Shloka 7
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि
Transliteration
evaṃ sa sagaro rājā vijitya vasudhāmimām / karaiśca sa nṛpānsarvāṃścakre saṃketagānapi
Translation
Sa gayon, si Haring Sagara ay nagwagi sa buong daigdig; ginawa niyang nagbabayad ng buwis ang lahat ng mga hari at itinakda rin ang mga tanda ng kanilang pagpapasakop.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Kriyā (क्रिया) सहायक/पूर्वक्रिया
TypeVerb
Rootवि + जि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having conquered’
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier) of वसुधाम्
करैःby tributes/taxes (lit. by hands)
करैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नृपान्kings
नृपान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण of नृपान्
चक्रेmade/appointed
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद-रूपसदृशं, अर्थतः ‘made/caused’
संकेतगान्bound by agreement (treaty-observing)
संकेतगान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसंकेत-ग (प्रातिपदिक); संकेत + ग (गम्-धातुज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; नृपान् इति विशेषण; ‘agreement-bound/under treaty’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे/समुच्चय-न्यूनाधिक्यबोधक (also/even)