Shloka 30
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्
Transliteration
pūrvasaṃvyāsamuditau puṣpavantāvivāṃbare / tato 'pyudvarttamānābhyāṃ netrābhyāṃ nṛpanandanān
Translation
Gaya ng magkaparis na Bundok Pushpavanta na sumisilang sa silangang dapithapon sa langit; gayunman, sa mga matang nakataas, nasilayan niya ang mga anak ng hari.
Word by Word
पूर्वसंव्यासमुदितौarisen from the former rubbing/pressure (i.e., previously kindled)
पूर्वसंव्यासमुदितौ:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व + संव्यास + उदित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष; अन्त्यपद ‘उदित’ = उद्-इ (धातु) + क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘(अक्षिणी/नेत्रे)’ इति विशेष्यस्य विशेषण
पुष्पवन्तौflower-bearing (two)
पुष्पवन्तौ:
उपमान (Comparison/उपमान)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; उपमानपद (इव)
इवlike
इव:
उपमान (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन
ततःthereafter
ततः:
सम्बन्ध (Discourse link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: thereafter/from that)
अपिalso, even
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also/even)
उद्वर्त्तमानाभ्याम्by the two (eyes) rolling/turning upward
उद्वर्त्तमानाभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootउद्-वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; ‘नेत्राभ्याम्’ इति विशेष्यस्य विशेषण
नेत्राभ्याम्by the two eyes
नेत्राभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), द्विवचन
नृपनन्दनान्the princes (sons of kings)
नृपनन्दनान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष: नृपस्य नन्दनः (king's sons)