Shloka 49
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
महिषा गवयोष्ट्राश्च द्विखुराः शरभो द्विषः / मर्कटः सप्तमो ह्येषां चारण्याः पशवस्तु ते
Transliteration
mahiṣā gavayoṣṭrāśca dvikhurāḥ śarabho dviṣaḥ / markaṭaḥ saptamo hyeṣāṃ cāraṇyāḥ paśavastu te
Translation
Ang mailap na kalabaw, gavaya, kamelyo, mga hayop na may dalawang kuko, śarabha, dviṣa, at ang ikapito ay unggoy—sila ang mga hayop sa gubat.
Word by Word
महिषाःbuffaloes
महिषाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
गवय-उष्ट्राःgauras and camels
गवय-उष्ट्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगवय + उष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (copulative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्वि-खुराःtwo-hoofed (cloven-hoofed)
द्वि-खुराः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + खुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (numeral determinative)
शरभःthe śarabha (mythic beast)
शरभः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशरभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Singular)
द्विषःenemy/foe
द्विषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्विष् (धातु)
Formद्विष्-धातोः क्विप्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘द्विष्’ = शत्रु (enemy)
मर्कटःmonkey
मर्कटः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमर्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सप्तमःthe seventh
सप्तमः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-सूचक
एषाम्of these
एषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आरण्याःwild, of the forest
आरण्याः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआरण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (forest-dwelling/wild)
पशवःanimals
पशवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम