Adhyaya 22

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे एकविंशति तमौध्यायः // २१// वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तो भृगुणा तथेत्युक्त्वा प्रणम्य च / रामस्तेनाभ्यनुज्ञातश्चकार गमने मनः

Sa gayon nagtapos ang Kabanata 21 ng Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi, ikatlong upoddhāta-pāda, na ipinahayag ni Vāyu. Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang masabihan nang gayon ni Bhṛgu, si Rāma ay nagsabing “Gayon nga,” at yumukod; at nang mapahintulutan, itinakda niya ang loob na umalis.

Verse 2

भृगुं ख्यातिं च विधिवत्परिक्रम्य प्रणम्यच / परिष्वक्तस्तथा ताभ्यामाशीर्भिराभिनन्दितः

Si Rama ay umikot nang ayon sa banal na ritwal kina Bhrigu at Khyati at nagpatirapa; niyakap siya ng dalawa at binasbasan ng mga mapagpalang pagpapala.

Verse 3

मुनींश्च तान्नमस्कृत्य तैः सर्वैरनुमोदितः / निश्चक्रमाश्रमात्तस्मात्तपसे कृतनिश्चयः

Pagkatapos magbigay-galang sa mga muni at sang-ayunan ng lahat, umalis siya sa ashram na iyon na may matibay na pasiya na magsagawa ng tapasya.

Verse 4

ततो गुरुनियोगेन तदुक्तेनैव वर्त्मना / हिमवन्तं गिरिवरं ययौ रामो महामनाः

Pagkaraan, sa utos ng guro at sa landas na itinuro niya, si Rama na may dakilang diwa ay nagtungo sa Himavan, ang marangal na bundok.

Verse 5

सो ऽतीत्य विविधान्देशान्पर्वतान्सरितस्तथा / वनानि मुनिमुख्यानामावासांश्चात्यगाच्छनैः

Nilampasan niya ang iba’t ibang lupain, bundok at ilog; dahan-dahan siyang nagdaan sa mga gubat at mga tirahan ng mga dakilang muni.

Verse 6

तत्रतत्र निवासेषु मुनीनां निवसन्पथि / तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु निवसन्वा ययौ शनैः

Sa daan, paminsan-minsan ay nanunuluyan siya sa mga tirahan ng mga muni, o kaya’y sa mga banal na tirtha at pinakadakilang sagradong pook, at dahan-dahang nagpatuloy.

Verse 7

अतीत्य सुबहून्देशान्पश्यन्नपि मनोरमान् / आससादच लश्रेष्ठं हिमवन्तमनुत्तमम्

Matapos lampasan ang maraming kaaya-ayang lupain habang pinagmamasdan, narating ng marangal na lalaki ang Himavan, ang walang kapantay na hari ng mga bundok.

Verse 8

स गत्वा पर्वतवरं नानाद्रुमलतास्थितम् / ददर्श विपुलैः शृङ्गैरुल्लिखन्तमिवांबरम्

Pumaroon siya sa dakilang bundok na hitik sa iba’t ibang puno at baging, at nakita ang malalawak na tuktok na wari’y kumikiskis sa langit.

Verse 9

नानाधातुविचित्रैश्च प्रदेशैरुपशोभितम् / रत्नौषधीभिरभितः स्फुरद्भिरभिशोभितम्

Pinaganda ito ng mga pook na makukulay dahil sa sari-saring mineral, at lalo pang nagningning sa mga halamang-gamot na tila hiyas na kumikislap sa paligid.

Verse 10

मरुत्संघट्टनाघृष्टनीरसांघ्रिपजन्मना / सानिलेनानलेनोच्छैर्दह्यमानं नवं क्वचित्

Sa ibang dako, ang apoy-gubat na sumibol mula sa tuyong kawayan na nagkiskisan dahil sa salpukan ng hangin, ay nagngangalit kasama ng ihip at sinusunog ang bagong gubat nang mataas ang liyab.

Verse 11

क्वचिद्रविकरामर्शज्वलदर्केपलाग्निभिः / द्रवद्धिमाशिलाजातुजलशान्तदवानलम्

Sa ibang pook, sa haplos ng sinag ng araw ay nagliliyab ang apoy mula sa dahon ng arka; ngunit napapawi ang apoy-gubat sa tubig na umaagos mula sa natutunaw na batong-yelo.

Verse 12

स्फटिकाञ्जनदुर्वर्णस्वर्णराशिप्रभाकरैः / स्फुरत्परस्परच्छायाशरैर्द्दीप्तवनं क्वचित्

Sa kislap na parang kristal, sa maitim na kulay na gaya ng anjana, at sa ningning ng mga bunton ng ginto; sa mga sinag na nagtatagpo na tila mga palaso ng anino, may kagubatang nagningas sa liwanag.

Verse 13

उपत्यकशिलापृष्ठवालातपनिषेविभिः / तुषारक्लिन्नसिद्धौघौरुद्भासितवनं क्वचित्

Sa mga batong likod sa lambak na nagpapainit sa araw, at dahil sa mga pangkat ng Siddha na nabasa ng hamog-yelo, may kagubatang biglang nagliwanag nang pambihira.

Verse 14

क्वचिदर्काशुसंभिन्नश्चामीकरशिलाश्रितैः / यक्षौघैर्भासितोपान्तं विशद्भिरिवपावकम्

Sa isang dako, sa mga batong ginto na tinatamaan ng sinag ng araw, ang mga pangkat ng Yaksha roon ay nagpaalab ng liwanag sa paligid, na tila malinaw na apoy.

Verse 15

दरीमुखविनिष्क्रान्ततरक्षूत्पतनाकुलैः / मृगयूथार्त्तसन्नादैरापूरितगुहं क्वचित्

Sa isang lugar, napuno ang yungib ng kaguluhan ng mga tarakṣu na lumulundag palabas sa bunganga ng siwang, at ng balisang daing ng mga pangkat ng usa.

Verse 16

युद्ध्यद्वराहशार्दूलयूथपैरित स्तेरम् / प्रसभोन्मृष्टकान्तोरुशिलातरुतटं क्वचित्

May isang pook na ang pampang ay napalilibutan ng mga pangkat ng varaha at śārdūla na naglalaban; doon ay may malalaking batong kumikislap dahil sa matinding pagkikiskis, at mga gilid ng punò.

Verse 17

कलभोन्मेषणाकृष्टकरिणीभिरनुद्रुतैः / गवयैः खुरसंक्षुण्णशिलाप्रस्थतटङ्क्वचित्

Sa isang dako, ang mga gavaya na humahabol sa mga babaeng elepanteng naaakit sa sigla ng mga anak, ay dumurog sa gilid ng mga batuhang lapad sa lakas ng kanilang mga kuko.

Verse 18

वासितर्थे ऽभिसंवृद्धमदोन्मत्तमतङ्गजैः / युद्ध्यद्भिश्चूर्णितानेकगण्डशैलवनं क्वचित्

Sa isang dako, ang mga elepanteng lasing sa tumitinding musth dahil sa mabangong katas ay naglalaban at dinudurog ang gubat na hitik sa mga batong umbok.

Verse 19

बृंहितश्रवणामर्षान्मातं गानभिधावताम् / सिंहानां चरणक्षुण्णनखभिन्नोपरं क्वचित्

Sa isang dako, ang mga leon na sumugod sa galit sa pagkarinig ng ungol ay dumurog ng bato sa kanilang mga paa at pumunit sa ibabaw na bato sa kanilang mga kuko.

Verse 20

सहसा निपतत्सिंहनखनिर्भिन्नमस्तकैः / गजैराक्रन्दनादेन पूर्यमामं वनं क्वचित्

Sa isang dako, ang mga elepanteng napunit ang ulo sa kuko ng leon ay biglang bumagsak, at napuno ang gubat ng kanilang panaghoy.

Verse 21

अष्टपादबलाकृष्टकेसरा दारुणाखैः / भेद्यमानाखिलशिलागंभीरकुहरं क्वचित्

Sa isang dako, ang mga leon na may mababangis na kuko, na ang kiling ay hinihila na wari’y lakas ng may walong paa, ay bumibiyak sa lahat ng bato at pumupunit sa bunganga ng malalim na yungib.

Verse 22

संरब्धा नेकशबरप्रसक्तैरृयूथपैः / इतरेतरसंमर्दं विप्रभग्नदृषत्क्वचित्

Kasama ng mga pinunong pangkawan na nasangkot sa maraming Śabara, sila’y nag-alab sa galit; nagkaroon ng siksikan at banggaan sa isa’t isa, at sa isang dako’y tinamaan ng mga batong binasag ng mga brāhmaṇa.

Verse 23

गिरिकुञ्जेषु संक्रीडत्करिणीमद्विपं क्वचित् / करेणुमाद्रवन्मत्तगजाकलितकाननम्

Sa isang dako sa mga luntiang sulok ng bundok, ang lalaking elepanteng nagngangalit ay nakikipaglaro sa babaeng elepante; sa iba naman, ang gubat na punô ng nagwawalang elepante ay sumugod patungo sa kanya.

Verse 24

स्वपत्सिंहमुखश्वासमरुत्पुर्मदरीशतम् / गहनेषु गुरुत्राससाशङ्कविहरन्मृगम्

Sa bugso ng hininga ng anak na tila bibig-leon, wari’y napuno ng pagkalango ang mga yungib; sa kasukalan, ang hayop na iyon ay gumala na may matinding takot at pangamba.

Verse 25

कण्टाकश्लिष्टलाङ्गूललोमत्रुटनकातरैः / क्रीडितं चमरीयूथैर्मन्दमन्दविचारिभिः

Dahil sa hapdi ng balahibong buntot na dumikit sa tinik at napigtas, ang mga kawan ng chamarī na dahan-dahang lumalakad ay naglaro roon.

Verse 26

गिरिकन्दरसंसक्तकिन्नरीसमुदीरितैः / सतालनादैरुदिनैर्भृताशेषदिशामुखम्

Mula sa awit ng mga kinnarī na umaalingawngaw sa mga yungib ng bundok, ang matataas na tunog na may kumpas at indayog ay pumuno sa lahat ng dako.

Verse 27

अरण्यदेवतानां च चरेतीनामितस्ततः / अलक्तकरसक्लिन्नचरणाङ्कितभूतलम्

Sa lahat ng dako, ang lupa ay may bakas ng mga yapak ng mga diyos ng gubat at ng mga caretī, na nabasa ng katas na alaktaka.

Verse 28

मयूरकेकिरीवृन्दैः संगीत मधुरस्वरैः / प्रवृत्तनृत्तं परितो विततोदग्रबर्हिभिः

Ang mga pangkat ng paboreal na umaawit sa matatamis na tinig ay nagpasimula ng tila sayaw sa paligid, at ang kanilang matataas na nakabukang balahibo’y pumuno sa mga dako.

Verse 29

जलस्थलरुहानेककुसुमोत्करवर्षिभिः / गात्राह्लादकरैर्मन्दं वीज्यमानं वनानिलैः

Ang mga bungang tumutubo sa tubig at sa lupa ay tila umuulan na mga kumpol; ang banayad na simoy ng gubat ay dahan-dahang pumapaypay, nagpapasaya sa katawan.

Verse 30

भूतार्त्तवरसास्वादमाद्यत्पुंस्कोकिलारवैः / आकुलीकृतपर्यन्तसहकारवनान्तरम्

Ang huni ng mga lalaking kokila na tila nalulugod ay nagbigay sa gubat ng lasang matamis na katas; ang loob at gilid ng kagubatang mangga ay nagulo sa ingay.

Verse 31

नानापुष्पासवोन्माद्यद्भृङ्गसंगीतनादितम् / अनेकविहगारावबधिरीकृतकाननम्

Ang kagubatan ay umalingawngaw sa awit ng mga bubuyog na nalalasing sa katas ng sari-saring bulaklak; at ang huni ng napakaraming ibon ay halos nakabibingi sa gubat.

Verse 32

मधुद्रवार्द्राविरलप्रत्यग्रकुसुमोत्करैः / वनान्तमारुताकीर्णैरलङ्कृतमहीतलम्

Ang lupa ay napalamutian ng mga kumpol ng sariwang bulaklak na bahagyang kalat ngunit basâ sa pulot, at ng polen na ikinalat ng hangin mula sa gubat.

Verse 33

उपरिष्टान्निपततां विषमोपलसंकटे / निर्झराणां महारावैः समन्ताद्बधिरीकृतम्

Sa mapanganib na pook na puno ng magagaspang na bato, ang malakas na ugong ng mga talon na bumabagsak mula sa itaas ay nagpa-bingi sa paligid.

Verse 34

विततानेकसंसक्तशाखाग्राविरलच्छदैः / पाटलैर्विटपच्छायैरुपशल्यसमुत्थितैः

Sa mga dulo ng maraming sanga na malawak at magkakaugnay, may maninipis na dahon; ang lilim ng mga sanga ng punong pātala ay umuusbong sa gitna ng damong upaśalya.

Verse 35

कदंबनिंबहिन्तालसर्जबेधूकतिन्दुकैः / कपित्थपनसाशोकसहकारेगुदाशनैः

Ang gubat ay hitik sa mga punong kadamba, nimba, hintāla, sarja, bedhūka, tinduka, kapittha, panasa, aśoka, sahakāra (mangga), at eguda.

Verse 36

नागचंपकपुन्नागकोविदारप्रियङ्गुभिः / प्रियालनीपबकुलबन्धूकाक्षतमालकैः

Ang gubat ay marilag dahil sa nāgacampaka, punnāga, kovidāra, priyaṅgu, priyāla, nīpa, bakula, bandhūka, akṣata, at tamāla.

Verse 37

द्राक्षामधूकामलकजंबूकङ्कोलजातिभिः / बिल्वार्जुनकरञ्जाम्रबीजपूराङ्घ्रिपैरपि

Ang pook na iyon ay sagana sa ubas, madhūka, amla, jambū, kankola, at sa mga punong bilva, arjuna, karanja, mangga, bījapūra at iba pa.

Verse 38

पिचुलांबष्ठकनकवैकङ्कतशमीधवैः / पुत्रजीवाभयारिष्टलोहोदुंबरपिप्पलैः

Ito’y pinalamutian ng mga punong piculā, ambaṣṭha, kanaka, vaikaṅkata, śamī, dhava, at ng putrajīva, abhaya, ariṣṭa, loha, udumbara, at pippala.

Verse 39

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः समन्तादुपशोभितम् / निरन्तरतरुच्छायासुदूरविनिवारितैः

Pinalilibutan ito ng sari-saring punongkahoy na nagpapaganda sa lahat ng panig; ang walang patid na lilim ay humahadlang sa sikat ng araw mula sa malayo.

Verse 40

समन्तादर्ककिरणैरनासादितभूतलम् / नानापक्वफलास्वादबलपुष्टैः प्लवेगमैः

Sa lahat ng panig, hindi sumasayad sa lupa ang sinag ng araw; ang mga unggoy, lumalakas at tumataba sa sarap ng sari-saring hinog na bunga, ay mabilis na naglulundag.

Verse 41

आक्रान्तचकितानेकवनपङ्क्तिशताकुलम् / तत्र तत्रातिरम्यैश्च शिलाकुहरनिर्गतैः

Punô ito ng daan-daang hanay ng kagubatan; ang mga nilalang na gumagala roon ay nagugulat kapag nasasagupa; at sa iba’t ibang dako ay may napakagandang agos na lumalabas mula sa mga yungib ng bato.

Verse 42

प्रतापविषमैराजन्ह्रास्यमानं सरिच्छतैः / सारोवरैश्च विपुलैः कुमुदोत्पलमण्डितैः

O Hari, ang lupain ay magaspang dahil sa dakilang kapangyarihan, at sa ilang dako’y waring numinipis sa agos ng mga ilog; at lalo pang gumanda sa malalawak na lawa na pinalamutian ng mga bulaklak na kumuda at utpala.

Verse 43

नानाविहगसंघुष्टैः समन्तादुपशोभितम् / समासाद्यथ शैलेन्द्रं तुषारशिशिरं गिरिम्

Ang pook na iyon ay umaalingawngaw sa huni ng sari-saring ibon at maganda sa lahat ng panig; saka nila nilapitan ang hari ng mga bundok, na malamig sa niyebe at hamog-yelo.

Verse 44

आरुरोह भगुश्रेष्ठस्तरसा तं मुदान्वितः / तस्य प्रविश्य गहनं वनं रामो महामनाः

Pagkaraan, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu (Rama), puspos ng galak, ay mabilis na umakyat sa bundok; at si Rama na may dakilang diwa ay pumasok sa masukal na gubat nito.

Verse 45

विचचार शनै राजन्नुपशल्यमहीरुहम् / स तत्र विचरन्दिक्षु हरिणीभिः समन्ततः

O Hari, dahan-dahan siyang dahan-dahang naglibot doon, sa gitna ng mga punong walang tinik; at habang siya’y naglalakad sa iba’t ibang panig, napapaligiran siya ng mga babaeng usa sa lahat ng dako.

Verse 46

विक्ष्यमाणो मुदं लेभे साशङ्कं मुग्धदृष्टिभिः / स तत्र कुसुमामोदगन्धिभिर्वनवायुभिः

Sa pagtanaw sa mga inosenteng tingin (ng mga babaeng usa), nakamtan niya ang galak kahit may bahagyang pag-aalinlangan; at doon ay humahaplos ang hanging-gubat na may dalang samyo ng mga bulaklak.

Verse 47

वीज्यमानो जहर्षे स वीक्ष्योदारां वनश्रियम् / विविधाश्च स्थरीः सूक्ष्ममुपरिक्रम्य भार्गवः

Habang hinahaplos ng hangin na wari’y pinapaypayan, nagalak ang Bhārgava sa pagkakita sa maringal na ganda ng gubat; at nilibot niya ang sari-saring pook nang masusing pagtanaw.

Verse 48

द्वन्द्वांश्च धातून्विविधान्पश्यन्नेवमतर्कयत् / अहो ऽयं सर्वशैलानामाधिपत्ये ऽभिषेचितः

Habang minamasdan ang sari-saring mineral at mga magkatunggaling anyo, naisip niya: “Kay ganda! Siya’y pinahiran upang maghari sa lahat ng kabundukan.”

Verse 49

ब्रह्मणा यज्ञभाक्चैव स्थाने संप्रतिपादितः / अस्य शैलाधिराजत्वं सुव्यक्तमभिलक्ष्यते

Itinalaga siya ni Brahmā sa nararapat na kalagayan bilang tumatanggap ng bahagi sa yajña; kaya hayag ang kanyang pagiging hari ng mga bundok.

Verse 50

रवैः कीचकवेणुनां मधुरीकृतकाननः / नितंबस्थलसंसक्ततुषारनिचयैग्यम्

Sa mga tunog ng plawt na kīcaka, naging matamis sa pandinig ang kagubatan; at sa mga bunton ng niyebeng dumikit sa mga gilid nitong parang balakang, nagmistulang puting iisa ang anyo.

Verse 51

विभातीवाहितस्वच्छपरीतधवलांशुकः / निबिडश्रितनीहारनिकरेण तथोपरि

Naglalagablab ang liwanag niya na wari’y nababalutan ng malinaw at puting kasuotan; at sa itaas ay lalo pang ginayakan ng makapal na kumpol ng hamog.

Verse 52

नानावर्णोत्तरासंगावृत्ताङ्ग इवल्क्ष्यते / चन्दनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमादिभिः

Sa pahid ng sari-saring kulay—sandalwood, agaru, kampor, kasturi at kumkuma—siya’y waring may mga sangkap na nababalutan ng maraming kulay.

Verse 53

अलङ्कृतागः सुव्यक्तं दृश्यते ऽही विलासिवत् / मृगेन्द्राहतदन्तीन्द्रकुंभस्थलपरिच्युतैः

Taglay ang maringal na palamuti, siya’y litaw na litaw na parang mapagluho—dahil sa mga perlas/hiyas na nalaglag mula sa sentido ng haring elepanteng nasugatan ng leon.

Verse 54

स्थूलमुक्तोत्करैरेष विभाति परितो गिरिः / नानावृक्षलतावल्लीपुष्पालङ्कृतमूर्द्धजः

Ang bundok na ito’y kumikislap sa paligid dahil sa mga bunton ng malalaking perlas; at ang tuktok nito’y parang buhok na pinalamutian ng iba’t ibang puno, baging at mga bulaklak.

Verse 55

नीरन्ध्राञ्चितमे घौघवितानसमलङ्कृतः / नानाधातुविचित्राङ्गः सर्वरत्नविभूषितः

Ito’y pinalamutian ng tila-bubong na kumpol ng makakapal na ulap na walang patlang; ang mga bahagi nito’y makukulay sa iba’t ibang mineral at nabibihisan ng lahat ng hiyas.

Verse 56

कैलासव्याजविलसत्सितच्छत्रविराजितः / गजाश्वमुखयूथैश्च समन्तात्परिवारितः

Siya’y nagliliwanag sa puting payong na kumikislap na wari’y Kailasa; at napalilibutan sa lahat ng panig ng mga pangkat ng elepante, kabayo at iba pang pangunahing hukbo.

Verse 57

रत्नद्वीपमहाद्वारशिलाकन्दरमन्दिरः / विविक्तगह्वरास्थानमध्यसिंहासनाश्रयः

Sa templong yungib na bato sa dakilang tarangkahan ng Ratnadvipa, siya’y nananahan sa trono sa gitna ng tahimik na bangin.

Verse 58

समन्तात्प्रतिसंसक्ततरुवेत्रवतां शनैः / दृष्ट्वा जनैरनासाद्यो महाराजाधिराजवत्

Dahil sa mga punò at baging na unti-unting sumisiksik sa paligid, siya’y nakikitang di-malapitan ng mga tao, gaya ng dakilang hari sa ibabaw ng mga hari.

Verse 59

दोधूयमानो विचरच्चमरीचा रुचामरैः / मयूरैरुपनृत्यद्भिर्गायद्भिश्चैव किन्नरैः

Kumikinang sa liwanag ng mga pamaypay na chāmara, siya’y lumilibot; ang mga pabo-real ay sumasayaw at ang mga kinnara’y umaawit.

Verse 60

सत्त्वजातैरनेकैश्च सेव्यमानो विराजते / व्यक्तमेवाचलेन्द्राणामधिराज्यपदे स्थितः

Pinaglilingkuran ng sari-saring nilalang, siya’y lalong nagliliwanag; hayag na siya’y nasa luklukan ng paghahari sa mga hari ng kabundukan.

Verse 61

भुनक्त्याक्रम्य वसुधां समग्रां श्रियमोजसा / एवं संचिन्तयानः स हिमाद्रिवनगह्वरे

Sa lakas, sinasakop niya ang buong daigdig at tinatamasa ang karangyaan ni Śrī; sa gayong pagninilay, siya’y nasa lihim na bangin ng gubat ng Himādri.

Verse 62

विचचार चिरं रामो मुदा परमया युतः / आससाद वने तस्मिन्विपुले भृगुपुङ्गवः

Si Rama, puspos ng kataas-taasang galak, ay matagal na naglakbay; sa malawak na gubat na iyon ay narating niya ang ashram ng dakilang rishi ng angkan ni Bhrigu.

Verse 63

सरोवरं महाराज विपुलं विमलोदकम् / कुमुदोत्पलकह्लारनिकरैरुपसोभितम्

O Maharaja, may isang malawak na lawa na may dalisay na tubig; pinalamutian ng mga kumpol ng kumuda, utpala, at kahlara.

Verse 64

पङ्कजैरुत्पलैश्चैव रक्तपीतैः सितासितैः / अन्यैश्च जलचैर्वक्षैः सर्वतः समलङ्कृतम्

Ito’y napapalamutian sa lahat ng panig ng mga padma at utpala na pula, dilaw, puti at maitim, at ng iba pang halamang-tubig.

Verse 65

हंससारसदात्यूहकारण्डवशतैरपि / जीवजीवकचक्राह्वकुररभ्रमरोत्करैः

Naroon ang mga hamsa, sarasa, datyūha at daan-daang karandava; gayundin ang jīvajīvaka, cakrāhva, kurara at mga pulutong ng bubuyog.

Verse 66

संघुष्यमाणं परितः सेवितं मन्दवायुना / शफरीमत्स्यसंघैश्च विचरद्भिरितस्ततः

Ang lawa’y umaalingawngaw sa paligid sa ingay ng mga tinig, hinahaplos ng banayad na hangin; at ang mga pulutong ng isdang śapharī ay lumalangoy sa iba’t ibang dako.

Verse 67

अन्तर्जनितकल्लोलैर्नृत्यमानमिवाभितः / आससाद भृगुश्रेष्ठस्तत्सरोवरमुत्तमम्

Dahil sa mga alon na sumisibol mula sa loob, wari’y sumasayaw sa paligid, narating ng pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu ang dakilang lawa na iyon.

Verse 68

नानापतत्र्रिविरुतैर्मधुरीकृतदिक्तटम् / स तस्य तीरे विपुलं कृत्वाश्रमपदं शुभम्

Sa matatamis na huni ng sari-saring ibon, naging kaaya-aya ang mga dulo ng mga dako; at sa pampang nito’y nagtayo siya ng malawak at mapalad na āśrama.

Verse 69

रामो मतिमतां श्रेष्ठस्तपसे च मनो दधे / शाकमूलफलाहारो नियतं नियतेन्द्रियः

Si Rāma, ang pinakadakila sa mga marurunong, ay nagtuon ng isip sa pag-aayuno at pagninilay; gulay, ugat, at bunga ang kanyang pagkain, at mahigpit niyang sinupil ang mga pandama.

Verse 70

तपश्चचार देवेशं विनिवेश्यात्ममानसे / भृगूपदिष्टमार्गेण भक्त्या परमया युतः

Sa landas na itinuro ni Bhṛgu, taglay ang sukdulang debosyon, itinanim niya sa puso ang Panginoon ng mga diyos at nagsagawa ng matinding pagninilay at pagtitika.

Verse 71

पूजयामास देवेशमेकाग्रमनसा नृप / अनिकेतः स वर्षासु शिशिरे जलसंश्रयः

O hari! Buong pagtuon niyang sinamba ang Panginoon ng mga diyos; walang tahanan, sa tag-ulan at sa malamig na panahon, tubig lamang ang kanyang sinandigan.

Verse 72

ग्रीष्मे पञ्जाग्निमध्यस्थश्चचारैवं तपश्चिरम् / रिपून्निर्जित्य कामादीनूर्मिषषट्कं विधूय च

Sa tag-init, nanatili siya sa gitna ng limang apoy at nagsagawa ng mahabang tapas. Dinaig niya ang mga kaaway gaya ng kāma at inalis ang anim na alon ng pagdurusa (ṣaḍ-ūrmi).

Verse 73

द्वन्द्वैरनुद्वेजितधीस्तापदोषैरनाकुलः / यमैः सनियमैश्चैव शुद्धदेहः समाहितः

Hindi nayayanig ang kanyang isip sa mga magkasalungat, at hindi nalilito sa init at mga kapinsalaan. Sa yama at niyama, naging dalisay ang katawan at nakatuon ang diwa.

Verse 74

वशी चकार पवनं प्राणायामेन देहगम् / जितपद्मासनो मौनी स्थिरचित्तो महामुनिः

Pinasuko ng dakilang muni ang hininga sa katawan sa pamamagitan ng prāṇāyāma. Matatag sa padmāsana, nanata ng katahimikan, at di-matinag ang isip.

Verse 75

वशी चकार चाक्षाणि प्रत्याहारपरायणः / धारणाभिः स्थिरीचक्रे मनश्चञ्चलमात्मवान्

Nakatuon sa pratyāhāra, napasuko niya ang mga pandama. Sa dhāraṇā, pinatatag ng may pagpipigil-sa-sarili ang ligalig na isip.

Verse 76

ध्यानेन देवदेवेशं ददर्श परमेश्वरम् / स्वस्थान्तः करणो मैत्रः सर्वबाधाविवर्जितः

Sa pamamagitan ng pagninilay, nasilayan niya ang Parameśvara, Panginoon ng mga diyos. Payapa ang loob, may pagkamapagkaibigan, at malaya sa lahat ng hadlang.

Verse 77

चिन्तयामास देवेशं ध्याने दृष्ट्वा जगद्गुरुम् / ध्येयावस्थि तचित्तात्मा निश्चलेद्रियदेहवान्

Nang makita niya sa pagninilay ang Panginoon ng mga diyos, ang Guro ng sanlibutan, siya’y nagmuni-muni sa Kanya. Nananatili ang isip sa pagninilay at ang mga pandama at katawan ay di gumalaw.

Verse 78

आकालावधि सो ऽतिष्ठन्निवातस्थप्रदीपवत् / जपंश्च देवदेवेशं ध्यायंश्च स्वमनीषया

Hanggang sa takdang panahon, tumindig siya na tila ilawan sa lugar na walang hangin. Sa sariling talino, siya’y nagja-japa sa Panginoon ng mga diyos at patuloy na nagmumuni-muni.

Verse 79

आराधयदमेयात्मा सर्वभावस्थमीश्वरम् / ततः स निष्फलं रूपमैश्वरं यन्निरञ्जनम्

Ang may di-masukat na diwa ay sumamba kay Īśvara na nananahan sa lahat ng kalagayan. Pagkaraan, nasilayan niya ang banal na anyong walang bahagi at walang dungis, ang anyong makapangyarihan ng Diyos.

Verse 80

परं ज्योतिरचिन्त्यं यद्योगिध्येयमनुत्त मम् / नित्यं शुद्धं सदा शान्तमतीन्द्रियमनौपमम् / आनन्दमात्रमचलं व्याप्ताशेषचराचरम्

Yaon ang Kataas-taasang Liwanag, di-maisip, siyang pinagninilayan ng mga yogi at walang kapantay. Siya’y walang hanggan, dalisay, laging payapa, lampas sa pandama at walang katulad; Siya’y purong kaligayahan, di-natitinag, at lumalaganap sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 81

चिन्तयामास तद्रूपं देवदेवस्य भार्गवः / नित्यं शुद्धं सदा शान्तमतीन्द्रियमनौपमम्

Pinagnilayan ni Bhārgava ang anyong iyon ng Panginoon ng mga diyos—walang hanggan, dalisay, laging payapa, lampas sa pandama, at walang kapantay.