Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
विश्वामित्रं तु दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः / प्राप्य ब्रह्मर्षिसमतां जगाम ब्रह्मणा वृतः ६६।५८// सा हि सत्यवती पुण्या सत्यव्रतपरायणा / कौशिकी तु समाख्याता प्रवृत्तेयं महानदी
Transliteration
viśvāmitraṃ tu dāyādaṃ gādhiḥ kuśikanandanaḥ / prāpya brahmarṣisamatāṃ jagāma brahmaṇā vṛtaḥ 66.58// sā hi satyavatī puṇyā satyavrataparāyaṇā / kauśikī tu samākhyātā pravṛtteyaṃ mahānadī
Translation
Si Gādhi, anak ni Kuśika, nang makamtan si Viśvāmitra bilang tagapagmana, ay umabot sa antas ng mga Brahmarṣi at, sa pagyakap ng biyaya ni Brahmā, nagtungo sa pinakamataas na kalagayan. Ang banal na Satyavatī ay matatag sa panatang katotohanan; mula sa kanya umagos ang dakilang ilog na tinawag na Kauśikī.
Word by Word
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
तुindeed; but
तु:
Sambandha/Avadhāraṇa (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: ‘but/indeed’)
दायादम्heir; descendant
दायादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
गाधिःGādhi
गाधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
कुशिक-नन्दनःson of Kuśika
कुशिक-नन्दनः:
Apposition/Viśeṣaṇa (सम्बोधन/विशेषणवत्)
TypeNoun
Rootकुशिक (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; ‘son of Kuśika’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अव्ययभाव (indeclinable verbal)
ब्रह्मर्षि-समताम्the status equal to Brahmarṣis
ब्रह्मर्षि-समताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि (प्रातिपदिक) + समता (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; ‘equality with Brahmarṣis’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जगामwent; attained
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
वृतःchosen; accepted; accompanied
वृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (passive sense)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
सत्यवतीSatyavatī
सत्यवती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्यवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुण्याvirtuous; holy
पुण्या:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with सत्यवती)
सत्य-व्रत-परायणाdevoted to the vow of truth
सत्य-व्रत-परायणा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; ‘devoted to vows of truth’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कौशिकीKauśikī (name)
कौशिकी:
Karta/Pratipādya (कर्ता/प्रतिपाद्य)
TypeNoun
Rootकौशिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुand; indeed
तु:
Sambandha/Avadhāraṇa (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
समाख्याताwas called; was named
समाख्याता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रवृत्ताset forth; began to flow
प्रवृत्ता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वृत्त from वृत्त्/वृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘set forth/flowed’
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महा-नदीgreat river
महा-नदी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Karmadharaya; ‘great river’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन