Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong Upoddhāta-pāda, sa pag-uusap nina Vasiṣṭha at Sagara, sa salaysay ni Arjuna, ang ika-dalawampu’t dalawang kabanata na tinatawag na “Pagsasagawa ng Tapa ni Jāmadagnya.” Sinabi ni Vasiṣṭha—noon, si Rāma na mapagpakasakit ay may isip na nakatuon sa iisa, nalulugod sa lihim na pagninilay sa pag-iisa, may mahigpit na pagpipigil, at may kapuri-puring mga panata.

Verse 2

श्रुत्वा तमृषयः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः / ज्ञानकर्मवयोवृद्धा महान्तः शंसितव्रताः

Nang marinig iyon, ang lahat ng ṛṣi—na nahugasan na ng tapa ang dungis ng kasalanan—ay mga dakila, hinog sa kaalaman, gawa, at gulang, at may kapuri-puring mga panata.

Verse 3

दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः

Sa pagnanais na makita siya, at taglay ang pananabik na malaman, sila’y nagtipon; O Hari, dumating sila habang ipinahahayag ang kadakilaan ng pinakadakilang tapa ng banal na dakilang taong iyon.

Verse 4

भृग्वत्रिक्रतुजाबालिवामदेवमृकण्डवः / संभावयन्तस्ते रामं मुनयो वृद्धसंमताः

Sina Bhṛgu, Vatri, Kratu, Jābāli, Vāmadeva, at Mṛkaṇḍu at iba pa—mga muni na iginagalang ng matatanda—ay nagbigay-pugay at nagparangal kay Rāma.

Verse 5

आजग्मुराश्रमं तस्य रामस्य तपसस्तपः / दूरादेव महान्तस्ते पुण्यक्षेत्रनिवासिनः

Ang mga dakilang naninirahan sa mga banal na pook ay dumating mula sa malayo sa āśrama ni Rāma—ang tapasin na wari’y “tapa ng lahat ng tapa.”

Verse 6

गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्

Sa lahat ng daigdig, ang tapasya ang pinakadakila at ang karunungan ang pinakamataas; matapos siyang purihin, silang lahat ay bumalik sa kani-kanilang ashram.

Verse 7

एवं प्रवर्त्ततस्तस्य रामस्य भगवाञ्छिवः / प्रसन्नचेता नितरां बभूव नृपसत्तम

O pinakadakilang hari! Sa ganitong pag-uugali ni Rama, si Bhagavān Śiva ay lubhang naging masaya ang kalooban.

Verse 8

जिज्ञासुस्तस्य भगवान् भक्तिमात्मनि शङ्करः / मृगव्याधवपुर्भूत्वा ययौ राजंस्तदन्तिकम्

O hari! Nais subukin ang kanyang debosyon, si Bhagavān Śaṅkara ay nag-anyong mangangaso ng usa at lumapit sa kanya.

Verse 9

भिन्नाञ्जनचयप्रख्यो रक्तान्तायतलोचनः / शरचापधरः प्रांशुर्वज्रसंहननो युवा

Siya’y maitim na parang durog na anjana, may mahahabang matang may pulang gilid; may hawak na pana at palaso, matangkad, at kabataang matipuno na tila vajra.

Verse 10

उत्तुङ्गहनुबाह्वंसः पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजः / मांसविस्रवसागन्धी सर्वप्राणिविहिंसकः

Nakausli ang kanyang baba, mga bisig at balikat; dilaw-kayumanggi ang bigote at buhok; amoy karne, dugo at taba, at siya’y nananakit sa lahat ng nilalang.

Verse 11

सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः

Sugatan ang kanyang katawan sa pagdampi ng matinik na baging at nag-aalab sa galit; gumagala siya sa masukal na palumpong na may dalang maraming piraso ng karne.

Verse 12

मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः

Nakayuko ang kanyang leeg dahil sa bigat ng karne na nakasabit sa magkabilang panig; sa lakas ng kanyang mga hita, mabilis niyang binabali ang maraming puno nang magkakumpol.

Verse 13

अभ्यवर्त्तत तं देशं पादचारीव पर्वतः / आसाद्य सरसस्तस्य तीरं कुसुमितद्रुमम्

Tumungo siya sa lupain na iyon na wari’y bundok na naglalakad; at narating niya ang pampang ng lawa na may mga punong namumulaklak.

Verse 14

न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः

Inilapag niya ang bigat ng karne sa paanan ng isang puno; saka sumilong sa lilim nito at umupo roon sandali.

Verse 15

तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च

Nakita niya ang anak ni Bhṛgu na nakatayo sa pampang ng lawa; kaya’t dali-dali siyang tumindig at lumapit.

Verse 16

रामाय सेषुचापाभ्यां कराभ्यां विदधेंऽजलिम् / सजलांभोदसन्नादगंभीरेण स्वरेण च

Sa harap ni Rama, pinagsama ko ang dalawang kamay (kasama ang busog) bilang pagyukod, at nagsalita sa malalim na tinig na parang dagundong ng ulap na may ulan.

Verse 17

जगाद भृगुशार्दूलं गुहान्तरविसर्पिणा / तोषप्रवर्षव्याधो ऽहं वसाम्यस्मिन्महावने

Sa tinig na umaalingawngaw mula sa loob ng yungib, sinabi niya: “O Bhṛgu-śārdūla! Ako ang mangangaso na nagngangalang Toṣa-pravarṣa; dito ako naninirahan sa dakilang gubat na ito.”

Verse 18

ईशो ऽहमस्य देशस्य सप्राणितरुवीरुधः / चरामि समचित्तात्मा नानासत्त्वा मिषाशनः

Ako ang panginoon ng lupaing ito, kasama ang mga punò at baging na may buhay. Lumalakad ako na may pantay na loob, at kumakain ng laman ng sari-saring nilalang.

Verse 19

समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्

Pantay ang loob ko sa lahat ng nilalang; para sa akin, wala ring ama at iba pa. Sa mga ipinagbabawal—hindi dapat kainin, puntahan, inumin, at iba pa—wala akong pag-aatubili.

Verse 20

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

Kahit sa tuntunin ng dapat at di-dapat gawin, hindi rin naghihiwalay ang aking isip. Hindi ako kumakanlong kaninuman; hindi ako lumalapit kaninuman, ni naninirahan sa sinuman.

Verse 21

शक्रस्यापि बलेनाहमनुमन्ये न संशयः / जानते तध्यथा सर्वे देशो ऽयं मदुपाश्रयः

Kahit sa lakas ni Śakra (Indra) ay kinikilala ko ito; walang pag-aalinlangan. Gaya ng alam ng lahat, ang lupang ito’y nasa aking kanlungan.

Verse 22

तस्मान्न कश्चिदायाति ममात्रानुमतिं विना / इत्येष मम वृत्तान्तः कार्त्स्न्येन कथितस्तव

Kaya nga, walang dumarating dito nang wala ang aking pahintulot. Ito ang aking buong salaysay na sinabi ko sa iyo nang ganap.

Verse 23

त्वं च मे ब्रूहि तत्त्वेन निजवृत्तमशेषतः / कस्त्वं कस्मादिहायातः किमर्थमिह धिष्ठितः / उद्यतो ऽन्यत्र वा गन्तुं किं वा तव चिकीर्षितम्

Ikaw naman ay magsabi sa akin nang tapat ng iyong buong salaysay: sino ka, saan ka nagmula at naparito, at bakit ka nananatili rito? Handa ka bang pumunta sa iba, o ano ang nais mong gawin?

Verse 24

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः प्रहसंस्तेन रामो महाद्युतिः / तूष्णीं क्षणमिव स्थित्वा दध्यौ किञ्चिदवाङ्मुखः

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang masabi iyon, si Rāma na may dakilang liwanag ay napangiti; sandaling nanahimik, bahagyang yumuko ang mukha, at nagmuni-muni.

Verse 25

को ऽयमेव दुराधर्षः सजलांभोदनिस्वनः / ब्रवीति च गिरो ऽत्यर्थं विस्पष्टार्थपदाक्षराः

Sino ba siya—di madaling daigin, may tinig na gaya ng dagundong ng ulap na may ulan, at nagsasalita ng mga salitang may napakalinaw na kahulugan at bigkas?

Verse 26

किं तु मे महतीं शङ्कां तनुरस्य तनोति वै / विजातिसंश्रयत्वेन रमणीया तथा शराः

Ngunit sa aking puso ay sumisibol ang malaking pag-aalinlangan; dahil sa pag-asa sa ibang lahi, ang katawang ito’y tila kaaya-aya, gayundin ang mga palaso.

Verse 27

एवं चिन्तयतस्तस्य निमित्तानि शुभानि वै / बभूवुर्भुवि देहे च स्वाभिप्रेतार्थदान्यलम्

Habang siya’y nag-iisip nang gayon, lumitaw ang mga mabubuting palatandaan sa lupa at sa kanyang katawan, na makapagkakaloob ng ninanais niyang bunga.

Verse 28

ततो विमृश्य बहुशो मनसाभृगुपुङ्गवः / उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्

Pagkaraan, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu ay nagmuni-muni nang maraming ulit, at marahang nagsalita sa mangangaso ng mga salitang matamis at tapat.

Verse 29

जामदग्न्यो ऽस्मि भद्रं ते रामो नाम्ना तु भार्गवः / तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्

Ako si Jāmadagnya; nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. Ako’y Bhārgava na ang pangalan ay Rāma; ngayon, sa utos ng guro, naparito ako upang magsagawa ng tapa.

Verse 30

तपसा सर्वलोकेशं भक्त्या च नियमेन च / आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः

Sa pamamagitan ng tapa, debosyon, at mahigpit na pagsunod sa mga alituntunin, matagal na akong nagsisikap upang sambahin ang Panginoon ng lahat ng daigdig.

Verse 31

तस्मात्मर्वेश्वरं सर्वशरण्यमभयप्रदम् / त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्

Kaya ako’y sumasandig kay Śaṅkara, ang Panginoon ng lahat, kanlungan ng lahat, tagapagkaloob ng walang takot, may tatlong mata, pumupuksa sa kasalanan, at mapagmahal sa mga deboto.

Verse 32

तपसा तोषयिष्यामि सर्वज्ञं त्रिपुरान्तकम् / आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः

Sa pamamagitan ng tapa, paliligayahin ko si Tripurāntaka na Nakaaalam ng lahat; sa āśrama na ito, sa pampang ng lawa, mananatili akong may mahigpit na niyama.

Verse 33

भक्तानुकंपी भगवान्यावत्प्रत्यक्षतां हरः / उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम

Hangga’t si Bhagavān Hara, ang mahabagin sa mga deboto, ay hindi pa nagpapakita nang hayagan, mananatili ako rito—iyan ang pasya ko.

Verse 34

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

Kaya nararapat na umalis ka na ngayon din mula rito patungo sa ibang lugar; kung hindi, masisira ang niyama na ako mismo ang nagtakda at mapapahamak ako.

Verse 35

माननीयो ऽथ वाहं ते भक्त्या देशान्तरातिथिः / स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः

O kaya naman, ako’y isang panauhing mula sa malayong lupain na dumating sa iyo nang may debosyon, karapat-dapat igalang; isang tapasvī at muni na nakarating sa sarili kong tahanan.

Verse 36

त्वतसंनिधौ निवासो मे भवेत्पापाय केवलम् / तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्

Ang pananatili ko sa iyong piling ay magiging sanhi lamang ng kasalanan para sa akin. At ang pakikisalamuha mo sa aking kalapitan ay magbubunga rin ng dalamhati para sa iyo.

Verse 37

स त्वंमदाश्रमोपान्ते परिचङ्क्रमणादिकम् / परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि

Kaya iwan mo na ang paglalakad-lakad at iba pang gawain sa paligid ng aking ashram; upang maging masaya ka sa dalawang daigdig, sa mundong ito at sa kabilang-buhay.

Verse 38

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूयो भृगुपुङ्गवम् / उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang kanyang mga salita, muli siyang nagsalita sa dakilang Bhṛgu, na namumula ang mga mata sa galit, at sinabi ang tugong ito.

Verse 39

ब्रह्मन् किमिदमत्यर्थं समीपे वसतिं मम / परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्

O Brahman, bakit mo labis na sinisisi ang paninirahan ko sa iyong malapit, na para bang ako’y isang walang utang-na-loob?

Verse 40

किं मयापकृतं लोके भवतो ऽन्यस्य वा क्वचित् / अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः

Ano bang masama ang nagawa ko sa mundong ito laban sa iyo o kaninuman? Sino ang manghahamak, lalo na’t babanggit ng pangalan, sa isang walang sala at mapagpigil?

Verse 41

सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च

O pinakadakilang Brahmana, kung susundin mo ang aking salita, iwasan mo ang aking kalapitan—pati ang pagharap, paninirahan na kasama, at pakikipag-usap.

Verse 42

आयुष्मताधुनैवास्मादपसर्त्तव्यमाश्रमात् / स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः

O pinagpala ng mahabang buhay, ngayon din ba’y dapat akong lumisan sa ashram na ito; iiwan ang aking sandigan, saan ako tutungo na gutom?

Verse 43

स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः

Paano mo ako mauutusang iwan ang sarili kong tahanan? Mula rito’y hindi ako makalalayo sa ibang pook, lalo na’t hindi ko kaya.

Verse 44

गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन

Pumunta ka man sa iba o manatili rito ayon sa iyong nais; ngunit ako’y hindi maililipat mula sa pook na ito sa anumang paraan.

Verse 45

वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः

Wika ni Vasiṣṭha: nang marinig ang kanyang salita, napuno siya ng bahagyang galit; saka, O hari, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu ay muling nagsalita sa kanya ng ganito.

Verse 46

व्याधजातिरियं क्रूरा सर्वसत्त्वभयावहा / खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः

Ang lahi ng mangangasong ito ay malupit, nagdadala ng takot sa lahat ng nilalang. Laging abala sa masasamang gawa at isinusumpa ng lahat ng may buhay.

Verse 47

तस्यां जातो ऽसि पापीयान्सर्वप्राणिविहिंसकः / स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते

Ipinanganak ka sa makasalanang angkan na iyon, isang mamamatay-tao ng lahat ng nilalang. O ikaw na may masamang isip, bakit hindi ka dapat iwanan ng mabubuting tao?

Verse 48

तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा

Kaya naman, sa pagkaalam na ikaw ay may mababang pinagmulan, O walang takot, umalis ka kaagad dito patungo sa ibang lugar; hindi na kailangan ng pag-iisip dito.

Verse 49

शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्

Kung paanong hindi ka lumalapit sa panganib upang protektahan ang iyong sariling katawan, dahil sa iyong kawalan ng kakayahang tiisin ang sakit ng mga tinik at iba pa...

Verse 50

तथावेहि समस्तानां प्रियाः प्राणाः शरीरिणाम् / व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा

Kaya alamin mo na ang buhay ay mahalaga sa lahat ng nilalang. Ang sakit ay nararamdaman ng mga sinasaktan, tulad ng nararamdaman mo.

Verse 51

अहिंसा सर्वभूतानामिति धर्मः सनातनः / एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः

Ang ahimsa sa lahat ng nilalang ang walang-hanggang dharma; ang salungat na asal dito ay laging sinisisi ng mga banal.

Verse 52

आत्मप्राणाभिरक्षार्थं त्वमशेषशरीरिणः / हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्

Upang iligtas ang sariling buhay, paano mo mapapatay ang lahat ng may katawan? Sa mga banal, paano ka magiging karapat-dapat purihin?

Verse 53

तस्माच्छीघ्रं तु भोगच्छ त्वमेव पुरुषाधम / त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति

Kaya nga, ikaw na hamak sa mga tao, agad mong danasin ang bunga ng iyong pagnanasa; dahil sa iyo, hindi mababawasan ang sala ng aking tungkulin.

Verse 54

न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्

At kung hindi ka aalis dito nang kusa, kahit malakas ka, malinaw kong lilikhain sa iyo ang pag-iisip na umurong at lumayo.

Verse 55

क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्

O makasalanan, para sa iyo, ang manatili rito kahit kalahating sandali ay hindi mabuti; ang laging salungat sa dharma, paano magkakamit ng kapayapaan ang may pagtanaw sa dharma?

Verse 56

वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्

Sinabi ni Vasiṣṭha—nang marinig ang wika ni Rāma, bagama’t nalugod, ang Mayhawak ng Pināka (Śiva) sa anyong mangangaso ay waring nagalit at nagsalita sa kanya ng ganito.

Verse 57

सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः

Iniisip kong walang saysay ang lahat ng pinagsikapan mo. Saan ka nagmula bilang ‘unang marunong’? Saan nagmula si Śambhu? Saan nagmula ang tapas?

Verse 58

कुतस्त्वं क्लिश्यसे मूढ तपसा तेन ते ऽधुना / घ्रुवं मिथ्याप्रवृत्तस्य न हि तुष्यति शङ्करः

O mangmang, bakit mo pinahihirapan ang sarili sa tapas na ito? Sa taong kumikilos sa maling landas, hindi tunay na nalulugod si Śaṅkara.

Verse 59

विरुद्धलोकाचरणः शंभुस्तस्य वितुष्टये / प्रतपत्यबुधो मर्त्त्यस्त्वां विना कः मुदुर्मते

Si Śambhu ay kumikilos na salungat sa kaugalian ng daigdig; upang siya’y malugod, O mabagal ang isip, bukod sa iyo sino pang mangmang na tao ang magpapakapagod sa tapas?

Verse 60

अथ वा च गतं मे ऽद्य युक्तमेतदसंशयम् / संपूज्य पूजकविद्धौ शंभोस्तव च संगमः

O ngayon ko naunawaan—walang pag-aalinlangan, ito ang nararapat: matapos ganapin ang ganap na pagsamba ayon sa tuntunin ng sumasamba, si Śambhu ay nakipagtagpo at nakipag-ugnay sa iyo.

Verse 61

त्वया पूजयितुं युक्तः स एव भुवने रतः / संपूजको ऽपि तस्य त्वं योग्यो नात्र विचारणा

Siya lamang, na nalulugod sa mundo, ang karapat-dapat na sambahin mo. Ikaw rin ay karapat-dapat na maging mananamba Niya; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 62

पितामहस्य लोकानां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / शिरश्छित्त्वा पुनः शंभुर्ब्रह्महत्यामवाप्तवान्

Matapos pugutan ng ulo si Brahma, ang Lolo ng mga mundo at ang Kataas-taasang Panginoon, si Shambhu ay muling nagkasala ng pagpatay sa isang Brahmin.

Verse 63

ब्रह्महत्याभिभूतेन प्रायस्त्वं शंभुना द्विज / उपदिष्टो ऽसि तत्कर्तुं नोचेदेवं कथं कृथाः

O Brahmin, malamang na inutusan kang gawin ito ni Shambhu, na nadaig ng kasalanan ng Brahmahatya; kung hindi, paano mo nagawa ang ganitong bagay?

Verse 64

तादात्म्यगुणसंयोगान्मन्यं रुद्रस्य ते ऽधुना / तपः सिद्धिरनुप्राप्ता कोलेनाल्पीयसा मुने

Naniniwala ako, O Sage, na dahil sa iyong pakikiisa sa mga katangian ni Rudra, nakamit mo na ngayon ang kaganapan ng penitensiya sa napakaikling panahon.

Verse 65

प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे

Malamang na matapos patayin ang iyong ina ngayon at itakwil ng lahat ng mundo, nananatili ka sa liblib na kagubatang ito sa ilalim ng pagkukunwari ng penitensiya.

Verse 66

गुरुस्त्रीब्रह्महत्योत्थपातकक्षपणाय च / तपश्चरसि नानेन तपसा तत्प्रणश्यति

Ikaw ay nagsasagawa ng penitensiya upang expiate ang kasalanan na nagmumula sa pagpatay sa asawa ng Guru at isang Brahmin, ngunit ang kasalanang ito ay hindi nawawasak ng gayong penitensiya.

Verse 67

पातकानां किलान्येषां प्रायश्चित्तानि संत्यपि / मातृद्रुहामवेहि त्वं न क्वचित्किल निष्कृतिः

Sa katunayan, may mga pagbabayad-puri para sa ibang mga kasalanan, ngunit alamin mo na para sa mga nananakit sa kanilang ina, walang katubusan kahit saan.

Verse 68

अहिंसालक्षणो धर्मो लोकेषु यदि ते मतः / स्वहस्तेन कथं राम मातरं कृत्तवानसि

Kung naniniwala ka na ang Dharma sa mga mundo ay nailalarawan sa pamamagitan ng kawalan ng karahasan, paano mo, O Rama, pinatay ang iyong ina gamit ang iyong sariling kamay?

Verse 69

कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि

Matapos gawin ang kakila-kilabot na pagpatay sa ina na kinondena ng lahat ng mundo, ikaw ay nagpapanggap na matuwid at sadyang pinupuna ang iba.

Verse 70

पश्यता हसतामोघं आत्मदोषमजानता / अपर्याप्तमहं नन्यं परं दोषविमर्शनाम्

Ang pagtingin at pagtawa nang walang kabuluhan, na hindi nalalaman ang iyong sariling pagkakamali, ikaw ay hindi karapat-dapat na hatulan ang mga pagkakamali ng iba.

Verse 71

स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्

Kung tatalikuran ko ang aking sariling tungkulin at kumilos sa paraang magdadala ng kahihiyan sa aking angkan, maaari mo akong sisihin hangga't gusto mo matapos itong pag-isipan.

Verse 72

मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया

Tanging para sa pagtataguyod ng aking ina, ama, mga anak, at iba pa kaya ko isinasagawa ang pagpatay ng mga nilalang, bilang aking sariling tungkulin.

Verse 73

स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा

Araw-araw, ako at ang aking pamilya ay nabubuhay sa karneng nakuha sa pamamagitan ng aking tungkulin; ang kabuhayang ito ay itinakda para sa akin ng Lumikha noon pa man.

Verse 74

मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा

Kung papatay ako ng higit sa dami ng karneng kailangan para sa pang-araw-araw na nutrisyon ng aking mga magulang at iba pa, kung gayon ako ay magkakasala.

Verse 75

यावत्पोषणघातेन न वयं स्याम निन्दिताः / तदेतत्संप्रधार्य त्वं निन्दवा मां प्रशंस वा

Dahil hindi kami dapat sisihin sa pagpatay ng sapat lamang para sa ikabubuhay, isaalang-alang mong mabuti ito, at pagkatapos ay sisihin o purihin mo ako.

Verse 76

साधु वासाधु वा कर्म यस्य यद्विहितं पुरा / तदेव तेन कर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन

Anumang gawa—mabuti man o masama—na itinakda noon para sa kanya, iyon din ang dapat niyang gawin, kahit sa oras ng kapahamakan.

Verse 77

निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः

Suriin mo sa sarili mong pag-iisip ang pagitan ng iyong sarili at sa akin; ako naman ay buong-loob na abala sa pag-aaruga at pagtustos sa mga kaibigan at iba pa.

Verse 78

संत्यज्य पितरं वृद्धं विनिहत्य च मातरम् / भूत्वा तु धार्मिकस्त्वं तु तपश्चर्तुमिहागतः

Iniwan mo ang matandang ama at pinatay ang ina, ngunit nagkunwari ka pang maka-Dharma at pumarito upang magtapa.

Verse 79

ये तु मूलविदस्तेषां विस्पष्टं यत्र दर्शनम् / यथाजिह्वं भवेन्नात्र वचसापि समीहितुम्

Para sa mga nakaaalam ng pinagmulan, doo’y lubhang malinaw ang kanilang pagtanaw; ngunit dito, kahit sa salita’y di kayang ipahayag—parang walang dila.

Verse 80

अहं तु सम्यग्जानामि तव वृत्तमशेषतः / तस्मादलं ते तपसा निष्फलेन भृगूद्वह

O pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu, batid ko nang lubos ang iyong asal; kaya’t tama na ang walang bungang pagtitipang ito.

Verse 81

सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः

Kung nais mo ang ginhawa, talikuran ang pag-aayunong nagpapahirap sa katawan; O Rama, pumaroon ka sa ibang dako, kung saan hindi ka kilala ng mga tao.