Adhyaya 53

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धातपादे सगरवरिते ऽश्वमोचनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५२// जैमिनिरुवाच तेषु तत्र निविष्टेषु वासवेन प्रचोदितः / जहारं तुरगं वायुस्तत्क्षणेन रसातलम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa salaysay ni Sagara, naroon ang ika-52 kabanata na tinatawag na “Aśvamocana”. Sinabi ni Jaimini: habang sila’y nakaupo roon, si Vāyu na udyok ni Vāsava (Indra) ay agad na inagaw ang kabayo at dinala sa Rasātala.

Verse 2

अदृष्टमश्वं तैः सर्वैरपहृत्य सदागतिः / अनयत्तत्पथा राजन्कपिलस्यान्तिकं मुनेः

Nang hindi na makita ng lahat ang kabayo, inagaw ito ni Vāyu na laging mabilis; at, O hari, dinala niya iyon sa landas ding iyon patungo sa piling ng pantas na si Kapila.

Verse 3

ततः समाकुलाः सर्वे विनष्टे ऽश्वे नृपात्मजाः / परीत्य वसुधां सर्वां प्रमार्गन्तस्तुरगमम्

Pagkaraan, nang mawala ang kabayo, nabalisa ang lahat ng anak ng hari; nilibot nila ang buong daigdig upang hanapin ang kabayo.

Verse 4

विचित्य पृथिवीं ते तु स पुराचलकाननाम् / अपश्यन्तो यज्ञपशुं दुःखं महदवाप्नुवन्

Sinuyod nila ang buong daigdig—mga lungsod, bundok, at kagubatan—ngunit dahil hindi nila nakita ang hayop na handog sa yajña, dumanas sila ng matinding dalamhati.

Verse 5

ततो ऽयोध्यां समासाद्य ऋषिभिः परिवारिताम् / दृष्ट्वा प्रणम्य पितरं तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

Pagkaraan, dumating sila sa Ayodhyā na napaliligiran ng mga rishi; nang makita ang kanilang ama, yumukod sila at inihayag sa kanya ang lahat ng nangyari.

Verse 6

परीत्य पृथ्वीमस्माभिर्निविष्टे वरुणालये / रक्ष्यमाणो ऽपि पश्यद्भिः केनापि तुरगो हृतः

Nilibot namin ang daigdig at nanahan sa tahanan ni Varuna; ngunit sa aming harapan, kahit binabantayan, may kumuha sa kabayo.

Verse 7

इत्युक्तस्तै रुषाविष्टस्तानुवाच नृपोत्तमः / प्रयास्यध्वमधर्मिष्ठाः सर्वे ऽनावृत्तये पुनः

Nang marinig iyon, nag-alab sa galit ang dakilang hari at sinabi sa kanila: “Kayong mga walang-dharma, umalis kayong lahat at huwag nang bumalik.”

Verse 8

कथं भवद्भिर्जीवद्भिर्विनष्टो वै दरात्मभिः / तुरगेण विना सत्यं नेहाग मनमस्ति वः

Paano nangyari, habang buhay pa kayo, kayong may pusong duwag, na nawala iyon? Sa katotohanan, kung wala ang kabayo, hindi kayo makababalik dito.

Verse 9

ततः समेत्य तस्मात्ते सप्रयाताः परस्परम् / ऊचुर्न दृश्यते ऽद्यापि तुरगः किं प्रकुमह

Pagkatapos, bumalik sila mula roon, nagtipon at nagsabi sa isa’t isa: “Hanggang ngayon hindi pa rin nakikita ang kabayo; ano ang gagawin natin?”

Verse 10

वसुधा विचितास्माभिः सशैलवनकानना / न चापि दृश्यते वाजी तद्वार्त्तापि न कुत्रचित्

Hinanap namin ang buong lupa, kasama ang mga bundok, gubat at kagubatan; ngunit hindi nakita ang kabayo, ni balita man tungkol dito ay wala kahit saan.

Verse 11

तस्मादब्धेः समारभ्य पातालावधि मेदिनीम् / विभज्य रवात्वा पातालं विविशाम तुरङ्गमम्

Kaya hinati nila ang lupa mula sa dagat hanggang sa hanggahan ng Pātāla, at pumasok sa Pātāla upang hanapin ang banal na kabayo.

Verse 12

इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः

Sa gayong pasiya, ang mga may malupit na paninindigan ay nagsimulang maghukay ng lupa mula sa dalampasigan at sa lahat ng dako.

Verse 13

तैः खन्यमाना वसुधा ररास भृशविह्वला / चुक्रुशुश्चापि भूतानि दृष्ट्वा तेषां विचेष्टितम्

Habang sila’y naghuhukay, ang lupa ay dumaing sa matinding pagdadalamhati; at ang mga nilalang ay napasigaw nang makita ang kanilang ginawa.

Verse 14

ततस्ते भारतं खण्डं खात्वा संक्षिब्य भूतले / भूमेर्योजनसाहस्रं योजयामासुरंबुधौ

Pagkaraan, hinukay nila ang Bhārata-khaṇḍa at inihiwalay sa ibabaw ng lupa, at itinapon sa dagat ang bahaging may sukat na sanlibong yojana.

Verse 15

आपातालतलं ते तु खनन्तो मेदिनीतलम् / चरन्तमश्वं पाताले ददृशुर्नृपनन्दनाः

Ang mga anak ng hari ay naghukay hanggang sa kailaliman ng Pātāla, at nakita nila roon ang kabayong gumagala sa Pātāla.

Verse 16

संप्रहृष्टास्ततः सर्वे समेत्य च समन्ततः / संतोषाज्जहसुः केचिन्ननृतुश्च मुदान्विताः

Pagkaraan, nagtipon ang lahat mula sa bawat panig na lubhang nagalak; sa kasiyahan, ang ilan ay tumawa at ang ilan ay sumayaw sa tuwa.

Verse 17

ददृशुश्च महात्मानं कपिलं दीप्ततेजसम् / वृद्धं पद्मासनासीनं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

Nakita nila ang Mahatma Kapila na nagniningning sa liwanag; isang matanda na nakaupo sa padmāsana, at ang tingin ay nakapako sa dulo ng ilong.

Verse 18

ऋज्वायतशिरोग्रीवं पुरोविष्टब्धवक्षसम् / स्वतेजसाभिसरता परिबूर्णेन सर्वतः

Tuwid at mahaba ang ulo at leeg niya, matatag ang dibdib na nakaharap sa unahan; ang sariling liwanag niya’y pumupuno at lumalaganap sa lahat ng dako.

Verse 19

प्रकाश्यमानं परितो निवातस्थप्रदीपवत् / स्वान्तप्रकाशिताशेषविज्ञानमयविग्रहम्

Nagniningning siya sa paligid na parang ilawan sa lugar na walang hangin; ang anyo niya’y katawan ng ganap na kaalamang naliliwanagan mula sa loob.

Verse 20

समाधिगतचित्तन्तु निभृतांभोधिसन्निभम् / आरूढयोगं विधिवद्ध्येयसंलीनमानसम्

Ang isip niya’y nasa samādhi, gaya ng payapang dagat; siya’y ganap sa yoga at ayon sa wastong paraan, nalusaw ang diwa sa pinagninilayan.

Verse 21

च्दृदद्यत्दद्वड्ढ द्यदृ डद्धठ्ठण्थ्र्ठ्ठदड्डठ्ठ-थ्र्ठ्ठड्डण्न्र्ठ्ठडण्ठ्ठग्ठ्ठ योगीन्द्रप्रवरं शान्तं ज्वालामाल मिवानलम् / विलोक्य तत्र तिष्ठन्तं विमृशन्तः परस्परम्

Nang makita nila roon ang pinakadakila sa mga yogi—mapayapa at nagniningas na tila apoy na may kuwintas ng liyab—sila’y nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 22

मुहूर्त्तमिव ते राजन्साध्वसं परमं गताः / ततो ऽयमश्वहर्त्तेति सागरा कालचोदिताः

O hari, sandaling nasadlak sila sa matinding pangamba; saka, sa udyok ng Panahon, sinabi nila, “Ito ang magnanakaw ng kabayo.”

Verse 23

परिवव्रुर्दुरात्मानः कपिलं मुनिसत्तमम् / ततस्तं परिवार्योचुश्वोरो ऽयं नात्र संशयः

Pinalibutan ng masasamang-loob si Kapila, ang pinakadakilang muni; at nang mapaligiran siya, sinabi nila, “Magnanakaw ito, walang pag-aalinlangan.”

Verse 24

अश्वहर्त्ता ततो ऽह्येष वध्यो ऽस्माभिर्दुराशयः / तं प्राकृतवदासीनं ते सर्वे हतवुद्धयः

“Siya nga ang magnanakaw ng kabayo; masamang-loob, dapat siyang patayin natin.” Pagkasabi nito, tinitigan ng lahat ng mangmang ang muni na nakaupo na tila karaniwang tao.

Verse 25

आसन्नमरणाश्चक्रुर्धर्षितं मुनिमञ्जसा / जैमिनिरुवाच ततो मुनिरदीनात्मा ध्यानभङ्गप्रधर्षितः

Agad nilang sinalakay ang muni at halos idulog sa kamatayan. Wika ni Jaimini: noon, bagaman nayanig sa pagkasira ng pagninilay, ang muni na di-nanghihina ang loob ay (nagsalita).

Verse 26

क्रोधेन महताऽविष्टश्चुक्षुभे कपिलस्तदा / प्रचचाल दुराधर्षो धर्षितस्तैर् दुरात्मभिः

Nilamon ng matinding galit si Kapila noon at nag-alab; nang siya’y lapastanganin ng masasamang-loob, kahit ang di-madadaig ay nayanig.

Verse 27

व्यजृंभत च कल्पान्ते मरुद्भिरिव चानलः / तस्य चार्णवगंभीराद्वपुषः कोपपावकः

Lumaganap siya na parang apoy sa wakas ng kalpa na hinahampas ng hangin; mula sa katawang lalim-dagat, sumiklab ang apoy ng poot.

Verse 28

दिधक्षुरिव पातालांल्लोकान्सांकर्षणो ऽनलः / शुशुभे धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः

Gaya ng apoy ni Sankarshana na wari’y susunog sa mga daigdig ng Patala; pinasiklab ng haplos ng galit dahil sa paglapastangan, siya’y nagningning.

Verse 29

उन्मीलयत्तदा नेत्रे वह्निचक्रसमद्युतिः / तदाक्षिणी क्षणं राजन्राजेतां सुभृशारुणे

May ningning na tulad ng gulong ng apoy, binuksan niya noon ang mga mata; O hari, ang dalawang mata niya’y saglit na naging matingkad na pula at kumislap.

Verse 30

पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्

Gaya ng magkaparis na Bundok Pushpavanta na sumisilang sa silangang dapithapon sa langit; gayunman, sa mga matang nakataas, nasilayan niya ang mga anak ng hari.

Verse 31

अवैक्षत च गंभीरः कृतान्तः कालपर्यये / क्रुद्धस्य तस्यनेत्राभ्यां सहसा पावकार्चिषः

Sa pag-ikot ng panahon, ang malalim na Kṛtānta ay tumitig nang galit; mula sa kanyang dalawang mata ay biglang sumiklab ang mga liyab ng apoy.

Verse 32

निश्चेरुरभिलोदिक्षु कालाग्नेरिव संतताः / सधूमकवलोदग्राः स्फुलिङ्गौघमुचो मुहुः

Ang mga liyab ay lumaganap sa lahat ng dako na parang tuluy-tuloy na apoy ng pralaya; may kasamang mga buhol ng usok, paulit-ulit na nagbubuga ng dagsa ng baga at sindi.

Verse 33

मुनिक्रोधानलज्वालाः समन्ताव्द्यानशुर्दिशः / व्यालोदरौग्रकुहरा ज्वाला स्तन्नेत्रनिर्गताः

Ang apoy ng poot ng muni ay lumamon sa mga dako sa paligid; ang mga liyab na may nakapanghihilakbot na lungga na parang tiyan ng ahas ay lumabas mula sa kanyang mga mata.

Verse 34

विरेजुर्निभृतांभोधेर्वडवाग्नेरिवार्चिषः / क्रोधाग्निः सुमहाराज ज्वालावव्याप्तदिगन्तरः

O dakilang hari, sila’y kumislap na parang Vaḍavāgni sa tahimik na dagat; ang apoy ng poot, sa mga liyab nito, ay lumaganap sa lahat ng hangganan ng mga dako.

Verse 35

दग्धांश्चकार तान्सर्वानावृण्वानो नभस्तलम्

Habang tinatakpan ang kalangitan, sinunog niya silang lahat hanggang maging abo.

Verse 36

सशब्दमुद्भ्रान्तमरुत्प्रकोपविवर्त्तमानानलधूमजालैः / महीरजोभिश्च नितान्तमुद्धतैः समावृतं लोक मभूद्भृशातुरम्

Sa malakas na ugong, dahil sa pagngangalit ng hangin, umikot ang mga lambat ng apoy at usok; at sa alikabok ng lupa na lubhang nag-alsa, natakpan ang buong daigdig at labis na nabagabag.

Verse 37

ततः स वह्निर्विलिखन्निवाभितः समीरवेगाभिहताभिरंबरम् / शिखाभिरुर्वीशसुतानशेषतो ददाह सद्यः सुर विद्विषस्तान्

Pagkaraan, ang apoy na iyon ay wari’y kumakayod sa langit sa lahat ng dako; sa pamamagitan ng mga liyab na hinahampas ng lakas ng hangin, agad nitong tinupok nang walang natira ang mga anak ni Urvīśa, mga kaaway ng mga deva.

Verse 38

मिषतः सर्वलोकस्य क्तोधाग्निस्तमृते हयम् / सागरांस्तानशेषेण भस्मसादकरोत्स तान्

Sa harap ng buong daigdig na nakamasid, maliban sa kabayong iyon, ang apoy ng poot ay ginawang abo ang mga anak ni Sagara, na walang natira.

Verse 39

एवं क्रोधाग्निना तेन सागराः पापचेतसः / जज्वलुः सहसा दावे तरवो नीरसा इव

Kaya nito, dahil sa apoy ng poot na iyon, ang mga anak ni Sagara na may masamang loob ay biglang nagliyab, gaya ng mga punong tuyot na walang katas sa apoy ng gubat.

Verse 40

दृष्ट्वा तेषां तु निधनं सागराणान्दुरात्मनाम् / अन्योन्यमबुवन्देवा विस्मिता ऋषिभिः सह

Nang makita ang pagkawasak ng masasamang-loob na mga anak ni Sagara, ang mga deva kasama ng mga rishi ay namangha at nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 41

अहोदारुणपापानां विपाको न चिरायितः / दुरन्तः खलु लोके ऽस्मिन्नराणामसदात्मनाम्

Ay, ang bunga ng mabigat na kasalanan ay hindi nagtatagal; sa mundong ito, ang wakas ng taong masamang-loob ay tunay na kapahamakan.

Verse 42

यदि मे पर्वताकारा नृशंसाः क्रूरवुद्धयः / युगपद्विलयं प्राप्ताः सहसैव तृणाग्निवत्

Kung ang mga taong singlaki ng bundok, malupit at mabagsik ang isip, ay naglaho nang sabay-sabay, bigla na parang apoy sa tuyong damo.

Verse 43

उद्वेजनीया भूतानां सद्भिरत्यन्तगर्हिताः / आजीवान्तमिमे हर्तु दिष्ट्या संक्षयमागताः

Sila’y nakapanghihilakbot sa lahat ng nilalang at lubhang kinamumuhian ng mga banal; ang mga nang-aagaw ng kapayapaan sa buong buhay ay, sa tadhana, napawi na.

Verse 44

परोपतापि नितरां सर्वलोकजुगुप्सितम् / इह कृत्वाशुभं कर्म कःपुमान्विन्दते सुखम्

Ang nananakit sa kapwa, na kinamumuhian ng buong daigdig—sa paggawa ng masamang gawa rito, sinong tao ang makatatamo ng ligaya?

Verse 45

विक्रोश्य सर्वभूतानि संप्रयाताः स्वकर्मभिः / ब्रह्मदण्डहताः पापा निरयं शाश्वतीः समाः

Sa pagpapaiyak at pagpapasigaw sa lahat ng nilalang, sila’y umalis na dala ng sarili nilang karma; ang mga makasalanang tinamaan ng Parusa ni Brahma ay nahulog sa impiyerno sa mga taong walang hanggan.

Verse 46

तस्मात्सदैव कर्त्तव्यं कर्म पुंसां मनीपिणाम् / दुरतश्च परित्याज्यमितरल्लोकनिन्दितम्

Kaya nararapat sa marurunong na laging gawin ang banal na gawain; ang iba pang kinapopootan ng daigdig ay dapat iwasan at talikdan mula pa sa malayo.

Verse 47

कर्त्तव्यः श्रेयसे यत्नो यावज्जीवं विजानता / नाचरेत्कस्यचिद्द्रोहमनित्यं जीवनं यतः

Ang nakaaalam na habang nabubuhay ay dapat magsikap para sa kabutihang pinakamataas, ay magsikap; sapagkat di-mananatili ang buhay, huwag magtaksil kaninuman.

Verse 48

अनित्यो ऽयं सदा देहःसपदश्चातिचञ्चलाः / संसारश्चातिनिस्सारस्तत्कथं विश्वसेद्बुधः

Ang katawang ito ay laging di-mananatili at ang mga hakbang ay lubhang pabagu-bago; ang samsara’y walang saysay—paano magtitiwala ang marunong?

Verse 49

एवं सुरमुनीन्द्रेषु कथयत्सु परस्परम् / मुनिक्रोधेन्धनीभूता विनेशुः सगरात्मजाः

Sa gayon, habang nag-uusap ang mga deva at mga dakilang muni, ang mga anak ni Sagara—na naging panggatong sa poot ng muni—ay nalipol.

Verse 50

निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः

Ang kanilang mga katawan ay biglang nasunog at naging abo; natabunan ng abo ang lupa, at ang mga anak ni Sagara, dahil sa sariling karma, ay agad napunta sa impiyerno.

Verse 51

सागरांस्तानशेषेण दग्धवातत्क्रोधजो ऽनलः / क्षणेन लोकानखिलानुद्यतो दग्धुमञ्जसा

Ang apoy na isinilang sa poot ay sinunog ang lahat ng karagatan nang walang natira, at sa isang kisap ay handang tupukin ang lahat ng mga daigdig nang madali.

Verse 52

भयभीतास्ततो देवाः समेत्य दिवि संस्थिताः / तुष्टुवुस्ते महात्मानं क्रोधाग्निशमनार्थिनः

Pagkaraan, ang mga diyos na nanginginig sa takot ay nagtipon sa langit at nagpuri sa dakilang banal, na nagnanais mapawi ang apoy ng poot.