Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने वसिष्ठगमनं नाम सप्तचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच गते तस्मिन्मुनिवरे सगरो राजसत्तमः / अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa gitnang bahagi, sa ikatlong upoddhāta-pāda ng salaysay ni Sagara, ang ika-47 kabanata na tinatawag na “Pag-alis ni Vasiṣṭha.” Sinabi ni Jaimini: nang makaalis ang dakilang muni, si Haring Sagara, pinakamainam sa mga hari, ay nanahan sa Ayodhyā at namahala sa daigdig.

Verse 2

सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः

Siya’y taglay ang lahat ng kayamanan at batid ang diwa ng dharma at artha. Sa edad ay bata pa, ngunit sa gawa ay iginagalang na parang matatandang marurunong.

Verse 3

तथापि न दिवा भुक्तें शेते वा निशि संस्मरन् / सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्

Gayunman, hindi siya kumakain sa araw ni natutulog sa gabi, sapagkat laging nag-aalaala. Sa pusong balisa, walang tigil siyang bumubuntong-hininga nang mahaba at mainit.

Verse 4

श्रुत्वा राजा स्वराज्यं निजगुरुमवजित्यारिभिः संगृहीतं मात्रा सार्द्धं प्रयान्तं वनमतिगहनंस्वर्गतं तं च तस्मिन् / शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः

Nabalitaan ng hari na ininsulto ng mga kaaway ang sarili niyang guro at inagaw ang kaharian; ang guro, kasama ang ina, ay nagtungo sa napakakapal na gubat at doon pumanaw at nagtamo ng langit. Sa balitang ito, nabalot ang hari ng dalamhati at nag-alab sa galit; bilang lahi ng Ikṣvāku, hindi niya matiis ang apoy ng kahihiyan at agad siyang nanumpa nang matatag upang lipulin ang buong angkan ng mga kaaway.

Verse 5

स कदाचिन्महीपालः कृतकौतुकमङ्गलः / रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्

Minsan, ang tagapangalaga ng lupa ay nagsagawa ng mga ritwal na mapalad at panalangin ng tagumpay, at nagpasyang talunin ang kaaway; saka binalak na sumulong nang sunod-sunod sa lahat ng dako.

Verse 6

अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः / सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्

Napapaligiran ng libu-libong karwahe, hukbong elepante at kabayo, lumabas ang hari mula sa lungsod na Purottama.

Verse 7

शत्रून्हन्तुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरङ्गैर्नासत्त्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडङ्गिकेन / मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्

Upang lipulin ang mga kaaway, siya’y nagmartsa kasama ang napakalaking hukbo: mga kabayong dumadagundong, hukbong anim-na-bahagi na parang dagat na maalon; mga elepanteng nagngangalit na tila kabundukan sa lupa, at mga puting payong at watawat na kumikislap na gaya ng buwan at araw.

Verse 8

तस्याग्रेसरसैन्ययूथचरणप्रक्षुण्णशैलोच्चयक्षोदापूरितनिम्नभागमवनीपालस्य संयास्यतः / प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्

Nang umusad ang hari, ang alikabok mula sa mga batong tuktok na nadurog sa yabag ng pangunang hukbo ay pumuno sa mga mababang lugar; at ang makapal na alikabok na inangat ng bawat pangkat ng hukbong apat-na-sangay ay patuloy na tumabon sa matataas na lupain doon.

Verse 9

निघ्नन्दृप्ताननेकान्द्विपतुरगरथव्यूहसंभिन्नवीरान्सद्यः शोभां दधानो ऽसुरनिकरचमूर्निघ्नतश्चन्द्रमौलिः / दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते

Si Chandramauli, habang dinudurog ang maraming palalo at ibinabagsak ang mga mandirigmang napira-piraso ng pormasyon ng elepante, kabayo at karwahe, at nililipol ang hukbong asura, ay agad na nagningning sa karilagan; mula sa malayo’y pinupuri niya ang gawain ng paglusob at pagharang sa mga lungsod ng kaaway, itinatakda ang sandali ng kanilang mabilis na pag-urong, at pinatatatag ang loob ng mga nilalang.

Verse 10

विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति

Ang haring naghahangad ng tagumpay ay tutungo sa mga dako kung saan niya sasalakayin ang ibang mga hari.

Verse 11

विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्

Ang haring iyon ay agad na pasusukuin ang kanyang nasasakupan; pagdaig sa lahat ng mga hari, gagawin niya silang mga tagasunod sa ilalim ng kanyang mga paa.

Verse 12

संकेत गामिनः कांश्चित्कृत्वा राज्ये न्यवर्त्तत / एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः

Pagkatapos italaga ang ilan bilang mga tagadala ng hudyat (sugo/tiktik), siya’y nagbalik sa kaharian; at sa paglalakbay sa iba’t ibang dako, ang hari’y humarap sa timog.

Verse 13

स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः

Sa pag-alaala sa dating alitan, sinalakay niya ang mga Haihaya; at saka niya hinarap ang mga haring may ganap na mga karwahe at elepante sa digmaan.

Verse 14

बभूव हैहयैर्वीरैः संग्रामो रोमहर्षणः / राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे

Nagkaroon ng labang nakapangingilabot laban sa mga mandirigmang Haihaya; sa dakilang digmaang iyon ay may libu-libong hukbo ng mga hari.

Verse 15

निजघान महाबाहुः संक्रुद्धः कोसलेश्वरः / जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्

Ang makapangyarihang-higanteng hari ng Kosala, sa galit, ay pumatay sa kanila; matapos daigin ang mga haring Haihaya, winasak at sinunog niya ang kanilang lungsod.

Verse 16

निःशेषशून्या मकरोद्वैरान्तकरणो नृपः / समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः

Winakasan ng haring iyon ang alitan sa mga Makara at ginawang tila lubos na walang laman ang daigdig; sa bigwas ng buong lakas, niyurakan niya ang buong ibabaw ng lupa.

Verse 17

हैहयानामशेषं तु चक्रे राज्यं रजःसमम् / राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः

Ginawa niyang tila alikabok ang buong kaharian ng Haihaya; iniwan nila ang kaharian at lungsod, bagsak sa karangyaan at kupas ang ningning.

Verse 18

राजानो हतभूयिष्ठा व्यद्रवन्त समन्ततः / अभिद्रुत्य नृपांस्तांस्तु द्रवमाणान्महीपतिः

Karamihan sa mga hari ay napatay at nagsitakas sa lahat ng dako; sinugod ng panginoon ng lupa ang mga haring tumatakas na iyon.

Verse 19

जघान सानुगान्मत्तः प्रजाः क्रुद्ध इवान्तकः / ततस्तान्प्रति सक्रोधः सगरः समरे ऽरिहा

Sa pagkasindak at pagkahibang, pinaslang niya ang mga tao kasama ang mga kasamahan, na parang galit na Yama; kaya si Sagara, tagapagwasak ng kaaway, ay sumalakay sa digmaan na may poot laban sa kanila.

Verse 20

मुमोचास्त्रं महारौद्रं भार्गवं रीपुभीषणम् / तेनोत्सृष्टातिरौद्रत्रिभुवनभयदप्रस्फुरद्भार्गवास्त्रज्वालादन्दह्यमानावशतनुततयस्ते नृपाः साद्य एव / वाय्वस्त्रावृत्तधूमोद्गमपटलतमोमुष्टदृष्टिप्रसारा भ्रेमुर्भूपृष्टलोठद्बहुलतमरजोगूढमात्रा मुहूर्त्तम्

Pinakawalan niya ang nakapanghihilakbot na Bhārgava-astra, na nagpapayanig sa mga kaaway. Sa naglalagablab na apoy ng Bhārgava-astra—lubhang marahas at kinatatakutan ng tatlong daigdig—ang mga haring iyon ay agad na natupok; at sa dilim na dulot ng makapal na usok na pinaikot ng astra ng hangin, natakpan ang paningin sandali at sila’y nalito, gumugulong sa lupa na nababalot ng alikabok.

Verse 21

आगनेयास्त्रप्रतापप्रतिहतगतयो ऽदृष्टमार्गाः समन्ता द्भूपाला नष्टसंघाः परवशतनवो व्याकुलीभूतचित्ताः / भीताः संत्युक्तवस्त्रायुधकवचविभूषादिका मुक्तकेशा विस्पष्टोन्मत्तभावान्भृश तरमनुकुर्वन्त्यग्रतः शात्रवाणाम्

Dahil sa kapangyarihan ng Agneyastra, napigil ang kanilang pag-usad at sa lahat ng dako’y wala silang makitaing daan. Nagkawatak-watak ang mga hukbo ng mga hari at ang kanilang loob ay nabalisa. Sa takot, iniwan nila ang kasuotan, sandata, baluti at palamuti; nakalugay ang buhok, kumilos silang tila mga ulol sa harap ng mga kaaway.

Verse 22

विजित्य हैहयान्सर्वान्समरे सगरो बली / संक्षुब्धसागराकारः कांबोजानभ्यवर्त्तत

Nagwagi ang makapangyarihang Sagara laban sa lahat ng Haihaya sa digmaan. Pagkaraan, tulad ng dagat na nagngangalit, sinalakay niya ang mga Kamboja.

Verse 23

नानावादित्रघोषाहतपटहरवाकर्णनध्वस्तधैर्याः सद्यः संत्यक्तराज्यस्वबलपुरपुरन्ध्रीसमूहा विमूढाः / कांबोजास्तालजङ्घाः शकयवनकिरातादयः साकमेते भ्रेमुर्भूर्यस्त्रभीत्या दिशि दिशि रिपवो यस्य पूर्वापराधाः

Sa ingay ng sari-saring tugtugin at dagundong ng mga tambol-digma, gumuho ang kanilang tapang; ang mga kaaway na nalito ay agad iniwan ang kaharian, sariling hukbo, mga lungsod at pangkat ng kababaihan at tumakas. Ang mga Kamboja, Talajanggha, Saka, Yavana, Kirata at iba pa—mga kaaway na may dating kasalanan—ay nagkalat sa bawat dako dahil sa takot sa napakaraming sandata.

Verse 24

भीतास्तस्य नरेश्वरस्य रिपवः केचित्प्रता पानलज्वालामुष्टदृशो विसृज्य वसतिं राज्यं च पुत्रादिभिः / द्विट्सैन्यैः समभिद्रुता वनभुवं संप्राप्य तत्रापि ते ऽस्तैमित्यं समुपागता गिरिगुहासुप्तोत्थितेन द्विषः

Ang ilan sa mga kaaway ng haring iyon, na wari’y napaso ang paningin sa apoy ng kanyang kapangyarihan, ay iniwan ang tirahan at kaharian kasama ang mga anak at kaanak at tumakas. Hinabol ng hukbo ng kalaban, nakarating sila sa gubat; ngunit kahit doon ay hindi sila nakatagpo ng kapayapaan, sapagkat ang kaaway na tila nagising mula sa pagtulog sa mga yungib ng bundok ay patuloy na umusig.

Verse 25

तालजङ्घान्निहत्याजौ राजा स बलवाहनान् / क्रमेण नाशयामास तद्राज्यमरिकर्षणः

Matapos patayin sa labanan ang mga Talajanggha, ang haring tagapagwasak ng kaaway ay unti-unting winasak din ang kaharian ng mga Balavahana.

Verse 26

ततो यवनकांबोजकिरातादीननेकशः / निजघान रुषाविष्टः पल्हवान्पारदानपि

Pagkatapos, puno ng galit, pinatay niya ang maraming Yavana, Kamboja, Kirata, pati na rin ang mga Pahlava at Parada.

Verse 27

हन्यमानास्तु ते सर्वे राजानस्तेन संयुगे / दुद्रुवुः संघशो भीता हतशिष्टाः समन्ततः

Habang pinapatay niya sa labanang iyon, ang lahat ng mga haring nakaligtas ay tumakas nang pangkatan, takot na takot, sa lahat ng direksyon.

Verse 28

युष्माभिर्यस्य राज्यं बहुभिरपत्दृतं तस्य पुत्रो ऽधुनाहं हन्तुं वः सप्रतिज्ञं प्रसभमुपगतो वैरनिर्यातनैषी / इत्युच्चैः श्रावयाणो युधि निजचरितं वैरिभिर्नागवीर्यः क्षत्रैर्विध्वंसितेजाः सगरनरपतिः स्मारयामास भूपः

'Ako ang anak ng taong ang kaharian ay inagaw ng marami sa inyo. Ngayon ay naparito ako upang patayin kayo bilang pagtupad sa aking sumpa.' Ipinahahayag ito nang malakas sa labanan, ipinaalala ni Haring Sagara sa mga kaaway ang kanyang kasaysayan.

Verse 29

तं दृष्ट्वा राजवर्यं सकलरिपुकुलप्रक्षयोपात्तदीक्षं भीताः स्त्रीबालपूर्वं शरणमभिययुः स्वासुसरक्षणाय / इक्ष्वाकूणां वसिष्ठं कुलगुरुमभितः सप्त राज्ञां कलेषु प्रख्याताः संप्रसूता नृपवररिपवः पारदाः पल्हवाद्याः

Nang makita ang dakilang haring iyon na sumumpang lipulin ang buong angkan ng kaaway, ang mga takot na Parada at Pahlava ay humingi ng proteksyon kay Vasistha, inilalagay ang mga babae at bata sa unahan para sa kaligtasan.

Verse 30

वसिष्ठमाश्रमोपान्ते वसंतमृषिभिर्वृतम् / उपगम्याब्रुवन्सर्वे कृताञ्जलिपुटा नृपाः

Lumapit kay Vasistha, na naninirahan malapit sa ermita na napapaligiran ng mga pantas, ang lahat ng mga haring iyon ay nagsalita nang magkadaop ang mga palad sa paggalang.

Verse 31

शरणं भंव नो ब्रह्मन्नार्त्तानामभयैषिणाम् / सगरास्त्राग्निनिर्दग्धशरीराणां मुमूर्षताम्

O kagalang-galang na Brahmana! Kami’y nagdurusa at naghahanap ng kawalang-takot; ang aming mga katawan ay sinunog ng apoy ng sandata ni Sagara, at kami’y halos mamatay, kaya sa iyo kami kumakalinga.

Verse 32

स हन्त्यसमानशेषेण वैरान्तकरणोन्मुखः / तस्माद्भयाद्धि निष्क्रान्ता वयं जीवितकाङ्क्षिणः

Siya’y nakatuon sa pagwawakas ng alitan at pumapatay nang walang iniiwan; dahil sa takot na iyon, kaming nagnanais mabuhay ay tumakas palabas.

Verse 33

विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः

Nahiwalay kami sa kaharian, ligaya, kasaganaan, sa aming asawa, anak at mga kamag-anak; tanging upang iligtas ang buhay, sa iyo kami sumilong.

Verse 34

न ह्यन्यो ऽस्ति पुमांल्लोके सौहृदेन बलेन वा / यस्तं निवर्त्तयित्वास्मान्पालयेन्महतो भयात्

Sa mundong ito, wala nang ibang tao, sa lambing man o sa lakas, na makapipigil sa kanya at makapagliligtas sa amin mula sa malaking pangamba.

Verse 35

त्वं किलार्कान्वयभुवां राज्ञां कुलगुरुर् वृतः / तद्वंशपूर्वजैर्भूपैस्त्वतप्रभावश्च तादृशः

Ikaw ay hinirang bilang gurong pang-angkan ng mga haring isinilang sa lahi ni Surya; maging ang mga sinaunang hari ng angkang iyon ay kumikilala sa gayong kapangyarihan mo.

Verse 36

तेनायं सगरो ऽप्यद्य गुरुगौरवयन्त्रितः / भवन्निदेशं नात्येति वेलामिव महोदधिः

Dahil dito, maging si Sagara ngayon ay napipigil ng paggalang sa guro; hindi niya nilalampasan ang iyong utos, gaya ng dakilang karagatan na di tumatawid sa hangganan ng pampang.

Verse 37

त्वं नः सुहृत्पिता माता लोकानां च गुरुर्विभो / तस्मादस्मान्महाभाग परित्रातुं त्वमर्हसि

O Makapangyarihan! Ikaw ang aming kaibigang tapat, ama, ina, at guro ng lahat ng daigdig; kaya, O pinagpala, nararapat na ikaw ang magligtas sa amin.

Verse 38

जैमिनिरुवाच इति तेषां वचः श्रुत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः / शनैर्विलोकयामास शरणं समुपागतान्

Sinabi ni Jaimini—nang marinig ang kanilang mga salita, si Bhagavan na rishi Vasistha ay dahan-dahang tumingin sa mga lumapit upang magpasaklolo.

Verse 39

वृद्धस्त्रीबालभूयिष्ठान्हतशेषान्नृपान्वयान् / दृष्ट्वा त्वतप्यद्भगवान्सर्वभूतानुकंपकः

Nang makita ang mga nalalabing kaangkan ng mga hari—karamihan ay matatanda, kababaihan, at mga bata—na naiwan matapos ang pagpatay, ang Bhagavan na mahabagin sa lahat ng nilalang ay napuno ng dalamhati.

Verse 40

चिरं निरूप्य मनसा तान्विलोक्य च सादरम् / उज्जीवयञ्छनैर्वाचा मा भैष्टेति महामतिः

Matapos magmuni-muni nang matagal at tumingin sa kanila nang may paggalang, ang dakilang pantas ay dahan-dahang nagpalakas-loob sa kanila sa salita: “Huwag kayong matakot.”

Verse 41

अथावोचन्महाभागः कृपया परयान्वितः / समये स्थापयामास राज्ञस्ताञ्जीवितार्थिनः

Pagkaraan, ang dakilang pinagpala na puspos ng habag ay nagsalita; sa takdang panahon ay pinanatili niya ang mga haring humihingi ng buhay.

Verse 42

भूपव्या कोपदग्धं नृपकुलविहिताशेषधर्मादपेतं कृत्वा तेषां वसिष्ठः समयमवनिपालप्रतिज्ञानिवृत्त्यै / गत्वा तं राजवर्यं स्वयमथ शनकैः सांत्वयित्वा यथावत्सप्राणानामरीणामपगमनविधावभ्यनुज्ञां ययाचे

Nang makita ni Vasiṣṭha ang angkan ng mga hari na sinunog ng poot sa daang panghari at lumihis sa lahat ng dharma, itinakda niya ang kasunduan ng panahon upang matupad ang panata ng pinuno; saka siya lumapit sa dakilang hari, dahan-dahang umaliw, at humingi ng pahintulot sa paraan ng pagpapalayas sa mga kaaway nang hindi inaalisan ng buhay.

Verse 43

सक्रोधो ऽपि महीपतिर्गुरुवचः संभावयंस्तानरीन्धर्मस्य स्वकुलोचितस्य च तथा वेषस्य संत्यागतः / श्रौतस्मार्त्तविभिन्नकर्मनिरतान्विप्रैश्च दूरोञ्झितान्सासून्केवलमत्यजन्मृतसमानेकैकशः पार्थिवान्

Bagaman nagngangalit, iginalang ng hari ang salita ng guro at pinalaya ang mga haring kaaway; ngunit ipinatalikod niya sa kanila ang dharmang angkop sa kanilang angkan at pati ang kanilang anyo ng pananamit. Lumayo sa mga gawaing Śrauta at Smārta at itinakwil ng mga brahmana, iniwan silang may buhay lamang—isa-isa na tila patay.

Verse 44

अर्द्धमुण्डाञ्छकांश्चक्रे पल्हवान् श्मश्रुधारिणः / यवनान्विगतश्मश्रून्कांबोजांश्चबुकान्वितान्

Ginawa niyang kalahating ahit ang mga Śaka; ang mga Pahlava ay pinadaanan ng balbas. Ang mga Yavana ay ginawang walang balbas; at ang mga Kāmboja ay binigyan ng tanda sa baba.

Verse 45

एवं विरूपानन्यांश्च स चकार नृपान्वयान् / वेदोक्तकर्मनिर्मुक्तान्विप्रैश्च परिवर्जितान्

Gayon din, ginawa niyang pangit at sira ang iba pang angkan ng mga hari; sila’y napahiwalay sa mga gawaing itinuro ng Veda at itinakwil ng mga brahmana.

Verse 46

कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः

Matapos itakda ang mga kondisyon sa panahong iyon, pinalaya niya silang buhay. Pagkatapos, ang kanyang mga kaaway ay tinalikuran ang kanilang sariling mga ritwal at gawi.

Verse 47

व्रात्यतां समनुप्राप्ताः सर्ववर्णविनिन्तिताः / धिक्कृता सततं सर्वेनृशंसा निरपत्रपाः

Sila ay humantong sa kalagayan ng mga Vratya (mga itinakwil), na kinundena ng lahat ng antas ng lipunan. Sila ay patuloy na hinahamak ng lahat, malupit at walang hiya.

Verse 48

क्रूराश्च संघशो लोके बभूवुर्म्लेछजातयः

At ang mga malulupit na tribong Mleccha (barbaro) ay lumitaw sa mundo sa maraming grupo.

Verse 49

मुक्तास्तेनाथ राज्ञा शकयवनकिरातादयः सद्य एव त्यक्तस्वाचारवेषा गिरिगहनगुहाद्याशयाः संबभूवुः / एता अद्यापि सद्भिः सततमवमता जातयो ऽसत्प्रवृत्त्या वर्त्तन्ते दुष्टचेष्टा जगति नरपतेः पालयन्तः प्रतिज्ञाम्

Pinalaya ng hari, ang mga Saka, Yavana, Kirata at iba pa ay agad na tinalikuran ang kanilang mga kaugalian at pananamit, na nagkubli sa mga bundok at kuweba. Hanggang ngayon, ang mga tribong ito, na hinahamak ng mga mabubuti, ay umiiral na may masamang pag-uugali, na tumutupad sa sumpa ng hari.