Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
कथं भवद्भिर्जीवद्भिर्विनष्टो वै दरात्मभिः / तुरगेण विना सत्यं नेहाग मनमस्ति वः
Transliteration
kathaṃ bhavadbhirjīvadbhirvinaṣṭo vai darātmabhiḥ / turageṇa vinā satyaṃ nehāga manamasti vaḥ
Translation
Paano nangyari, habang buhay pa kayo, kayong may pusong duwag, na nawala iyon? Sa katotohanan, kung wala ang kabayo, hindi kayo makababalik dito.
Word by Word
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
भवद्भिःby you (hon.)
भवद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम/आदरार्थ, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
जीवद्भिःwhile living / being alive
जीवद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विनष्टःhas perished/been lost
विनष्टः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
दरात्मभिःby cowardly/mean-spirited (men)
दरात्मभिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहि: दरा (भय/दैन्य) आत्मा यस्य (cowardly/mean-spirited)
तुरगेणwith the horse
तुरगेण:
Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विनाwithout
विना:
Vinā-artha (विनार्थ)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय, उपपद (preposition) — तृतीया-सह (with instrumental)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे नपुंसक-एकवचन-प्रयोग (adverbial accusative)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
आगमनम्return/coming back
आगमनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआ-गम् (धातु)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त-नाम (verbal noun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वःfor you / of you
वः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन (context: ‘for you’/‘of you’)