nalikha ang mababangis na nilalang na ang diwa’y poot; sila’y mga bhūta na kulay kayumanggi at kumakain ng laman.

Verse 40

भूतत्वात्ते रमृता भूताः पिशाचा पिशिताशनात् / गायतो गां ततस्तस्य गन्धर्वा जज्ञिरे सुताः

Dahil sa pagiging bhūta, sila’y tinawag na “bhūta”, at dahil sa pagkain ng laman, “piśāca”; at nang siya’y umawit, isinilang ang mga anak na gandharva.

Verse 41

धयेति धातुः कविभिः पानार्थे परिपठ्यते / पिबतो जज्ञिरे वाचं गन्धर्वास्तेन ते स्मृताः

Itinuturo ng mga makata ang ugat na “dhaye” bilang kahulugang “uminom”; habang umiinom, sumilang ang vāc (banal na tinig), kaya sila’y tinatawag na gandharva.

Verse 42

अष्टास्वेतासु सृष्टासु देवयोनिषु स प्रभुः / छन्दतश्चैव छन्दासि वयांसि वयसासृजत्

Nang malikha na ang walong devayoni, nilikha ng Panginoon ang mga chandas ayon sa sukat, at nilikha ang mga ibon ayon sa yugto ng edad.

Verse 43

पक्षिणस्तु स सृष्ट्वा वै ततः पशुगणान्सृजन् / मुखतोजाः सृजन्सो ऽथ वक्षसश्चाप्यवीः सृजन्

Una niyang nilikha ang mga ibon; saka nilikha ang mga kawan ng hayop. Pagkaraan, mula sa bibig ay nilikha ang mga kambing, at mula sa dibdib ay nilikha ang mga tupa.

Verse 44

गावश्चैवोदराद्ब्रह्मा पाश्वीभ्यां च विनिर्ममे / पादतो ऽश्वान्समातङ्गान् रासभान् गवयान्मृगान्

Nilalang ni Brahma ang mga baka mula sa Kanyang tiyan at ang iba pang nilalang mula sa Kanyang mga tagiliran; mula sa Kanyang mga paa ay isinilang ang mga kabayo, elepante, asno, gavaya at mga usa.

Verse 45

उष्ट्रांश्चैव वराहांश्च शुनो ऽन्यांश्चैव जातयः / ओषध्यः फल मूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे

Isinilang din ang mga kamelyo, baboy-ramo, mga aso at iba pang lahi; at mula sa Kanyang balahibo ay sumibol ang mga halamang-gamot na may bunga at ugat.

Verse 46

एवं पञ्चौषधीः सृष्ट्वा व्ययुञ्जत्सो ऽध्वरेषु वै / अस्य त्वादौ तु कल्पस्य त्रेतायुगमुखेपुरा

Sa gayon nilikha ang limang uri ng halamang-gamot at tunay na ginamit sa mga handog na yajña; at sa pasimula ng kalpang ito, noong unang panahon, sa bukana ng Yuga Tretā.

Verse 47

गौरजः पुरुषो ऽथाविरश्वाश्वतरगर्दभाः / एते ग्राम्याः समृताः सप्त आरण्याः सप्त चापरे

Ang gauraja, tao (puruṣa), avira, kabayo, mula (aśvatara), at asno—ang mga ito’y binilang na pitong hayop na alaga; at may iba pang pitong hayop na gubat.

Verse 48

श्वापदो द्वीपिनो हस्ती वानरः पक्षिपञ्चमः / औदकाः पशवः षष्ठाः सप्तमास्तु सरीसृपाः

Ang mababangis na hayop (śvāpada), mga tigre at kauri (dvīpin), elepante, unggoy—ang ikalima ay mga ibon; ang ikaanim ay mga hayop sa tubig; at ang ikapito ay mga gumagapang na nilalang.

Verse 49

महिषा गवयोष्ट्राश्च द्विखुराः शरभो द्विषः / मर्कटः सप्तमो ह्येषां चारण्याः पशवस्तु ते

Ang mailap na kalabaw, gavaya, kamelyo, mga hayop na may dalawang kuko, śarabha, dviṣa, at ang ikapito ay unggoy—sila ang mga hayop sa gubat.

Verse 50

गायत्रीं च ऋचं चैव त्रिवृत्सतोमरथन्तरे / अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्

Mula sa unang bibig, nilikha Niya ang Gāyatrī, ang Ṛk, ang trivṛt-stoma, ang rathantara, at ang Agniṣṭoma sa mga yajña.

Verse 51

यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा / बृहत्साम तथोक्तं च दक्षिणात्सो ऽसृजन्मुखात्

Mula sa timog na bibig, nilikha Niya ang Yajus, ang sukat na traiṣṭubha, ang ikalabinlimang stoma, at ang Bṛhat-sāman din.

Verse 52

सामानि जगतीं चैव स्तोमं सप्तदशं तथा / वैरूप्यमतिरात्रं च पश्चिमात्सो ऽसृजन्मखात्

Mula sa kanlurang bibig, nilikha Niya ang mga Sāman, ang sukat na jagatī, ang ikalabimpitong stoma, ang vairūpya, at ang Atirātra na yajña.

Verse 53

एकविंशमथर्वाणमाप्तोर्यामं तथैव च / अनुष्टुभं सवैराजं चतुर्थादसृजन्मुखात्

Mula sa ikaapat na bibig, nilikha Niya ang ekaviṃśa stoma, ang Atharvaveda, ang āptoryāma, ang sukat na anuṣṭubh, at ang vairāja rin.

Verse 54

विद्युतो ऽशनिमेघांश्व रोहितेद्रधनूंषि च / सृष्ट्वासौ भगवान्देवः पर्जन्यमितिविश्रुतम्

Nilalang ng Bhagavān na Diyos ang kidlat, kulog, mga ulap, at mapulang bahaghari; kaya Siya’y nakilala sa pangalang “Parjanya”.

Verse 55

ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये / उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे

Upang maganap ang yajña, nilikha Niya ang mga himno ng Ṛk, Yajus, at Sāma; at mula sa Kanyang mga sangkap ay isinilang ang sari-saring nilalang.

Verse 56

ब्रह्मणास्तु प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः / सृष्ट्वा चतुष्टयं पूर्वं देवर्षिपितृमानवान्

Nang si Prajāpati Brahmā ay lumikha ng mga nilalang, una niyang nilikha ang apat na pangkat: mga deva, mga ṛṣi, mga pitṛ, at mga tao.

Verse 57

ततो ऽसृजत भूतानि चराणि स्थावराणि च / सृष्ट्वा यक्षपिशाचांश्च गन्धर्वप्सरसस्तदा

Pagkaraan, nilikha Niya ang mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw; at noon din nilikha ang mga yakṣa, piśāca, gandharva, at mga apsarā.

Verse 58

नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगान् / अव्ययं च व्ययं चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्

Nilikha Niya ang mga tao, kinnara, rākṣasa, mga ibon, mga hayop, mga mailap na hayop, at mga ahas; at itinatag din ang dalawang anyo—di-naluluma at naluluma—sa mga nakapirmi at gumagalaw.

Verse 59

तेषां ये यानि कर्माणि प्राक् सृष्टानि प्रपेदिरे / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनःपुनः

Anumang mga karma na naitalaga sa kanila sa naunang paglikha, sa tuwing sila’y nililikha muli, yaon din ang muli’t muli nilang tinatanggap.

Verse 60

हिंस्राहिंस्रे सृजन् क्रूरे धर्माधर्मावृतानृते / तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते

Nililikha Niya ang marahas at di-marahas, ang malupit, at ang totoo at di-totoong natatabingan ng dharma at adharma; ang mga nilalang na hinubog ng gayong hilig ay doon napapapunta, kaya iyon ang kanilang kinahihiligan.

Verse 61

महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्तेषु मूर्तिषु / विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधात्स्वयम्

Ang pagkakaiba-iba sa mahābhūta, ang pagkakaiba sa mga anyong may pandama, at ang pagtatalaga sa mga sangkap—ang Dhātā mismo ang nag-ayos nito.

Verse 62

केचित्पुरुषकारं तु प्राहुः कर्म च मानवाः / दैवमित्यपरे विप्राः स्वभावं भूतचिन्तकाः

May ilan ang nagsasabing ang sanhi ay pagsisikap ng tao at karma; ang iba pang mga vipra ay tinatawag itong daiva; at ang mga nagmumuni sa mga sangkap ay itinuturing itong svabhāva.

Verse 63

पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्तिस्वभावतः / न चैव तु पृथग्भावमधिकेन ततो विदुः

Ayon sa likas na daloy ng bunga, ang pagsisikap, karma, at daiva ay magkakasamang kumikilos; ngunit ang marurunong ay hindi ito hinihiwalay upang ituring na may isang higit na nangingibabaw.

Verse 64

एतदेवं च नैवं च न चोभे नानुभे न च / स्वकर्मविषयं ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः

Hindi nila sinasabing “ganito lamang,” ni “hindi ganito”; hindi kapwa, at hindi rin hindi‑kapwa. Ang mga samadarśin na nakatindig sa sattva ay nagsasalita lamang tungkol sa saklaw ng sariling karma.

Verse 65

नानारूपं च भूतानां कृतानां च प्रपञ्चनम् / वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः

Sa pasimula, si Mahēśvara ay lumikha mula sa mga salita ng Veda: ang sari-saring anyo ng mga nilalang at ang paglawak ng nilikhang daigdig.

Verse 66

आर्षाणि चैव नामानि याश्च देवेषु दृष्टयः / शर्वर्यन्ते प्रसूतानां पुनस्तेभ्यो दधात्यजः

Ang mga pangalang mula sa mga rishi at ang mga pananaw na nasasaksihan sa mga deva—sa dulo ng gabi, sa mga nilikhang isinilang, muling ipinagkakaloob ni Aja (Brahma) ang mga iyon mula rin sa pinagmulan.