Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे काश्यपेयवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना / प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong Upoddhāta-pāda, ang ikapitong kabanata na tinatawag na “Paglalarawan sa Kāśyapeya.” Wika ni Sūta: Nang malikha na ni Mahātmā Kaśyapa ang mga nilalang, at nang ang lahat ay maitatag sa mga gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 2

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः / ततः क्रमेण राज्यानि आदेष्टुमुपचक्रमे

Ipinagkaloob ni Prajāpati ang pag-aabhiseka sa mga pangunahing pinuno sa kani-kanilang pamumuno; at pagkaraan ay sunud-sunod na nagsimulang magtakda ng kaayusan ng mga kaharian.

Verse 3

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्राणां ग्रहैः सह / यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Sa mga dvija, sa mga halamang-singaw at baging, sa mga bituin kasama ang mga planeta, at sa mga yajña at tapas, itinanghal ni Prajāpati si Soma sa pag-aabhiseka bilang hari.

Verse 4

बृहस्पतिं तु विश्वेषां ददावङ्गिरसां पतिम् / भृगूणामधिपं चैव काव्यं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Itinalaga niya si Bṛhaspati, pinuno ng mga Aṅgiras, bilang pangulo ng mga Viśvedevas; at pinahiran para sa paghahari si Kāvya (Śukrācārya), panginoon ng angkan ng Bhṛgu.

Verse 5

आदित्यानां पुनर्विष्णुं वसूनामथ पावकम् / प्रजापतीनां दक्षं च मरुतामथ वासवम्

Itinalaga niya si Viṣṇu bilang pinuno ng mga Āditya, si Pāvaka (Agni) para sa mga Vasu, si Dakṣa para sa mga Prajāpati, at si Vāsava (Indra) para sa mga Marut.

Verse 6

दैत्यानामथ राजानं प्रह्रादं दितिनन्दनम् / नारायणं तु साध्यानां रुद्रणां च वृषध्वजम्

Itinalaga niya si Prahlāda, anak ni Diti, bilang hari ng mga Daitya; si Nārāyaṇa bilang pinuno ng mga Sādhya; at si Vṛṣadhvaja (Śiva) bilang pinuno ng mga Rudra.

Verse 7

विप्रचित्तिं च राजानं दानवानामथादिशत् / अपां च वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं तथा

Itinalaga niya si Vipracitti bilang hari ng mga Dānava; si Varuṇa bilang naghahari sa mga tubig; at si Vaiśravaṇa (Kubera) bilang panginoon ng mga hari.

Verse 8

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां धनस्य च / वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Itinalaga niya ang pinuno sa mga Yakṣa at Rākṣasa, gayundin sa mga haring panlupa at sa kayamanan; at pinahiran si Vaivasvata Yama upang maghari sa mga Pitṛ.

Verse 9

सर्वभूतपिशाचाना गिरिशं शूलपाणिनम् / शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम्

Para sa lahat ng bhūta at piśāca, itinalaga Niya si Girīśa, ang may hawak na trishula; sa mga bundok ay si Himavān, at sa mga ilog ay ang Karagatan bilang pinakadakila.

Verse 10

गन्धर्वाणामधिपतिं चक्रे चित्ररथं तथा / उच्चैःश्रवसमश्वानां राजानं चाभ्यषेचयत्

Itinalaga Niya si Citraratha bilang pinuno ng mga gandharva; at sa mga kabayo, pinahiran Niya si Uccaiḥśravas bilang hari.

Verse 11

मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं च ककुद्मिनाम् / पक्षिणामथ सर्वेषां गरुडं पततां वरम्

Sa mga mababangis na hayop, itinalaga Niya ang Śārdūla (tigre); sa mga may sungay, ang toro; at sa lahat ng ibon, si Garuḍa ang pinakadakila sa mga lumilipad.

Verse 12

गन्धानां मरुतां चैव भूतानामशरीरिणाम् / समकालबलानां च वायुं बलवतां वरम्

Sa mga samyo, sa mga Marut, at sa mga nilalang na walang katawan, gayundin sa mga may lakas na magkakatulad sa panahon—itinakda Niya si Vāyu bilang pinakadakila sa mga makapangyarihan.

Verse 13

सर्वेषां दंष्ट्रिणां शेषं नागानामथ वासुकिम् / सरीसृपाणां सर्पाणां पन्नगानां च तक्षकम्

Sa lahat ng may pangil, itinalaga Niya si Śeṣa; sa mga nāga, si Vāsuki; at sa mga gumagapang, mga ahas at pannaga, itinalaga Niya si Takṣaka.

Verse 14

सागराणां नदीनां च मेघानां वर्षितस्य च / आदित्यानामन्यतमं पर्जन्यमभिषिक्तवान्

Ipinagkaloob niya ang pag-aabhisheka kay Parjanya, isa sa mga Aditya, bilang panginoon ng mga dagat, ilog, at ulang ibinubuhos ng mga ulap.

Verse 15

सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च

Itinalaga niya si Kamadeva bilang panginoon ng lahat ng pangkat ng apsara, at gayundin ang namumuno sa mga panahon, mga buwan, at sa ikot ng mga panahon (artavan).

Verse 16

यक्षाणां च विपक्षाणां मुहूर्त्तानां च पर्वणाम् / कलाकाष्ठाप्रमाणानां गतेरयनयोस्तथा

Inayos niya ang mga Yaksha at ang kanilang mga katunggali, ang mga muhūrta at mga araw na parva, ang mga sukat ng panahon gaya ng kalā at kāṣṭhā, at pati ang paggalaw at dalawang ayana.

Verse 17

गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्

Pagkaraan, itinatag niya ang “Panginoon ng Saṃvatsara” bilang namumuno sa ganita at yoga, na nauugnay kay Prajapati Virajas at tanyag sa silangang dako.

Verse 18

पुत्रं नाम्ना सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् / दक्षिणास्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः

Ipinagkaloob niya ang pag-aabhisheka sa haring nagngangalang Sudhanvā, anak ni Prajapati Kardama, sa dakong timog.

Verse 19

पुत्रां शङ्खपदं नाम राजानं सोभ्यषेचयत् / पस्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम्

Pagkatapos, kaniyang pinahiran at itinalaga bilang hari ang anak na si Śaṅkhapada; at sa kanlurang dako, itinatag din niya si Acyuta, anak ni Rajasa.

Verse 20

केतुमन्तं महात्मानं राजानं चाभ्यषेचयत् / तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः

Pinahiran din niya bilang hari ang dakilang si Ketumant; gayundin si Hiraṇyaromā, anak ni Prajāpati Parjanya.

Verse 21

उदीच्यां दिशि दुर्द्धर्षपुत्रं राज्ये ऽभ्यषेचयत् / मनुष्याणामधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम्

Sa hilagang dako, pinahiran niya ang anak ni Durdharṣa upang maghari; at ginawa niyang panginoon ng sangkatauhan si Vaivasvata Manu.

Verse 22

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

Dahil sa kanila, ang buong daigdig na ito—kasama ang pitong dvīpa at mga lungsod—ay pinangangalagaan pa rin hanggang ngayon, ayon sa bawat pook, sa pamamagitan ng dharma.

Verse 23

स्वायंभुवेन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ते ऽभिषेचिताः / नृपाश्चैते ऽभिषिच्यन्ते मनवो ये भवन्ति वै

Noong panahon ng Svāyambhuva Manvantara, si Brahmā ang unang nag-abhiṣeka sa kanila; at sinumang maging Manu, sa kaniya rin iniaabhiṣeka ang mga haring ito.

Verse 24

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः / एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे पुनः

Sa mga nagdaang manvantara, lumisan na ang mga haring makalupa; gayon din, pagdating ng manvantara, ang iba ay muling pinapahiran at itinatanghal.

Verse 25

अतीतानागताः सर्वे स्मृता मन्वन्तरेश्वराः / राजसूये ऽभिषिक्तश्च पृथु रेभिर्नरोत्तमः

Ang lahat ng panginoon ng manvantara, nakaraan at darating, ay inalaala; at sa Rajasuya, si Prithu na dakilang tao ay pinahiran ng mga rishi na Rebhi.

Verse 26

वेददृष्टेन विधिना ह्यधिराजः प्रतापवान् / एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासन्तानकारणात्

Ayon sa paraang itinatakda ng Veda, ang makapangyarihang Adhiraja ay nagluwal ng mga anak na iyon upang magpatuloy ang lahi ng mga nasasakupan.

Verse 27

पुनरेव महा भागः प्रजानां पतिरीश्वरः / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार परमं तपः

Muli, si Kashyapa na dakila—panginoon ng mga nilalang, wari’y si Ishvara—ay nagsagawa ng sukdulang pag-aayuno at pagninilay dahil sa hangaring magtatag ng gotra.

Verse 28

पुत्रौ गोत्रकरौ मह्यं भवेतामिति चिन्तयन् / तस्यप्रध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः

Iniisip, “Nawa’y magkaroon ako ng dalawang anak na magtatatag ng gotra,” ang Mahatma Kashyapa ay nanatiling nakalubog sa malalim na pagninilay.

Verse 29

ब्रह्मणोंऽशौ सुतौ पश्चात्प्रादुर्भूतौ महौजसौ / वत्सारश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्म वादना

Pagkaraan, mula sa bahagi ni Brahma ay lumitaw ang dalawang anak na makapangyarihan—si Vatsāra at si Asita; kapwa sila tagapagsalita ng Brahmavidyā.

Verse 30

वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत

Mula kay Vatsāra ay isinilang si Nidhruva, at mula kay Rebhya ay isinilang ang tanyag na Suhamā-yaśas; ang anak ni Rebhya ay kilala bilang Raibhya—unawain ang lahi ni Nidhruva.

Verse 31

च्यवनस्य सुकन्याया सुमेधाः समपद्यत / निध्रुवस्य तु या पत्नी माता वै कुण्डपायिराम्

Mula kay Sukanyā, asawa ni Cyavana, isinilang si Sumedhā; at ang asawa ni Nidhruva ang siyang ina ni Kuṇḍapāyirām.

Verse 32

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहायशाः

Mula kay Ekaparṇā, asawa ni Asita, isinilang si Brahmiṣṭha; at si Devala, marangal at dakila ang pangalan, ang pinakamainam sa mga Śāṇḍilya.

Verse 33

निध्रुवाः शाण्डिला रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / वज्रिप्रभृतयो देवा देवास्तस्य प्रजा स्विमाः

Ang Nidhruva, Śāṇḍilya, at Raibhya—ang tatlong ito ang tatlong sangay ng lahing Kaśyapa; ang mga diyos gaya ni Vajrī at iba pa ay itinuturing na kanyang mga nasasakupan.

Verse 34

चतुर्युगे त्वतिक्रान्ते मनोर्ह्येकादशे प्रभोः / अथावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रर्त्तिते

Nang lumipas ang apat na yuga at dumating ang ikalabing-isang panahon ni Manu, O Panginoon, sa natitirang Dwapara ay nagsimulang umiral ang kaayusang ito.

Verse 35

मरुत्तस्य नरिष्यं तस्तस्य पुत्रो दमः किल / राज्यवर्द्धनकस्तस्य सुधृतिस्तत्सुतो नरः

Ang anak ni Marutta ay si Nariṣyanta; ang anak niya ay kilala bilang Dama. Ang anak ni Dama ay si Rājyavardhanaka, at ang anak nito, ang taong-hari, ay si Sudhṛti.

Verse 36

केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः

Pagkaraan, ang anak niya ay si Kevala; sumunod si Bandhumān, at pagkatapos si Vegavān. Ang anak niya ay si Budha, na ang anak ay ang haring-lupa na si Tṛṇabindu.

Verse 37

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा

Sa pasimula ng Tretā-yuga, sa ikatlong manvantara, siya ay naging hari. Ang kaniyang anak na babae ay si Celavilā, isinilang mula sa sinapupunan ng apsara na si Lambuṣā.

Verse 38

तस्यां जातो विश्रवास्तु वौलस्त्यकुलवर्द्धनः / बृहस्पतिबृर्हत्कीर्तिर्देवाचार्यस्तु कीर्त्तितः

Mula sa kaniya isinilang si Viśravā, ang tagapagpalago ng angkan ng Vaulastya. At si Bṛhaspati ay ipinupuri bilang dakilang tanyag, ang ācārya ng mga deva.

Verse 39

कन्यां तस्योपयेमे स नाम्ना वै देववर्णिनीम् / पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा

Pinakasalan niya ang dalagang nagngangalang Devavarṇinī; ang mga anak na babae ni Mālyavat ay sina Puṣpotkaṭā at Vākā rin.

Verse 40

कैकसीं मालिनः कन्यां तासां तु शृणुत प्रजाः / ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी

O mga tao, makinig: ang anak na babae ni Mālin ay si Kaikasī; isinilang ni Devavarṇinī ang panganay niyang si Vaiśravaṇa.

Verse 41

दिव्येन विधिना युक्तमार्षेण च श्रुतेन च / राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च

Ito’y nakaayon sa banal na kaayusan at sa śruti ng mga ṛṣi; taglay ang anyong rākṣasa at lakas na āsura.

Verse 42

त्रिपादं सुमहा कायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् / अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्

Siya’y may tatlong paa, napakalaking katawan, makapal ang ulo at dambuhalang panga; may walong pangil, luntiang balbas, taingang matulis na parang kono, at mapula ang kulay.

Verse 43

ह्रस्वबाहुं प्रबाहुं च पिगलं सुद्विभीषणम् / वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्

Ang kanyang mga bisig ay may maiikli at may mahahaba; kulay dilaw-kayumanggi at lubhang nakapanghihilakbot; puspos ng vaivartta-jñāna, at gising-malay mula pa sa pagsilang.

Verse 44

पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते

Nang makita siya ng ama, sinabi niya mismo: “Ito si Kubera.” Sa diwang panlilibak may salitang ‘kvi’, at ang katawan ay tinatawag na ‘bera’.

Verse 45

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना वै तेन सोंऽकितः / यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

Dahil sa ‘ku-śarīra’ (di-kanais-nais na katawan), siya’y tinatakan sa pangalang “Kubera.” Sapagkat siya’y anak ni Viśravas; sa pagkakahawig, wari’y si Viśrava rin.

Verse 46

तस्माद्वैश्रवणो नाम नाम्ना तेन भविष्यति / ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्

Kaya siya’y makikilala rin sa pangalang “Vaiśravaṇa.” Kay Ṛdrā, isinilang ni Kubera ang bantog na Nalakūbara.

Verse 47

रावणं कुम्भकर्णं च कन्यां शूर्पणखीं तथा / विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्

Isinilang ni Kaikasī sina Rāvaṇa, Kumbhakarṇa, ang dalagang si Śūrpaṇakhā, at ang ikaapat na si Vibhīṣaṇa.

Verse 48

शङ्कुकर्णो दशग्रीवः पिङ्गलो रक्तमूर्द्धजः / चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः

Siya si Śaṅkukarṇa, ang Daśagrīva, kulay pīṅgala at may pulang buhok; may apat na paa, dalawampung bisig, dambuhala ang katawan at dakila ang lakas.

Verse 49

जात्यञ्ज ननिभो दंष्ट्री लोहितग्रीव एव च / राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च

Siya’y tulad nina Jātyañja at Nanibha, may matutulis na pangil at mapulang leeg; puspos ng lakas ng hukbong raksasa, dakila sa anyo at sa lakas.

Verse 50

सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः

Ang mismong si Rāvaṇa ay kasama ng mga asurang tinawag na Caṅkṣara, na dumadaig sa sattva at talino; sa gawa’y nakapangingilabot, sa likas ay malupit—Rāvaṇa, tunay na Drāvaṇa, tagapaghasik ng sindak.

Verse 51

हिरण्यकशिपुर्ह्यासीद्रावणः पूर्वजन्मनि / चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः

Sa nakaraang kapanganakan, si Rāvaṇa ay si Hiraṇyakaśipu; ang raksasang iyon ay naging hari sa loob ng labintatlong caturyuga.

Verse 52

ताः पञ्चकोट्यो वर्षाणां संख्याताः संख्यया द्विजाः / नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै

O mga dvija, ang bilang ng mga taon ay limang koṭi; at ang mga panahon ng śarad ay binilang na animnapu’t isang niyuta.

Verse 53

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां वै स रावणः / देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

Ang Rāvaṇa na iyon, sa loob ng animnapung libong taon, ay nagdulot ng kakila-kilabot na prajāgara sa mga deva at mga ṛṣi—walang humpay na panggugulo.

Verse 54

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्

Sa ika-24 na panahon ng Yuga Tretā, dahil sa pagkapawi ng kanyang tapas, si Rāvaṇa ay nakaharap si Śrī Rāma na anak ni Daśaratha, at napuksa kasama ang kanyang mga kapanalig.

Verse 55

महोदरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा / पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा

Sina Mahodara, Prahasta, Mahāpārśva, at Khara—sila ang mga anak na lalaki ni Puṣpotkaṭā; at mayroon ding anak na babae na si Kumbhīnasī.

Verse 56

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः

Sina Triśirā, Dūṣaṇa, at ang rākṣasa na Vidyujjihva—sila rin; at si Kanyānupālikā ay itinuturing na supling ni Vākā.

Verse 57

इत्येते क्रूर कर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः

Ganyan ang sampung rākṣasa ng angkang Paulastya: malulupit ang gawa, mabagsik ang pinagmulan, at maging sa mga deva ay mahirap lapitan at talunin.

Verse 58

सर्वे लब्धवराः शूराः पुत्रपौत्रैः समन्विताः / यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः

Silang lahat ay mga bayani na tumanggap ng mga biyaya, kasama ang mga anak at apo; at kabilang sa hanay ng lahat ng yakṣa at mga rākṣasa ng angkang Paulastya na (kilala).

Verse 59

आगस्त्यवैश्वामित्राणां क्रूराणां ब्रह्मरक्षसाम् / वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्

Ang malulupit na Brahmarakshasa mula sa angkan nina Agastya at Vaisvamitra—na masigasig sa pag-aaral ng Veda at nagsasagawa ng banal na tapa at mga vrata.

Verse 60

तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः

Sa kanila, ang hari ng angkang Aidavida ay si Paulastya na tinatawag na Savyapinggala; at ang iba na tumatanggap ng bahagi sa yajña ay sinasabing tatlong pangkat ng rakshasa.

Verse 61

यातुधाना ब्रह्मधाना वार्त्ताश्चैव दिवाचराः / निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः

Yatudhana, Brahmadhana, Vartta, at Divacara—apat na uri ng kanilang mga pangkat na nishacara, ayon sa pag-alaala ng mga makata.

Verse 62

पौलस्त्या नैरृताश्चैव आगस्त्याः कौशिकास्तथा / इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः

Paulastya, Nairrta, Agastya, at Kausika—sa ganitong paraan, ang pitong lahi nila ay inaalala bilang mga jati ng mga rakshasa.

Verse 63

तेषां रुपं प्रवक्ष्यामि स्वाभाव्येन व्यवस्थितम् / वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः

Ngayon ay sasabihin ko ang kanilang anyong likas: bilog ang mga mata, pinggala ang kulay; malalaki ang katawan at malalapad ang tiyan.

Verse 64

अष्टदंष्ट्राः शङ्कुकार्णा ऊर्द्ध्वरोमाण एव च / आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः

Sila ay may walong pangil, mga taingang parang pako, at balahibong nakatayo. Ang kanilang mga bibig ay abot hanggang tainga, at ang buhok ay mausok na parang damong Munja na nakatayo.

Verse 65

स्थूलशीर्षाः सिताभाश्च ह्रस्वसक्थिप्रबाहवः / ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः

Sila ay may malalaking ulo, maputing anyo, at maiikling hita at braso. Ang kanilang mga mukha ay kulay tanso, may nakawawala na dila at labi, mahahabang kilay, at makapal na ilong.

Verse 66

नीलाङ्गा लोहितग्रीवा गंभीराक्षा विभीषणाः / महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः

Ang kanilang mga katawan ay asul, ang leeg ay pula, ang mga mata ay malalim, at sila ay nakakatakot. Ang kanilang mga boses ay lubhang nakapangingilabot at ang kanilang mga binti ay buhol-buhol at nakakasindak.

Verse 67

स्थूलाश्च तुङ्गनासाश्च शिलासंहनना दृढाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः

Sila ay mataba, may matatayog na ilong, katawang kasing-tigas ng bato, at matibay. Sila ay mula sa malupit na angkan, marahas, at kadalasang gumagawa ng mahihirap na gawain.

Verse 68

सकुण्डलाङ्गदापीडा मुकुटोष्णीषधारिणः / विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः

Sila ay may suot na hikaw, pulseras sa braso, korona, at turbante. Sila ay napapalamutian ng mga kakaibang alahas at may suot na sari-saring kwintas at mababangong pamahid.

Verse 69

अन्नादाः पिशितादाश्च पुरुषादाश्च ते स्मृताः / इत्येतद्रूपसाधर्म्यं राक्षसानां स्मृतं बुधैः

Sila’y inaalala bilang mga kumakain ng pagkain, kumakain ng laman, at kumakain ng tao; ito ang pagkakatulad ng anyo ng mga Rakshasa ayon sa mga pantas.

Verse 70

न समास्ते बले बुद्धौ युद्धे माया कृते तदा / पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः

Noon, sa lakas, talino, at digmaan—kahit gumamit ng mahika—walang kapantay; ang mga anak ni Pulaha na mga mṛga at lahat ng mababangis na hayop ay may matutulis na pangil.

Verse 71

भूताः सर्प्पाः पिशाचाश्च सृमरा हस्तिनस्तथा / वानराः किन्नराश्चेव मायुः किंपुरुषास्तथा

Lumitaw ang mga bhūta, ahas, piśāca, sṛmara, at mga elepante; gayundin ang mga vānara, kinnara, māyu, at kiṃpuruṣa.

Verse 72

प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे

Noon pa, dahil sa pag-iral ng galit, nalampasan ko na sila; sa Manvantara ni Vaivasvata na ito, si Kratu ay inaalalang walang supling.

Verse 73

न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः

Wala siyang asawa ni mga anak; pinigil niya ang sariling ningning at nanatiling matatag. Ngayon ay isasalaysay ko ang angkan ni Atri, ang ikatlong Prajāpati.

Verse 74

तस्य पत्न्यस्तु सुन्दर्यों दशैवासन्पतिव्रताः / बद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः

Mayroon siyang sampung asawang magaganda at tapat sa panatang pang-asawa. Si Badrāśva ay nagkaroon ng sampung anak na lalaki kay Ghṛtācī na apsara.

Verse 75

भद्रा शूद्रा च मद्रा च शालभा मलदा तथा / बला हला च सप्तैता या च गोचपलाः स्मृताः

Bhadrā, Śūdrā, Madrā, Śālabhā, Maladā, Balā, at Halā—ito ang pito; at may isa pang inaalala bilang Gocapalā.

Verse 76

तथा तामरसा चैव रत्नकूटा च तादृशः / तत्र यो वंशकृच्चासौ तस्य नाम प्रभाकरः

Gayundin sina Tāmarasā at Ratnakūṭā, na katulad din. Doon, ang nagtatag ng angkan ay nagngangalang Prabhākara.

Verse 77

मद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् / स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

Kay Madrā, isinilang niya si Soma, ang anak na bantog. Nang saktan ni Svarbhānu ang Araw at ito’y waring bumabagsak mula sa langit patungo sa lupa.

Verse 78

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता / स्वस्ति तेस्त्विति चौक्तो वै पतन्निह दिवाकरः

Nang malukob ng dilim ang sanlibutan at may nagpasiklab ng liwanag, ang Divākara na bumabagsak dito ay nagsabi: “Sumaiyo ang pagpapala at kapayapaan.”

Verse 79

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः

Dahil sa salita ng Brahmarshi, ang lupa ay hindi nahulog mula sa langit. Itinatag ng dakilang asceta ang mga pangunahing gotra ni Atri.

Verse 80

यज्ञेष्वनिधनं चैव सुरैर्यस्य प्रवर्तितम् / स तासु जनयामास पुत्रानात्मसमानकान्

Sa mga yajña, ang ‘anidhana’ (di-nawawala) na itinakda ng mga deva para sa kanya; at sa kanila’y nagkaanak siya ng mga anak na kasingtulad ng sarili.

Verse 81

दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः

Hinubog ng Panginoon ang sampu sa pamamagitan ng napakadakilang tapas. Sila’y kilala bilang ‘Svastyātreya’, mga rishi na dalubhasa sa Veda.

Verse 82

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ सुमहौजसौ / दत्तो ह्यनुमतो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः

Sa kanila, may dalawang tanyag at marangal, matatag sa Brahman at napakalakas: si Datta (Anumata) na panganay, at ang kapatid niyang si Durvasa.

Verse 83

यवीयसी सुता तेषामबला ब्रह्मवादिनी / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिकाः पुरा

Ang bunso nilang anak na babae ay si Abala, isang brahmavadini. Dito rin, mula pa noong una, binabanggit ng mga Pauranika ang talatang ito bilang sipi.

Verse 84

अत्रेः पुत्रं महात्मानं शान्तात्मानमकल्मषम् / दत्तात्रेयं तनुं विषणोः पुराणज्ञाः प्रजक्षते

Si Dattatreya, anak ni Atri—dakilang banal, payapang-loob at walang dungis—ay itinuturing ng mga pantas ng Purana bilang anyong-katawan (tanu) ni Vishnu.

Verse 85

तस्य गोत्रान्वयज्जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि / श्यावाश्वा मुद्गलाश्चैव वाग्भूतकगवि स्थिराः

Sa angkan ng kanyang gotra ay may apat na liping sumikat sa daigdig: Syavasva, Mudgala, Vagbhutaka, at Gavistira.

Verse 86

एते ऽत्रीणां तु चत्वारः स्मृताः पक्षा महौजसः / काश्यपो नारदश्चैव पर्वतो ऽरुन्धती तथा

Sila ang apat na makapangyarihang ‘paksa’ ng angkan ni Atri: Kasyapa, Narada, Parvata, at Arundhati.

Verse 87

जज्ञिरे मानसा ह्येते ऽरुधत्यास्तन्निबोधत / नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धती प्रत्यपादयत्

Sila’y isinilang mula kay Arundhati sa pamamagitan ng isip (manasa)—unawain ito. At si Narada ay naghandog kay Arundhati kay Vasistha.

Verse 88

ऊर्द्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः / पुरा देवासुरे तस्मिन्संग्रामे तारकामये

Dahil sa sumpa ni Daksha, si Narada ay naging ūrdhvareta (tagapangalaga ng brahmacharya) at dakila ang ningning; noong unang panahon, sa digmaang deva at asura na tinawag na Tarakamaya.

Verse 89

अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः

Nang ang daigdig ay mapinsala dahil sa tagtuyot na walang ulan at ang mga diyos kasama ng lahat ay nabalisa, muling binuhay ni Vasiṣṭha na marunong ang mga nilalang sa lakas ng kanyang tapas.

Verse 90

अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः

Pinalaganap niya ang mga halamang-gamot na nagbibigay ng maraming bunga at ugat; dahil sa habag, sa bisa ng mga iyon niya iningatan ang buhay ng lahat.

Verse 91

अरुन्धत्यां वसिष्टस्तु शक्तिमुत्पादय त्सुतम् / स्वाङ्गज जनयच्छक्तिरदृश्यन्त्यां पराशरम्

Mula kay Arundhatī, isinilang ni Vasiṣṭha ang anak na si Śakti; at si Śakti naman, kay Adṛśyantī, ay nagkaanak ng sariling supling na si Parāśara.

Verse 92

काल्यां पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायनादरण्यां वै शुको जज्ञे गुणान्वितः

Mula kay Kālī at Parāśara, isinilang ang Panginoong Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa); at mula kay Dvaipāyana at Araṇyā, isinilang si Śuka na puspos ng mga katangian.

Verse 93

उदपद्यन्त षडिमे पीवर्यां शुकसूनवः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः

Mula kay Pīvarī, isinilang ang anim na anak ni Śuka—Bhūriśravā, Prabhu, Śaṃbhu, Kṛṣṇa, at ang ikalima ay Gaura; (at isa pa).

Verse 94

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता / जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वणुहस्य च

Ang dalagang si Kīrtimatī ay Yogamātā na matatag sa panata; siya ang ina ni Brahmadatta at asawa rin ni Anuha.

Verse 95

श्वेताः कृष्णाश्च पौराश्च श्यामधूम्राश्च चण्डिनः / ऊष्मादा दारिकाश्चैव नीलाश्चैव पराशराः

Sa mga Parāśara ay binanggit ang Śveta, Kṛṣṇa, Paura, Śyāma-dhūmra at Caṇḍin; gayundin ang Ūṣmāda, Dārika at Nīla.

Verse 96

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् / अत ऊर्द्ध्व निबोध त्वमिन्द्रप्रमति संभवम्

Ang walong pangkat ng mga dakilang Parāśara ay naipahayag na. Ngayon, pakinggan mo ang pinagmulan ni Indrapramati.

Verse 97

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यां घृताच्यामुदपद्यत / कुणीति यः समाख्यात इन्द्रप्रमतिरुच्यते

Mula kay Vasiṣṭha, sa Kapiñjalā, isinilang mula sa sinapupunan ni Ghṛtācī ang tanyag na tinawag na Kuṇi; siya ang tinatawag na Indrapramati.

Verse 98

पृथोः सुतायां संभूतः पुत्रस्तस्याभवद्वसुः / उपमन्युः सुतस्तस्य यस्येमे ह्यौपमन्यवः

Mula sa anak na babae ni Pṛthu ay isinilang ang anak na lalaking si Vasu. Ang anak ni Vasu ay si Upamanyu; ang mga inapo niya ang tinatawag na Aupamanyava.

Verse 99

मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनेयाः परिश्रुताः / एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः

Sa angkan nina Mitra at Varuna, ang mga Kundineya ay bantog; gayundin ang iba na mula sa iisang linya ng rishi ay kilala sa pangalang “Vasistha”.

Verse 100

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु / इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः

Ang mga sangay ng mga Vasistha ay inaalala na labing-isa lamang; kaya’t ang walong anak-ni-isip ni Brahma ay tanyag.

Verse 101

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

Sila ang mga kapatid na lubhang pinagpala, na ang mga angkan ay matatag na naitatag; sila ang sumasandig sa tatlong daigdig na hitik sa mga pangkat ng deva-rishi.

Verse 102

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

Ang kanilang mga anak at apo ay daan-daan at libu-libo; sa kanila, ang tatlong daigdig ay napuno na parang mga sinag ng araw.