Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने सगरप्रतिज्ञापालनं नामाष्टाचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४८// जैमिनिरुवाच अथानुज्ञाय सगरो वसिष्ठमृषिसत्तमम् / बलेन महता युक्तो विदर्भानभ्यवर्त्तत

Dito nagtatapos ang ika-48 kabanata na pinamagatang 'Ang Pagtupad sa Sumpa ni Sagara' sa Brahmanda Mahapurana. Sinabi ni Jaimini: Pagkatapos, matapos humingi ng pahintulot kay Vasistha, ang pinakamahusay sa mga pantas, si Sagara ay nagmartsa patungo sa Vidarbha kasama ang isang malaking hukbo.

Verse 2

ततो विदर्भराट् तस्मै स्वसुतां प्रीतिपूर्वकम् / केशिन्याख्यामनुपमामनुरूपां न्यवेदयत्

Pagkaraan, ang hari ng Vidarbha ay buong galak na inialay sa kanya ang sariling anak na babae, si Keśinī, walang kapantay at karapat-dapat.

Verse 3

स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः

Ang haring tulad ng leon ay ayon sa ritwal, sa harap ng banal na apoy bilang saksi, sa mapalad na oras ay hinawakan ang kamay ni Keśinī sa pag-aasawa.

Verse 4

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

Matapos manatili nang ilang araw sa kanyang tahanan na may lubos na paggalang, at makipagpayo sa hari ng Vidarbha, siya’y nagsimulang maglakbay.

Verse 5

अनुज्ञातस्ततस्तेन पारिबर्हैश्च सत्कृतः / निष्क्रम्य तत्पुराद्राजा शूरसेनानुपेयिवान्

Pagkaraan, nang mapahintulutan at maparangalan ng mga handog, ang hari ay lumabas sa lungsod na iyon at nagtungo sa lupain ng Śūrasena.

Verse 6

संभावितस्ततश्चैव यादवैर्मातृसोदरैः / धनौघैस्तर्पितस्तैश्च मधुराया विनिर्ययौ

Doon, pinarangalan siya ng mga Yādava na mga kapatid sa ina; at matapos siyang bigyang-kasiyahan ng saganang yaman, siya’y umalis mula sa Mathurā.

Verse 7

एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि

Sa gayon, si Haring Sagara ay nagwagi sa buong daigdig; ginawa niyang nagbabayad ng buwis ang lahat ng mga hari at itinakda rin ang mga tanda ng kanilang pagpapasakop.

Verse 8

ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः

Pagkaraan, pinarangalan ng hari ang mga pinunong-hari kasama ang kanilang mga kasama at pinahintulutan silang bumalik sa kani-kanilang kaharian; pinalisan din niya ang lahat ng kanyang tagasunod.

Verse 9

ततो बलेन महाता स्कन्धावारसमन्वितः / शनैरपीडयन्देशान्स्वराज्यमुपजग्मिवान्

Pagkatapos, taglay ang malaking hukbo at mga kampo, unti-unti niyang pinasunod ang mga lupain sa dinaanan at nagbalik sa sarili niyang kaharian.

Verse 10

संभाव्यमानश्च मुहुरुपदाभिरनेकशः / नानाजनपदैस्तूर्ममयोध्यां समुपागमत्

At siya, na paulit-ulit na pinararangalan sa maraming handog, kasama ang mga pangkat mula sa iba’t ibang janapada, ay mabilis na dumating sa Ayodhya.

Verse 11

तदागमनमाज्ञाय नागरः सकलो जनः / नगरीं तामलञ्चक्रे महोत्सवसमुत्सुकः

Nang malaman ang kanyang pagdating, ang lahat ng mamamayan sa lungsod ay sabik sa dakilang pagdiriwang at pinalamutian ang lunsod na iyon.

Verse 12

ततः सा नगरी सर्वा कृतकौतुकमङ्गला / सिक्तसंमृष्टभूभागा पूर्णकुम्भशतावृता

Pagkaraan, ang buong lungsod ay pinalamutian ng mga banal na pagdiriwang; winisikan at nilinis ang lupa, at pinalibutan ng daan-daang pūrṇa-kumbha na punô.

Verse 13

समुच्छ्रितध्वजशता पताकाभिरंलकृता / सर्वत्रागरुधूपाञढ्या विचित्रकुसुमोज्ज्वला

Ito’y pinalamutian ng daan-daang watawat at bandilang nakataas; sa lahat ng dako’y laganap ang halimuyak ng agaru na insenso, at nagniningning sa sari-saring bulaklak.

Verse 14

सद्रत्नतोरणोत्तुङ्गगोपुराट्टलभूषिता / प्रसूनलाजवर्षैश्च स्वलङ्कृतमहापथा

Ito’y pinalamutian ng mga torana na may mahahalagang hiyas at matatayog na gopura at gusali; ang malalawak na daan ay ginayakan ng pag-ulan ng bulaklak at laja (binusang palay).

Verse 15

महोत्सवसमायुक्ता प्रतिगेहमभूत्पुरी / संबूजिताशेषवास्तुदेवतागृहमालिनी

Ang lungsod ay napuspos ng mahotsava kaya bawat tahanan ay naging parang pista; at dahil sa pagsamba sa lahat ng Vāstu-deva sa mga bahay, ito’y nagmistulang banal na kuwintas ng mga tahanan.

Verse 16

दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता

Sa galak na pananabik na masilayan ang haring nagwagi sa lahat ng dako, ang mga taga-lungsod at taga-lalawigan ay makikita sa bawat panig; at ang lungsod ay maganda ang pagkakagayak sa lahat ng direksiyon.

Verse 17

ततः प्रकृतयः सर्वे तथान्तः पुरवासिनः / वारकाताकदबैश्च नगरीभिश्च सवृताः

Pagkaraan, ang lahat ng mamamayan at mga naninirahan sa loob ng palasyo, kasama ang mga taga-lungsod gaya ng Vārakātākadaba, ay nagtipon at pumaligid sa lahat ng panig.

Verse 18

अभ्याययुस्ततः सर्वे समत्य पुरवासिनः / स तैः समेत्य नृपतिर्लब्धाशीर्वाद सक्त्क्रियः

Pagkatapos, ang lahat ng taga-lungsod ay sabay-sabay na lumapit. Nakipagtagpo ang hari sa kanila, tumanggap ng mga pagpapala, at pinarangalan sa nararapat na paggalang.

Verse 19

बधिरीकृतदिक्चक्रो जयशब्देन भूरिणा / नानावादित्रसंघोषमिश्रेण मधुरेण च

Sa napakaraming sigaw na ‘jaya,’ waring nabingi ang apat na dako; at umalingawngaw ang matamis na halong tunog ng sari-saring instrumento.

Verse 20

सत्कृत्य तान्यथा योगं सहितस्तैर्मुदान्वितैः / आनन्दयन्प्रजाः सर्वाः प्रविवेश पुरोत्तमम्

Matapos silang parangalan ayon sa nararapat, kasama ang mga taong nagagalak, pumasok siya sa dakilang lungsod habang pinasasaya ang buong mamamayan.

Verse 21

वेदघोषैः सुमधुरैर्ब्राह्मणैरभिनन्दितः / संस्तूयमानः सुभृशं सूतमागधवन्दिभिः

Binati siya ng mga brahmana sa matatamis na pagbigkas ng Veda; at lubos siyang pinuri ng mga sūta, māgadha, at mga tagapagpuri ng palasyo.

Verse 22

जयशब्दैश्च परितो नानाजनपदेरितैः / कलतालरवोन्मिश्रवीणावेणुतलस्वनैः

Sa paligid ay umalingawngaw ang mga sigaw na “jaya” mula sa iba’t ibang lupain, na sinabayan ng tunog ng karatala at ng matatamis na himig ng vina at venu.

Verse 23

गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः

Sa gitna ng awit ng mga mang-aawit at sayaw ng mga mananayaw, siya’y sinusundan habang naglalakad, at nagningning sa ilalim ng kumikislap na puting payong-seremonyal.

Verse 24

विकीर्यमाणः परितः सल्लाजकुसुमोत्करैः / पुरीमयोध्यामविशत्स्वपुरीमिव वासवः

Habang ikinakalat sa paligid ang mga bunton ng bulaklak na sallāja, pumasok siya sa lungsod ng Ayodhyā na wari’y si Vāsava (Indra) na pumapasok sa sarili niyang Amarāvatī.

Verse 25

दृष्टिपूतेन गन्धेन ब्राह्मणानां च वर्त्मना / जगाम मध्येनगरं गृहं श्रीमदलङ्कृतम्

Sa halimuyak na wari’y pinabanal ng tingin, at sa landas ng mga brāhmaṇa, nagtungo siya sa bahay sa gitna ng lungsod na pinalamutian ng karangalan at karilagan.

Verse 26

अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्

Pagkaraan, bumaba siya mula sa sasakyan, masayang kasama ang dalawang asawa, at pumasok sa bahay ng kanyang ina na punô ng mga taong nagagalak at malusog.

Verse 27

पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा

Taglay ang pagpapakumbaba, lumapit siya sa inang nasa higaan, idinampi ang ulo sa mga paa nito at agad na nagbigay-galang.

Verse 28

साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्

Binati niya ito ng mga pagpapala; sa tinig na nanginginig sa galak, nagmadaling tumayo at niyakap ang sariling anak.

Verse 29

सहर्षं बहुधाशीर्भिरभ्यनन्ददुभे स्नुषे / स तां संभाव्य कथया तत्र स्थित्वा चिरादिव

Sa galak, binati niya ng maraming pagpapala ang dalawang manugang; saka sila pinarangalan sa mahinahong usapan at nanatili roon na wari’y matagal.

Verse 30

अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः

Nang mapahintulutan niya, lumabas ang hari sa tahanang iyon; at pagkaraan, kasama ang mga alalay, naglakad siya habang pinapaypayan ng mapuputing chamara.

Verse 31

सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्

Ang maringal na gaya ni Indra ay dahan-dahang lumapit sa bulwagan; at pumasok sa banal na kapulungan na pinaglilingkuran ng maraming hari.

Verse 32

नत्वा गुरुजनं सर्वमाशीर्भिश्चाभिनन्दितः / सिंहासने शुभे दिव्ये निषसाद नरेश्वरः

Pagkaraang yumukod at magbigay-galang sa lahat ng mga gurong nakatatanda at mapapurihan sa kanilang mga pagpapala, ang hari ay umupo sa banal at mapalad na trono.

Verse 33

संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः

Habang pinaglilingkuran ng mga hari, mga pinuno ng iba’t ibang lupain, ang pinakadakilang hari roon ay nagkuwento ng sari-saring salaysay.

Verse 34

संप्रीयमामः सुतरामुवास सह बन्धुभिः / प्रतिज्ञां पालयित्वैवं जितदिङ्मण्डलो नृपः

Sa labis na kagalakan ay namuhay siya kasama ng mga kamag-anak; sa gayon, matapos tuparin ang panata, ang hari ay nagwagi sa lahat ng dako.

Verse 35

अन्वतिष्ठद्यन्थान्याय मर्थत्रयमुदारधीः / स्वप्रभावजिताशेषवैरिर्दिङ्मण्डलाधिपः

Ang marunong at marangal na pinuno ng lahat ng dako, sa sariling kapangyarihan ay dinaig ang lahat ng kaaway; iniwasan ang kawalang-katarungan at tinahak ang tatlong layon: dharma, artha, kama.

Verse 36

एकातपत्रां पृथिवीमन्वशासद्वृषो यथा / स्वर्यातस्य पितुः पूर्वं परिभावममर्षितः

Pinamunuan niya ang daigdig sa ilalim ng iisang payong, gaya ng toro na sagisag ng dharma; ngunit hindi niya matiis ang dating paghamak sa kanyang amang pumanaw na.

Verse 37

स यां प्रतिज्ञामारूढस्तां सम्यक्परिपूर्य च / सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्

Tinupad niya nang ganap ang banal na panatang kanyang inakyat, at pinangalagaan ang daigdig na pinalalamutian ng pitong pulo, mga dagat, mga lungsod, mga nayon, at mga banal na pook ng tirtha.

Verse 38

जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः

Matapos daigin ang lahat ng kaaway nang walang natira, pinangalagaan niya ang lupa. Sa paglipas ng panahon, dumating ang Bhagavan na rishi na si Vasiṣṭha.

Verse 39

अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः

Muli siyang lumapit upang makita si Jareśvara. Nang makita ng hari ang dakilang muni na papalapit, siya’y nagmadaling tumindig na may paggalang at pagkamangha.

Verse 40

प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः

Sumalubong ang hari, kasama ang ibang mga pinuno, na may hawak na arghya sa kamay. Ang marunong na iyon ay sumamba nang wasto sa pamamagitan ng arghya, pādya, at iba pang handog.

Verse 41

प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा

Taglay ang debosyon sa guro, siya’y nagbigay ng pranam. Noon, pinagpala ni Vasiṣṭha si Sagara sa pamamagitan ng mga salita ng basbas.

Verse 42

आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने

Pagkatapos ay sinabi niya kasama ng lahat ng mga hari, “Maupo kayo.” Pagkaraan, ang hari ay umupo sa pinakamainam na luklukang ginto.

Verse 43

मुनिना समनुज्ञातः सभार्यः सह राजभिः / आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे

Nang mapahintulutan ng muni, siya, kasama ang asawa at ang ibang mga hari, ay lumapit sa pinakadakilang hari na nakaupo sa pook ng pagtitipon.

Verse 44

उवाच शृण्वतां राज्ञां शनैर्मृद्वक्षरं वचः / वसिष्ठ उवाच कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च

Sa gitna ng mga haring nakikinig, dahan-dahang nagsalita si Vasistha sa malumanay na mga salita: “O Hari, mabuti ba ang iyong kalagayan sa labas at sa loob?”

Verse 45

मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः

Ngayon ba, sa mga ministro at mga pinuno, o sa buong kaharian, ay maayos ang lahat? At sa biyaya ng kapalaran, natalo na ba ang lahat ng kaaway sa harap ng iyong ganap na hukbo at mga sasakyang pandigma?

Verse 46

अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः

Ito rin ay biyaya: sa mga digmaan, natalo mo ang mga kaaway nang halos walang hirap, sapagkat matatag ka sa panata at iginalang ang aking salita.

Verse 47

अरयस्त्यक्तधर्माणस्त्वया जीवविसर्जिताः / तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया

Ang mga kaaway na tumalikod sa dharma ay pinawalan mo ng buhay. Pagkatapos silang mapagtagumpayan, upang madaig pa ang iba, muli kang nagnais ng digvijaya.

Verse 48

गतस्सवाहनबलस्त्वमित्यशृणवं वचः / जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्

Narinig ko ang balita na umalis ka kasama ang hukbo at mga sasakyang pandigma. Pagkaraan, narinig ko ring matapos mong mapagtagumpayan ang mga dako, ikaw ay nasa lungsod na.

Verse 49

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

O pinakamainam sa mga hari, dumating ako ngayon upang makita ka nang may pag-ibig at galak. Sabi ni Jaimini: nang sabihin ito ni Vasistha, si Sagara na manlulupig kay Talajangha…

Verse 50

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रत्युवाच महामुनिम् / सगर उवाच कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः

Nang magkasalikop ang mga kamay, sumagot siya sa dakilang muni. Wika ni Sagara: “O maharishi, sa lahat ng dako ay may kagalingan; walang pag-aalinlangan.”

Verse 51

कल्याणाभिमुखाः सर्वे देवताश्च मुने ऽनिशम् / भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्

O muni, ang lahat ng mga deva ay laging nakaharap sa kabutihan at pagpapala; sapagkat ikaw ay walang patid na nagmumuni-muni ng kalyana sa iyong puso.

Verse 52

तस्य मे चोपसर्गाश्च संभवन्ति कथं मुने / भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः

O muni, paano mangyayari sa akin ang mga hadlang na iyon? Pinagpala mo ako; ngayon ako’y nagtagumpay at natupad.

Verse 53

यन्मां द्रष्टुमिहायातः स्वयमेव भवान्गुरो / यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्

O guro, ikaw mismo ang dumating dito upang makita ako; at sinabi ng Bhagavan sa akin ang tungkol sa pagwawagi laban sa kaaway at iba pa.

Verse 54

तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्

Naganap ang lahat ayon sa nararapat, ngunit lahat ay dahil sa iyong biyaya; O hari, naniniwala akong lahat ay natamo sa iyong pagpapala.

Verse 55

अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्

Kung hindi, anong lakas ang mayroon ako upang puksain ang gayong mga kaaway? Ang pasyang itinakda mo para sa akin ay hindi maliit; nagbubunga ito nang dakila.

Verse 56

फलमल्पमपि प्रीत्यै स्यादगस्याधिरोपितुः / जैमिनिरुवाच एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः

Kahit kaunting bunga ay nakalulugod sa nagtataguyod ng dangal ni Agastya. Sabi ni Jaimini: sa ganitong paraan, pinarangalan ni Sagara ang dakilang muni nang wasto.

Verse 57

अभ्यनुज्ञाय तं भूयः प्रजागाम निजाश्रमम् / वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः

Matapos siyang muling pahintulutan, siya’y nagbalik sa sariling ashram. Nang makaalis si Vasistha, napuspos ng galak ang puso ni Haring Sagara.

Verse 58

अयोध्यायामभिवसन्प्रशशासाखिलां भुवम् / भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः

Nanirahan sa Ayodhya, pinamahalaan niya ang buong daigdig. Kasama niya ang dalawang reyna na hitik sa ganda, asal, at mga katangiang marangal.

Verse 59

बुभुजे विषयान्रम्यान्यथाकामं यथासुखम् / सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे

Tinamasa niya ang maririkit na aliw ayon sa nais at ayon sa ginhawa. Sina Sumati at Kesini, kapwa may mukhang tila lotus na namumukadkad.

Verse 60

रूपौदार्यगुणोपेते पीनवृत्तपयोधरे / नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते

Sila’y hitik sa ganda, kabutihang-loob, at mga katangian; may dibdib na bilog at busog; may maitim na kulot na buhok na makapal, at nababalutan ng lahat ng alahas.

Verse 61

सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते

Sila’y ganap sa lahat ng mabubuting palatandaan, nagniningning sa sariwang kabataan. Bilang mga minamahal, lagi silang nasa kanyang piling at palaging abala sa ikabubuting kanyang kinalulugdan.

Verse 62

स्वाचारभावचेष्टाभिर्जह्रतुस्तन्मनो ऽनिशम् / स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः

Dahil sa kanilang mabuting asal, ugali, at kilos, ang kanyang isip ay laging naaakit. At ang haring iyon ay naging matatag ang loob sa pagkilalang dakila ang pag-aaruga at pagtaguyod.

Verse 63

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

Nanirahan siya sa lungsod kasama silang dalawa, na nagagalak ayon sa nais. Para sa ibang mga hari sa daigdig, waring nawala pa ang pangalang “hari.”

Verse 64

गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे

Ito ang kagandahang-loob ni Mahatma Sagara: kahit kaunting dharma ay laging nananatili sa kanyang puso at isipan.

Verse 65

रा५स्तस्यार्थकामौ तु न तथा विपुलावपि / अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्

Para sa kanya, ang artha at kama, kahit sagana, ay hindi ganoon kahalaga; taglay ang pusong walang kasakiman, tinahak niya ang artha nang hindi sinasaktan ang dharma.

Verse 66

तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः

O Rajendra, kaya nga hindi niya pinigil ang kama sa pagitan nilang dalawa, kundi itinakda ito sa nararapat na hangganan.