Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 56
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्
Transliteration
vasiṣṭha uvāca rāmasya vacanaṃ śrutvā prīto 'pi tamidaṃ vacaḥ / uvāca saṃkruddha iva vyādharūpī pinākadhṛk
Translation
Sinabi ni Vasiṣṭha—nang marinig ang wika ni Rāma, bagama’t nalugod, ang Mayhawak ng Pināka (Śiva) sa anyong mangangaso ay waring nagalit at nagsalita sa kanya ng ganito.
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
रामस्यof Rāma
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्री)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle)
अपिeven/though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), concessive ‘even/though’
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object; apposition to तत्)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वचःspeech/statement
वचः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘वचस्’ stem
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle)
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
व्याधरूपीin the form of a hunter
व्याधरूपी:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootव्याध + रूपिन् (प्रातिपदिक); व्याध-रूपिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘व्याधस्य रूपम्’ → ‘having the form of a hunter’
पिनाकधृक्the bearer of Pināka (Śiva)
पिनाकधृक्:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootपिनाक + धृक् (प्रातिपदिक); पिनाक-धृक्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘पिनाकं धरति’ (bearer of Pināka)