Adhyaya 66

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सोमसौम्ययोर्जन्मकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः // ६५// सूत उवाच सोमस्य तु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः / तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ika-65 kabanata na tinatawag na “Salaysay ng kapanganakan nina Soma at Saumya.” Wika ni Sūta: Ang anak ni Soma ay si Budha, at ang anak ni Budha ay si Purūrava; siya’y maningning, mapagkawanggawa, nagsasagawa ng yajña, at nagbibigay ng saganang dakṣiṇā.

Verse 2

ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर्युधि दुर्जयः / आहर्त्ता जाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च महीपतिः

Siya’y brahmavādī, makapangyarihan, at sa digmaan ay mahirap daigin ng mga kaaway. Siya ang tagapagganap ng agnihotra, panginoon ng mga yajña, at mahīpati—hari ng lupa.

Verse 3

सत्यवाग्धर्मबुद्धिश्च कान्तः संवृत्तमैथुनः / अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्

Siya’y tapat magsalita, may isip na nakatuon sa dharma, kaaya-aya, at mapagpigil (lumalayo sa maithuna). Sa anyo, siya’y walang kapantay sa tatlong loka.

Verse 4

तं ब्रह्मवादिनं दान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम् / उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी

Pinili ni Urvaśī na bantog, matapos talikuran ang pagmamataas, ang lalaking iyon—brahmavādī, mapagpigil, nakaaalam ng dharma, at tapat magsalita—bilang asawa.

Verse 5

तया सहावसद्राजा दश वर्षाणि चाष्ट च / सप्त षट्सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च वीर्यवान्

Kasama niya, ang haring makapangyarihan ay namuhay nang sampu at walong taon (labing-walo); saka sumunod ang pito, anim, pito, walo, at muli pang sampu at walong taon (sunod-sunod) silang nagsama.

Verse 6

वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे / अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे

Sa kaaya-ayang gubat ng Caitraratha, gayundin sa pampang ng Mandakini; sa malawak na Alaka at sa dakilang gubat ng Nandana.

Verse 7

गन्धमादनपादेषु मेरुशृङ्गे नगोत्तमे / उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य कलापग्राममेव च

Sa paanan ng Gandhamadana at sa tuktok ng Meru na pinakadakila; narating ang Hilagang Kuru at maging ang nayon ng Kalapa.

Verse 8

एतेषु वनमुख्येषु सुरैराचरितेषु च / उर्वश्या महितो राजा रेमे परमया मुदा

Sa mga pangunahing gubat na ito na dinadalaw ng mga deva; ang haring pinarangalan ni Urvasi ay nagalak sa sukdulang ligaya.

Verse 9

ऋषय ऊचुः गन्धर्वी चोर्वशी देवी राजानं मानुषं कथम् / उत्सृज्य तं च संप्राप्ता तन्नो ब्रूहि च दुष्कृतम्

Sinabi ng mga rishi: “Paano iniwan ni Urvasi, ang diyosang gandharvi, ang haring tao at nakarating dito? Ipaalam mo sa amin ang pagkukulang na iyon.”

Verse 10

सूत उवाच ब्रह्मशापाभिभूता सा मानुषं समुपस्थिता / आत्मनः शापमोक्षार्थं नियमं सा चकार तु

Sinabi ni Suta: “Dahil sa sumpa ni Brahma, ang siya (Urvasi) ay lumapit sa isang tao; upang mapalaya sa sumpa, nagtakda siya ng isang niyama, isang banal na tuntunin.”

Verse 11

अनग्नदर्शनं चैव अकामात्सह मैथुनम् / द्वौ मेषौ शयनाभ्याशे सा तावद्ध्यवतिष्ठते

Ang hindi pagtanaw sa banal na apoy at ang pakikipagtalik kahit walang pagnanasa—sa tabi ng higaan, nananatili siya nang gayon sa loob ng dalawang buwan.

Verse 12

घृतमात्रं तथाऽहारः कालमेकं तु पार्थिव / यद्येष समयो राजन्यावत्कालश्च ते दृढः

O hari sa lupa, ang pagkain niya’y ghee lamang at ang takda’y iisang panahon; O rajan, hangga’t matatag sa iyo ang kasunduang ito ng panahon.

Verse 13

तावत्कालं तु वत्स्यामि एष नः समयः कृतः / तस्यास्तं समयं सर्वं स राजा पर्यपालयत्

Mananatili ako nang gayong katagal—ito ang ating napagkasunduang panahon. At ang haring iyon ay tumupad sa buong takdang panahong iyon.

Verse 14

एवं सा चावसत्तेन सहेलेना भिगामिनी / वर्षाण्यथ चतुःषष्टिं तद्भक्त्या शापमोहिता

Gayon siya lumalapit sa kanya na tila isang paglalaro; at dahil sa debosyon niya, nalinlang siya ng sumpa at nanatili roon sa loob ng animnapu’t apat na taon.

Verse 15

उर्वशी मानुषं प्राप्ता गन्धर्वाश्चिन्तयान्विताः / गन्धर्वा ऊचुः चिन्तयध्वं महाभागा यथा सा तु वराङ्गना

Dumating si Urvashi sa daigdig ng tao, at nabalot ng pag-aalala ang mga Gandharva. Wika ng mga Gandharva: “O mga pinagpala, pag-isipan ninyo kung paano ang dakilang dilag na iyon ay (makalalaya).”

Verse 16

आगच्छेत्तु पुनर्देवानुर्वशी स्वर्गभूषणम् / ततो विश्वापसुर्नाम गन्धर्वः सुमहामतिः

Muling dumating si Urvaśī, ang hiyas ng langit, sa piling ng mga deva. Pagkaraan, lumitaw ang gandharva na si Viśvāpasu, na may dakilang talino.

Verse 17

जहारोरणकौ तस्यास्तत्पश्चात्सा दिवं गता / तस्यास्तु विरहेणासौ भ्रममाणस्त्वथोर्वशीम्

Kinuha niya ang dalawang uraṇaka ng babae; pagkaraan ay umakyat siya sa langit. Sa dalamhati ng pagkalayo, siya’y nagpagala-gala at muling hinanap si Urvaśī.

Verse 18

ददर्श च कुरुक्षेत्रे तया संभाषितो ऽप्ययम् / गन्धर्वानुपधावेति स तच्चक्रे ऽथ ते ददुः

Nakita niya siya sa Kurukṣetra at nakausap pa. Nang sabihing, “Tumakbo ka sa mga gandharva,” ginawa niya iyon; at saka ibinigay nila sa kanya ang bagay na iyon.

Verse 19

अग्निस्थालीं तया राजा गतः स्वर्गं महारथः / एको ऽग्निः पूर्वमासीद्वै ऐलस्तं त्रीनकल्पयत्

Dahil sa kanya (Urvaśī), ang haring dakilang mandirigma ay nagtungo sa langit kasama ang agnisthālī. Noon ay iisa lamang ang apoy; inayos ito ni Aila upang maging tatlo.

Verse 20

एवंप्रभावो राजासीदैलस्तु द्विजसत्तमाः / देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिरलङ्कृते

O mga pinakadakilang dvija, gayon ang kapangyarihan ni Haring Aila; siya’y nasa lupang lubhang banal, na pinalalamutian ng mga maharṣi.

Verse 21

राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः / उत्तरे यामुने तीरे प्रतिष्ठाने महायशाः

Ang dakilang haring tanyag ay namahala sa Prayaga; nanirahan siya sa Pratiṣṭhāna sa hilagang pampang ng Yamunā.

Verse 22

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रोपमतेजसः / गन्धर्वलोके विदिता आयुर्द्धीमानमावसुः

Nagkaroon siya ng anim na anak na lalaki, kasingningning ni Indra; tanyag sa daigdig ng Gandharva—Āyu, Dhīmān, at Amāvasu.

Verse 23

विश्वावसुः श्रतायुश्च घृतायुश्चोवर्शीसुताः / अमाव सोस्तु वै जाते भीमो राजाथ विश्वचित्

Sina Viśvāvasu, Śratāyu, at Ghṛtāyu ay mga anak ni Varśī; mula kay Amāvasu isinilang si Haring Bhīma, at sumunod si Viśvacit.

Verse 24

श्रीमान्भीमस्य दायादो राजासीत्काञ्चनप्रभः / विद्वांस्तु काञ्चनस्यापि सुहोत्रो ऽभून्महाबल

Ang marangal na tagapagmana ni Bhīma ay si Haring Kāñcanaprabha; at kay Kāñcana ay isinilang si Suhotra, ang marunong at makapangyarihan.

Verse 25

सुहोत्रस्याभवज्जह्नुः केशिनीगर्भसंभवः / प्रतिगत्य ततो गङ्गा वितते य५कर्मणि

Mula kay Suhotra ay isinilang si Jahnu, mula sa sinapupunan ni Keśinī; at nang lumaganap ang gawaing yajña, muling nagbalik ang Gaṅgā.

Verse 26

सादयामास तं देशं भाविनोर्ऽथस्य दर्शनात् / गङ्गया प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः

Nang makita ang palatandaan ng mangyayari, pinatahimik niya ang lupain; at nakita ang pook ng yajña na nilamon ng Ganga sa paligid.

Verse 27

सौहोत्रिरपि संक्रुद्धो गङ्गां राजा द्विजोत्तमाः / तदाराजर्षिणा पीतां गङ्गां दृष्ट्वा सुरर्षयः

O Hari! Maging si Sauhotri, ang dakilang brahmana, ay nagalit sa Ganga; at nang makita ng mga rishi ng langit ang Gangang ininom ng rajarishi, sila’y namangha.

Verse 28

उपनिन्युर्महाभागा दुहितृत्वेन जाह्नवीम् / यौवनाश्वस्य पौत्रीं तु कावेरीं जह्नुरावहत्

Tinanggap ng mga dakilang pinagpala si Jāhnavī (Ganga) bilang anak na babae; at dinala ni Jahnu si Kaverī, apo ni Yauvanāśva.

Verse 29

युवनाश्वस्य शापेन गङ्गार्द्धेन विनिर्ममे / कावेरीं सरितां श्रेष्ठ जह्नुभार्यामनिन्दिताम्

Dahil sa sumpa ni Yauvanāśva, mula sa kalahati ng Ganga ay nalikha si Kaverī—pinakamainam sa mga ilog, at ang walang-dungis na asawa ni Jahnu.

Verse 30

जह्नुस्तु दयितं पुत्रं सुनहं नाम धार्मिकम् / कावेर्यां जनयामास अजकस्तस्य चात्मजः

Si Jahnu ay nagkaanak kay Kaverī ng minamahal na anak na si Sunaha, isang matuwid; at ang anak niya ay si Ajaka rin.

Verse 31

अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महायशाः / बभूव मृग शीलः सुशस्तस्यात्मजः स्मृतः

Ang tagapagmana ni Ajaka ay si Balākāśva na dakila ang katanyagan. Siya’y may likas na tulad ng usa at inaalala bilang anak ni Suśasta.

Verse 32

कुशपुत्रा बभूवुश्च चत्वारो देववर्चसः / कुशांबः कुशानाभश्च अमूर्तरयमो वसुः

Nagkaroon si Kuśa ng apat na anak na nagniningning na tila mga deva—Kuśāṃba, Kuśānābha, Amūrtarayama, at Vasu.

Verse 33

कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रार्थी राजसत्तमः / पूर्णे वर्षसहस्रे वै शतक्रतुरपश्यत

Si Kuśika, ang pinakadakila sa mga hari, ay nag-tapas upang magkaanak. Nang maganap ang sanlibong taon, nakita niya si Śatakratu (Indra).

Verse 34

तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः / समर्थः पुत्रजनने स्वयमेवास्य शाश्वतः

Nang makita ang kanyang matinding tapas, si Sahasrākṣa Purandara (Indra) ay nagpasiya na siya mismo, ang walang hanggan, ay makapapanganak bilang anak niya.

Verse 35

पुत्रत्वं कल्पयामास स्वयमेव पुरन्दरः / गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः

Si Purandara (Indra) mismo ang nagtakda ng pagiging anak. Sa angkan ng Kauśika ay isinilang ang anak na nagngangalang Gādhi—siya ang Pākaśāsana (Indra).

Verse 36

पौरुकुत्स्यभवद्भार्या गाधेस्तस्यामजायत / पूर्वं कन्या महाभागा नाम्ना सत्यवती शुभा

Ang asawa ni Paurukutsya ay naging asawa ni Gadhi; mula sa kanyang sinapupunan, unang isinilang ang mapalad na dalaga, si Satyavati ang banal na pangalan.

Verse 37

तां गाधिः पुत्रकामाय ऋचीकाय ददौ प्रभुः / तस्याः प्रीतस्तु वै भर्त्ता भार्गवो भृगुनन्दनः

Dahil sa pagnanais ng anak na lalaki, ibinigay ni Gadhi siya kay Richika; si Richika na mula sa angkan ni Bhrigu ay naging asawa at lubhang nalugod.

Verse 38

पुत्रार्थे साधयामास चरुं गाधेस्तथैव च / अथावोचत्प्रियां तत्र ऋचीको भार्गवस्तदा

Upang magkaanak, inihanda niya ang caru, at gayon din para kay Gadhi; saka roon ay nagsalita si Richika na Bhargava sa kanyang minamahal.

Verse 39

उपभोज्यश्चरुरयं त्वया मात्रा च ते शुभा / तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्त्रियर्षभः

Ang caru na ito ay dapat kainin mo at ng iyong mabuting ina; mula rito isisilang ang isang maningning na anak na lalaki, pinakamainam sa mga kshatriya.

Verse 40

अजेयः क्षत्त्रियैर्युद्धे क्षत्रियर्षभसूदनः / तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं तपोधनम्

Sa digmaan, hindi siya matatalo ng mga kshatriya, tagapagpabagsak ng mga dakilang kshatriya; at ikaw rin, O mapalad, ay magkakaroon ng anak na matatag at may yaman ng pag-aayuno.

Verse 41

शमात्मकं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति / एवमुक्त्वा तु तां भार्यामृचीको भृगुनन्दनः

Sinabi ni Ṛcīka, anak ni Bhṛgu, sa kanyang asawa: “Ang caru na ito’y magbubunga ng pinakadakilang dvija na may mapayapang diwa.” Pagkasabi nito, siya’y tumigil.

Verse 42

तपस्यभिरतो नित्यमरण्यं प्रविशेश ह / गाधिः सदारस्तु तदा ऋचीकाश्रममभ्यगात्

Laging nakatuon sa tapasya, pumasok siya sa gubat. Noon, dumating si Haring Gādhi kasama ang kanyang asawa sa āśrama ni Ṛcīka.

Verse 43

तीर्थयात्राप्रसंगेन सुतां द्रष्टुं नरेश्वरः / चरुद्वयं गृहीत्वा तु ऋषेः स्त्यवती तदा

Sa pagkakataon ng paglalakbay sa mga banal na pook, dumating ang hari upang makita ang kanyang anak na babae. Noon, kinuha ni Satyavatī ang dalawang caru na ibinigay ng rishi.

Verse 44

भर्तुर्वचनमव्यग्रा हृष्टा मात्रे न्यवेदयत् / माता तु तस्यै दैवैन दुहित्रे स्वचरुं ददौ

Nang marinig ang salita ng asawa, masaya at walang alinlangan niyang ipinaalam sa ina. Ngunit dahil sa tadhana, ibinigay ng ina sa anak na babae ang sariling caru niya.

Verse 45

तस्याश्चरुमथाज्ञानादात्मनः सा चकार ह / अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं शुभम्

Dahil sa kamangmangan, ginamit niya ang caru na iyon para sa sarili. Pagkaraan, nagdalang-tao si Satyavatī ng isang mapalad na sanggol na magiging tagapagwakas ng mga kṣatriya.

Verse 46

धारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शना / तामृचीकस्ततो दृष्ट्वा योगेनाप्यवमृश्य च

Ang babaeng kakila-kilabot ang anyo ay nagtaglay ng nagniningning na katawan. Nang makita iyon ni Rucika, pinagmuni-munihan niya sa lakas ng yoga.

Verse 47

तदाब्रवीद्द्विजश्रेष्ठः स्वां भार्यां वरवर्णिनीम् / मात्रासि वञ्चिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना

Noon sinabi ng pinakadakilang brahmana sa kanyang asawang maganda ang kulay—“O mabuti, dahil sa pagpapalit ng caru, nalinlang ka ng iyong ina.”

Verse 48

जनिष्यति हि पुत्रस्ते क्रूरकर्मातिदारुमः / माता जनिष्यते चापि तथा भूतं तपोधनम्

Tunay na ang iyong anak na lalaki ay isisilang na may malulupit na gawa at lubhang mabagsik; at ang iyong ina naman ay magsisilang ng anak na may yaman ng pag-aayuno at tapasya.

Verse 49

विश्वं हि ब्रह्मतपसा मया तत्र समर्पितम् / एवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा

Sapagkat sa pamamagitan ng banal na tapas ng brahmana, inialay ko roon ang buong daigdig. Nang masabi ito ng kanyang asawa, ang mapalad na si Satyavati noon…

Verse 50

प्रसादयामास पतिं सुतो मे नेदृशो भवेत् / ब्राह्मणापसदस्त्वत्त इत्युक्तो मुनिमब्रवीत्

Sinikap niyang payapain ang asawa: “Huwag sanang maging ganyan ang aking anak; dahil sa iyo, tatawagin siyang hamak sa mga brahmana.” Pagkasabi nito, nakiusap siya sa muni.

Verse 51

नैव संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वया / उग्रकर्मा भवेत्पुत्रः पितुर्मातुश्च कारणात्

O Bhadré, ni ako ni ikaw ay hindi nagbalak ng gayong pagnanasa; ngunit dahil sa sanhi ng ama at ina, ang anak ay maaaring maging marahas ang gawa.

Verse 52

पुनः सत्यवती वाक्यमेवमुक्ताब्रवीदिदम् / इच्छंल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम्

Muling nagsalita si Satyavatī: “O muni, kung nanaisin mo, kaya mong lumikha ng mga daigdig; lalo na ang isang anak.”

Verse 53

शमात्मकमृजुं भर्त्तः पुत्रं मे दातुमर्हसि / काममेवंविधः पौत्रो मम स्यात्तव सुव्रत

O asawa, nararapat mong ipagkaloob sa akin ang anak na mapayapa at maamo; O may banal na panata, hangad kong magkaroon ng apo na ganyan mula sa iyo.

Verse 54

यद्यन्यथा न सक्यं वै कर्तुंमेवं द्विजोत्तम / ततः प्रसादमकरोत्स तस्यास्तपसो बलात्

O pinakamainam sa mga dvija, kung hindi ito magagawa sa ibang paraan, siya’y nagkaloob ng biyaya dahil sa lakas ng kanyang tapasya.

Verse 55

पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे वा वरवर्णिनि / त्वया यथोक्तं वचनं तथा भद्रेभविष्यति

O babaeng marikit, para sa akin ay walang pagkakaiba ang anak at apo; O Bhadré, gaya ng sinabi mo, gayon nga ang mangyayari.

Verse 56

तस्मात्सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम् / तपस्यभिरतं दान्तं जमदग्निं शमात्मकम्

Kaya si Satyavatī ay nagsilang ng anak na Bhārgava, si Jamadagni—masigasig sa tapas, mapagpigil, disiplinado, at likás na mapayapa.

Verse 57

भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयोः पुरा / जमनाद्वैष्णवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत

Noong unang panahon, sa pangyayaring pagbaligtad ng handog na caru ni Bhṛgu na may kaugnayan sa apoy na Raudra at Vaiṣṇava, mula sa pag-udyok/pagpaalab ng apoy na Vaiṣṇava ay isinilang si Jamadagni.

Verse 59

विश्वामित्रं तु दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः / प्राप्य ब्रह्मर्षिसमतां जगाम ब्रह्मणा वृतः ६६।५८// सा हि सत्यवती पुण्या सत्यव्रतपरायणा / कौशिकी तु समाख्याता प्रवृत्तेयं महानदी

Si Gādhi, anak ni Kuśika, nang makamtan si Viśvāmitra bilang tagapagmana, ay umabot sa antas ng mga Brahmarṣi at, sa pagyakap ng biyaya ni Brahmā, nagtungo sa pinakamataas na kalagayan. Ang banal na Satyavatī ay matatag sa panatang katotohanan; mula sa kanya umagos ang dakilang ilog na tinawag na Kauśikī.

Verse 60

परिस्रुता महाभागा कौशिकी सरितां वरा / इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रेणुको नाम पार्थिवः

Ang dumadaloy na Kauśikī, ang dakilang pinagpala, ay pinakadakila sa mga ilog. Sa angkan ni Ikṣvāku ay may haring nagngangalang Reṇuka.

Verse 61

तस्य कन्या महाभागा कमली नाम रेणुका / रेणुकायां कमल्यां तु तपोधृतिसमाधिना

Ang kanyang pinagpalang anak na babae ay si Reṇukā, na tinatawag ding Kamalī. Sa Reṇukā-Kamalī na iyon, sa pamamagitan ng tapas, katatagan, at samādhi, (mga dakilang birtud) ay nanahan.

Verse 62

आर्चीको जनयामाम जमदग्निः सुदारुणम् / सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम्

Ipinanganak ni Ārcīka si Jamadagni, ang dakilang nagniningas at kakila-kilabot, ganap sa lahat ng kaalaman at dalubhasa sa Dhanurveda.

Verse 63

रामं क्षत्त्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम् / और्वस्यैवमृचीकस्य सत्यवत्यां महामनाः

Mula kay Satyavatī ni Ṛcīka na mula sa angkan ni Aurva, isinilang ang dakilang-loob na Rāma—tagapagpuksa ng mga kṣatriya, nagliliyab na parang apoy.

Verse 64

जमदग्निस्तपोवीर्याज्जज्ञे ब्रह्मविदां वरः / मध्यमश्च शुनःशेफः शुनः पुच्छः कनिष्ठकः

Sa lakas ng tapa, isinilang si Jamadagni, ang pinakadakila sa mga nakakabatid ng Brahman. Ang gitnang anak ay Śunaḥśepha, at ang bunso ay Śunaḥpuccha.

Verse 65

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा नाम्ना विश्वरथः स्मृतः / जज्ञे भृगुप्रसादेन कौशिकान्वयवर्द्धनः

Si Viśvāmitra na may pusong-dharma ay kilala rin sa pangalang Viśvaratha. Sa biyaya ni Bhṛgu siya’y isinilang at nagpalago sa angkan ng Kauśika.

Verse 66

विश्वामित्रस्य पुत्रस्तु शुनःशेफो ऽभवन्मुनिः / हरिश्चन्द्रस्य यज्ञे तु पशुत्वे नियतः स वै

Ang anak ni Viśvāmitra na si Śunaḥśepha ay naging isang muni. Sa yajña ni Hariścandra, siya’y tunay na itinakda bilang handog na hayop.

Verse 67

देवैर्दत्तः शुनःशेफो विश्वामित्राय वै पुनः / देवैर्दत्तः स वै यस्माद्देवरातस्ततो ऽभवत्

Si Śunaḥśepha na ipinagkaloob ng mga deva ay muling iniukol kay Viśvāmitra. Dahil siya’y kaloob ng mga deva, tinawag siyang Devarāta.

Verse 68

विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः / मधुच्छन्दादयश्चैव कृतदेवौ ध्रुवाष्टकौ

Sa mga anak ni Viśvāmitra, si Śunaḥśepha ang itinuturing na panganay. Nariyan din sina Madhucchanda at iba pa, gayundin sina Kṛtadeva, Dhruva, at Aṣṭaka.

Verse 69

कच्छपः पूरणश्चैव विश्वामित्रसुतास्तु वै / तेषाङ्गोत्राणि बहुधा कौशिकानां महात्मनाम्

Sina Kacchapa at Pūraṇa ay mga anak din ni Viśvāmitra. Ang mga gotra ng mga dakilang Kauśika ay lumaganap sa maraming sangay.

Verse 70

पार्थिवा देवराताश्च जाज्ञवल्क्याः समर्पणाः / उदुंबराश्च वातड्यास्तलकायनचान्द्रवाः

Ang Parthiva, Devarāta, Jājñavalkya, Samarpaṇa, Udumbara, Vātaḍya, Talakāyana, at Cāndrava—ito ang mga sangay (ng gotra) na binanggit.

Verse 71

लोहिण्यो रेणवस्छैव तथा कारिषवः स्मृताः / बभ्रवः पणिनस्छैव ध्यानजप्यास्तथैव च

Binabanggit din ang Lohiṇya, Reṇava, at Kāriṣava; gayundin ang Babhrava, Paṇina, at Dhyānajapya bilang mga (sangay) rin.

Verse 72

श्यामायना हिरण्याक्षाः सांकृता गालवाः स्मृताः / देवला यामदूताश्च शालङ्कायनबाष्कलाः

Ang Śyāmāyana, Hiraṇyākṣa, Sāṃkṛta at Gālava ay kinikilalang mga angkang bantog. Binabanggit din sa smṛti ang Devala, mga Yamadūta, at Śālaṅkāyana-Bāṣkala.

Verse 74

लालाढ्या बादराश्चान्ये विश्वामित्रस्य धीमतः / ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः // ६५।७३// कौशिकाः सौश्रुताश्चैव तथान्ये सैन्धवायनाः / योगेश्वरस्य पुण्यस्य बह्मर्षेः कौशिकस्य वै / विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः

Ang iba pang anak ng marunong na si Viśvāmitra ay sina Lālāḍhya at Bādara; sila’y karapat-dapat mapangasawa sa angkang Ṛṣyantara, at marami ang naalaala bilang “Kauśika”. Mayroon ding Kauśika, Sauśruta, at iba pang tinatawag na Saindhavāyana. Sa mga anak ni Viśvāmitra—ang banal na brahmarṣi Kauśika, yogeśvara—si Śunaḥśepha ang kinikilalang panganay.

Verse 75

दृषद्वती सुतश्चापि विश्वामित्रात्तथाष्टकः / अष्टकस्य सुतो लौहिः प्रोक्तो जह्नुगणो मया

Mula kay Viśvāmitra ay isinilang din si Aṣṭaka, anak ni Dṛṣadvatī. Ang anak ni Aṣṭaka ay si Lauhi—siya ang binanggit kong kabilang sa angkan ni Jahnu.

Verse 76

ऋषय ऊचुः किंलक्षणेन धर्मेण तपसेह श्रुतेन वा

Nagsalita ang mga ṛṣi: “Sa anong uri ng dharma, sa anong tápas, o sa anong kaalamang śruti (ito nakakamtan)?”

Verse 77

ब्राह्मण्यं समनुप्राप्तं विश्वामित्रादिभिर्नृपैः / येनयेनाभिधानेन ब्राह्मण्यं क्षत्रिया गताः

Ang mga haring gaya ni Viśvāmitra ay ganap na nakaabot sa kalagayang brāhmaṇya. Sa anong pangalan at sa anong paraan nakarating ang mga kṣatriya sa brāhmaṇya—(ipahayag).

Verse 78

विशेषं ज्ञातुमिच्छामि तपसो दानतस्तथा / एवमुक्तस्ततो वाक्यमब्रवीदिदमर्थवत्

Nais kong malaman ang natatanging pagkakaiba ng tapas at dana. Nang masabi ito, siya’y nagsalita ng makahulugang pananalita.

Verse 79

अन्यायोपगतैर्द्रव्यैराहूय द्विजसत्तमान् / धर्माभिकाङ्क्षी यजते न धर्मफलमश्नुते

Ang sinumang gumagamit ng yamang nakuha sa di-makatarungan, tumatawag sa mga dakilang dvija at nagsasagawa ng yajna upang hangarin ang dharma, ay hindi nakakamtan ang bunga ng dharma.

Verse 80

जपं कृत्वा तथा तीव्रं धनलोभान्निरङ्कुशः / रागमोहान्वितो ह्यन्ते पावनार्थं ददाति यः

Ang taong walang pagpipigil dahil sa kasakiman sa yaman, gumagawa ng matinding japa, at nababalot ng raga at moha, at sa huli’y nagbibigay ng dana para lamang sa paglilinis—

Verse 81

तेन दत्तानि दानानि ह्यफलानि भवन्त्युत / तस्य धर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः

Ang mga dana na ibinigay niya—ang masamang-loob, mapanakit, at nagkukunwaring nasa dharma—ay tunay na walang bunga.

Verse 82

एवं लब्ध्वा धने मोहाद्ददतो यजतश्च ह / संक्लिष्टं कर्मणा दानं न तिष्ठति दुरात्मनः

Sa ganito, kahit makamit ang yaman at dahil sa pagkalito’y magbigay ng dana at magsagawa ng yajna, ang danang nadungisan ng karma ng masamang-loob ay hindi nananatili.

Verse 83

न्यायागतानां द्रव्याणां तीर्थं संप्रतिपादनम् / कामाननभि संधाय यजते च ददाति च

Ang yamang natamo sa katarungan ay dapat ihandog nang wasto sa mga banal na pook. Nang walang pagkapit sa pagnanasa, siya’y nagsasagawa ng yajña at nagbibigay ng kawanggawa.

Verse 84

स दानफलमाप्नोति तच्च दानं सुखोदयम् / दानेन भोगानाप्नोति स्वर्गं सत्येन गच्छति

Tinatamo niya ang bunga ng kawanggawa, at ang pagbibigay ay pinagmumulan ng ligaya. Sa kawanggawa nakakamit ang mga ginhawa; sa katotohanan nararating ang langit.

Verse 85

तपसा तु सुतप्तेन लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति / सत्यं तु तपसः श्रेयस्तस्माज्ज्ञानं गुरु स्मृतम्

Sa tapat na pag-aayuno at pagninilay, natitindig siyang sumasandig at sumusuporta sa mga daigdig. Ngunit higit sa tápas ang katotohanan; kaya ang karunungan ay itinuturing na guro.

Verse 86

श्रूयते हि तपस्सिद्धाः क्षत्त्रोपेता द्विजातयः / विश्वामित्रो नरपतिर्मान्धाता संकृतिः कपिः

Nababalitaan na may mga dvija na may ugnay sa kṣatriya na nagkamit ng siddhi sa tápas—si Viśvāmitra, ang haring Māndhātā, si Saṃkṛti, at si Kapi.

Verse 87

काश्यश्च पुरुकुत्सश्च शलो गृत्समदः प्रभुः / आर्ष्टिषेणो ऽजमीढश्च भार्गव्योमस्तथैव च

Gayundin, sina Kāśya, Purukutsa, Śala, ang marangal na Gṛtsamada, Ārṣṭiṣeṇa, Ajamīḍha, at Bhārgavyoma ay binabanggit ding nagtagumpay sa tápas.

Verse 88

कक्षीवांश्चैवौशिजश्च नृपश्च शिशिरस्तथा / रथान्तरः शौनकश्च विष्णुवृद्धादयो नृपाः

Sina Kakṣīvān, Auśija, Śiśira, Rathāntara, Śaunaka, at Viṣṇuvṛddha at iba pa ay pawang mga hari.

Verse 89

क्षत्रोपेताः स्मृता ह्येते तपसा ऋषितां गताः / एते राजर्षयः सर्वे सिद्धिं तु महतीं गताः

Sila’y kinikilalang may dangal ng kṣatriya; sa pamamagitan ng matinding tapa ay umabot sa kalagayan ng mga ṛṣi. Ang lahat ng rājarṣi na ito’y nagkamit ng dakilang siddhi.

Verse 90

अत ज्ञर्ध्वं प्रवक्ष्यामि आयोर्वंशं महात्मनः

Mula ngayon ay isasalaysay ko ang angkan ng dakilang Āyu.